TCVN 5981 1995

Chia sẻ: Nguyen Vuong | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:10

0
136
lượt xem
50
download

TCVN 5981 1995

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

TCVN 5981 1995: Chất lượng nước. Thuật ngữ - Phần 2. Tiêu chuẩn này định nghĩa các thuật ngữ dùng để mô tả đặc tính chất lượng nước. Các thuật ngữ trong tiêu chuẩn này có thể giống các thuật ngữ đã được các tổ chức quốc tế khác xuất bản, nhưng định nghĩa có thể khác nhau do chúng được soạn thảo cho các mục đích khác nhau

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: TCVN 5981 1995

  1. TI£U CHUÈN VIÖT NAM tcvn 5981 : 1995  ChÊt l−îng n−íc. ThuËt ng÷ - PhÇn 2 Water quality. Terminology - Part 2 1. Giíi thiÖu Tiªu chuÈn nμy ®Þnh nghÜa c¸c thuËt ng÷ dïng ®Ó m« t¶ ®Æc tÝnh chÊt l−îng n−íc. C¸c thuËt ng÷ trong tiªu chuÈn nμy cã thÓ gièng c¸c thuËt ng÷ ®· ®−îc c¸c tæ chøc quèc tÕ kh¸c xuÊt b¶n, nh−ng ®Þnh nghÜa cã thÓ kh¸c nhau do chóng ®−îc so¹n th¶o cho c¸c môc ®Ých kh¸c nhau 2. Ph¹m vi ¸p dông Tiªu chuÈn nμy qui ®Þnh c¸c thuËt ng÷ sö dông trong lÜnh vùc cô thÓ vÒ m« t¶ ®Æc tÝnh chÊt l−îng n−íc, gåm c¸c thuËt ng÷ cã liªn quan ®Õn mÉu lÊy n−íc, ph©n tÝch n−íc vμ mét sè thuËt ng÷ kh¸c. Tiªu chuÈn còng cã thªm mét sè thuËt ng÷ liªn quan ®Õn c¸c lo¹i n−íc vμ xö lÝ n−íc. C¸c thuËt ng÷ tiÕng Anh vμ tiÕng Ph¸p t−¬ng øng cho trong phô lôc A 3. Tiªu chuÈn trÝch dÉn ISO 772 §o dßng ch¶y chÊt láng trong c¸c kªnh hë - ThuËt ng÷ vμ kÝ hiÖu TCVN 3691: 81 Thèng kª häc - ThuËt ng÷ vμ kÝ hiÖu ISO 862 C¸c chÊt ho¹t ®éng bÒ mÆt - ThuËt ng÷ ISO 7393 - 1. ChÊt l−îng n−íc - X¸c ®Þnh clo tù do vμ clo tæng sè. PhÇn 1: ph−¬ng ph¸p chuÈn ®é dïng N, N diethyl - 1,4 - phenylen diamin 1. C¸c thuËt ng÷ bæ sung liªn quan ®Õn c¸c lo¹i n−íc 1.1 N−íc kh« 1.1.1 Kªnh (s«ng ®μo); Dßng n−íc nh©n t¹o th−êng ®−îc x©y dùng ®Ó nèi s«ng, hå, hoÆc biÓn, vμ th−êng cã kÝch cì phï hîp cho vËn t¶i thuû; phÇn lín c¸c kªnh cã l−u l−îng thÊp vμ ®Æc tÝnh trén lÉn thÊp 1.1.2 Cöa s«ng: Mét vïng n−íc ®−îc bao bäc mét phÇn ë cuèi cña mét con s«ng, th−êng ®−îc nèi th«ng víi biÓn vμ nhËn ®−îc n−íc ngät tõ c¸c nguån ë th−îng l−u 1.1.3 N−íc t−íi: