TCVN 5299 1995

Chia sẻ: Nguyen Phung | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:6

0
137
lượt xem
47
download

TCVN 5299 1995

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

TCVN 5299 1995, Tiêu chuẩn này áp dụng cho đất trồng (dưới đây gọi là "đất") và quy định phương pháp xác định mức độ xói mòn do mưa, phản ánh khả năng mất đất do các quá trình xói mòn khi có sự kết hợp giữa những điều kiện tự nhiên và hoạt động kinh tế.

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: TCVN 5299 1995

  1. Tiªu chuÈn viÖt nam TCVN 5299 : 1995 ChÊt l|îng ®Êt - Ph|¬ng ph¸p x¸c ®Þnh møc ®é xãi mßn ®Êt do m|a Sold quality - Method for determinating potential erosion effected by rain 1. Ph¹m vi ¸p dông Tiªu chuÈn nµy ¸p dông cho ®Êt trång (d|íi ®©y gäi lµ "®Êt") vµ quy ®Þnh ph|¬ng ph¸p x¸c ®Þnh møc ®é xãi mßn do m|a, ph¶n ¸nh kh¶ n¨ng mÊt ®Êt do c¸c qu¸ tr×nh xãi mßn khi cã sù kÕt hîp gi÷a nh÷ng ®iÒu kiÖn tù nhiªn vµ ho¹t ®éng kinh tÕ. 2. Ph|¬ng ph¸p x¸c ®Þnh møc ®é xãi mßn do m|a 2.1. §é xãi mßn ®Êt do m|a (l|îng ®Êt mÊt hµng n¨m) A tÝnh b»ng tÊn/ha ®|îc x¸c ®Þnh b»ng ph|¬ng tr×nh sau: . A = RKLSCP (1) Trong ®ã R - YÕu tè kh¶ n¨ng xãi mßn cña m|a; K - YÕu tè tÝnh ®Ó xãi mßn cña ®Êt; L - YÕu tè ®é dµi s|ên dèc; S - YÕu tè ®é dèc; C - YÕu tè thùc vËt vµ lu©n canh; P – YÕu tè hiÖu qu¶ cña c¸c biÖn ph¸p chèng xãi mßn. C¸c tham sè cña yÕu tè tÝnh theo c¸ch sau: 2.2. YÕu tè kh¶ n¨ng xãi mßn cña m|a, R Tuú theo ®iÒu kiÖn khÝ hËu thæ nh|ìng cô thÓ ng|êi ta sö dông mét trong c¸c quan hÖ sau ®©y ph¶i ¸nh mèi t|¬ng quan gi÷a kh¶ n¨ng xãi mßn cña m|a vµ l|îng ®Êt bÞ xãi mßn. l) Theo Onchev: R = B . t-o,5 (2) Trong ®ã B - L|îng m|a kh«ng thÊp h¬n 9,5 mm víi c|êng ®é kh«ng thÊp h¬n 0,18 mm min – l . t - Thêi gian cã l|îng m|a kh«ng Ýt h¬n 9,5 mm vµ c|êng ®é kh«ng thÊp h¬n 0,18 mm. min-l. C|êng ®é, thêi gian vµ l|îng m|a x¸c ®Þnh theo m¹ng l|íi khÝ t|îng thuû v¨n. Nh÷ng sè liÖu khÝ t|îng thuû v¨n ®|îc xö lÝ vµ hÖ thèng ho¸ theo c¸ch sau: - X¸c ®Þnh tæng sè vµ l|îng m|a theo th¸ng vµ n¨m; - Nh÷ng trËn m|a c¸ch nhau d|íi 6 giê ®|îc xem xet nh| mét trËn m|a; - X¸c ®Þnh sè trËn cã l|îng m|a kh«ng Ýt h¬n 9,5mm theo th¸ng vµ n¨m vµ tÝnh R cho mçi trËn; - Trªn c¬ së tæng th¸ng vµ n¨m cña ®¹i l|îng R - tÝnh ®|îc cña c¸c trËn mçi tr¹m theo ph|¬ng tr×nh:
