Tài liệu TCVN 5977 1995

Chia sẻ: Nguyen Phung | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:36

0
107
lượt xem
48
download

Tài liệu TCVN 5977 1995

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

TCVN 5977 1995, Tiêu chuẩn này quy định phương pháp khối lượng thủ công để xác định nồng độ và lưu lượng bụi của dòng khí chuyển động trong những không gian khép kín như các ống dẫn khí, ống khói.

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Tài liệu TCVN 5977 1995

  1. TI£U CHuÈN VIÖT NAM TCVN 5977: 1995 Sù ph¸t th¶i cña nguån tÜnh - X¸c ®Þnh nång ®é vµ l|u l|îng bôi trong c¸c èng dÉn khÝ Ph|¬ng ph¸p khèi l|îng thñ c«ng Stationary source emission - Determination of concentration and flow rate of dust in gas carrying ducts - Manual weighing method 1. Ph¹m vi ¸p dông Tiªu chuÈn nµy quy ®Þnh ph|¬ng ph¸p khèi l|îng thñ c«ng ®Ó x¸c ®Þnh nång ®é vµ l|u l|îng bôi cña dßng khÝ chuyÓn ®éng trong nh÷ng kh«ng gian khÐp kÝn nh| c¸c èng dÉn khÝ, èng khãi. Ph|¬ng ph¸p nµy cã thÓ dïng ®Ó x¸c ®Þnh nång ®é bôi trong kho¶ng tõ 0,005 g/m3 ®Õn l0 g/m3. Víi nh÷ng nång ®é bôi nhá h¬n 0,050 g/m3 ®é sai cña ph|¬ng ph¸p lín h¬n r 10% (xem c¸c môc 12 vµ 14). VÒ c¬ b¶n, lµ ph|¬ng ph¸p ®Ó x¸c ®Þnh bôi ph¸t ra tõ c¸c nguån tÜnh, vµ nã còng cã thÓ ®|îc dïng ®Ó chuÈn hãa c¸c thiÕt bÞ kiÓm so¸t liªn tôc, tù ®éng. Ph|¬ng ph¸p cÇn ®|îc ¸p dông trong nh÷ng ®iÒu kiÖn cµng æn ®Þnh cµng tèt cña dßng khÝ trong èng dÉn. Nã kh«ng thÝch hîp cho c¸c hÖ thèng th«ng giã hoÆc ®iÒu hßa kh«ng khÝ, kh«ng khÝ trong nhµ hoÆc khÝ cã chøa nh÷ng giät nhá. Tiªu chuÈn nµy còng quy ®Þnh nh÷ng yªu cÇu vÒ tÝnh n¨ng cña nh÷ng m¸y mãc cã thÓ ®|îc dïng (nÕu dïng ®óng) vµ chØ râ nh÷ng yªu cÇu c¬ b¶n vÒ c¸ch l¾p ®Æt c¸c thiÕt bÞ lÊy mÉu. NÕu cã yªu cÇu nµo ®ã cña tiªu chuÈn nµy kh«ng ®|îc tháa m·n th× ph|¬ng ph¸p vÉn cã thÓ ¸p dông trong mét sè tr|êng hîp ®Æc biÖt nh÷ng sai sè vÒ nång ®é vµ l|u l|îng bôi cã thÓ sÏ lín h¬n (xem môc ] 4) . 2. Tiªu ChuÈn trÝch dÉn Tiªu chuÈn sau ®©y ®|îc dïng cïng víi tiªu chuÈn nµy: ISO 3966: 1977 - §o dßng chÊt láng trong èng dÉn kÝn - Ph|¬ng ph¸p diÖn tÝch tèc ®é dïng c¸c èng tinh Pitot. 3. §Þnh nghÜa Tiªu chuÈn nµy ¸p dông nh÷ng ®Þnh nghÜa sau ®©y: 3.1. Lç tiÕp cËn: Mét lç trªn thµnh èng dÉn vµ ë ®Çu mót cña mät ®|êng lÊy mÉu, qua ®ã ®Çu lÊy mÉu ®|îc ®|a vµo (xem h×nh l vµ ®|êng lÊy mÉu (3.15)). 3.2. §iÒu kiÖn hiÖn t¹i: NhiÖt ®é vµ ¸p suÊt ë c¸c ®iÓm lÊy mÉu. 3.3. LÊy mÉu tÝch tô: Sù lÊy mét mÉu tæ hîp b»ng c¸ch lÊy lÇn l|ît ë c¸c ®iÓm lÊy mÉu trong mét kho¶ng thêi gian yªu cÇu. 3.4. èng dÉn èng khãi: Mét cÊu tróc kÝn ®Ó cho khÝ ®i qua. 3.5. ¸p suÊt hiÖu dông: §é chªnh lÖch ¸p suÊt gi÷a ®iÓm lÊy mÉu vµ kh«ng khÝ xung quanh ë cïng ®é cao. 3.6. KhÝ: Hçn hîp c¸c khÝ ®¬n chÊt hoÆc hîp chÊt, cã thÓ mang theo bôi cïng chuyÓn ®éng trong èng dÉn.
  2. TI£U CHuÈN VIÖT NAM TCVN 5977: 1995 3.7. §|êng kÝnh thuû lùc: KÝch th|íc ®Æc tr|ng cña thiÕt diÖn èng dÉn, ®|îc ®Þnh nghÜa b»ng 4 x DiÖn tÝch mÆt ph¼ng lÊy mÉu Chu vi mÆt ph¼ng lÉy mÉu 3.8. LÊy mÉu riªng lÎ: Thu thËp vµ lÊy ra c¸c mÉu riªng biÖt tõ mçi ®iÓm lÊy mÉu. 3.9. LÊy mÉu ®¼ng tèc ®é vµ h|íng cña dßng khÝ ë trong èng dÉn t¹i ®iÓm lÊy mÉu v’a (xem h×nh 2).
  3. TI£U CHuÈN VIÖT NAM TCVN 5977: 1995 3.10. Nång ®é bôi: Khèi l|îng bôi trong mét ®¬n vÞ thÓ tÝch khÝ trong èng dÉn ë nhiÖt ®é vµ ¸p suÊt x¸c ®Þnh 3.11. L|u l|îng bôi: Khèi l|îng bôi chøa trong khÝ ë/trong èng dÉn l|u th«ng trong mét ®¬n vÞ thêi gian. 3.12. Bôi: C¸c h¹t r¾n víi h×nh d¸ng, cÊu tróc hoÆc khèi l|îng riªng bÊt k× ph©n t¸n trong pha khÝ liªn tôc. 3.13. MÉu khÝ ®¹i diÖn: MÉu khÝ cã cïng nång ®é bôi trung b×nh gièng nh| t¹i mÆt ph¼ng lÊy mÉu trong lóc lÊy mÉu. 3.14. MÆt ph¼ng lÊy mÉu: MÆt ph¼ng th¼ng gãc víi ®|êng t©m cña èng dÉn ë vÞ trÝ lÊy mÉu (xem h×nh l). 3.15. §|êng lÊy mÉu: §|êng n»m trong mÆt ph¼ng lÊy mÉu, däc theo nã c¸c ®iÓm lÊy mÉu ®|îc ®Þnh vÞ (xem h×nh l), vµ ®|îc giíi h¹n bëi thµnh trong cña èng dÉn. 3.16. §iÓm lÊy mÉu: Mét vÞ trÝ trªn ®|êng lÊy mÉu, ë ®ã mÉu ®|îc lÊy ra. 3.17. VÞ trÝ lÊy mÉu: Mét vÞ trÝ thÝch hîp ®Ó tiÕn hµnh lÊy mÉu trong èng dÉn. 3.18. N¬i lÊy mÉu: Nhµ m¸y, c«ng x|ëng ë ®ã viÖc lÊy mÉu ®|îc tiÕn hµnh. 3.19. §iÒu kiÖn tiªu chuÈn: NhiÖt ®é vµ ¸p lùc tiªu chuÈn cña khÝ, nghÜa lµ 237K vµ 101.3 kPa. 4. C¸c kÝ hiÖu vµ c¸c ®¬n vÞ t|¬ng øng, chØ tù vµ chØ sè 4.1. C¸c kÝ hiÖu vµ c¸c ®¬n vÞ t|¬ng øng Xem b¶ng 1 4.2. ChØ tù vµ chØ sè. Xem b¶ng 2. B¶ng 1 - C¸c kÝ hiÖu vµ c¸c ®¬n vÞ t|¬ng øng KÝ hiÖu ý nghÜa §¬n vÞ a DiÖn tÝch hiÖu dung cña mòi lÊy mÉu m2 A DiÖn tÝch mÆt ph¼ng lÊy mÉu m2 c Nèng ®é bôi g/m3 G BÒ dÇy cña thµnh mòi lÊy mÉu ë ®Çu mót m d §|êng kÝnh èng dÉn t¹i mÆt ph¼ng lÊy mÉu m dH §|êng kÝnh thñy lùc cña èng dÉn t¹i mÆt ph¼ng lÊy mÉu m dN1 §|êng kÝnh trong cña mòi lÊy mÉu m dN2 §|êng kÝnh ngoµi cña mòi lÊy mÉu m d0 §|êng kÝnh lç m f Nång ®é h¬i n|íc kg/m3 i C¸c vÞ trÝ trªn ®|êng lÊy mÉu (theo ®|êng kÝnh hoÆc b¸n kÝnh) kg/m3 K HÖ sè chuÈn hãa kg/m3 l ChiÒu dµi ®Æc tr|ng m l1 ChiÒu dµi cña mÆt ph¼ng lÊy mÉu (c¹nh dµi h¬n) m l2 ChiÒu réng cña mÆt ph¼ng lÊy mÉu (c¹nh ng¾n h¬n) m m Khèi l|îng bôi thu ®|îc g
