TCVN 4395 1986

Chia sẻ: Nguyen Vuong | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:11

0
142
lượt xem
66
download

TCVN 4395 1986

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ
Lưu

Nội dung Text: TCVN 4395 1986

  1. tiªu chuÈn viÖt nam tcvn 4395 : 1986 KiÓm tra kh«ng ph¸ hñy - KiÓm tra mèi hµn kim lo¹i b»ng tia r¬ghen vµ gamma Non - destructive testing - Radiographic testing of welded jonts in metallic meterials using X and gamma rays Tiªu chuÈn nµy ¸p dông cho viÖc kiÓm tra mèi hµn b»ng ph|¬ng ph¸p chôp tia r¬nghen vµ gamma cã sö dông phim; kh«ng ¸p dông cho ph|¬ng ph¸p chiÕu tia r¬nghen vµ gamma sö dông mµn chiÕu s¸ng. 1. Chôp phim vµ sö dông t¨ng quang §Ó chôp phim c¸c mèi hµn cã thÓ sö dông c¸c lo¹i t¨ng quang muèi ®|îc nªu ë b¶ng 1. B¶ng 1 - Sö dông t¨ng quang muèi trong kiÓm tra ronghen ChiÒu dµy T¨ng quang Sö dông cho chi tiÕt, mm Kh«ng sö dông t¨ng quanh tíi 60 C¸c hîp kim manhª T¨ng quanh nÐt trªn 60 Kh«ng sö dông t¨ng quang tíi 40 C¸c hîp kim nh«m T¨ng quanh nÐt trªn 40 Kh«ng sö dông t¨ng quang tíi 12 T¨ng quanh nÐt trªn 12 tíi 40 ThÐp vµ s¾t T¨ng quang râ trªn 40 Kh«ng sö dông t¨ng quang tíi 8 T¨ng quang nÐt trªn 8 tíi 25 C¸c hîp kim ®ång vµ kÏm T¨ng quang râ trªn 25 Chôp gamma th× sö dông t¨ng quang ch× vµ phim h¹t mÞn. T¨ng quang ch× vµ phim h¹t mÞn còng dïng ®Ó chôp r¬nghen khi yªu cÇu h×nh ¶nh trªn phim cã chÊt l|îng cao. ChiÒu dµy c¸c tÊm t¨ng quang ch× ph¶i n»m trong ph¹m vi 0,02 ®Õn 0,15mm. 2. ChÊt l|îng ¶nh §é t|¬ng ph¶n vµ ®é nÐt quyÕt ®Þnh chÊt l|îng ¶nh cña phim chôp. 2.1. §é t|¬ng ph¶n cña h×nh ¶nh do ®é ®en cña phim quyÕt ®Þnh. §Ó ®¹t yªu cÇu vÒ chÊt l|îng ¶nh ®é ®en cña phim ph¶i n»m trong giíi h¹n 1,3 ®Õn 3,0. C¸c phim chôp gamma ph¶i cã ®é ®en cao h¬n so víi c¸c phim chôp r¬nghen. §Ó gi¶m bít tia t¸n x¹, ®ång thêi lµm t¨ng ®é t|¬ng ph¶n khi chôp r¬nghen cÇn chän ®iÖn ¸p èng tia nhá tíi møc cã thÓ vµ chó ý tíi thêi gian chiÕu x¹. Còng v× lÝ do ®ã khi chôp gamma nªn sö dông nguån tin thÝch hîp, vÝ dô kiÓm tra thÐp sö dông. Iridum cho chiÒu dµy chi tiÕt tõ 6 ®Õn 80mm.