  2. Tiªu chuÈn viÖt nam TCVN 5299 : 1995 1 n R ¦ Rj n j1 (3) Trong ®ã: Rj – YÕu tè m|a trong th¸ng hoÆc n¨m; j - Sè thø tù cña th¸ng hoÆc n¨m; n - Sè th¸ng hoÆc n¨m quan tr¾c. 2. Theo Vismaer vµ Smit. n R ¦i i 1 vi Ei (4) Trong ®ã: iv- C|êng ®é m|a lín nhÊt trong thêi gian 30 phót cña tõng trËn m|a mm. min-1. E - N¨ng l|îng m|a ®|îc tÝnh theo ph|¬ng tr×nh sau: E = 2795 + 898 lg.I I - C|êng ®é m|a, mm.min; i - Sè thø tù trËn m|a; 3. Theo Stanek n R ¦i i 1 15,i Ei (5) m R ¦i ¦ G l i 1 30,i k k (6) Trong ®ã: Q - L|îng m|a cña tõng trËn, mm; i15,i30 – c|êng ®é m|a lín nhÊt trong thêi gian 15 phót vµ 30 phót cña tõng trËn, mm.min-l; G - L|îng m|a trong kho¶ng thêi gian ®Æc tr|ng, mm; i - C|êng ®é m|a trong kho¶ng ®Æc tr|ng, mm min l; k - Sè thø tù cña trËn m|a ®Æc tr|ng; m - Sè l|îng kho¶ng. 2.3. YÕu tè tÝnh dÔ xãi mßn cña ®Êt K 2.3.1. §Ó x¸c ®Þnh K trong nh÷ng ®iÒu kiÖn thæ nh|ìng kh¸c nhau, ng|êi ta sö dông nh÷ng kÕt qu¶ ®o trùc tiÕp l|îng ®Êt bÞ xãi mßn trong nh÷ng ®iÒu kiÖn ®Þa h×nh gièng nhau vµ tr¹ng th¸i ®Êt bá ho¸ hoµn toµn ®|îc quy vÒ khu ®Êt chuÈn cã chiÒu dµi 25m vµ ®é dèc l0% . §Ó c¸ch li ¶nh h|ëng cña m|a, l|îng ®Êt bÞ xãi mßn trong nh÷ng ®iÒu kiÖn nªu trªn ®|îc quy vÒ mét ®¬n vÞ m|a tÝnh theo mét trong c¸c ph|¬ng ph¸p ®· nªu ë môc 1.2. Trong nh÷ng ®iÒu kiÖn nµy L=S =C =P - l vµ yÕu tè tÝnh dÔ xãi mßn cña ®Êt ®|îc x¸c ®Þnh theo: K = A1R-l (7) A1 - L|îng ®Êt bÞ xãi mßn x¸c ®Þnh b»ng thùc nghiÖm T:ha-l.
  3. Tiªu chuÈn viÖt nam TCVN 5299 : 1995 2.3.2. Trong tr|êng hîp kh«ng cã sè liÖu thùc nghiÖm, ®Ó x¸c ®Þnh K ng|êi ta sö dông sè liÖu cña c¸c ®iÒu kiÖn ®Þa h×nh kh¸c vµ møc ®é phñ khu ®Êt nghiªn cøu bëi c¸c c©y trång theo luèng. Trong nh÷ng tr|êng hîp nµy tÝnh K theo: l) Khi cã c¸c sè liÖu ®Êt hoang ho¸ hoµn toµn, song trong nh÷ng ®iÒu kiÖn ®Þa h×nh kh¸c nhau theo c«ng thøc: K =A2(RLS)-l (8) A2 - L|îng ®Êt bÞ xãi mßn x¸c ®Þnh b»ng thùc nghiÖm tõ khu ®Êt hoang ho¸ hoµn toµn, T.ha-1. 