  4. TI£U CHuÈN VIÖT NAM TCVN 5977: 1995 M Khèi l|îng mol hg/kmol nd Sè ®iÓm lÊy mÉu trªn ®|êng kÝnh lÊy mÉu - ndia Sè ®|êng kÝnh lÊy mÉu (®|êng lÊy mÉu) - nr Sè ®iÓm lÊy mÉu trªn b¸n kÝnh lÊy mÉu (O,5d) - n1 Sè chia cña l1 - n2 Sè chia cña l2 - p ¸p suÊt tuyÖt ®èi Pa Pam ¸p suÊt xung quanh Pa Pe ¸p suÊt hiÖu dông (Pe = P- Pam) Pa 'P Chªnh lÖch ¸p suÊt qua thiÕt bÞ ®o dßng khÝ g/h qm L|u l|îng bôi trong èng dÉn m3/h qv Tèc ®é thÓ tÝch trong dßng khÝ - r ThÓ tÝch riªng phÇn cña thµnh phÇn khÝ kg/m3 U Khèi l|îng riªng cña khÝ h t Thêi gian lÊy mÉu (tæng thêi gian) h 't Thêi gian lÊy mÉu cho tõng ®iÓm lÊy mÉu K 0 T NhiÖt ®é (tuyÖt ®èi) C I NhiÖt ®é mls v Tèc ®é khÝ mls V ThÓ tÝch khÝ m3 Vm ThÓ tÝch mol cña mét khÝ m3/K mol xi Kho¶ng c¸ch tõ thµnh èng dÉn ®Õn ®iÓm lÊy mÉu däc theo m ®|êng kÝnh hoÆc b¸n kÝnh B¶ng 2 - ChØ tù vµ chØ sè ChØ tù hoÆc chØ sè ý nghÜa a §iÒu kiÖn hiÖn t¹i ë mÆt ph¼ng lÊy mÉu g Dông cô ®o khÝ i Gi¸ trÞ riªng lÎ n §iÒu kiÖn tiªu chuÈn N Mòi lÉy mÉu o Lç Pt èng Piot W H¬i n|íc ‘ Gèm c¶ Èm 5. Nguyªn t¾c Mét mòi lÊy mÉu d¹ng thon ®|îc dÆt trong èng dÉn, h|íng vµo dßng khÝ ®ang chuyÓn ®éng, vµ mÉu khÝ ®|îc lÊy mét c¸ch ®¼ng tèc trong mét kho¶ng thêi gian ®· ®Þnh. V× cã sù ph©n bè kh«ng ®ång ®Òu cöa bôi ë trong èng dÉn nªn cÇn lÊy nhiÒu mÉu ë nhiÒu
  5. TI£U CHuÈN VIÖT NAM TCVN 5977: 1995 ®iÓm ®· chän trªn thiÕt diÖn èng dÉn. Bôi trong mÉu khÝ ®|îc t¸ch ra b»ng mét c¸i läc, sau ®ã ®|îc lµm kh« vµ c©n. Nång ®é bôi ®|îc tÝnh tõ l|îng c©n bôi vµ thÓ tÝch mÉu khÝ. L|u l|îng cña bôi ®|îc tÝnh tõ nång ®é bôi vµ tèc ®é thÓ tÝch cña khÝ trong èng dÉn. L|u l|îng cña bôi còng cã thÓ ®|îc tÝnh tõ nång ®é bin, thêi gian lÊy mÉu, diÖn tÝch mÆt ph¼ng lÊy mÉu vµ diÖn tÝch lç më cña mòi lÊy mÉu. 6. Tãm t¾t ph|¬ng ph¸p Mét mÉu ®¹i diÖn ®|îc hót ra tõ nguån. Møc ®é ®¹i diÖn cña mÉu cho dßng khÝ phô thuéc vµo: - TÝnh ®ång ®Òu cña tèc ®é trong mÆt ph¼ng lÊy mÉu; - Sè l|îng ®ñ c¸c ®iÓm lÊy mÉu trong mÆt ph¼ng lÊy mÉu; - LÊy mÉu ®¼ng tèc. Th«ng th|êng, khi ®|îc lÊy mÉu ë nhiÒu ®iÓm trªn mÆt ph¼ng lÊy mÉu tïy theo diÖn tÝch cña mÆt ph¼ng nµy. MÆt ph¼ng lÊy mÉu th|êng ®|îc chia thµnh nhiÒu diÖn tÝch b»ng nhau vµ mÉu ®|îc hót ë trung t©m cña c¸c diÖn tÝch ®ã (xem phô lôc B). §Ó x¸c ®Þnh nång ®é bôi trong mÆt ph¼ng lÊy mÉu, mòi lÊy mÉu ®|îc di chuyÓn tõ ®iÓm lÊy mÉu nµy sang ®iÓm lÊy mÉu kh¸c vµ lÊy khÝ mét c¸ch ®¼ng tèc ë mçi ®iÓm. Thêi gian lÊy mÉu ë mäi ®iÓm ®Òu b»ng nhau, vµ kÕt qu¶ lµ ®|îc mét mÉu tæ hîp. NÕu mÆt ph¼ng lÊy mÉu ®|îc chia thµnh nh÷ng diÖn tÝch kh«ng b»ng nhau th× thêi gian lÊy mÉu ë mçi ®iÓm ph¶i tØ lÖ víi diÖn tÝch chøa ®iÓm ®ã. MÉu ®|îc ®|a vµo m¸y lÊy mÉu. VÒ nguyªn t¾c, m¸y lÇy mÉu gåm: - Mét ®Çu lÊy mÉu cã mòi lÊy mÉu; - Mét bé t¸ch bôi, ®Æt ë trong hoÆc ngoµi èng dÉn; - Mét hÖ thèng ®o l|u l|îng khÝ, ®Æt ë trong hoÆc ngoµi èng dÉn; - Mét hÖ thèng hót. Bé t¸ch bôi vµ/hoÆc hÖ thèng ®o l|u l|îng khÝ cã thÓ ®|îc ®Æt ë trong hay ë ngoµi èng dÉn. S¬ ®å mét vµi m¸y lÊy mÉu ®|îc tr×nh bµy trªn h×nh 3 vµ 4. C¸c sè trªn h×nh phï hîp víi sè nªu trong b¶ng 3 nh|ng kh¸c víi sè trªn c¸c h×nh 5 vµ 6 còng nh| trong c¸c môc 7 vµ 13. CÇn ph¶i tr¸nh sù ng|ng tô h¬i (n|íc, H2SO4 V.V...) trong m¸y lÊy mÉu khi ®ang lÊy mÉu bëi v× nã ng¨n c¶n c«ng ®o¹n t¸ch, xö lÝ bôi vµ sù ®o dßng. Muèn vËy, ®Çu lÊy mÉu, bé t¸ch bôi vµ dông cô ®o l|êng dßng khÝ cÇn ®|îc sÊy nãng ®Õn trªn ®iÓm s- |¬ng thÝch hîp. H¬i n|íc cÇn ®|îc lo¹i triÖt ®Ó sau c«ng ®o¹n t¸ch bôi ®Ó cã thÓ dïng ®ång hå ®o khÝ kh« ®o thÓ tÝch mÉu, víi ®iÒu kiÖn lµ hµm l|îng h¬i n|íc trong èng dÉn thay ®æi kh«ng ®¸ng kÓ trong khi lÊy mÉu. §Ó lÊy mÉu ®¼ng tèc cÇn ®o tèc ®é khÝ t¹i ®iÓm lÊy mÉu råi tÝnh vµ ®iÒu chØnh tèc ®é dßng khÝ ®i vµo m¸y lÊy mÉu cho phï hîp. Th|êng dïng mét èng tÜnh Pitot ®Ó ®o tèc ®é dßng khÝ trong èng dÉn. NÕu dông cô ®o tèc ®é dßng khÝ lÊy mÉu (dßng khÝ ®i vµo m¸y lÊy mÉu) ®|îc ®Æt trong èng dÉn th× quan hÖ gi÷a sôt ¸p ®o ®|îc vµ chªnh ¸p do trªn èng tÜnh Pitot lµ ®¬n gi¶n vµ dÔ dµng ®iÒu chØnh ®|îc ®iÒu kiÖn ®¼ng tèc. NÕu dông cô ®o tèc ®é dßng khÝ lÊy mÉu ®|îc ®Æt ë ngoµi èng dÉn th× viÖc tÝnh to¸n ®iÒu kiÖn ®¼ng tèc sÏ phøc t¹p h¬n nhiÒu. ViÖc tÝnh to¸n nµy cã thÓ ph¶i gåm c¶ tÝnh mËt ®é khÝ trong èng dÉn quy vÒ ®iÒu kiÖn tiªu chuÈn
  6. TI£U CHuÈN VIÖT NAM TCVN 5977: 1995 (cã thÓ suy ra tõ thµnh phÇn khÝ kh« vµ hµm l|îng h¬i n|íc) nhiÖt ®é vµ ¸p lùc tÜnh cña khÝ trong èng dÉn vµ trong dông cô ®o l|êng khÝ, vµ hµm l|îng h¬i n|íc cña khÝ nÕu tèc ®é dßng khÝ lÊy mÉu ®|îc ®o sau khi ®· lo¹i n|íc. Sau khi lÊy mÉu, thu gom toµn bé l|îng bôi (lÊy hÕt c¶ bôi ®äng trong ®Çu vµ mòi lÊy mÉu), sÊy kh« vµ c©n. C¸ch tÝnh to¸n nång ®é bôi vµ l|u l|îng bôi trong èng dÉn ®|îc tr×nh bµy ë c¸c môc 7 vµ 13. Mét c¸ch kh¸c ®Ó tÝnh l|u l|îng cña bôi ®|îc nªu trong phô lôc F.