  2. tiªu chuÈn viÖt nam tcvn 4395 : 1986 Xªsium cho chiÒu dµy chi tiÕt tõ 15 ®Õn l00mm, C«ban cho chiÒu dµy chi tiÕt tõ 40 ®Õn 180mm. 2.2. §é nÐt §é nÐt phô thuéc vµo c¸c ®iÒu kiÖn h×nh häc ®|îc gäi lµ ®é nhße h×nh häc U. §é nhße h×nh häc U tÝnh theo c«ng thøc sau ®©y: b .l b U e min  b C¸c ®iÒu kiÖn h×nh häc biÓu thÞ bëi kÝch th|íc lín nhÊt cña nguån tia. khoang c¸ch tõ mÆt ph¸t tia ®Õn phim, kho¶ng c¸ch tõ mèi hµn ®Õn phim vµ ®é nhße trong cña phim. §Ó ®é nhoÌ h×nh häc n»m trong giíi h¹n yªu cÇu th× kho¶ng c¸ch cña nguån tia - phim (e) kh«ng ®|îc nhá h¬n emin: b l b  U i
  3. Trong ®ã: e min Ui b- kho¶ng c¸ch tõ bÒ mÆt mèi hµn ®Õn phim (xem h×nh 1) lb - kÝch th|íc lín nhÊt cña nguån x¹ (mÆt ph¸t tia); Ui - ®é nhße trong cña phim (xem b¶ng 2). NÕu e nhá h¬n emin th× trong biªn b¶n kiÓm tra ph¶i th«ng b¸o vµ gi¶i thÝch lÝ do. §èi víi chÊt l|îng ¶nh cÊp 1 th× U kh«ng ®|îc lín h¬n 0,2mm vµ ®èi víi chÊt l|îng ¶nh cÊp 2. U kh«ng lín h¬n 0.4mm. Khi ®é nhße h×nh häc b»ng ®é nhße trong th× phim ®¹t ®uîc ®é t|¬ng ph¶n tèt nhÊt. 2.3. KiÓm tra chÊt l|îng ¶nh §Ó kiÓm tra chÊt l|îng ¶nh cÇn ph¶i sö dông hép d©y chuÈn. Hép d©y chuÈn lµ mét dông cô lµm b»ng chÊt dÎo g¾n 7 d©y kim lo¹i cã ®|êng kÝnh kh¸c nhau, gióp ng|êi kiÓm tra x¸c ®Þnh ®|îc kh¶ n¨ng ph¸t hiÖn khuyÕt tËt mèi hµn th«ng qua x¸c ®inh chÊt l|îng ¶nh cña phim chôp. §|êng kÝnh c¸c d©y vµ c¸c quy ®Þnh sö dông hép d©y chuÈn ®|îc tiªu chuÈn hãa trong c¸c b¶n tiªu chuÈn riªng.
  4. tiªu chuÈn viÖt nam tcvn 4395 : 1986 B¶ng 2 - §é nhße trong Ui ®èi víi c¸c lo¹i tia, c¸c lo¹i phim vµ t¨ng quang Chôp r¬nghen Chôp gamma kh«ng sö dông t¨ng quang sö dông t¨ng phim h¹t mÞn vµ t¨ng quang kim quang kim lo¹i vµ phim t¨ng quang t¨ng quang lo¹i h¹t mÞn mèi nÐt mèi râ < 80KV > 80KV Ir 192 Cs 131 Co 60 0,1 0,2 0,3 0,4 0,2 0,3 0,4 Khi chôp ph¶i ®Æt hép d©y chuÈn trªn bÒ mÆt mèi hµn ®Õ c¸c d©y n»m vu«ng gãc víi mèi hµn. NÕu kh«ng thÓ bè trÝ ®|îc nh| thÕ, cÇn ph¶i ghi râ trong biªn b¶n kiÓm tra. ChØ cã thÓ kiÓm tra ®|îc mèi hµn nÕu tia bøc x¹ ®i qua ®|îc toµn bé chiÒu dÇy cña chóng nh| vËy tæng chiÒu dÇy xuyªn tia quyÕt ®Þnh ®èi víi viÖc x¸c ®Þnh chØ sè chÊt l|îng ¶nh. 3. KÜ thuËt kiÓm tra 3.1. Quy ®Þnh chung 3.1.1. Tr¹ng th¸i bÒ mÆt cña mèi hµn C¸c mèi hµn chØ ®|îc tiÕn hµnh kiÓm tra r¬nghen vµ gamma khi tr¹ng th¸i bÒ mÆt cña chóng phï hîp víi nh÷ng yªu cÇu ®· ®Ò ra vµ nh÷ng sai sãt trªn bÒ mÆt mèi hµn nh| qu¸ låi lâm. c¸c vÕt ch¸y, c¸c vÈy hµn... lµm c¶n trë kh¶ n¨ng ph¸t hiÖn khuyÕt tËt bªn trong ®Òu ®· ®|îc xö lÝ 3.1.2. KÝ hiÖu phim chôp KÝ hiÖu phim chôp b»ng c¸c con sè vµ ch÷ c¸i ®Ó bÊt k× thêi ®iÓm nµo sau khi chôp còng cã thÓ x¸c ®Þnh ®|îc ®óng vÞ trÝ cña phim t|¬ng øng víi ®o¹n mèi hµn ®· kiÓm tra, ®ång thêi tõ phim x¸c ®Þnh ®óng vÞ trÝ khuyÕt tËt cña mèi hµn. Khi chôp, c¸c ch÷ sè ph¶i ®Æt c¹nh mèi hµn vµ ®¸nh dÊu ®o¹n mèi hµn b»ng sè ch×m hoÆc b»ng c¸c chÊt mµu, ®ång thêi ghi chÝnh x¸c trªn s¬ ®å. 3.1.3. G¸ phim G¸ phim thËt s¸t vµo mèi hµn. §èi víi c¸c mèi hµn mét phÝa th× tèt nhÊt g¸ phim vµo phÝa ch©n mèi hµn. Khi kiÓm tra l00%, c¸c phim nèi tiÕp ph¶i phñ lªn nhau mét ®o¹n l0 ®Õn 20mm. Sö dông t¨ng quang th× ph¶i g¸ chung t¨ng quang víi phim trong cïng mét hép. Hép ph¶i b¶o ®¶m tiÕp xóc tèt gi÷a phim vµ t¨ng quang. 3.1.4. H¹n chÕ tia t¸n x¹ §Ó h¹n chÕ tia t¸n x¹ ph¶i ch¾n chïm tia h×nh nãn ë møc ®é thËt nhá. PhÝa sau hép phim g¸ mét tÊm chØ ®ñ dÇy ®Ó hÊp thô hÕt mäi lo¹i tia t¸n x¹ ng|îc. 3.2. KiÓm tra mèi hµn gi¸p mÐp Khi kiÓm tra mèi hµn gi¸p mÐp, vÒ nguyªn t¾c ph¶i h|íng chïm tia h×nh nãn vu«ng gãc víi bÒ mÆt mèi hµn vµ ®óng gi÷a ®o¹n mèi hµn cÇn chôp. Tr|êng hîp ®Æc biÖt,