2) Khi cã sè liÖu cña c¸c khu ®Êt kh¸c víi khu ®Êt chuÈn vµ cã c©y trång theo luèng, yÕu tè C ®· biÕt, theo c«ng thøc: K = A3 (RLSC)-l (9) A3 - L|îng ®Êt bÞ xãi mßn ®|îc x¸c ®Þnh b»ng thùc nghiÖm tõ khu ®Êt cã c©y trång theo luèng.T.ha-l. 2.4. YÕu tè ®é dµi vµ ®é dèc cña s|ên dèc L vµ S 2.4.1. ¶nh h|ëng t|¬ng hç cña ®é dµi vµ ®é dèc cña s|ên dèc ®|îc biÓu thÞ b»ng yÕu tè ®Þa h×nh thèng nhÊt LS vµ tÝnh theo c«ng thøc: LS = Lo,5 (0,0011l S2 + 0,0078 S + 0,0111) (10) Trong ®ã: L - §é dµi s|ên dèc, m; S - §é nghiªng s|ên dèc, %; 2.4.2. §èi víi nh÷ng s|ên dèc cã ®é dèc kh¸c nhau, ng|êi ta chia s|ên dèc thµnh nh|ng phÇn cã cïng kiÓu dèc sao cho ®é dèc theo chiÒu dµi cña nã kh«ng dÉn ®Õn viÖc tÝch tô trÇm tÝch dßng ch¶y. §èi víi mçi phÇn, tÝnh LS theo c«ng thøc (10) hoÆc theo b¶ng tham sè LS cho c¸c ®é dµi vµ ®é dèc kh¸c nhau ®· ®|îc chuÈn bÞ tr|íc. Sau ®ã ®em tham sè LS thu ®|îc cña mçi ®o¹n nh©n víi hÖ sè nhÊt ®Þnh. Trung b×nh céng cña tÊt c¶ c¸c ®¹i l|îng LS cña c¸c phÇn lµ LS cho toµn s|ên dèc cã ®é dèc kh¸c nhau däc theo chiÒu dµi. C¸c hÖ sè ®Ó tÝnh tham sè cho tõng phÇn ®|îc dÉn ra ë phô lôc l. HÖ sè ®Ó chuyÓn tham sè cña c¸c phÇn khi ®é dµi s|ên dèc cã trÞ sè mò kh¸c nhau x¸c ®Þnh theo c«ng thøc: Jm  J  1
  4. m  1 nm (11) Trong ®ã: J - Sè thø tù cña ®o¹n; m - Sè mò ®é dµi s|ên dèc; n - Sè ®o¹n cã ®é dµi b»ng nhau; 2.5. YÕu tè thùc vËt vµ lu©n canh C. YÕu tè C tÝnh theo tØ lÖ gi÷a ®Êt bÞ mÊt khi cã c¸c lo¹i c©y trång hoÆc lu©n canh t|¬ng øng trång theo s|ên dèc vµ ®Êt bÞ mÊt khi ®Ó ho¸ hoµn toµn. 2.5.1. YÕu tè C thùc vËt.
  5. Tiªu chuÈn viÖt nam TCVN 5299 : 1995 YÕu tè C thùc vËt x¸c ®Þnh theo c¸ch sau: l) X¸c ®Þnh ngµy b¾t ®Çu vµ kÕt thóc chu k× kÜ thuËt trång trät cña c¸c lo¹i trång kh¸c nhau. 2) TÝnh yÕu tè m|a R cho mçi chu k× theo phÇn tr¨m l|îng trung b×nh n¨m. 3) Nh©n l|îng m|a tÝnh b»ng phÇn tr¨m gi÷a ®¹i l|îng tØ lÖ l|îng ®Êt bÞ mÊt do c©y trång vµ ®Êt bÞ mÊt do hoang ho¸ hoµn toµn theo phÇn tr¨m tham sè n¨m vµ tÝch thu ®|îc cña mçi thêi k× ®em chia cho 2.10-4. Tæng tÊt c¶ c¸c kÕt qu¶ thu ®|îc cho mçi chu k× sÏ cã ®¹i l|îng trung b×nh n¨m yÕu tè C thùc vËt cña tõng vïng. 2.5.2. YÕu tè C lu©n canh YÕu tè C lu©n canh tÝnh b»ng c¸ch céng tÊt c¶ c¸c ®¹i l|îng trung b×nh n¨m cña c¸c lo¹i c©y trång tham gia vµo lu©n canh vµ chia tæng nµy cho sè lo¹i c©y trång. C¸ch tÝnh C nh| vËy còng ¸p dông cho c¸c chu k× vµ c¸c th¸ng. 2.6. YÕu tè hiÖu qu¶ cña c¸c biÖn ph¸p chèng xãi mßn P. YÕu tè tÝnh theo tØ lÖ gi÷a l|îng ®Êt bÞ mÊt trung b×nh th¸ng vµ / hoÆc n¨m cña tõng biÖn ph¸p vµ ®¹i l|îng ®Êt bÞ mÊt do canh t¸c n«ng nghiÖp däc theo s|ên dèc. C¸c tham sè P cho mçi biÖn ph¸p chèng xãi mßn ®|îc ®|a ra ë phô lôc 2. 2.7. Sau khi x¸c ®Þnh c¸c yÕu tè cña ph|¬ng tr×nh tæng hîp ng|êi ta x¸c ®Þnh l|îng ®Êt bÞ mÊt trung b×nh n¨m A ®èi víi mäi diÖn tÝch canh t¸c cô thÓ. TrÞ sè A ®|îc tÝnh theo c¸ch nµy ®em so víi l|îng ®Êt bÞ xãi mßn cho phÐp trung b×nh n¨m (ACP) ®èi víi tõng lo¹i ®Êt t|¬ng øng. Trong tr|êng hîp A lín h¬n ACp sÏ cã nguy c¬ xãi mßn vµ cÇn ph¶i tèi |u ho¸ c¸c biÖn ph¸p chèng xãi mßn. §Þnh møc xãi mßn ®Êt cho phÐp ®ã lµ l|îng ®Êt tèi ®a bÞ röa tr«i trªn mét ®¬n vÞ diÖn tÝch kh«ng v|ît qu¸ nhÞp ®é qu¸ tr×nh h×nh thµnh ®Êt. CÇn tÝnh ®Õn: l) §é dÇy thæ nh|ìng; 2) L|îng ®Êt bÞ mÊt trung b×nh n¨m do xãi mßn tù nhiªn; 3) C|êng ®é cña qu¸ tr×nh h×nh thµnh ®Êt hiÖn t¹i; 4) Kh¶ n¨ng cña c¸c biÖn ph¸p chèng xãi mßn ng¨n ngõa röa tr«i ®Êt. 3. C¸c cÊp møc ®é xãi mßn ®Êt do m|a vµ vÏ chóng trªn b¶n ®å 3.1. Tuú theo møc ®é cña qu¸ tr×nh xãi mßn, ng|êi ta chia ®Êt lµm 4 cÊp theo b¶ng l. B¶ng 1 KÝ hiÖu cÊp L|îng ®Êt bÞ xãi mßn trung b×nh n¨m, T.ha-1. I1 §Õn 0,5 I2 Lín h¬n 0,5 ®Õn 5 I3 Lín h¬n 1 ®Õn 5 I4 Lín h¬n 5 ®Õn 10 II Lín h¬n 10 ®Õn 50 III Lín h¬n 50 ®Õn 200 IV Lín h¬n 200 3.2. VÏ b¶n ®å, nh»m môc ®Ých biÓu thÞ vïng ®Êt trªn b¶n ®å tïy theo møc ®é xãi mßn cña ®Êt do m|a. Trªn b¶n ®å b¬i râ cÊp møc ®é xãi mßn theo b¶ng l.