  7. TI£U CHuÈN VIÖT NAM TCVN 5977: 1995
  8. TI£U CHuÈN VIÖT NAM TCVN 5977: 1995 7. Xem xÐt phong ph¸p ®o vµ tÝnh Gi¶n ®å ®o vµ tÝnh ®Ó x¸c ®Þnh nång ®é vµ l|u l|îng bôi ®|îc tr×nh bµy trªn c¸c h×nh 5 vµ 6. C¸c gi¶n ®å nµy cã liªn quan víi c¸c m¸y lÊy mÉu tr×nh bµy trªn c¸c h×nh 3 vµ 4. Nh÷ng thiÕt bÞ lÊy mÉu kh¸c (läc vµ hoÆc ®o tèc ®é dßng khÝ lÊy mÉu ®Æt trong èng dÉn) vµ c¸ch tÝnh to¸n kh¸c (phô lôc F) còng cã thÓ ®|îc sö dông nÕu nh| chóng cã ®é ®óng ®ñ ®¸p øng yªu cÇu cña tiªu chuÈn nµy. Tõ h×nh 5 (lo¹i n|íc tr|íc khi ®o khÝ) cã thÓ thÊy r»ng ®Ó tÝnh tèc ®é khÝ trong èng dÉn (8) cÇn tÝnh mËt ®é khÝ trong èng dÉn (7) dùa vµo nhiÖt ®é (3), ¸p suÊt tÜnh (4), hµm l|îng n|íc (6) vµ thµnh phÇn khÝ (5). MËt ®é khÝ cïng víi chªnh ¸p (l) ®o ®|îc b»ng mét èng Pitot cho phÐp tÝnh tèc ®é khÝ. Tõ tèc ®é dßng khÝ trong èng dÉn (8) vµ diÖn tÝch mÆt c¾t èng dÉn (2) cã thÓ tÝnh ®|îc l|u l|îng khÝ qua èng dÉn ë nh÷ng ®iÒu kiÖn kh¸c nhau (9, 10, ll). §Ó lÊy mÉu ®¼ng tèc cÇn chän ®|êng kÝnh mòi lÊy mÉu thÝch hîp, phô thuéc vµo dung l|îng b¬m, tèc ®é khÝ trong èng dÉn, nång ®é bôi vµ thêi gian lÊy mÉu. Tèc ®é dßng lÊy mÉu ®¼ng tèc (12) ®|îc x¸c ®Þnh bëi ®|êng kÝnh mòi lÊy mÉu (13), tèc ®é khÝ ë ®iÓm lÊy mÉu (8), c¸c ®iÒu kiÖn khÝ trong èng dÉn (3, 4) vµ trong dông cô ®o l|êng khÝ (16, 17), vµ hµm l|îng n|íc. Dßng khÝ lÊy mÉu ®|îc ®iÒu chØnh cho phï hîp. ThÓ tÝch mÉu khÝ (15) ®|îc ®o vµ ®|îc quy vÒ ®iÒu kiÖn tiªu chuÈn (21) b»ng c¸ch dïng ¸p suÊt tÜnh (16) vµ nhiÖt ®é (17) ®äc trªn dông cô ®o l|u l|îng khÝ. C¸i läc dïng ®Ó thu bôi ®|îc xö lÝ vµ c©n (18) tr|íc. Sau khi thu bôi, kÓ c¶ l|îng bôi ®äng trong m¸y lÊy mÉu tr|íc khi ®Õn c¸i läc (19), c¸i läc ®|îc xö lÝ vµ c©n l¹i. Nh| vËy sÏ ®|îc l|îng bôi tæng sè. Nång ®é bôi (22) ®|îc tÝnh b»ng tØ sè cña l|îng, bôi thu ®|îc (18, 19) trªn thÓ tÝch mÉu khÝ ®· quy vÒ ®iÒu kiÖn tiªu chuÈn (21). Cuèi cïng, l|u l|îng bôi (23) tÝnh ®|îc b»ng c¸ch nh©n nång ®é bôi (2) víi l|u l|îng khÝ qua èng dÉn (l). NÕu dïng c¸ch lÊy mÉu riªng lÎ trªn mÆt ph¼ng lÊy mÉu ®· cho th× tÝnh nång ®é bôi trung b×nh b»ng c¸ch nh©n mçi nång ®é víi mét hÖ sè träng l|îng phï hîp víi l|u l|îng khÝ trong èng dÉn. Tõ h×nh 6 (kh«ng lo¹i n|íc tr|íc khi ®o khÝ) cã thÓ thÊy r»ng c¸ch tÝnh l|u l|îng khÝ Èm ®i qua èng dÉn d|íi c¸c ®iÒu kiÖn tiªu chuÈn (l0) gièng nh| c¸ch tÝnh ë h×nh 5. Tuy nhiªn tèc ®é lÊy mÉu ®¼ng tèc (12) ®|îc tÝnh nhê quan hÖ cña ¸p suÊt chªnh lÖch cña èng Pitot (l) vµ sù sôt ¸p suÊt ë dông cô ®o l|u l|îng trong thiÕt bÞ lÊy mÉu (14), ®ång thêi cã kÓ ®Õn c¸c ¸p suÊt chªnh lÖch (4, 16) vµ nhiÖt ®é (3, 17) cïng ®|êng kÝnh mòi lÊy mÉu (13). Tr|êng hîp nµy kh«ng ¸p dùng sù chuyÓn ®æi sang c¸c ®iÒu kiÖn khÝ kh«. ThÓ tÝch mÉu khÝ Èm quy vÒ ®iÒu kiÖn tiªu chuÈn (20) ®|îc tÝnh tõ tèc ®é dßng khÝ lÊy mÉu Èm (14) vµ thêi gian lÊy mÉu (24). Tuy nhiªn, nÕu biÕt hµm l|îng h¬i n|íc cña khÝ th× cã thÓ tÝnh nång ®é bôi trªn c¬ së khÝ kh«. Nång ®é bôi cña khÝ Èm ®· quy vÒ ®iÒu kiÖn tiªu chuÈn (22) ®|îc tÝnh tõ thÓ tÝch l|u khÝ Èm (20) vµ l|îng c©n cña c¸c c¸i läc (18, 19). L|u l|îng bôi (23) t×m ®|îc b»ng c¸ch nh©n nång ®é bôi (22) víi l|u l|îng. khÝ Èm ®i trong èng ë nh÷ng ®iÒu kiÖn tiªu chuÈn.