  5. tiªu chuÈn viÖt nam tcvn 4395 : 1986 vÝ dô ®Ó ph¸t hiÖn khuyÕt tËt liªn kÕt th× ph¸t tia theo h|íng ph¸t triÓn s©u cña khuyÕt tËt ®· dù ®o¸n tr|íc (h×nh 2). 3.3. KiÓm tra mèi hµn gãc. Khi chôp c¸c mèi hµn gãc b»ng tia r¬nghen vµ gamma cÇn ph¶i lµm ®ång ®Òu chiÒu xuyªn tia b»ng c¸c tÊm ®ång ®Òu chiÒu dµy. TÊm ®ång ®Òu chiÒu dÇy lµ mét miÕng t«n v¸t mÐp 450 mét ®Çu hoÆc mét miÕng thiÕc d¹ng nªm. Kh«ng sö dông chÊt dÎo ®Ó ®ång ®Òu chiÒu dµy v× cã thÓ kh«ng ph¸t hiÖn ®|îc khuyÕt tËt bÒ mÆt, ®Æc biÖt lµ c¸c vÕt khÝa do hµn qu¸ nhiÖt g©y ra. §èi víi chôp gamma chØ khi chiÒu dµy chªnh lÖch nhiÒu míi cÇn lµm ®ång ®Òu chiÒu dÇy. Khi chôp mèi hµn gãc, chän h|íng tia h¬i nghiªng so víi mÆt cña tÊm t«n dùng ®øng (h×nh 3) 3.4. KiÓm tra mèi hµn gi¸p mÐp cña tiÕt diÖn trßn Khi kiÓm tra c¸c tiÕt diÖn trßn hoÆc kh«ng ®Òu b»ng tia r¬nghen cÇn ph¶i lµm ®ång ®Òu chiÒu dÇy ®Ó tr¸nh vïng mÐp bÞ chiÕu qu¸ m¹nh. ThÝch hîp ®èi víi tr|êng hîp nµy lµ sö dông c¸c mÉu chÊt dÎo, chÊt dÎo hÊp thô hoÆc bét kim lo¹i. Chôp b»ng tia gamma chØ cÇn lµm ®ång ®Òu chiÒu dÇy khi chiÒu dÇy qu¸ chªnh lÖch. 3.5. KiÓm tra mèi hµn trßn KiÓm tra c¸c mèi hµn trßn, ®Æc biÖt c¸c èng cÇn ph¶i sö dông c¸c biÖn ph¸p kiÓm tra ®Æc biÖt. §Ó thu ®|îc c¸c trÞ sè nh| yªu cÇu ë ®iÒu 2.2 vÒ ®é nhße h×nh häc th× kho¶ng c¸ch tèi thiÓu kh«ng ®|îc nhá h¬n emin. Trong c«ng thøc tÝnh ®é nhße h×nh häc ®èi víi biÖn ph¸p kiÓm tra nh| ®iÒu 3.5.l, 3.5.2 vµ 3.5 3, th× lÊy chiÒu dµy mèi hµn lµm trÞ sè b, cßn ®èi víi biÖn ph¸p kiÓm tra theo ®iÒu 3 5.4. th× lÊy ®|êng kÝnh ngoµi cña èng lµm trÞ sè b. 3.5.1. Ph¸t tia tõ ngoµi vµo trong Tr|êng hîp nµy g¸ phim ë phÝa trong s¸t mèi hµn vµ bè trÝ nguån tia ë phÝa ngoµi c¸ch mèi hµn mét kho¶ng nhÊt ®Þnh. Tia trung t©m ph¶i vu«ng gãc víi ®|êng tiÕp tuyÕn t¹i ®iÓm gi÷a cña ®o¹n mèi hµn cÇn kiÓm tra (xem h×nh 4).