  6. Tiªu chuÈn viÖt nam TCVN 5299 : 1995 3.3. TØ lÖ cña b¶n ®å x¸c ®Þnh tuú thuéc vµo diÖn tÝch ®èi t|îng, môc ®Ých sö dông vµ viÖc ®o c¸c yÕu tè theo kh«ng gian dïng ®Ó tiÕn hµnh vÏ b¶n ®å. 3.4. VÏ b¶n ®å møc ®é xãi mßn tiÕn hµnh theo tr×nh tù sau: l) §¸nh dÊu nh÷ng diÖn tÝch cã c¸c yÕu tè ®Þa h×nh LS gièng nhau sö dông d|íi d¹ng c¸c ®¬n vÞ hÖ thèng c¬ b¶n. 2) §èi víi nh÷ng diÖn tÝch nµy x¸c ®Þnh c¸c yÕu tè cßn l¹i tõ ph|¬ng tr×nh tæng hîp ë môc l.l; 3) TÝnh kh¶ n¨ng xãi mßn theo ®¬n vÞ hÖ thèng c¬ b¶n T.ha-1 .(a-l); 4) §¸nh dÊu nh÷ng diÖn tÝch cïng n»m trong mét cÊp møc ®é xãt mßn theo b¶ng l. 5) Nh÷ng diÖn tÝch cã møc ®é xãi mßn kh¸c nhau ®|îc thÓ hiÖn b»ng nh÷ng mÇu kh¸c nhau. Phô lôc A HÖ sè chuyÓn ®æi tham sè LS cña c¸c ®o¹n dèc cã chiÒu dµi kh¸c nhau khi sè mò ¶nh h|ëng cã ®é dµi s|ên dèc b»ng 0,5. Sè thø tù cña c¸c ®o¹n tÝnh ®Õn HÖ sè víi sè l|îng ®o¹n mµ s|ên dèc ®|îc chia ra theo ®é ch©n s|ên dèc dµi 1 0,71 0,58 0,50 0,45 2 1,29 1,06 0,91 0,82 3 - 1,37 1,18 1,06 4 - - 1,50 1,25 5 - - - 1,42
  7. Tiªu chuÈn viÖt nam TCVN 5299 : 1995 Phô lôc B Tham sè P ®èi víi c¸c biÖn ph¸p chèng sãi mßn kh¸c nhau B¶ng 3 YÕu tè P BiÖn ph¸p chèng sãi mßn Canh t¸c kh«ng Canh t¸c theo theo vµnh ®ai vµnh ®ai 1 2 3 1. Lµm ®Êt vµ gieo trång theo ®ång møc khi ®é dèc cña s|ên (®|êng viÒn), %. Tõ 1,2 ®Õn 2 0,60 0,30 s 2,1 s 7 0,50 0,25 s 7,1 s 12 0,60 0,30 s 12,1 s 18 0,80 0,40 s 18,1 s 24 0,90 0,45 2. C¸c luång c¶n dßng ch¶y trong r·nh gi÷a: c©y trång theo - 0,06 luèng (trõ thuèc l¸) vµ c©y l©u n¨m Thuèc l¸ - 0,26 3. C¸c luèng l¸i dßng ch¶y ë r·nh gi÷a.c©ytrång theo luèng - 0,35 (trõ thuèc l¸) vµ trªn nh÷ng kho¶ng c¸ch nhÊt ®Þnh ®èi víi diÖn tÝch trång c©y dµy Thuèc l¸ - 0,45 4. Phñ ®Êt b»ng th©n c©y thuèc l¸ trªn diÖn tÝch trång c©y - 0,10 thuèc l¸ 5. Phñ ®Êt b»ng th©n c©y trång xen - 0,07 6. C¸c vÖt cá ®Öm cuèc c©y trång P= P khi c©y trång tÝnh theo vÖt 7. C¸c vÖt cá ®Öm réng 2,5m ë c¸c v|ên c©y ¨n qu¶ - ë mçi r·nh gi÷a 0,04 - - C¸ch mét r·nh gi÷a 0,03 - - C¸ch mét r·nh gi÷a víi c¸c luèng c¶n dßng ch¶y ë 0,02 - r·nh gi÷a kh«ng cã vÖt cá ®Öm 8. C¸c kªnh – thÒm ®|îc xö lÝ ®Ó gi¶m chiÒu dµi s|ên dèc (cïng víi hiÖu qu¶ lµm ®Êt vµ gieo trång theo ®|êng ®ång møc) khi ®é dèc cña s|ên dèc % Tõ 2 ®Õn 4 0,10 Tõ 4,1 ®Õn 7 0,10 Tõ 7,1 ®Õn 12 0,12 Tõ 12,1 ®Õn 18 0,16 9. C¸c bê – thÒm P = P khi c©y trång theo vÖt
Đồng bộ tài khoản