Tài cấu trúc quyền lực tư bản

Chia sẻ: Văn Cường | Ngày: | Loại File: DOC | Số trang:3

0
105
lượt xem
26
download

Tài cấu trúc quyền lực tư bản

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Tham khảo tài liệu 'tài cấu trúc quyền lực tư bản', kinh tế - quản lý, quản lý nhà nước phục vụ nhu cầu học tập, nghiên cứu và làm việc hiệu quả

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Tài cấu trúc quyền lực tư bản

  1. Kỳ 2: Tái cấu trúc quyền lực tư bản Văn Cường (Báo Đầu Tư Tài Chính) Ở giữa cuộc khủng hoảng hiện nay, giới chuyên môn cho rằng CNTB cần được cải tổ và tái cấu trúc để có thể tiếp tục tồn tại. Bên cạnh đó, cần phải phân chia lại quyền lực tư bản trên qui mô toàn cầu để khắc phục điểm yếu nhất của CNTB là sự mất cân bằng trong phân phối của cải. CNTB mới? Cách đây một vài tuần, GS Kinh tế học của ĐH Harvard (Hoa Kỳ) Amartya Sen – người đoạt giải Nobel kinh tế năm 1998 - có cho đăng một số bài về những thách thức của CNTB trên tạp chí Financial Times và The New York Review of Books. Trong những bài báo đó, GS Sen viết rằng cuộc khủng hoảng hiện tại đang khiến các xã hội tư bản phải đặt vấn đề về bản chất của TBCN và nhu cầu đổi mới. “Liệu chúng ta có thật sự cần một CNTB mới?”, GS Sen đặt vấn đề. “Điều này không chỉ là vấn đề chúng ta phải đối mặt hôm nay, nhưng cũng là vấn đề mà cha đẻ nền kinh tế hiện đại, Adam Smith, cũng gặp ở thế kỷ 18”. CNTB thuần túy là gì? Theo định nghĩa “tiêu chuẩn”, đó là nền kinh tế dựa trên động cơ lợi nhuận, trên quyền cá nhân, trên quyền tư hữu. Tuy nhiên, nếu chỉ dựa trên những tiêu chuẩn trên thì những hệ thống kinh tế như châu Âu hay Hoa Kỳ có phải hoàn toàn là CNTB? Tất cả những nền kinh tế có ảnh hưởng lớn trên thế giới hiện nay như châu Âu, Hoa Kỳ, Canada, Nhật Bản, Singapore, Hàn Quốc, Australia... đều có lúc phải phụ thuộc vào những điều ở bên ngoài thị trường, chẳng hạn như trợ cấp thất nghiệp, trợ cấp hưu trí và các loại phúc lợi an sinh khác, cũng như sự phòng bị về giáo dục và y tế. Một nền kinh tế bền vững không thể chỉ dựa trên động cơ lợi nhuận thuần túy, hay tự do quá mức. Trong các bài viết của mình, GS Sen nhấn mạnh ngay bản thân Smith cũng không nhắm đến một xã hội phát triển theo CNTB thuần túy, tức mọi thứ phải tự do và động lực lợi nhuận là trên hết. Chẳng hạn, khi thực hiện giao dịch, người ta chỉ cần dựa trên động cơ lợi nhuận, không cần những thứ khác. Tuy nhiên, nền kinh tế cần những giá trị khác và những khái niệm như sự tin tưởng lẫn nhau, niềm tin... để có thể hoạt động hiệu quả. Trong một hệ thống TBCN, sự thiếu tin tưởng sẽ dẫn đến những
  2. hậu quả sâu xa và góp phần to lớn trong việc tạo ra khủng hoảng tài chính cũng như khiến việc hồi phục khó hơn. Ở điểm này, GS Sen có vẻ gần với quan điểm của GS Berger về một CNTB cân bằng giữa lợi ích cá nhân và lợi ích xã hội (xem lại Kỳ 1). Tương tự, tại hội nghị bàn tròn về tái cấu trúc thị trường tư bản diễn ra tại Milan (Italy) vào tháng 2-2009, các nhà kinh tế cho rằng cần cải tổ CNTB hiện nay từ chỗ “siêu tư bản” (supercapitalism) thành “tư bản có kiểm soát” (regulated capitalism). Hội nghị cho rằng nguyên nhân chính của sự sụp đổ tư bản hiện nay là sự thiếu minh bạch trong lĩnh vực tài chính, đặc biện trong thị trường phái sinh. Trong khi đó, thị trường tài chính toàn cầu hiện không có một khung