  6. tiªu chuÈn viÖt nam tcvn 4395 : 1986 øng dông: §èi víi c¸c chi tiÕt kiÓm h×nh trô cã b¸n kÝnh lín th× cã thÓ kiÓm ®o¹n mèi hµn t|¬ng ®èi dµi b»ng mét phim. 3.5.2. Ph¸t tia tõ trong ra ngoµi Nªn ®|a nguån tia vµo t©m èng ®Ó tia trung t©m h|íng vu«ng gãc víi c¸c ®|êng tiÕp tuyÕn cña nöa ®o¹n kiÓm tra. G¸ phim ë phÝa ngoµi s¸t vµo mèi hµn. Khi chôp ®ång thêi nhiÒu phim th× ph¶i ®Æt phñ c¸c ®o¹n phim nh| quy ®Þnh ë ®iÒu 3.1.3 (xem h×nh 5) øng dông: BiÖn ph¸p kiÓm tra nµy cã lîi h¬n so víi c¸c biÖn ph¸p kh¸c v× viÖc bè trÝ nguån tia ®óng t©m, h×nh ¶nh cña mèi hµn kh«ng bÞ sai lÖch. BiÖn ph¸p nµy ®Æc biÖt thÝch hîp víi c¸c èng cã thµnh dµy. 3.5.3. Chôp ªlÝp ph©n ®o¹n Víi biÖn ph¸p nµy c¶ hai thµnh èng ®Òu ®|îc xuyªn tia vµ ®o¹n mèi hµn gÇn phim sÏ t¹o thµnh h×nh trªn phim lµ mét phÇn ªlÝp. Kiªm tra 100% mèi hµn trßn th× ph¶i chôp nhiÒu phÇn. Ph¶i bè trÝ nguån tia ë phÝa ngoµi sao cho tia, trung t©m ®i qua ®iÓm gi÷a cña ®o¹n mèi hµn cÇn kiÓm tra. Kho¶ng c¸ch nguån tia - phim ph¶i lÊy nhá tíi møc cã thÓ vµ chó ý tíi kÝch th|íc cña nguån tia vµ kÝch th|íc cña èng cÇn kiÓm tra. Bè trÝ phim ®èi diÖn víi nguån tia vµ s¸t vµo mÆt cong cña èng (xem h×nh 6). øng dông: Chôp c¸c èng cã ®|êng kÝnh trªn 100mm ®Õn kho¶ng 900mm vµ tr|êng hîp kho¶ng c¸ch nguån tia - phim qu¸ lín
  7. tiªu chuÈn viÖt nam tcvn 4395 : 1986 3.5.4. Chôp elÝp Víi biÖn ph¸p nµy c¶ hai thµnh èng ®Òu ®|îc xuyªn tia. Bè trÝ nguån tia c¸ch mèi hµn mét ®o¹n cÇn thiÕt vµ h¬i nghiªng so víi ®|êng t©m èng sao cho tia trung t©m ë bÒ mÆt mèi hµn ®i qua t©m èng. Nh| thÕ mèi hµn sÏ t¹o h×nh trô phim lµ mét ªlÝp. PhÇn nöa mèi hµn phÝa trªn vµ phÇn nöa mèi hµn phÝa d|íi cña ªlÝp ph¶i c¸ch nhau mét ®o¹n t|¬ng ®|¬ng chiÒu réng mèi hµn (xem h×nh 7). øng dông: Chôp c¸c èng cã ®|êng kÝnh tíi 100mm. §Ó bao qu¸t ®|îc toµn bé mèi hµn th× mét mèi hµn trßn ph¶i chôp hai phim víi h|íng ph¸t tia cña hai lÇn chôp vu«ng gãc víi nhau. 4. Yªu cÇu kiÓm tra Khi kiÓm tra c¸c ®èi t|îng quan träng cÇn ph¶i cã c¸c ban quy ®Þnh vÒ yªu cÇu kiÓm tra. B¶n quy ®Þnh vÒ yªu cÇu kiÓm tra ph¶i dùa trªn nh÷ng quy ®Þnh vÒ kiÓm tra chÊt l|îng s¶n phÈm vµ ph¶i cã nh÷ng néi dung sau ®©y. 4.1. Sè l|îng vµ vÞ trÝ cña c¸c mèi hµn cÇn ®|îc kiÓm tra kÌm theo kÝ hiÖu cña chóng; 4.2. Trong d©y chuyÒn c«ng nghÖ khi nµo ph¶i kiÓm tra vµ khi nµo ph¶i th«ng b¸o kÕt qu¶ kiÓm tra. 4.3. Khi sö dông ®ång thêi nhiÒu ph|¬ng ph¸p kiÓm tra ph¶i ghi râ trong b¶n yªu cÇu kiÓm tra ®o¹n mèi hµn nµo ph¶i kiÓm b»ng tia r¬nghen hoÆc b»ng tia gamma. 5. Phßng chèng tia phãng x¹
  8. tiªu chuÈn viÖt nam tcvn 4395 : 1986 Sö dông c¸c nguån tia r¬nghen vµ gamma cÇn ph¶i thùc hiÖn ®Çy ®ñ nh÷ng quy ®Þnh vÒ b¶o hé lao ®éng vµ c¸c quy t¾c phßng chèng tia phãng x¹. 6. Biªn b¶n kiÓm tra §¸nh gi¸ phim chôp c¸c mèi hµn tiÕn hµnh theo TCVN. §Ó viÖc ®¸nh gi¸ phim vµ kÕt qña kiÓm tra ®|îc thèng nhÊt cÇn sö dông thèng nhÊt mét biÓu mÉu nh| quy ®Þnh ë phô lôc.
