Tầm nhìn từ xa

Chia sẻ: Hgiang Hgiang | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:4

0
77
lượt xem
12
download

Tầm nhìn từ xa

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Ngày càng có nhiều quốc gia mất bớt người do tình trạng di cư ra nước ngoài, như Ireland đã gặp trong thời gian khá lâu, và do đó có cộng đồng kiều bào sống bên ngoài biên giới của họ. Những kiều dân này có thể có vai trò trong hoạt động chính trị của quê hương của họ, bởi vì nhiều nước nhận dân di cư cho phép giữ hai quốc tịch. Họ cũng có thể là một lực lượng kinh tế. Mặc dù việc di cư thường mang tính gây xáo trộn và có hại cho quốc gia có người ra đi, việc tạo ra các......

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Tầm nhìn từ xa

  1. Chöông trình Giaûng daïy Kinh teá Fulbright Coâng ngheä vaø phaùt trieån Taàm nhìn töø xa Kyø hoïc Ñoâng 2004 Baøi ñoïc Tầm nhìn từ xa The view from afar © The Economist Newspaper Limited, London, October 31, 2002 Baûn dòch ñöôïc pheùp ñöa leân Internet ñeán thaùng 4/2005 Việc di cư cũng ảnh hưởng những người ở lại Khi Mary Robinson trở thành Khả năng kiếm tiền tổng thống Ireland năm 1990, bà có bài phát biểu nhậm chức trong Số tiền của người lao động gởi về nước, và viện trợ đó bà tự mô tả mình là lãnh tụ của nước ngoài ròng, tỉ đô-la, một số nước chọn lọc người Ireland trên khắp thế giới. 1996 2000 Tiền gởi Viện trợ Tiền gởi Viện trợ “Bên ngoài đất nước chúng ta, có Albania 500 228 531 319 cộng đồng kiều bào Ireland rất Bangladesh 1.345 1.236 1.958 1.171 đông đảo,” bà nói, “tôi sẽ rất tự Brazil 1.866 288 1.113 322 Colombia 635 189 1.228 187 hào được đại diện cho họ”. Croatia 603 133 531 66 Cộng hòa Ngày càng có nhiều quốc gia Dominic 100914 1.689 62 mất bớt người do tình trạng di cư Ấn Độ 8.453 1.897 9.034 1.487 ra nước ngoài, như Ireland đã gặp Mexico 4.224 287 6.573 -54 Ma-rốc 2.165 650 2.161 419 trong thời gian khá lâu, và do đó Sudan 220220 638 225 có cộng đồng kiều bào sống bên Nguồn: IMF, OECD ngoài biên giới của họ. Những kiều dân này có thể có vai trò trong hoạt động chính trị của quê hương của họ, bởi vì nhiều nước nhận dân di cư cho phép giữ hai quốc tịch. Họ cũng có thể là một lực lượng kinh tế. Mặc dù việc di cư thường mang tính gây xáo trộn và có hại cho quốc gia có người ra đi, việc tạo ra các cộng đồng mới xuyên quốc gia cũng có thể mang lại những cơ hội dẫn đến lợi ích. Mất mát là thấy rõ rồi. Những người rời bỏ đất nước thường là những người có học vấn cao nhất và có tinh thần dám nghĩ dám làm nhất. Remzi Lani, giám đốc của Viện Truyền thông Albania, than vãn về tình trạng chảy máu chất xám đã làm kiệt quệ Albania trong thập niên vừa qua. “Cả ba chuyên gia về bệnh AIDS đều sang Canada,” ông nói. “Những người giỏi nhất ra đi và không trở lại. Chúng tôi đã mất một phần sáu dân số – gần xấp xỉ một người mỗi gia đình. Có 8.000 người Albania đang học ở Ý – nhiều hơn ở Đại học Tirana. Bao nhiêu người sẽ quay về? Chưa tới 5%.” Tình trạng di cư không những làm cạn kiệt nguồn vốn trí tuệ và sinh lực của một quốc gia, mà nó còn làm suy yếu cơ sở đánh thuế của quốc gia đó. Gần đây, Mihir Desai thuộc Đại học Harvard và hai đồng nghiệp thực hiện một cuộc nghiên cứu về ảnh hưởng đối với ngân sách do tình trạng chảy máu chất xám của Ấn Độ sang Mỹ. Cuộc nghiên cứu này đã phát hiện rằng chính những người giỏi nhất là dễ có khả năng ra đi nhất. Năm 2001 có 1 The Economist 1 Bieân Dịch: Lửa Hạ