  9. TI£U CHuÈN VIÖT NAM TCVN 5977: 1995
  10. TI£U CHuÈN VIÖT NAM TCVN 5977: 1995
  11. TI£U CHuÈN VIÖT NAM TCVN 5977: 1995 8. MÉu mãc, dông cô 8.1. §¹i c|¬ng C¸c lo¹i m¸y lÊy mÉu kh¸c nhau cã nh÷ng ®Æc tÝnh kh¸c nhau khiÕn chóng chØ thÝch hîp cho tõng ¸p dông cô thÓ (thÝ dô cho nhiÖt ®é khÝ cña èng khãi lß h¬i, hoÆc cho nång ®é bôi thÊp, hoÆc cho èng dÉn cã kÝch th|íc nµo ®ã). Khi cã thÓ, nªn dïng thiÕt bÞ ®o tr×nh bµy trªn h×nh 3 vµ 4. C¸c sè trªn nh÷ng h×nh nµy t|¬ng øng víi c¸c sè chØ bé phËn liÖt kª trong 8.2, nh|ng kh¸c víi c¸c sè trªn h×nh 5 vµ 6 còng nh| trong c¸c môc 7 vµ 13. G¾ng dïng m¸y lÊy mÉu vµ ®o dßng phï hîp víi tiªu chuÈn nµy, kÓ c¶ nh÷ng thiÕt bÞ b¶o ®¶m an toµn m¸y mãc ë lç tiÕp cËn vµ gi¶m ®Õn møc tèi thiÓu sù x©m nhËp cña kh«ng khÝ hoÆc sù tho¸t ra cña khÝ qua lç tiÕp cËn. KÝch th|íc cña lç tiÕp cËn ph¶i kh«ng lµm h| h¹i mòi lÊy mÉu khi ®|îc ®|a vµo. C¸c bé phËn cña m¸y vµ nh÷ng yªu cÇu ®Ó chóng phï hîp víi tiªu chuÈn nµy ®|îc liÖt kª ë b¶ng 3. Yªu cÇu chung lµ c¸c vËt liÖu chÕ t¹o m¸y ph¶i chèng chÞu ®|îc c¸c khÝ ¨n mßn vµ nhiÖt ®é khÝ. CÇn tr¸nh c¸c bÒ mÆt trong th« r¸p v× chóng cã thÓ g©y ®äng vµ thu bôi l¹i rÊt khã kh¨n. Ngoµi ra, sù gi¶m chÊt l|îng bé läc do c¸c khÝ ¨n mßn vµ/hoÆc nhiÖt ®é cao còng cã thÓ x¶y ra. 8.2. Danh môc thiÕt bÞ dïng ®Ó ®o nång ®é bôi CÇn ph©n biÖt 2 ph||¬ng ph¸p ®o khÝ: - §o dßng khÝ (ph|¬ng ph¸p I); - §o thÓ tÝch khÝ (ph|¬ng ph¸p II). NÕu dïng mét tÊm ®ôc lç (ph|¬ng ph¸p I), hµm l|îng h¬i n|íc trong mÉu khÝ nãi chung vÉn ®|îc gi÷ l¹i (xem hmh 3). Dông cô nµy còng cã thÓ ®|îc dïng ®Ó ®iÒu chØnh vµ duy tr× ®iÒu kiÖn lÊy mÉu ®¼ng tèc. NÕu dïng mét ®ång hå tÝch ph©n ®o khÝ kh« (ph|¬ng ph¸p II), h¬i n|íc cÇn ®|îc lo¹i tr|íc khi ®i vµo ®ång hå (h×nh 4). §ång hå ®o khÝ cã kh¶ n¨ng ®o chÝnh x¸c thÓ tÝch mÉu khÝ, cßn dông cô ®o l|u l|îng khÝ (thÝ dô dông cô cã bÒ mÆt thay ®æi ®|îc) chñ yÕu dïng ®Ó ®iÒu chØnh vµ duy tr× ®iÒu kiÖn lÊy mÉu ®¼ng tèc. B¶ng 3 tãm t¾t c¸c bé phËn thiÕt bÞ cÇn ®Ó ®o nång dé vµ l|u l|îng bôi. C¸c bé phËn ®¸nh sè tõ l ®Õn 17 t|¬ng øng víi sè trªn c¸c h×nh 3 vµ 4. B¶ng 3 - Danh môc c¸c bé phËn thiÕt bÞ Sè cña Bé phËn KiÓu bé phËn §Æc tÝnh bé phËn 1 Mòi lÊy mÉu Xem 8.3 2 §Çu lÊy mÉu Xem 8.4 3 Bé t¸ch lÊy bôi Xem 8.5. HiÖu suÊt 98,0% víi bôi 0,3mm 4 Bé phËn ®o l|u l|îng khÝ TÊm ®ôc lç, ®ång hå ®o §o l|u l|îng thÓ tÝch khi lÊy mÉu (ph|¬ng ph¸p I) dßng, hoÆc t|¬ng ®|¬ng tæng sè, chÝnh x¸c ®Õn 2% 5 Bé phËn ®iÒu khiÓn l|u Nªn cã 2 nóm (mét ®Ó l|îng khÝ lÊy mÉu tinh chØnh), mét van ®ãng ng¨n dßng khÝ
  12. TI£U CHuÈN VIÖT NAM TCVN 5977: 1995 6 Bé phËn hót khÝ B¬m (ph|¬ng ph¸p II) Cã kh¶ n¨ng hót khÝ víi tèc qu¹t, qu¹t ®Èy ®é yªu cÇu do th¼ng ®|îc søc c¶n g©y ra bëi mòi lÊy mÉu, ®Çu lÊy mÉu, bé läc lç v.v… Khi dïng ®ång hå ®o khÝ b¬m ph¶i kÝn khÝ 7 §ång hå ®o thÓ tÝch khÝ §ång hå tÝch ph©n ®o khÝ ThÓ tÝch khÝ chÝnh x¸c ®Õn (ph|¬ng ph¸p II) kh« 2% Khi dïng ®ång hå ®o khÝ b¬m ph¶i kÝn khÝ 8 Bé phËn ®o l|u l|îng khÝ TÊm ®ôc lç, rotamet, hoÆc §iÒu chØnh vµ duy tr× ®iÒu lÊy mÉu (ph|¬ng ph¸p II) t|¬ng ®|¬ng kiÖn ®¼ng tèc chÝnh x¸c ®Õn 5% 9 Lo¹i n|íc (ph|¬ng ph¸p Bé ng|ng tô, bé lµm kh« §o ®|îc hµm l|îng n|íc II) (thÝ dô dïng silicagel) chÝnh x¸c ®Õn 1% thÓ tÝch khÝ. 10 NhiÖt kÕ ®Ó ®o nhiÖt ®é CÆp nhiÖt ®iÖn, ®Çu ®o ChÝnh x¸c ®Õn 1% nhiÖt ®é trong èng dÉn nhiÖt ®é, hoÆc t|¬ng tuyÖt ®èi ®|¬ng 11 Bé phËn ®o ¸p suÊt tÜnh ¸p kÕ chÊt láng hoÆc ChÝnh x¸c ®Õn 1% ¸p suÊt hiÖu dông trong èng dÉn t|¬ng ®|¬ng tuyÖt ®èi trong èng dÉn 12 Bé nh¹y víi chªnh ¸p ¸p kÕ chÊt láng nghiªng ¸p kÕ ®o ®|îc ®Õn 5 Pa ®|îc nèi vµo èng Pitot (xem sè 13) 13 §o tèc ®é khÝ Mét trong nh÷ng èng Pitot nªu trong ISO 3966; nh÷ng dông cô kh«ng nªu trong ISO 3966 (thÝ dô èng Pitot kiÓu S) còng dïng ®|îc nÕu ®· chuÈn 14 §é Èm cña khÝ trong èng Bé ng|ng tô, bÇu kh« vµ §o hµm l|îng n|íc trong khi dÉn |ít, m¸y sÊy chÝnh x¸c ®Õn r 1% thÓ tÝch khÝ trong èng dÉn 15 NhiÖt kÕ ®Ó ®o nhiÖt ®é ë NhiÖt kÕ hoÆc t|¬ng ChÝnh x¸c ®Õn r 1% nhiÖt ®é dông cô ®o khÝ ®|¬ng tuyÖt ®èi ¸p kÕ chÊt láng hoÆc t|¬ng ®|¬ng 16 §o ¸p suÊt tÜnh hiÖu dông ¸p kÕ chÊt láng nghiªng ChÝnh x¸c ®Õn r 1% ¸p lùc ë dông cô ®o khÝ hoÆc t|¬ng ®|¬ng tuyÖt ®èi trong dông cô ®o khÝ 17 Nh¹y víi chªnh ¸p ®|îc ChÝnh x¸c ®Õn r 4 sè ®äc nèi vµo dông cô ®o tèc ®é dßng khÝ lÊy mÉu (ph|¬ng ph¸p I) 18 ¸p kÕ ®Ó ®o ¸p suÊt khÝ ChÝnh x¸c ®Õn r 300Pa quyÓn t¹i chç 19 Dông cô ®Ó thu bôi ë ®Çu Mäi ph|¬ng tiÖn thu ®|îc Kh«ng ®|îc n¹o mÆt trong