  9. tiªu chuÈn viÖt nam tcvn 4395 : 1986 Phô lôc 1 Biªn b¶n kiÓm tra Sè: Ngµy..... th¸ng......n¨m.......... C¬ së chÕ t¹o:...................... §èi t|îng kiÓm tra:................................... §iÒu kiÖn lµm viÖc: ¸p suÊt...................... NhiÖt ®é:........ ........... §iÓm yÕu............................. M«i chÊt:................... Sè TT KÝ KhuyÕt tËt mèi hµn ChiÒu ChØ sè th î §¸nh gi¸ Ghi hiÖu dµy chÊt hµn chó phim xuyªn l|îng A B C D E F tim ¶nh Aa Ab Ba Ba Bb Bc Bd D D D E E E F F F a b c a b c a b c KÝ hiÖu c¸c lo¹i khuyÕt tËt A- Rç kh B – X vµ xØ kim lo¹i c- KhuyÕt tËt liªn kÕt E – Nøt Aa- Rç kh trßn Ba - X ®a d¹ng D - KhuyÕt tËt ch©n mèi hµn Ea – Nøt däc Ab - Rç kh d¹ng èng Bb – X gi¶i Da – Ch©n lâm, kh«ng r·nh khÝa Eb –Nøt ngang Ac –Rç kh d¹ng chuçi Bo - X d¹ng trøng Hµn mét phÝa Ec – Nøt ngang tia s¸ng (r¹n) Bd - X kim lo¹i Db – Ch©n lâm cã r·nh khÝa F- KhuyÕt tËt bÒ mÆt Hµn mét phÝa Fb- MÆt mèi hµn kh«ng ®Òu ®Æn Dc – Ch©n lâm, cã r·nh khÝa Fc – VÕt khÝa ch¸y Hµn hai phÝa
  10. tiªu chuÈn viÖt nam tcvn 4395 : 1986 S¬ ®å kiÓm tra Tr|ëng phßng kiÓm nghiÖm Ngµy....th¸ng...n¨m (KÝ tªn, ®ãngdÊu) Ng|êi kiÓm tra r¬nghen Phô lôc 2 H|íng dÉn ghi biªn b¶n kiÓm tra r¬nghen §èi t|îng kiÓm tra: Tªn hoÆc kÝ hiÖu s¶n phÈm KÝ hiÖu phim: Ghi c¸c ch÷ vµ sè in trªn phim ChiÒu dÇy chiÕu x¹: Ghi hai sè, thÝ dô 8/10 8 biÓu thÞ chiÒu dµy cña t«n 10 biÓu thÞ chiÒu dµy mèi hµn ChØ sè chÊt l|îng ¶nh: Ghi sè hiÖu d©y chuÈn m¶nh nhÊt cßn ®äc ®|îc trªn phim Thî hµn: Ghi hä tªn hoÆc sè liÖu (nÕu cã) §iÓm r¬nghen: Ghi ®iÓm chung lµ ®iÓm kÕt luËn cña ng|êi kiÓm tra mèi hµn Cét “dïng ®|îc”, “kh«ng dïng ®|îc”. §¸nh dÊu b»ng dÊu X C¸c khuyÕt tËt ®Òu ®|îc kÝ hiÖu. T¹i c¸c « t|¬ng øng víi phim (theo hµng ngang) vµ khuyÕt tËt ( theo hµng däc) chØ ghi hai con sè. VÝ dô 12 Sè l biÓu thÞ cÊp ®é lín cña khuyÕt tËt Sè 2 biÓu thÞ cÊp chiÒu dµi cña khuyÕt