N−íc ®−îc cÊp cho ®Êt hoÆc líp ®Êt trång c©y ®Ó t¨ng ®é Èm cña chóng, ®Ó cung cÊp l−îng n−íc cÇn thiÕt cho sù t¨ng tr−ëng b×nh th−êng cña c©y vμ hoÆc ®Ó ng¨n chÆn sù tÝch tô qu¸ nhiÒu muèi trong ®Êt 1.1.4 Hå: Mét vïng n−íc trong ®Êt liÒn cã diÖn tÝch ®¸ng kÓ. Hå n−íc mÆn lín th−êng ®−îc gäi lμ biÓn 1.1.5 Hå chøa n−íc: Mét c«ng tr×nh, nh©n t¹o mét phÇn hoÆc toμn bé, ®Ó l−u tr÷ vμ hoÆc ®Ó ®iÒu chØnh vμ kiÓm so¸t n−íc 1.1.6 S«ng: Mét vïng n−íc tù nhiªn ch¶y liªn tôc hoÆc gi¸n ®o¹n theo mét dßng x¸c ®Þnh vμo ®¹i d−¬ng biÓn, hå, chç tròng trong ®Êt liÒn, ®Çm lÇy hoÆc s«ng ngßi kh¸c 1.1.7 BiÓn: a) Mét vïng n−íc mÆn, nãi chung t¹o thμnh mét phÇn giíi h¹n cña mét ®¹i d−¬ng b) Mét hå n−íc mÆn lín 1.1.8 N−íc tï: Mét vïng n−íc mÆn trong ®ã cã Ýt hoÆc kh«ng cã dßng ch¶y vμ trong ®ã cã thÓ x¶y ra nh÷ng biÕn ®æi kh«ng cã lîi cho chÊt l−îng n−íc trong mét thêi gian dμi
  2. TI£U CHUÈN VIÖT NAM tcvn 5981 : 1995  1.1.9 Suèi: N−íc ch¶y liªn tôc hoÆc gi¸n ®o¹n theo mét dßng x¸c ®Þnh, gièng nh− s«ng nh−ng th−êng ë qui m« nhá h¬n 2. Nh÷ng thuËt ng÷ bæ sung liªn quan ®Õn xö lÝ vμ l−u tr÷ n−íc vμ n−íc th¶i 2.1 Clo ho¸: Qu¸ tr×nh thªm vμo n−íc khÝ clo hoÆc lμ c¸c chÊt tõ ®ã sinh ta axit hypoclor¬ hay hypoclorit, nh»m ®Ó, thÝ dô nh− ng¨n chÆn sù ph¸t triÓn cña vi khuÈn, ®éng vËt vμ thùc vËt, ®Ó «xi ho¸ c¸c chÊt h÷u c¬, ®Ó trî gióp sù keo tô hoÆc ®Ó khö mïi h«i thèi Môc ®Ých chÝnh th−êng lμ ®Ó triÖt khuÈn 2.1.1 §iÓm clo ho¸ tíi h¹n: §iÓm mμ ë ®ã khi thªm clo vμo n−íc th× clo d− tù do t¨ng lªn tØ lÖ víi l−îng clo ®−îc thªm vμo T¹i ®iÓm nμy tÊt c¶ amoniac ®· bÞ «xi ho¸ hÕt 2.2 Lμm trong n−íc: Qu¸ tr×nh trong ®ã c¸c h¹t ®−îc l¾ng ®äng trong mét c¸i thïng ®Ó yªn (kh«ng khuÊy), n−íc trong h¬n ch¶y ra gièng nh− n−íc ®· xö lÝ 2.3 Thïng l¾ng, bÓ l¾ng cÆn: Mét bÓ lín, n¬i x¶y ra sù l¾ng ®äng cña c¸c chÊt l¬ löng trong n−íc. Nã th−êng ®−îc l¾p c¸c m¸y n¹o c¬ khÝ ®Ó gom vμ lo¹i cÆn r¾n ra khèi ®¸y bÓ 2.4 Sù æn ®Þnh tiÕp xóc: Mét trong c¸c ph−¬ng ph¸p xö lÝ b»ng bïn ho¹t ho¸, trong ®ã bïn ho¹t ho¸ ®· sôc khÝ ®−îc ®−a vμo tiÕp xóc víi n−íc cèng th« trong mét thêi gian ng¾n (thÝ dô tõ 15 ®Õn 30 phót). CÆn bïn sau khi tiÕp xóc ®−îc ®Ó l¾ng vμ ®−a trë l¹i vμo mét bÓ riªng biÖt, ë ®ã nã ®−îc sôc khÝ víi thêi gian l©u h¬n (thÝ dô tõ 6 ®Õn 8 giê) 2.5 Sù thÈm t¸ch: Qu¸ tr×nh mμ c¸c ph©n tö hoÆc ion nhá khuyÕch t¸n qua mét mμng khiÕn chóng ®−îc t¸ch khái nh÷ng ph©n tö lín h¬n trong dung dÞch vμ khái nh÷ng chÊt l¬ löng 2.6 Läc qua m«i tr−êng hçn hîp: Qu¸ tr×nh xö lÝ n−íc, trong ®ã n−íc ®−îc ®−a qua hai hoÆc nhiÒu líp theo h−íng ®i xuèng hoÆc ®i lªn líp trªn gåm nh÷ng h¹t lín cã tØ träng thÊp. Trong mçi líp tiÕp sau c¸c h¹t nhá h¬n, nh−ng tØ träng cña c¸c h¹t cao h¬n 2.7 Past¬ ho¸ (diÖt khuÈn theo ph−¬ng ph¸p Past¬): Qu¸ tr×nh gåm sù n©ng nhiÖt ®é trong mét kho¶ng thêi gian giíi h¹n tíi møc qui ®Þnh hoÆc tíi møc thÊp h¬n møc g©y bÖnh 2.8 Sù sôc khÝ tr−íc: Sù sôc khÝ n−íc cèng ®· l¾ng trong thêi gian ng¾n ngay tr−íc khi xö lÝ sinh häc, hoÆc lμ sù sôc khÝ n−íc cèng tr−íc khi ®Ó l¾ng 2.9 Sù läc ¸p lùc: Qu¸ tr×nh xö lÝ n−íc t−¬ng tù nh− läc nhanh qua c¸t, chØ kh¸c lμ n−íc ®−îc ®−a qua mét hÖ thèng kÝn d−íi ¸p lùc 2.10 Läc nhanh qua c¸t: Qu¸ tr×nh xö lÝ n−íc, th−êng lμ lμm sau khi trong, trong ®ã n−íc ®−îc ®−a qua mét líp c¸t ®Ó lo¹i bá nèt cÆn 2.11 Sù sôc khÝ l¹i: Qu¸ tr×nh nhê ®ã kh«ng khÝ ®−îc ®−a vμo l¹i ®Ó lμm t¨ng nång ®é «xi hoμ tan sau khi «xi ®· bÞ mét sè qu¸ tr×nh sinh häc hoÆc ho¸ häc lμm c¹n kiÖt 2.12 Sù läc chËm b»ng c¸t: Qu¸ tr×nh xö lÝ n−íc, trong ®ã n−íc ®−îc läc chËm víi tèc ®é ®−îc kiÓm so¸t tõ trªn xuèng d−íi líp c¸t ®Ém n−íc ®· ®−îc chon läc vμ ph©n lo¹i; c¸c qu¸ tr×nh sinh häc, ho¸ häc vμ lÝ häc lμm cho n−íc trong s¹ch 2.13 Sù æn ®Þnh: Qu¸ tr×nh ho¸ häc hoÆc sinh häc, trong ®ã c¸c chÊt h÷u c¬ (hoμ tan hoÆc d¹ng h¹t) dÔ ph©n huû bÞ «xi ho¸ thμnh c¸c chÊt v« c¬ hoÆc c¸c chÊt bÞ ph©n huû rÊt chËm 2.14 N¹p c¸ch qu·ng: Mét ph−¬ng ph¸p xö lÝ b»ng bïn ho¹t ho¸, trong ®ã c¸c chÊt th¶i ®−îc ®−a vμo bÓ sôc kh«ng khÝ t¹i c¸c ®iÓm kh¸c nhau däc theo chiÒu dμi cña bÓ ®Ó ®¹t ®−îc nhu cÇu «xi ®ång ®Òu cho c¶ hÖ thèng 2.15 Sôc khÝ nhiÒu tÇng, sôc khÝ theo líp: Mét ph−¬ng ph¸p xö lÝ b»ng bïn ho¹t ho¸, trong ®ã mét l−îng kh«ng khÝ lín h¬n ®−îc ®−a vμo cuèi dßng lªn cña bÓ sôc khÝ - n¬i ho¹t ®éng sinh häc diÔn ra cao nhÊt, vμ mét l−îng kh«ng khÝ Ýt h¬n ®−îc ®−a vμo cuèi dßng xuèng bÓ sôc khÝ 3. C¸c thuËt ng÷ ®−îc dïng trong lÊy mÉu n−íc