  13. TI£U CHuÈN VIÖT NAM TCVN 5977: 1995 vµ mòi lÊy mÉu hÕt bôi ®äng trong ®Çu vµ thiÕt bÞ mòi lÊy mÉu 20 B×nh chøa ®Ó chuyªn chë C¸c b×nh chøa ph¶i cã thÓ L|îng bôi kh«ng Ýt h¬n 0,3% bôi ®|îc bÞt kÝn; nÕu bôi ®|îc khèi l|îng b×nh chøa c©n c©n cïng víi b×nh chøa th× cïng, trõ tr|êng hîp dïng b×nh chøa cÇn ph¶i nhÑ c©n bæ chÝnh cã kh¶ n¨ng c©n chÞu ®|îc nhiÖt ®é sÊy chÝnh x¸c ®Õn r 1% l|îng bôi hoÆc ®Õn 0,1mg. 21. Gi¸ vµ/hoÆc hép ®ì c¸i Gièng nh| sè 20, thay b×nh läc chøa b»ng gi¸ hoÆc hép 22 Dông cô ®o thêi gian Dông cô cÇn cã nót ch¹y CÇn ®äc ®|îc ®Õn 1s vµ dõng 23 Phô tïng cña bé t¸ch bôi Xyclon, microxylon, tói läc b»ng v¶i v.v… 24 SÊy nãng hoÆc lµm nguéi ®Çu lÊy mÉu, bé t¸ch bôi, dông cô ®o tèc ®é dßng khÝ lÊy mÉu 25 M¸y ph©n tÝch thµnh BÊt k× X¸c ®Þnh mËt ®é khÝ chÝnh phÇn khÝ x¸c ®Õn r 2%` 26 C©n Yªu cÇu c©n bæ chÝnh khÝ C©n bôi chÝnh x¸c ®Õn r 1% c©n l|îng bôi t|¬ng ®èi hoÆc 0,1mg nhá cïng víi b×nh chøa (xem 20) 27 §o kÝch th|íc èng dÉn Que ®Þnh cì, b¶n vÏ chÝnh KÝch th|íc trong cña èng x¸c víi c¸c èng dÉn rÊt khãi cÇn ®o chÝnh x¸c ®Õn r lín 1% 8.3. Mòi lÊy mÉu Mòi lÊy mÉu lµ bé phËn ®Çu tiªn mµ khi ®i qua ®Ó vµo m¸y lÊy mÉu. Mòi lÊy mÉu cÇn thon, cÊu t¹o ®¬n gi¶n gän vµ kh«ng ¶nh h|ëng xÊu ®Õn hiÖu qu¶ cña thiÕt bÞ. ThÝ dô mét mòi lÊy mÉu thon, ®¬n gi¶n bæ däc ®|îc tr×nh bµy trªn h×nh 7. C¸c kiÓu lÊy mÉu kh¸c ®¸p øng ®|îc yªu cÇu cña tiªu chuÈn nµy ®Òu cã thÓ dïng ®|îc. NÕu (G/dNl) lín h¬n 0,05, ®|êng kÝnh hiÖu dông (dN) ®|îc tÝnh theo c«ng thøc: d N 1 G
  14.  d 2 2 N1 d N 2
  15. TI£U CHuÈN VIÖT NAM TCVN 5977: 1995 §|êng kÝnh cña lç vµo cña mòi lÊy mÉu kh«ng ®|îc nhá h¬n 4mm. Nh÷ng thay ®æi tiÕp theo cña ®|êng kÝnh lç khoan ph¶i thon ®Òu, kh«ng bËc thang vµ chç nèi ph¶i tr¬n nh½n dÓ tr¸nh ®ãng bôi. BÊt k× cho cong nµo ë ®o¹n nµy còng ph¶i cã ®|êng kÝnh tèi thiÓu gÊp 1,5 lÇn ®|êng kÝnh lç vµo. MÆt trong cÇn tr¬n nh½n vµ mòi lÊy mÉu cÇn ®|îc lµm b»ng vËt liÖu duy tr× ®|îc ®é nh½n bãng. Kho¶ng c¸ch tõ ®Çu mót ®Õn gi¸ ®ì mòi lÊy mÉu ph¶i ®ñ dµi ®Ó tr¸nh g©y nhiÔu lo¹n dßng khÝ côc bé. Th«ng th|êng kho¶ng c¸ch nµy nªn b»ng kho¶ng 3 lÇn ®|êng kÝnh gi¸ ®ì. Chó thÝch: 1) §|êng kÝnh trong kh«ng ®|îc gi¶m trªn mét ®o¹n dµi b»ng ®|êng kÝnh lç vµo 2) Th|êng cung cÊp thiÕt bÞ cã kÌm theo mét d·y mòi lÊy mÉu c« ®|êng kÝnh trong kh¸c nhau dïng ®Õ lÊy mÉu tõ nh÷ng dßng khÝ cã tèc ®é kh¸c nhau. 8.4. §Çu lÊy mÉu §Êu lÊy mÉu lµ bé phËn cña thiÕt bÞ cho phÐp ®Æt mòi lÊy mÉu vµo trong èng dÉn hoÆc èng khãi ®Ó lÊy mÉu khÝ. Nã th|êng nèi víi c¸c phÇn kh¸c nhau cña thiÕt bÞ nh| mòi lÊy mÉu, bé läc, bé t¸ch n|íc. BÊt cø phÇn nµo cña ®Çu lÊy mÉu n»m trong èng dÉn ®Òu ph¶i r¾n ch¾c. §Çu lÊy mÉu cÇn ¨n khíp víi kim chØ hoÆc dông cô chØ h|íng, theo ®ã mòi lÊy mÉu ®|îc nhÊm vµo. TÊt c¶ tõ mäi phÇn bªn trong ®Çu lÊy mÉu trë ®i, kÓ c¶ bé läc cÇn ph¶i nh½n vµ thËt bãng, sè c¸c chç nèi cÇn gi÷ tèi thiÓu. CÇn chuÈn bÞ ®Ó cã thÓ thu gom hÕt bôi ®äng trong ®Çu lÊy mÉu. NÕu cÇn ph¶i chuÈn bÞ ph|¬ng tiÖn ®Ó sÊy nãng hoÆc lµm l¹nh ®Çu lÊy mÉu, nh|ng kh«ng ®|îc g©y khã kh¨n cho thao t¸c, nh»m tr¸nh mäi sù ng|ng tô (h¬i n|íc, h¬i axit sunfuric) ë kho¶ng gi÷a mòi lÊy mÉu vµ bé t¸ch bôi (hoÆc c¸c dông cô ®o khÝ nÕu dïng). 8.5. Bé t¸ch bôi Trong tiªu chuÈn nµy, bé t¸ch bôi ®ãng vai trß bé läc cuèi cïng lÊy bôi trong mÉu khÝ vµ ®|îc coi nh| bé t¸ch bôi chÝnh ngay c¶ khi chØ cã mét bé. C¸c t¸ch bôi kh¸c (tói vµi, xyclon v.v...) ®|îc dïng ®Ó gi¶m t¶i trong trªn bé läc chÝnh. Bé t¸ch bôi chÝnh chøa mét líp läc thÝch hîp cho viÖc thu vµ gi÷ bôi tõ mÉu víi hiÖu suÊt t 98% víi bôi cã ®|êng kÝnh h¹t cì 0,3Pm ë 200C (thÝ dô dioctylphtalat hoÆc chÊt thö t|¬ng ®|¬ng). CÇn l|u ý r»ng mét luång khÝ ®i qua bé läc cã hiÖu suÊt ®· biÕt kh«ng thÓ v|ît qu¸ tèc ®é ®o (®iÒu ®é quyÕt ®Þnh bëi cì lç läc). C¸c líp läc thÝch hîp nhÊt cho môc ®Ých nµy lµ tÊm läc ph¼ng hoÆc líp läc h×nh trô (sîi). HiÖu suÊt gi÷ bôi cña c¸c líp läc sîi nhåi cßn Ýt ®|îc x¸c ®Þnh v× nã phô thuéc vµo ®|êng kÝnh sîi vµ ph|¬ng ph¸p nhåi. NÕu chóng ®|îc sö dông, c¸c sîi ph¶i ®ñ nhá vµ ®|îc nhåi cÈn thËn (tr¸nh t¹o thµnh kªnh dÉn) víi mËt ®é sao cho nh÷ng yªu cÇu nªu ë ®o¹n trªn ph¶i ®|îc ®¸p øng. HiÖu suÊt gi÷ bôi cña c¸c líp läc b»ng sîi cÇn ®|îc kiÓm tra so víi tÊm läc ph¼ng (sîi) ®· biÕt hiÖu suÊt. Gi¸ ®ì cÇn ®|îc thiÕt kÕ sao cho cã thÓ tr¸nh ®|îc h| h¹i c¸i läc khi gì nã ra khái gi¸. Trong khi vËn chuyÓn, c¸i läc ®· cã bôi ph¶i ®|îc gi÷ cÈn thËn ®Ó tr¸nh mÊt m¸t bôi hoÆc/vµ hÊp thô h¬i n|íc tr|íc khi c©n.