  2. Chöông trình Giaûng daïy Kinh teá Fulbright Coâng ngheä vaø phaùt trieån Taàm nhìn töø xa Kyø hoïc Ñoâng 2004 Baøi ñoïc triệu người Ấn sống ở Mỹ, và hơn 3/4 trong số ở độ tuổi lao động có bằng cử nhân hoặc cao hơn. Thu nhập của số người chiếm 0,1% dân số Ấn Độ tương đương với với con số đáng ngạc nhiên là 10% thu nhập quốc dân của Ấn Độ. Theo các tác giả này, tổn thất ngân sách ròng mà Ấn Độ phải chịu do mất những người đóng thuế quan trọng này là 0,24 – 0,58% GDP trong năm 2002. Nếu các nước nghèo dư thừa những người lao động có trình độ học vấn quá cao nhưng năng lực không được sử dụng hết, thì sự tổn thất về vốn con người có thể không quan trọng lắm. “Phần lớn những người ra đi nói rằng các kỹ năng của họ không được sử dụng phù hợp,” bà Martin thuộc Đại học Georgetown nói. Theo bà, những nước như vậy có thể đạt hiệu quả cao hơn bằng cách đào tạo thêm nhiều người thực hiện chăm sóc căn bản, thay vì đào tạo các bác sĩ rất tốn kém. Nhưng những người khác lại cho rằng nếu thấy những người có học vấn cao tìm được những công việc hấp dẫn ở nước ngoài có thể thuyết phục được giới trẻ học hành nhiều hơn nữa, nhờ đó nâng cao trình độ kỹ năng của một nước đang phát triển. Trong khi các nước giàu cạnh tranh để thu hút dân di cư có kỹ năng, các chuyên gia về phát triển lo ngại về những tác động của nó. Năm ngoái, Cục Phát triển Quốc tế của Anh phối hợp với Tổ chức Lao động Quốc tế ở Geneva để đưa ra một báo cáo phát hiện rằng một số nước đang phát triển đã mất khoảng 30% lực lượng lao động có học vấn cao. Tuy nhiên, theo lập luận của bản báo cáo đó, việc di cư quốc tế thường có lợi cho các nước đang phát triển, miễn là nước chủ nhà có các biện pháp để giảm bớt thiệt hại – ví dụ bằng cách khuyến khích người di cư trở về. Và theo lập luận của Allan Findlay thuộc Đại học Dundee, một trong các tác giả của bản báo cáo đó, một số nước đang phát triển lại thực sự mong muốn có thêm người di cư có kỹ năng. Trên thực tế, Ấn Độ (đào tạo ra nhiều người có trình độ cao nhiều hơn mức quốc gia này có thể thuê mướn làm việc) đang vận động để đưa vấn đề di cư vào Hiệp ước Chung về Thương mại Dịch vụ, một phần trong vòng đàm phán thương mại quốc tế hiện nay. Việc di cư có lợi ra sao đối với các nước có người ra đi? Cách rõ nhất là thông qua tiền gởi về nước. Ở Albania, số tiền từ nước ngoài gởi về bằng 75% kim ngạch xuất khẩu hàng hóa và dịch vụ của nước này (với kết quả ngoài mong muốn là đồng tiền Albania trở thành một trong những đồng tiền mạnh nhất châu Âu). IMF ước tính số tiền từ nước ngoài gởi về các nước đang phát triển lên dến hơn 60 tỉ đô-la mỗi năm. Tức là cao hơn 6 tỉ đô-la so với lượng viện trợ chính thức ròng từ các nước OECD. Số lượng khổng lồ của những dòng tiền này khiến người ta quan tâm đến cách tiền được chuyển và triển khai. Ngay cả một việc đơn giản như gởi tiền cũng khó khăn khi một người nhập cư không có giấy tờ không thể mở tài khoản ngân hàng. Nhiều gia đình của người di cư sống ở các nước mà tại đó hệ thống ngân hàng không đáng tin cậy. Gởi tiền mặt về nhà trở nên khó hơn sau đợt thanh lọc các kênh chuyển tiền không chính thức sau sự kiện 11/9. Tất cả những điều này đều là vận đỏ cho một vài công ty như Western Union hay Moneygram có dịch vụ chuyển tiền rất đáng tin cậy dù chi phí cao. Thường có đến 25% trong lượng tiền của người di cư gởi về bị ngốn mất bởi các lệ phí và tỉ giá hối đoái bất lợi. Hiện nay ở Mỹ có một phong trào khởi xướng các hiệp hội tín dụng để làm chuyện này với chi phí rẻ hơn. Và một vài ngân hàng đang cạnh tranh nhau. Ví dụ, Well Fargo có dịch vụ The Economist 2 Bieân Dịch: Lửa Hạ