  3. TI£U CHUÈN VIÖT NAM tcvn 5981 : 1995  3.1 LÊy mÉu tù ®éng: Qu¸ tr×nh trong ®ã c¸c mÉu ®−îc lÊy gi¸n ®o¹n hoÆc liªn tôc, kh«ng cã sù can thiÖp cña con ng−êi vμ theo mét ch−¬ng tr×nh ®· ®Þnh tr−íc 3.2 MÉu tæ hîp: Hai hoÆc nhiÒu mÉu hoÆc phÇn mÉu trén lÉn víi nhau theo tØ lÖ thÝch hîp ®· biÕt (gi¸n ®o¹n hoÆc liªn tôc), tõ ®ã cã thÓ thu ®−îc kÕt qu¶ trung b×nh cña mét ®Æc tÝnh mong muèn. TØ lÖ trén th−êng ®−îc dùa trªn thêi gian hoÆc l−u l−îng 3.3 LÊy mÉu liªn tôc: Qu¸ tr×nh trong ®ã c¸c mÉu ®¬n ®−îc lÊy liªn tôc tõ mét vïng n−íc 3.4 LÊy mÉu gi¸n ®o¹n: Qu¸ tr×nh trong ®ã c¸c mÉu ®¬n ®−îc lÊy tõ mét vïng n−íc 3.5 M¸ng ®o: Mét kªnh nh©n t¹o cã h×nh d¹ng vμ kÝch th−íc x¸c ®Þnh, cã thÓ ®−îc dïng ®Ó ®o dßng ch¶y. §Þnh nghÜa lÊy theo ISO 772 3.6 LÊy mÉu ®¼ng tèc: KÜ thuËt lÊy mÉu trong ®ã mÉu tõ mét dßng n−íc ch¶y vμo miÖng cña mét dông cô lÊy mÉu víi tèc ®é b»ng tèc ®é cña dßng n−íc ë chç kÒ víi dông cô 3.7 Monitoring (Sù gi¸m s¸t): Qu¸ tr×nh lÊy mÉu, ®o ®¹c ®· ®−îc lËp ch−¬ng tr×nh vμ sau ®ã ®−îc ghi l¹i hoÆc truyÒn tÝn hiÖu ®i (hoÆc c¶ hai) vÒ nh÷ng ®Æc tÝnh kh¸c nhau cña n−íc, th−êng nh»m môc ®Ých ®¸nh gi¸ sù phï hîp cña n−íc víi c¸c môc ®Ých ®· ®Þnh 3.8 LÊy mÉu tØ lÖ: KÜ thuËt ®Ó lÊy ®−îc mÉu tõ n−íc ®ang ch¶y, trong ®ã tÇn sè lÊy mÉu (trong tr−êng hîp lÊy mÉu gi¸n ®o¹n), hoÆc tèc ®é lÊy mÉu (trong tr−êng hîp lÊy mÉu liªn tôc) tØ lÖ víi tèc ®é ch¶y cña n−íc ®−îc lÊy mÉu 3.9 MÉu: Mé phÇn ®¹i diÖn mét c¸ch lÝ t−ëng cho mét vïng n−íc nhÊt ®Þnh ®−îc lÊy gi¸n ®o¹n hoÆc liªn tôc, nh»m môc ®Ých kiÓm tra c¸c ®Æc tÝnh kh¸c nhau ®· ®Þnh 3.10 Sù æn ®Þnh mÉu: Qu¸ tr×nh nh»m lμm gi¶m ®Õn møc tèi thiÓu nh÷ng thay ®æi vÒ ®Æc tÝnh cña c¸c th«ng sè quan t©m, b»ng c¸ch thªm c¸c ho¸ chÊt hoÆc thay ®æi ®iÒu kiÖn vËt lÝ, hoÆc b»ng c¶ hai c¸ch, trong giai ®o¹n tõ lóc lÊy mÉu cho tíi lóc ph©n tÝch mÉu 3.11 Dông cô lÊy mÉu: Dông cô ®−îc sö dông ®Ó lÊy mÉu n−íc, gi¸n ®o¹n hoÆc liªn tôc, nh»m môc ®Ých kiÓm tra c¸c ®Æc tÝnh kh¸c nhau ®· ®Þnh 3.12 LÊy mÉu: Qu¸ tr×nh lÊy mét phÇn cña mét vïng khèi n−íc, cè