  16. TI£U CHuÈN VIÖT NAM TCVN 5977: 1995 Mét sè tr|êng hîp ®Æc biÖt (thÝ dô c¸c chÊt tan hoÆc kh«ng chøa kim lo¹i dïng ®Ó ph©n tÝch hãa häc hoÆc ph©n tÝch b»ng kÝnh hiÓn vi) cã thÓ yªu cÇu nh÷ng vËt liÖu läc ®Æc biÖt. Sîi thñy tinh x«®a hoÆc vËt liÖu kh¸c dÔ bÞ c¸c chÊt khÝ hoÆc r»n lµm h| h¹i th× kh«ng nªn dïng. C¸c lo¹i sîi silic oxit, bosilicat hoÆc aluminosilicat nãi chung lµ thÝch hîp. Trong nh÷ng tr|êng hîp nµy, bé t¸ch bôi cã thÓ bè trÝ ë trong hoÆc ngoµi èng dÉn. Khi ®Æt ë ngoµi, bé t¸ch bin cÇn ®|îc sÊy nãng ®Ó ng¨n ngõa bÊt k× sù ng|ng tô h¬i n|íc nµo. Khi ®Æt ë trong, bé t¸ch bôi cÇn bè trÝ ë ®ñ xa mòi lÊy mÉu ®Ó nã kh«ng g©y ¶nh h|ëng ®Õn dßng khÝ lÊy mÉu. Mòi lÊy mÉu, ®Çu lÊy mÉu vµ bé t¸ch bôi cÇn cã thiÕt kÕ thÓ nµo ®ã ®Ó bôi l¾ng ®äng tr|íc khi ®Õn c¸i läc cã thÓ ®uîc thu gom dÔ dµng vµ ®Þnh l|îng. 9. C«ng t¸c chuÈn bÞ 9.1. §¹i c|¬ng Tr|íc khi tiÕn hµnh ®o ®¹c cÇn th¶o luËn víi ng|êi cã tr¸ch nhiÖm cña nhµ m¸y vÒ môc ®Ých vµ ph|¬ng ph¸p lÊy mÉu. B¶n chÊt cña qu¸ tr×nh s¶n xuÊt trong nhµ m¸y, thÝ dô nh| liªn tôc hoÆc theo chu k×, cã thÓ g©y ¶nh h|ëng ®Õn ch|¬ng tr×nh lÊy mÉu. NÕu qu¸ tr×nh lµ liªn tôc th× ®iÒu quan träng lµ ph¶i lÊy mÉu khi qu¸ tr×nh cµng gÇn ®iÒu kiÖn vËn hµnh æn ®Þnh cµng tèt. §Çu tiªn cÇn tiÕn hµnh kh¶o s¸t s¬ bé nhµ m¸y ®Ó chän vÞ trÝ lÊy mÉu thuËn lîi nhÊt (xem 9.2), dù kiÕn sè vµ c¸ch bè trÝ c¸c ®iÓm lÊy mÉu (xem 9.3). Tõ ®ã quy ®Þnh vÞ trÝ lç tiÕp cËn (xem 9.4) vµ bé lµm viÖc (xem 9.5). Tõ c¸c th«ng tin thu l|îm ®|îc, chän thiÕt bÞ (xem 9.6) vµ ®Æt kÕ ho¹ch thùc hiÖn. Th¶o luËn víi Ban qu¶n ®èc nhµ m¸y vÒ nh÷ng chuÈn bÞ ®· s½n cã hoÆc cßn ph¶i tiÕp tôc lµm. CÇn quan t©m ngay ®Õn nh÷ng yªu cÇu phßng tr¸nh næ, ch¸y, cÊp ®iÖn vµ khÝ nÐn. Ph¶i xem xÐt mäi yªu cÇu vÒ an toµn vµ quy ®Þnh nh÷ng biÖn ph¸p tÝch hîp vÒ an toµn. CÇn kiÓm tra tÝnh thÝch hîp cña vÞ trÝ lÊy mÉu tr|íc khi tiÕn hµnh lÊy mÉu (xem 9.7). Ngµy th¸ng, thêi gian b¾t ®Çu, kho¶ng thêi gian kh¶o s¸t vµ lÊy mÉu còng nh| c¸c ®iÒu kiÖn vËn hµnh cña nhµ m¸y trong thêi gian ®ã ®Òu ph¶i ®|îc sù tháa thuËn cña Ban qu¶n ®èc nhµ m¸y. 9.2. Chän vÞ trÞ lÊy mÉu VÞ trÝ lÊy mÉu cÇn n»m ë mét ®o¹n èng dÉn th¼ng, ®Òu ®Æn vÒ h×nh d¹ng vµ thiÕt diÖn, tèt nhÊt lµ th¼ng ®øng, vµ cµng xa c¸c vËt c¶n ë phÝa xu«i dßng c¶ng tèt bëi v× c¸c vËt c¶n nµy (thÝ dô nh| ®o¹n cong qu¹t hoÆc cña ®Öm kÝn mét phÇn) cã thÓ g©y ra sù rèi lo¹n vµ ®æi h|íng dßng khÝ. §Ó ®¶m b¶o tÝnh ®ång nhÊt cña sù ph©n bè tèc ®é khÝ trªn mÆt ph¼ng lÊy mÉu, ®o¹n èng dÉn th¼ng nµy cÇn dµi Ýt nhÊt b»ng 7 lÇn ®|êng kÝnh thñy lùc cña èng. MÆt ph¼ng lÊy mÉu cÇn ph¶i n»m ë kho¶ng c¸ch 5 lÇn ®|êng kÝnh thñy lùc so víi ®Çu khÝ vµo cña ®o¹n èng ®· chän. NÕu mÆt ph¼ng lÊy mÉu ®|îc ®Þnh vÞ trªn mét èng khãi th¶i ra kh«ng khÝ th× nã ph¶i c¸ch miÖng èng khãi mét kho¶ng 5 lÇn ®|êng kÝnh thñy lùc (nh| vËy ®o¹n èng khãi th¼ng cÇn chän cã chiÒu dµi b»ng l0 lÇn ®|êng kÝnh thñy lùc). CÇn chän ®o¹n èng mµ sù ph©n bè cña bôi t|¬ng ®èi ®ång ®Òu. Tr|íc khi lÊy mÉu cÇn ph¶i ch¾c ch¾n r»ng c¸c ®iÒu kiÖn cña dßng khÝ phï hîp víi tiªu chuÈn m« t¶ trong l0.4. NÕu b¾t buéc ph¶i lÊy mÉu ë ®o¹n èng dÉn n»m ngang th× thùc tÕ cho thÊy lç tiÕp cËn nªn bè trÝ ë mÆt phÝa trªn «ng do ®· tÝnh ®Õn sù ®äng bôi ë mÆt ®¸y èng.
  17. TI£U CHuÈN VIÖT NAM TCVN 5977: 1995 Trong thùc tÕ víi nh÷ng èng dÉn lín, kh«ng t×m ®|îc ®o¹n nµo, th¼ng mµ chiÒu dµi gÊp 7 lÇn ®|êng kÝnh thñy lùc vµ do ®ã, ®Þnh vÞ mÆt ph¼ng lÊy mÉu ë ®©y sÏ kh«ng tháa m·n nh÷ng yªu cÇu ®· nãi ë trªn. Trong nh÷ng ®iÒu kiÖn thuËn lîi, cÇn tu©n thñ mäi yªu cÇu cña tiªu chuÈn nµy ®Ó kÕt qu¶ cã ®é chÝnh x¸c cã thÓ chÊp nhËn ®|îc. Tr|êng hîp nµy xem khuyÕn nghÞ ë phô lôc E. 9.3. Sè l|îng tèi thiÓu vµ vÞ trÝ c¸c ®iÓm lÊy mÉu Sè l|îng tèi thiÓu c¸c ®iÓm lÊy mÉu ®|îc quyÕt ®Þnh bëi mÆt ph¼ng lÊy mÉu. Nãi chung, sè ®iÓm t¨ng khi diÖn tÝch mÆt ph¼ng t¨ng. B¶ng 4 vµ 5 cho sè ®iÓm lÊy mÉu tèi thiÓu t|¬ng øng víi èng dÉn trßn vµ vu«ng gãc. C¸c ®iÓm lÊy mÉu n»m ë trung t©m cña c¸c diÖn tÝch b»ng nhau trªn mÆt ph¼ng lÊy mÉu (xem phô lôc B). C¸c ®iÓm lÊy mÉu kh«ng ®|îc n»m trong vßng 3% chiÒu dµi ®|êng lÊy mÉu (nÕu d hoÆc l > 1m) hoÆc 3cm (nÕu d hoÆc l < 1m) tÝnh tõ thanh trong èng dÉn. NÕu sù tÝnh to¸n cho kÕt qu¶ cÇn cã ®iÓm lÊy mÉu ë trong vïng võa nãi th× h·y chän biªn trong cña vïng. §iÒu ®ã cã thÓ x¶y ra khi chän sè ®iÓm lÊy mÉu tèi thiÓu nhiÒu h¬n sè ®iÓm tr×nh bµy trong b¶ng 4 vµ 5, thÝ dô trong tr|êng hîp èng dÉn cã d¹ng bÊt th|êng hoÆc cã dßng khÝ déi ng|îc. 9.4. KÝch th|íc vµ vÞ trÝ c¸c lç tiÕp cËn C¸c lç cÇn b¶o ®¶m ®Ó ®|a thiÕt bÞ ®Õn ®|îc tíi c¸c ®iÓm lÊy mÉu ®· cho theo 9.3. KÝch th|íc lç ph¶i phï hîp víi kÝch th|íc thiÕt bÞ vµ cÇn cã kho¶ng trèng ®Ó ®|a thiÕt bÞ vµo. Xem 9.2 vÒ vÞ trÝ lç tiÕp cËn trªn èng dÉn n»m ngang. Cã thÓ cÊn mét lç thø hai ë phÝa trªn mÆt ph¼ng lÊy mÉu theo chiÒu dßng khÝ ®Ó nÕu cÇn th× ®|a khÝ ®· lÊy mÉu trë l¹i vµo èng dÉn mét khi qu¹t kh«ng ®ñ m¹nh hoÆc ®éc h¹i nÕu x¶ khÝ ra ngoµi. 