pháp lý bảo đảm sự minh bạch và cung cấp thông tin. Vào đầu những năm 1980, hính thái siêu tư bản bắt đầu xuất hiện và dần thống trị thị trường, nơi doanh nghiệp thống trị giới tiêu dùng và kinh tế quan trọng hơn dân chủ, hay đánh dấu việc chuyển từ luật chi phối sang kinh tế chi phối. Thực ra, cái gọi là CNTB thuần túy không thể tồn tại. Ngay tại những nền kinh tế tư bản vững mạnh nhất hiện nay, cũng không có chuyện để thị trường hoàn toàn tự do và tự điều chỉnh, mà phải có một sự kiểm soát nhất định nào đó từ các nhà chức trách và giới có thẩm quyền. Nói cách khác, để tồn tại và vững mạnh hơn, giới chuyên môn cho rằng CNTB cần có một sự dung hòa và thay đổi để thích ứng. Việc này cũng tương tự một số nước XHCN (như Trung Quốc) đã tỏ ra khá linh hoạt khi phát triển nền kinh tế thị trường theo định hướng XHCN. Phân chia lại quyền lực tư bản Khi cuộc họp thượng đỉnh G20 bế mạc ở London hồi đầu tháng này, người ta còn phải chờ thêm một thời gian nhất định để biết hiệu quả của những kế hoạch thông qua tại đó. Nhưng một điều ai cũng thấy ngay tức khắc là quyền lực thế giới đang được chuyển hóa. Trước tiên, trọng trách “cứu thế giới” khỏi cuộc khủng hoảng hiện nay không đặt trên vai nhóm G7 (6 nước phương tây giàu nhất và Nhật Bản) hay G8 (G7+Nga) mà giao cho G20, tập hợp 20 cường quốc kinh tế đến từ nhiều khu vực kinh tế, địa lý và chính trị khác nhau. Điều này cho thấy sự phân chia quyền lực trên thế giới đã được đồng đều hơn. Cùng với sự chi phối của đồng USD trên tài sản thế giới, chính quyền Hoa Kỳ trong nhiều năng qua tận hưởng vai trò một siêu cường trong “thế giới đơn cực”, nhưng cùng với cuộc khủng hoảng hiện tại, nhiều nguyên thủ quốc gia lên tiếng kêu gọi dẹp bỏ trật tự đơn cực và thành lập trật tự thế giới đa cực. Đâu là những ứng viên sáng giá cho các
  3. “cực quyền lực” trong trận tự thế giới mới. Theo giới phân tích, có thể kể những ứng viên tiềm năng (không tính Hoa Kỳ) như Trung Quốc, Nga, EU, Ấn Độ và Brazil. Trong thực tế, sau cuộc họp G20 vừa qua, sự chia sẻ quyền lực cho các nước thị trường mới nổi là một trong các chủ đề chính. Tuy nhiên, có một thực tế không thể phủ nhận là vị thế của Trung Quốc đang vươn dần lên. Ngay khi cuộc khủng hoảng mới bắt đầu, nhiều nhà phân tích đã nhìn nhận Trung Quốc như một “tay chơi lớn” khi nắm là chủ nợ lớn nhất của Hoa Kỳ với dự trữ ngoại tệ gần 2 nghìn tỷ USD. Trước cuộc họp, Trung Quốc tạo được sự chú ý khi đề suất truất ngôi đồng USD. Nhiều người cho rằng Trung Quốc đang muốn cổ súy việc sử dụng đồng NDT của họ ra khắp thế giới (xem ĐTTC số 204, trang 20-21). Shi Yinhong, một GS chính trị tại ĐH Renmin ở Bắc Kinh, nói Trung Quốc hầu như không có lựa chọn khác ngoài việc tiếp tục làm chủ nợ của Hoa Kỳ. Nhưng đổi lại, họ sẽ tìm kiếm một vị thế lớn hơn trên trường quốc tế, cả trong các vấn đề kinh tế và chính trị. Nếu Trung Quốc là một người chiến thắng, Nga lại bị xem như thất bại trong trật tự mới. Việc lựa chọn G20 chứ không phải G8 để giải quyết cuộc khủng hoảng toàn cầu đã lấy mất vị thế “độc quyền” là nền kinh tế mới nổi duy nhất của Nga trong hội nghị. Tại đó, còn có những nền kinh tế cỡ vừa như Hàn Quốc, Thổ Nhĩ Kỳ... Tương tự, châu Âu, Nhật Bản đang mất dần vị thế của mình khi dân số ngày càng già cỗi.

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

Đồng bộ tài khoản