g¾ng lÊy phÇn ®¹i diÖn, nh»m môc ®Ých kiÓm tra c¸c ®Æc tÝnh kh¸c nhau ®· ®Þnh 3.13 èng lÊy mÉu: èng dÉn n−íc tõ ®Çu lÊy mÉu ®Õn n¬i ph©n phèi mÉu hoÆc thiÕt bÞ ph©n tÝch 3.14 M¹ng l−íi lÊy mÉu: Mét hÖ thèng c¸c chç lÊy mÉu ®· ®Þnh tr−íc, ®−îc thiÕt kÕ ®Ó gi¸m s¸t 1 hoÆc nhiÒu vÞ trÝ ®· qui ®Þnh 3.15 §iÓm lÊy mÉu: VÞ trÝ chÝnh x¸c trong mét chç lÊy mÉu, c¸c mÉu ®−îc lÊy t¹i ®iÓm nμy 3.16 §Çu lÊy mÉu: Bé phËn cña thiÕt bÞ lÊy mÉu ®−îc nhóng ch×m vμo trong mét vïng n−íc vμ mÉu n−íc ch¶y vμo ®ã tr−íc tiªn 3.17 Chç lÊy mÉu: Lμ khu vùc chung trong mét vïng n−íc n¬i mÉu ®−îc lÊy 3.18 MÉu ®¬n: MÉu riªng lÎ ®−îc lÊy mét c¸ch ngÉu nhiªn (vÒ thêi gian) hoÆc vÞ trÝ tõ mét vïng n−íc 3.19 PhÇn mÉu thö: Mét phÇn cña mét mÉu, ®−îc lÊy ra ®Ó kiÓm tra 4. C¸c thuËt ng÷ ®−îc sö dông trong ph©n tÝch n−íc 4.1 §é axit: Dung l−îng cña m«i tr−êng n−íc vÒ mÆt ph¶n øng víi ion hydrroxit 4.2 TÝnh x©m thùc: Kh¶ n¨ng cña n−íc hoμ tan canxi cacbonat CaCO3 (Xem 4.16, chØ sè Langelier) 4.3 N−íc x©m thùc: N−íc cã chØ sè Langelier ©m (xem 4.16, , chØ sè Langelier) 4.4 §é kiÒm: Dung l−îng cña m«i tr−êng n−íc vÒ mÆt ph¶n øng víi ion hydrro 4.4.1 §é kiÒm theo metyl ®á: PhÐp ®o qui −íc ®é kiÒm tæng sè cña n−íc b»ng sù chuÈn ®é tíi ®iÓm cuèi theo chØ thÞ metyl ®á (pH4,5); th−êng ®−îc sö dông kÕt hîp víi ®é kiÒm theo phenolphtalein (xem 4.4.2) nh»m x¸c ®Þnh ®−¬ng l−îng cña HCO-3, CO-3 vμ nång ®é H+ cña n−íc 4.4.2 §é kiÒm theo phenolphtalein: §é kiÒm qui −íc do tæng hμm l−îng io hydrroxit vμ mét nöa hμm l−îng ion cacbonat trong n−íc t¹o thμnh, ®−îc x¸c ®Þnh b»ng chuÈn ®é theo phenolphtalein (pH= 8,3) 4.5 Sù thö sinh häc: KÜ thuËt ®¸nh gi¸ t¸c dông sinh häc, ®Þnh tÝnh hoÆc ®Þnh l−îng cña c¸c chÊt kh¸c nhau trong n−íc b»ng c¸ch quan s¸t nh÷ng thay ®æi ho¹t tÝnh sinh häc nhÊt ®Þnh
  4. TI£U CHUÈN VIÖT NAM tcvn 5981 : 1995  4.6 Nhu cÇu «xi ho¸ (BOD): Hμm l−îng «xi hoμ tan bÞ tiªu thô d−íi nh÷ng ®iÒu kiÖn x¸c ®Þnh do sù «xi ho¸ sinh häc c¸c chÊt h÷u c¬ hoÆc v« c¬ trong n−íc 4.7 Sù hÊp thô b»ng than ho¹t ho¸/ sù chiÕt b»ng clorofom (CCE): Mét qui tr×nh trong c¸c chÊt, chñ yÕu lμ chÊt h÷u c¬, ®−îc hÊp thô tõ n−íc lªn than ho¹t tÝnh