9.5. BÖ lµm viÖc (sµn lµm viÖc) Chó ý an toµn: BÖ lµm viÖc th|êng xuyªn hoÆc t¹m thêi cÇn ®ñ réng vµ ph¶i cã lan can cao 0,5m ®Õn 1,0m, cã xÝch c¬ ®éng ®Ó buéc ®Çu thang vµo gê th¼ng cao 0,25m trªn bÖ sµn) lµm viÖc. BÖ lµm viÖc th|êng ®|îc bè trÝ phï hîp víi c¸c lç tiÕp cËn sao cho lan can kh«ng g©y v|íng khi sö dông m¸y. BÖ lµm viÖc kh«ng ®|îc cã nh÷ng ch|íng ng¹i vËt g©y khã kh¨n cho viÖc th¸o l¾p c¸c thiÕt bÞ lÊy mÉu. DiÖn tÝch mÆt bÖ lµm viÖc víi c¸c èng dÉn vµ èng khãi th|êng kh«ng nªn nhá h¬n 5m2 va chiÒu réng tèi thiÓu nªn kho¶ng l hoÆc 2m tïy theo ®|êng kÝnh èng dÉn (®©y chØ lµ mét h|íng dÉn ¸p dông). C«ng viÖc chuÈn bÞ cÇn ®|îc tiÕn hµnh chu ®¸o, thÝ dô kh«ng khÝ nÐn, ®iÖn, n|íc phï hîp víi lo¹i m¸y sö dông. CÇn trôc n©ng, h¹ thiÕt bÞ vµ chiÕu s¸ng còng cã thÓ cÇn. NÕu bÖ lµm viÖc ®Æt lé thiªn, cÇn chó ý c¸c biÖn ph¸p b¶o vÖ ng|êi vµ m¸y mãc thiÕt bÞ, æ c¾m ®iÖn, phÝch ®iÖn vµ c¸c thiÕt bÞ cÇn ph¶i kÝn n|íc nÕu chóng tiÕp xóc víi thêi tiÕt xÊu. B¶ng 4- Sè ®iÓm lÊy mÉu tèi thiÓu ë èng dÉn trßn DiÖn tÝch mÆt Sè ®|êng Sè ®iÓm lÊy mÉu tèi Sè ®iÓm lÊy mÉu tèi §|êng kÝnh ph¼ng lÊy lÊy mÉu thiÓu trªn mçi thiÓu trªn mét mÆt èng dÉn m mÉu m2 (®|êng ®|êng kÝnh ph¼ng lÊy mÉu
  18. TI£U CHuÈN VIÖT NAM TCVN 5977: 1995 kÝnh ) tèi KÓ c¶ Kh«ng thiÓu KÓ c¶ Kh«ng kÓ t©m kÓ t©m ®iÓm èng t©m ®iÓm ®iÓm èng ®iÓm èng dÉn èng dÉn dÉn < 0,09 < 0,35 - 1(1) - 1(1) - 0,09 ®Õn 0,38 0,35 ®Õn 0,70 2 3 2 5 4 0,38 ®Õn 0,79 0,70 ®Õn 1,00 2 5 4 9 8 0,79 ®Õn 3,14 1,00 ®Õn 2,00 2 7 6 13 12 > 3,14 > 1,50 2 9 8 17 16 (1) Cã thÓ ph¶i chia c¸c c¹nh kh¸c ®i, thÝ dô nÕu chiÒu dµi cña mÆt c¾t lín h¬n 2 lÇn chiÒu réng cña nã (xem b¶ng 3) (2) ChØ dïng 1 ®iÓm lÊy mÉu cã thÓ g©y sai sè lín h¬n sai sè quy ®Þnh ë môc 14 9.6. Chän m¸y mãc, dông cô Chän m¸y mãc, dông cô phô thuéc vµo lo¹i bôi cÇn ®o vµ vµo hoµn c¶nh cô thÓ cña nhµ m¸y. CÇn tÝnh ®Õn nh÷ng yÕu tè sau: a. Nång ®é bôi cÇn do; b. Cì h¹t bôi; c. NhiÖt ®é c¸c khÝ trong èng dÉn liªn quan ®Õn tÝnh axit cña chóng hoÆc ®iÓm s|¬ng cña n|íc; d. Nh÷ng th¨ng gi¸ng cã thÓ cã cña hµm l|îng h¬i n|íc trong khÝ. NÕu nång ®é h¬i n|íc trong èng dÉn thay ®æi nhiÒu h¬n r 5% (V/V) so víi thÓ tÝch khÝ trong lóc, lÊy mÉu th× nhiÖt ®é cña mÉu khÝ cÇn ®|îc gi÷ ®ñ cao ®Ó tr¸nh sù ng|ng tô n|íc trong m¸y lÊy mÉu, kÓ c¶ c¸c dông cô ®o khÝ; e. Thµnh phÇn hãa häc cña khÝ vµ ¶nh h|ëng cña nã tíi vËt liÖu chÕ t¹o thiÕt bÞ; f. NhiÖt ®é cao nhÊt mµ thiÕt bÞ chÞu ®|îc; g. KÝch th|íc trong cña èng dÉn vµ kÝch th|íc cña c¸c bé phËn thiÕt bÞ sÏ ®|a vµo trong èng: diÖn tÝch bÞ chiÕm bëi bé phËn thiÕt bÞ kh«ng ®|îc v|ît qua l0% diÖn tÝch mÆt ph¼ng lÊy mÉu; h. Tèc ®é c¸c khÝ trong èng dÉn; i. ¸p suÊt tÜnh trong èng dÉn; j. §éc h¹i ®èi víi ng|êi thao t¸c. Dïng mäi biÖn ph¸p ®Ó tr¸nh ng|ng tô n|íc, axit sunfuric hoÆc c¸c chÊt kh¸c trong m¸y, nhÊt lµ ë kho¶ng gi÷a mòi lÊy m½u vµ bé t¸ch bôi, hoÆc trong c¸c dông cô ®o khÝ nÕu cã dïng. NhiÖt ®é ë mäi ®iÓm ë phÇn m¸y nµy, kÓ c¶ ®Çu lÊy mÉu v© bé t¸ch bôi, ph¶i cao h¬n Ýt nhÊt lµ 150C so víi ®iÓm s|¬ng cao nhÊt cña hçn hîp khÝ. NÕu cÇn th× dïng dông cô sÊy nãng. 9.7. KiÓm tra tÝnh thÝch hîp cña vÞ trÝ lÊy mÉu ®· chän §Ó ch¾c ch¾n vÞ trÝ lÊy mÉu ®· ®|îc chän lµ thÝch hîp vµ c¸c ®iÒu kiÖn khÝ trªn mÆt ph¼ng lÊy mÉu phï hîp víi c¸c yªu cÇu ®· nªu th× cÇn kiÓm tra nhiÖt ®é vµ tèc ®é khÝ trªn mÆt ph¼ng lÊy mÉu nh| tr×nh bµy ë môc l0.4.
  19. TI£U CHuÈN VIÖT NAM TCVN 5977: 1995 Chó thÝch: Th«ng th|êng, sù kiÓm tra nµy ®|îc tiÕn hµnh ngay tr|íc khi lÊy mÉu, khi mµ mäi c«ng viÖc chuÈn bÞ cho viÖc lÊy mÉu ®· hoµn tÊt. Tuy nhiªn, sù kiÓm tra nµy còng cã thÓ ®|îc lµm sím h¬n vµ theo cïng ph|¬ng ph¸p. 10. Nh÷ng viÖc cÇn chuÈn bÞ tr|íc khi lÊy mÉu 10.1. ChuÈn bÞ thiÕt bÞ Tr|íc khi thao t¸c viªn lªn bÖ lµm viÖc, cÇn chuÈn bÞ thiÕt bÞ ë mét n¬i s¹ch sÏ tõ tr|íc hoÆc ngay lóc ®ã. KiÓm tra qu¹t, c¸c dông cô ®o nhiÖt ®é vµ ¸p suÊt, c¸c èng cao su hoÆc chÊt dÎo vµ mäi thø kh¸c ®Ó ch¾c ch¾n r»ng chóng ®Òu tèt. KiÓm tra sù s¹ch sÏ ë trong vµ ngoµi ®Çu lÊy mÉu, èng Pitot. SÊy kh« c¸i läc (gåm c¶ gi¸ ®ì, hép hoÆc b×nh chøa) trong tñ sÊy ë 1100C, ®Ó nguéi trong b×nh hót Èm ®Õn khèi l|îng kh«ng ®æi tr|íc khi lÊy mÉu. Dïng c¸i läc "tr¾ng" trong mäi qu¸ tr×nh xö lÝ vµ c©n ®Ó cã thÓ hiÖu chØnh theo nhiÖt ®é vµ ®é Èm cña kh«ng khÝ xung quanh. VËt liÖu läc cÇn phï hîp víi nhiÖt ®é läc. NÕu vËt liÖu sîi bÞ gi¶m khèi l|îng khi bÞ ®èt nãng ®Õn nhiÖt ®é khÝ trong èng dÉn th× h·y sÊy nãng nã tr|íc ®Õn trªn nhiÖt ®é nµy (l0K) cho ®Õn khèi l|îng kh«ng ®æi. Mang mäi thø ®· ®|îc c©n lªn bÖ lµm viÖc trong mét thïng chøa s¹ch, kÝn. ChuÈn