  3. Chöông trình Giaûng daïy Kinh teá Fulbright Coâng ngheä vaø phaùt trieån Taàm nhìn töø xa Kyø hoïc Ñoâng 2004 Baøi ñoïc cho mở tài khoản ở Mỹ để gởi tiền về quê, cho phép thân nhân của người di cư rút tiền từ một tài khoản đối ứng ở ngân hàng Bancomer ở Mexico. Jane Hennessy, người điều hành các dịch vụ gởi tiền của ngân hàng này, cho biết Well Fargo hiện nay đang thí điểm một phương thức để người di cư trả tiền mặt trực tiếp tại một chi nhánh ở Mỹ, và số tiền đó có thể được rút ngay lập tức bằng tiền mặt ở Mexico. Một điểm hấp dẫn đối với những người lao động không có giấy tờ là ngân hàng này sẽ chấp nhận các loại giấy tờ chứng minh nhân dạng của Mexico, và không đòi hỏi phải có hộ chiếu hay bằng lái xe ở Mỹ. Những gia đình nhận được tiền gởi từ nước ngoài thường chi tiêu vào nhà cửa, hàng lâu bền, và y tế. Nền kinh tế sẽ được lợi nếu những hàng hóa và dịch vụ như vậy được sản xuất trong nước: theo một ước tính, một đô-la gởi về quê nhà sẽ tạo ra từ ba đến bốn đô-la về giá trị tăng trưởng kinh tế. Đôi khi, những người di cư quê cùng ở một làng với nhau sẽ gom góp để chi trả tiền làm một hố xí tự hoại hay xây một trường học. Để đưa những khoản tiền gởi từ nước ngoài này vào những dự án phát triển được chính phủ chấp thuận, một số quốc gia cố gắng thu hút tiền của người di cư vào những loại trái phiếu đặc biệt. Phần lớn số tiền gởi về Trung Mỹ đã đóng góp tái thiết những quốc gia điêu tàn vì nội chiến hay thiên tai. Lượng tiền gởi từ nước ngoài có xu hướng giảm theo thời gian. Nhưng có những cách khác tinh vi hơn mà người di cư có thể giúp đồng bào ở quê nhà. Thứ nhất, sự ra đi của họ sẽ làm thay đổi giá tương đối. Nếu tỉ lệ những người lao động lành nghề giảm xuống, lương trả cho những người ở lại có thể tăng lên. Ioan Mihailescu, hiệu trưởng Đại học Bucharest và là đồng tác giả của một nghiên cứu của UNESCO về tác động của tình trạng chảy máu chất xám đối với thị trường lao động trí tuệ ở đông nam châu Âu, chỉ ra rằng trong thời gian 1995-1997, phân nửa trong số sinh viên vật lý mới tốt nghiệp của ông rời đất nước, chủ yếu sang Mỹ, trong khi đó hồi năm ngoái chỉ có 10% sinh viên tốt nghiệp ngành vật lý ra đi. Theo ông, sở dĩ như vậy là do các công việc dành cho người có kỹ năng cao đã gia tăng khi đất nước giàu lên, và mức lương ở các công ty Romania dành cho những người có kỹ năng khoa học và công nghệ đã tăng gấp đôi hay gấp ba lần trong vòng tám năm qua. Đừng di cư, hãy luân chuyển Nếu người người di cư trở về, họ mang về những ý tưởng và kỹ năng mới. Một cuộc nghiên cứu của Alan Barrett thuộc Viện Nghiên cứu Kinh tế và Xã hội ở Dublin khảo sát về những người di cư trở về Ireland. Cuộc nghiên cứu này phát hiện rằng những nam sinh viên tốt nghiệp ra nước ngoài sinh sống trong vòng ít nhất sáu tháng sau khi nhận bằng, và ra nước ngoài để làm việc chứ không phải đi chơi, thì khi trở về quê nhà họ có thu nhập trung bình cao hơn 15% so với những người đàn ông Ireland khác với trình độ tương tự. Điều đáng buồn là những người ra đi chỉ vì phiêu lưu mạo hiểm không có mức thu nhập cao hơn như vậy, và phụ nữ cũng không đạt được như thế. Một khảo sát gần đây của AnnaLee Saxenian cho Viện Chính sách Công California với hơn 1.500 người di cư Ấn Độ và Trung Quốc thế hệ thứ nhất đã phát hiện rằng “luân chuyển chất xám” là một cách phù hợp để mô tả tình hình đang diễn ra đối với những nhóm người này ở Thung Lũng Silicon, hơn là thuật ngữ “chảy máu chất xám”. Trong số những người được khảo sát, 50% về quê hương ít nhất mỗi năm một lần để làm ăn kinh doanh, và 5% về ít The Economist 3 Bieân Dịch: Lửa Hạ