tËt Riªng khuyÕt tËt nót E vµ khuyÕt tËt bÒ mÆt P kh«ng ghi sè mµ ®¸nh dÊu b»ng g¹ch chÐo. Nøt: B¸nh dÊu b»ng g¹ch chÐo tõ ph¶i sang tr¸i KhuyÕt tËt bÒ mÆt: §¸nh dÊu b»ng g¹ch chÐo tõ tr¸i sang ph¸i vµo « t|¬ng øng S¬ ®å kiÓm tra: Sö dông trong tr|êng hîp cÇn minh häa chi tiÕt h¬n so víi b¶n vÏ ®· cã. Tr|ëng phßng kiÓm nghiÖm: Cã thÓ thay b»ng mét chøc vô kh¸c cã quyÒn ®ãng dÊu lªn ch÷ kÝ. Quan niÖm chung lµ “Thñ tr|ëng ®¬n vÞ”.
  11. tiªu chuÈn viÖt nam tcvn 4395 : 1986 Phô lôc 3 1. Mét sè thuËt ng÷ sö dông trong tiªu chuÈn 1.1. T¨ng quang T¨ng quang lµ m«t tÊm b×a máng cã phñ mét líp ch× d¸t máng (t¨ng quang ch×) hay mét líp muèi máng nh| canxi wolframite (t¨ng quang muèi) T¨ng quang cã tÝnh chÊt ph¸t s¸ng khi bÞ tia bøc x¹ kÝch thÝch vµ cã kh¶ n¨ng ph¶n x¹ ¸nh s¸ng. Nh| vËy, tÊm phim g¸ ë gi÷a mét cÆp t¨ng quang sÏ ®|îc ¸nh s¸ng ph¶n x¹ t¸c dông nhiÒu lÇn, nh| ®ã rót ng¾n ®|îc thêi gian chiÕu x¹ khi kiÓm tra r¬nghen vµ gamma. T¨ng quang muèi râ lµ t¨ng quang muèi cã kh¶ n¨ng lµm t¨ng rÊt m¹nh t¸c dông cña tia bøc x¹ lªn phim do líp muèi dµy cña chóng, do ®ã ®é râ cña phim t¨ng lªn nh|ng ®ång thêi ®é nÐt cña phim gi¶m xuèng T¨ng quang muèi cã líp muèi máng cã lªn gäi lµ t¨ng quang muèi nÐt v× chóng lµm t¨ng ®é râ nh|ng l¹i kh«ng lµm gi¶m ®¸ng kÓ ®é nÐt cña phim. 1.2. §é ®en §é ®en S cña phim r¬nghen lµ l«garit c¬ sè l0 cña tØ sè c|êng ®é tia tíi (i) vµ c|êng ®é tia bøc x¹ sau khi xuyªn qua s¶n phÈm cÇn kiÓm tra (i’) i S lg i' Trong kiÓm tra r¬nghen vµ gamma phim ®|îc sö dông nh»m thÓ hiÖn ®|îc c¸c khuyÕt tËt nhá bÐ cña mèi hµn, Bëi vËy, nh÷ng chªnh lÖch nhá vÒ c|êng ®é tia bøc x¹ ph¶i biÓu hiÖn b»ng sùchªnh lÖch lín vÒ ®é ®en trªn phim. Khi ®é ®en n»m trong ph¹m vi l,3 – 3,0 th× kh¶ n¨ng thÓ hiÖn khuyÕt tËt cña phim lµ tèt nhÊt. 1.3. ChÊt l|îng ¶nh biÓu hiÖn kh¶ n¨ng ph¸t hiÖn vµ kh¶ n¨ng ph©n biÖt khuyÕt tËt trªn phim chôp. ChÊt l|îng ¶nh cña phim phô thuéc vµo c¸c th«ng sè ®· chän khi chôp r¬nghen vµ gamma ChÊt l|îng ¶nh cña mét phim ®|îc x¸c ®Þnh b»ng sè hiÖu sîi d©y chuÈn m¶nh nhÊt cña hép d©y chuÈn vÉn cßn cã thÓ nh×n thÊy trªn phim. 1.4. Hép d©y chuÈn lµ mét dông cô dïng ®Ó x¸c ®Þnh chÊt l|îng ¶nh cña phim chôp. Hép d©y chuÈn bao gåm 7 d©y kim lo¹i cã ®|êng kÝnh kh¸c nhau, cã sè hiÖu kh¸c nhau, g¾n song song víi nhau trªn mét tÊm nhùa hay chÊt dÎo Khi kiÓm tra mèi hµn ph¶i ®Æt hép d©y chuÈn sao cho c¸c d©y chuÈn n»m v¾t qua mèi hµn. 1.5. §é nhße h×nh häc U §é nhße lµ kh¸i niÖm nghÞch ®¶o cña ®é nÐt. §é nhße h×nh häc lµ th«ng sè ®¸nh gi¸ møc kh«ng nÐt cña phim do ¶nh h|ëng cña c¸c kÝch thÝch h×nh häc nh| kÝch th|íc nguån x¹, kho¶ng c¸ch tõ bÒ mÆt mèi hµn tíi phim… 1.6. §é nhße trong cña phim Ui lµ møc ®é kÐm nÐt do ¶nh h|ëng cña cÊu t¹o líp huyÒn phï tr¸ng trªn phim.
  12. tiªu chuÈn viÖt nam tcvn 4395 : 1986 1.7. Tia t¸n x¹ ph¸t sinh khi chiÕu tia r¬nghen vµ gamma vµo vËt liÖu cña s¶n phÈm cÇn kiÓm tra. Tia t¸n x¹ t¸c dông vµo phim lµm ®é râ vµ ®é nÐt cña phim gi¶m xuèng. 2. Mét sè quy ®Þnh vÒ phßng chèng nhiÔm x¹ 2.1. Møc ®é nhiÔm x¹ tèi ®a cho phÐp lµ 0,4R/th¸ng. Bµn tay, c¸nh tay d|íi, bµn ch©n ®|îc phÐp nhiÔm x¹ møc 5R/th¸ng. 2.2. Ph¶i che ch¾n c¸c nguån tia phãng x¹ vµ ph¹m vi chôp b»ng c¸c tÊm vËt liÖu cã kh¶ n¨ng hÊp thô tia phãng x¹ nh| ch×, thÐp, bª t«ng v.v… KÝch th|íc vµ chÊt liÖu c¸c tÊm che ch¾n ®|îc quy ®Þnh trong c¸c v¨n b¶n kÜ thuËt chuyªn ngµnh. 2.3. Ph¶i ®Þnh k× kiÓm tra x¸c ®Þnh møc ®é nhiÔm x¹, Khi v|ît qu¸ møc quy ®Þnh ph¶i ngõng lµm viÖc víi c¸c nguån tia phãng x¹ vµ tiÕn hµnh ®iÒu trÞ theo nh÷ng quy ®Þnh vÒ y häc. 2.4. Møc ®é nhiÔm x¹ tèi ®a cho phÐp ®èi víi nh÷ng ng|êi kh«ng sö dông c¸c nguån phãng x¹ vµ lµm viÖc ë gÇn nguån phãng x¹ b»ng 1/10 møc ®é nhiÔm x¹ tèi ®a cho phÐp ®èi víi nh÷ng ng|êi sö dông nguån phãng x¹.
Đồng bộ tài khoản