hãa c¸c bé phËn cña thiÕt bÞ tr|íc khi dïng (xem phô lôc D), thÝ dô c¸c dông cô ®o tèc ®é thÓ tÝch vµ l|u l|îng khÝ, c¸c dông cô ®Þnh cì v. v... 10.2. L¾p r¸p thiÕt bÞ NÕu dïng ¸p kÕ chÊt láng (nghiªng) cÇn ®Æt nã an toµn trªn bÖ lµm viÖc hoÆc cét chÆt vµo 1 trô hoÆc 1 thanh ngang ch¾c. KiÓm tra cÈn thËn èng Pitot tr|íc khi dïng ®Ó ch¾c r»ng c¸ch lç ®Òu th«ng tho¸ng. §¸nh dÊu c¸c èng nèi tõ «ng Pitot ®Õn c¸c dông cô ®o ë tõng kho¶ng ®Ó tr¸nh ®äc nhÇm do nhiÖt ®é kh«ng b»ng nhau. KiÓm tra c¸c chç dß cña toµn "bé m¸y nh| d|íi ®©y (xem phô lôc C). ChuÈn bÞ m¸y lÊy mÉu vµ kiÓm tra c¸c chç dß b»ng mét trong hai c¸ch. NÕu dïng mét ®ång hå ®o khÝ, h·y nót kÝn lç ë ®Çu mòi lÊy mÉu råi cho ch¹y b¬m hót, ¸p suÊt ph¶i gi¶m ®|îc ®Õn 50kPa. Dïng ®ång hå ®o khÝ ®Ó ®o bÊt k× sù x©m nhËp nµo cña kh«ng khÝ vµo trong m¸y. C¸ch kh¸c dïng cho mäi tr|êng hîp lµ còng nót kÝn lç mòi lÊy mÉu vµ lµm gi¶m ¸p lùc trong m¸y xuèng 50kPa: bÞt kÝn ®Çu kia cña m¸y (thÝ dô b»ng c¸ch ®ãng van dõng) vµ quan s¸t xem ¸p suÊt cã t¨ng tÝnh to¸n tèc ®é dßng khÝ dß. Tèc ®é khÝ dß ph¶i nhá h¬n l% tèc ®é dßng khÝ lÊy mÉu tÝnh theo thÓ tÝch. §Ó m¸y gÇn víi lç tiÕp cËn ®Ó dïng ®|îc ngay mét khi ®· chän xong mòi lÊy mÉu. Cè ®Þnh ch¾c c¸c ¸p kÕ vµ dông cô ®o liªn kÕt víi m¸y ë c¸c vÞ trÝ thuËn tiÖn vµ nèi chóng vµo m¸y lÊy mÉu. 10.3. §o diÖn tÝch §o c¸c kÝch th|íc trong cña èng dÉn, chØnh x¸c ®Õn r l% kÝch th|íc th¼ng, b»ng dông cô sè 27 trong b¶ng 3. TÝnh diÖn tÝch mÆt c¾t mµ dßng khÝ ®i qua (chó ý sù ®ãng cÇu vµ ®é kh«ng ®Òu) trõ nh÷ng sè ®o ®|îc. Kh«ng ®|îc sö dông thiÕt bÞ ®o tèc ®é khÝ hoÆc ®Çu lÊy mÉu cã l¾p mòi lÊy mÉu cho môc ®Ých nµy. NÕu diÖn tÝch mÆt c¾t lÊy tõ b¶n vÏ th× ph¶i kiÓm tra xem b¶n vÏ nµy cã ph¶n ¸nh trung thùc èng dÉn kh«ng. H·y chó ý sù ®ãng c¸u trong èng. 10.4. Kh¶o s¸t s¬ bé nhiÖt ®é vµ tèc dé
  20. TI£U CHuÈN VIÖT NAM TCVN 5977: 1995 Tr|íc mét khi lÊy mÉu cÇn tiÕn hµnh kh¶o s¸t s¬ bé. §o nhiÖt ®é vµ ¸p suÊt chªnh lÖch cña èng Pitot (hoÆc tèc ®é khÝ nÕu dïng dông cô ®o kh¸c) ë l0 ®iÓm gÇn nh| c¸ch ®Òu trªn ®|êng lÊy mÉu ®· chän, th|êng gåm lu«n c¶ c¸c ®iÓm l¸y mÉu, nh|ng lo¹i trõ vïng trong kho¶ng 3% cña ®|êng kÝnh hiÖu dông vµ Ýt nhÊt c¸ch thµnh èng dÉn 3cm. §o t¹i c¸c ®iÓm lÊy mÉu cßn cho phÐp tÝnh to¸n dßng khÝ lÊy mÉu nÕu nh| dßng khÝ trong èng æn ®Þnh. Sè ®iÓm ®o kh¶o s¸t cÇn nhiÒu h¬n sè ®iÓm l¸y mÉu v× hai lÝ do: ®Ó ®¸nh gi¸ tÝnh thÝch hîp cña c¸c ®iÓm lÊy mÉu, vµ ®Ó tÝnh to¸n chÝnh x¸c l|u l|îng khÝ vµ l|u l|îng bôi trong èng dÉn sau khi lÊy mÉu. Chó thÝch: §é chÝnh x¸c cao nhÊt cã thÓ ®¹t ®|îc nÕu theo ®óng ISO 3966 (vÒ ®o dßng chÊt láng trong kªnh kÝn). Tuy nhiªn, nh÷ng yªu cÇu cña lSO 3966 th|êng kh«ng thÓ tháa m·n víi tÝnh huèng ®o trong èng dÉn khÝ. TiÕn hµnh kiÓm tra s¬ bé khÝ nhµ m¸y ®ang vËn hµnh ë nh÷ng ®iÒu kiÖn gièng nh| khi lÊy mÉu ®Ó x¸c ®Þnh tÝnh thÝch hîp cña vÞ trÝ lÊy mÉu vµ ®iÒu kiÖn lÊy mÉu ®¼ng tèc. Nh÷ng ®iÒu kiÖn ®ã gåm: a. Gãc chuyÓn ®éng cña dßng khÝ d 150 ®èi víi trôc èng dÉn; b. Kh«ng cã dßng khÝ ng|îc côc bé; c. Tèc ®é tèi thiÓu phô thuéc vµo ph|¬ng ph¸p sö dông (víi c¸c èng Pitot mét ¸p suÊt chªnh lÖch t 5Pa); d. TØ sè gi÷a c¸c tèc ®é côc bé cao nhÊt vµ thÊp nhÊt < 3: l; e. NhiÖt ®é (K) ë mäi ®iÓm chi chªnh lÖch d r 5% so víi nhiÖt ®é trung b×nh (K). NÕu nh÷ng ®iÒu kiÖn tõ a) ®Õn e) kh«ng ®ñ th×, t×m vÞ trÝ lÊy mÉu kh¸c. NÕu kh«ng th× viÖc ®o nång ®é vµ l|u l|îng bôi kh«ng phï hîp víi tiªu chuÈn nµy. 11. C¸ch lÊy mÉu 11.1. §o nhiÖt ®é vµ tèc ®é khÝ Tr|íc khi lÊy mÉu, tiÕn hµnh kh¶o s¸t s¬ bé b»ng c¸ch ®o nhiÖt ®é vµ tèc ®é khÝ nh| ®· nãi ë môc l0.4. NÕu c¸c phÐp ®o nµy ®· ®|îc tiÕn hµnh trong mét cuéc kh¶o s¸t s¬ bé lµm sím h¬n th× cÇn ®o l¹i ngay tr|íc khi lÊy mÉu ®Ó ch¾c ch¾n r»ng kh«ng cã nh÷ng thay ®æi nhiÖt ®é vµ dßng ®· x¶y ra kÓ tõ lóc kh¶o s¸t s¬ bé ®Õn khi lÊy mÉu. 11.2. Sè l|îng vµ vÞ trÝ c¸c ®iÓm lÊy mÉu LÊy mÉu t¹i c¸c ®iÓm ®· chän theo môc 9.3. X¸c ®Þnh vÞ trÝ cña c¸c ®iÓm lÊy mÉu theo kÝch th|íc trong cña èng dÉn vµ phô lôc B. §¸nh dÊu kho¶ng c¸ch tõ c¸c ®iÓm lÊy mÉu ®Õn thµnh trong cña lç tiÕp cËn b»ng mùc chÞu nhiÖt trªn c¶ dông cô ®o tèc ®é lÉn ®Çu lÊy mÉu, cã chó ý ®Õn bÒ dµy cña thµnh èng dÉn vµ gio¨ng cña lç tiÕp cËn. NÕu dßng khÝ trong èng dÉn lµ hoµn toµn æn ®Þnh (thay ®æi vËn tèc < 5% ) th× tèc ®é dßng khÝ lÊy mÉu ®¼ng tèc cã thÓ c¨n cø vµo nhiÖt ®é vµ tèc ®é khÝ t¹i ®iÓm lÊy mÉu ®o ®¹c tr|íc khi lÊy. Nh÷ng ®o ®¹c mµ cã thÓ tiÕn hµnh trong kh¶o s¸t s¬ bé ®· nªu ë môc ll.l. Cì mòi lÊy mÉu cÇn ®|îc chän phï hîp. KiÓm tra tÝnh æn ®Þnh cña dßng khÝ ngay sau khi võa lÊy mÉu xong (xem ll.4.4.) NÕu dßng khÝ trong èng dÉn kÐm æn ®Þnh (thay ®æi vËn tèc < 10% ) lÊy mÉu ®¼ng tèc vÉn cã thÓ thùc hiÖn ®|îc b»ng c¸ch lÊy mÉu ë mét ®iÓm hång thêi ®o tèc ®é ë
Đồng bộ tài khoản