  4. Chöông trình Giaûng daïy Kinh teá Fulbright Coâng ngheä vaø phaùt trieån Taàm nhìn töø xa Kyø hoïc Ñoâng 2004 Baøi ñoïc nhất năm lần mỗi năm. Lý thú hơn nữa là có 74% người Ấn Độ và 53% người Trung Quốc trả lời khảo sát cho biết họ hy vọng sẽ mở công ty ở quê nhà. Những phát hiện như vậy cho thấy rằng các nước đang công nghiệp hóa nên cố gắng nhiều hơn nữa để thu hút về quê hương những nguồn vốn trí tuệ và tài chính của những người đã ra đi. Một số nước đã làm chuyện đó. Pat Yatsko, tác giả của cuốn “Tân Thượng Hải: Sự tái sinh đầy sóng gió của Thành phố huyền thoại của Trung Quốc”, cho biết có hàng loạt hội chợ việc làm ở Thung lũng Silicon, thường do Trung Quốc tài trợ và nhằm kêu gọi dân di cư công nghệ cao trở về mở công ty ở quận Pudong của Thượng Hải. Tình trạng sup sụp của công nghệ ở Mỹ cũng giúp ích. Tác giả này cho biết: “Người ta sẽ chấp nhận những công việc đó vì biết rằng chi phí sinh hoạt ở Thượng Hải rẻ hơn, và họ có thể được hỗ trợ nhiều ở trong nước. Ngoài ra, những người ở lại Trung Quốc làm được khối tiền”. Ngay cả khi người di cư không trở về luôn, vẫn có nhiều cách để khai thác kỹ năng của họ. Một cách đang được ưa chuộng là dùng Internet để tạo ra những mạng lưới kiến thức chuyên môn và những quan hệ kinh doanh. Mercy Brown thuộc Đại học Cape Town (Nam Phi) đã nghiên cứu 41 mạng lưới kiều bào, nối kết 30 quốc gia khác nhau (thật đáng thất vọng là chỉ có một số rất ít trong đó là ở Châu Phi). Một số mạng lưới, chẳng hạn như Mạng Kỹ năng Nam phi Ở Nước ngoài, thu hút những người không phải từ Nam Phi, mà là những người quan tâm đến sự phát triển của đất nước này. Phần lớn các mạng lưới này chỉ dành cho những người giỏi, và đặc biệt là những người có tri thức khoa học kỹ thuật. Tất cả các mạng lưới này đều nhằm mục đích tạo cơ hội cho những người sống ở nước ngoài đóng góp vào phát triển. Những người di cư khác có thể đi lại giữa quê nhà và nước ngoài, tạo ra những cơ hội thương mại và kinh doanh trong quá trình đi lại đó. Aissa Goumidi ở Marseilles là ví dụ tiêu biểu. Cửa hàng bán đồ dệt của ông là một cái hang Aladdin với đầy những gấm thêu kim tuyến lấp lánh, vải nhung mượt mà, đăng ten kiểu lạ … Vải bán cho những nhà buôn ở quê hương Algeria của ông. Hai trong số những người con trai của ông làm việc ở Algeria, giúp điều hành nhà máy đóng chai và xưởng chế tạo dụng cụ gia đình của ông tại đó. Chỉ có đứa con trai út, vẫn ở Marseilles, là nỗi lo: “Nó chỉ muốn học tiếng Anh chứ không phải tiếng Ả rập”, ông than phiền. Ở cùng thành phố đó, Mohamed Ladhila, một kế toán viên và là người nhập cư thế hệ thứ hai, muốn bồi đắp những mối quan hệ này. Lâu nay ông đã đưa người từ các học viện kế toán ở các nước Maghreb* sang để bàn về các cơ hội đầu tư trong vùng của họ với các đồng nghiệp của ông ở Pháp. Ông muốn thấy có một quá trình tiến triển, từ thế hệ thứ nhất gởi tiền về quê nhà, đến thế hệ thứ hai bán nhà của gia đình và mang tiền sang Pháp, đến thế hệ thứ ba nên bắt đầu đưa những gì lâu dài hơn trở về quá trình phát triển (của quê hương). Từ tất cả những điều này, nổi lên một điểm chung. Sẽ có lợi cho nước có người di cư ra nước ngoài nếu giữ liên lạc mật thiết với những người ra đi, và khuyến khích họ trở về nếu có thể. Điều đó có thể không phải luôn luôn phù hợp với người di cư hay chủ thuê mướn lao động, nhưng cũng có thể có lợi cho chính phủ các nước nhận người di cư. Đây chắc chắn là phạm vi của chính sách chung. * Vùng tây bắc Châu Phi, tập trung xung quanh Algeria, Marốc, và Tunisia. The Economist 4 Bieân Dịch: Lửa Hạ
Đồng bộ tài khoản