d−íi nh÷ng ®iÒu kiÖn x¸c ®Þnh, sau ®ã ®−îc chiÕt vμo clorofom tr−íc khi ph©n tÝch 4.8 Cacbon dioxit 4.8.1 Cacbon dioxit tù do: Cacbon dioxit hoμ tan trong n−íc 4.8.2 Cacbon dioxit tæng sè: Tæng sè cacbon dioxit tù do vμ Cacbon dioxit liªn kÕt d−íi d¹ng Cacbonat vμ hydrro cacbonat trong n−íc 4.9 Nhu cÇu oxi ho¸ häc (COD); Nång ®é khèi l−îng «xi t−¬g ®−¬ng víi l−îng dicromat bÞ tiªu thô bëi c¸c chÊt hoμ tan vμ l¬ löng trong n−íc khi mÉu n−íc ®−îc xö lÝ víi dicromat trong nh÷ng ®iÒu kiÖn x¸c ®Þnh 4.10 Clo 4.10.1 Nhu cÇu clo, yªu cÇu clo: HiÖu sè gi÷a l−îng clo ®· cho vμo mÉu n−íc hoÆc n−íc th¶i vμ l−îng clo d− tæng sè cßn l¹i ë cuèi giai ®o¹n tiÕp xóc ®· ®Þnh 4.10.2 Clo d−; clo d− tæng sè: Clo cßn l¹i trong dung dÞch sau clo ho¸, tån t¹i d−íi d¹ng clo tù do hoÆc clo liªn kÕt, hoÆc c¶ hai 4.10.3 Clo liªn kÕt: PhÇn cña clo d− tæng sè tån t¹i d−íi d¹ng c¸c cloramin, cloramin h÷u c¬ vad nit¬triclorua NCL3 4.10.4 Clo tù do: Clo cã mÆt d−íi d¹ng axit hypoclor¬, ion hypoclorit hoÆc khÝ clo hoμ tan 4.10.5 Clo toμn phÇn: Clo cã mÆt d−íi d¹ng axit clo tù do hoÆc liªn kÕt hoÆc c¶ hai 4.10.6 C¸c cloramin: C¸c chÊt dÉn xuÊt cña amoniac do sù thay thÕ cña 1,2 hoÆc 3 nguyªn tö hydrro b»ng nguyªn tö clo (monocloramin NH2CL, dicloramin NHCL2, nit¬ triclorua NCL3) vμ tÊt c¶ c¸c chÊt dÉn xuÊt clo cña c¸c hîp chÊt nit¬ h÷u c¬ nh− ®−îc x¸c ®Þnh b»ng ph−¬ng ph¸p ®· qui ®Þnh trong ISO 7393-1 4.10.7 Clo s¨n cã, clo s½n cã toμn phÇn: C¸c thuËt ng÷ th−êng dïng trong viÖc m« t¶ ®Æc tÝnh c¸c deung dÞch natri hypoclorit ®Ëm ®Æc vμ n−íc clo vμ sù lμm lo·ng chóng dïng cho clo ho¸ 4.11 TÝnh ¨n mßn: kh¶ n¨ng cña n−íc ¨n mßn c¸c vËt liÖu kh¸c nhau do c¸c t¸c ®éng ho¸ häc, ho¸ lÝ hoÆc ho¸ sinh 4.12 Th«ng sè cÇn x¸c ®Þnh: Th«ng sè hoÆc chÊt cÇn ®−îc x¸c ®Þnh 4.13 §−êng cong «xi hoμ tan: §−êng cong lËp ®−îc b»ng ®å thÞ hoÆc tÝnh to¸n thÓ hiÖn sù biÕn ®æi cña hμm l−îng «xi hoμ tan däc theo chiÒu dßng n−íc 4.14 §é cøng: Mét tÝnh chÊt cña n−íc biÓu thÞ ®é bÒn v÷ng cña nã víi sù ph¸t triÓn cña bät xμ phßng. §é cøng cña n−íc lμ mét kh¸i niÖm cæ ®−îc sö dông ®Ó m« t¶ hμm l−îng can xi vμ magiª trong n−íc. Cã c¸c lo¹i ®é cøng kh¸c nhau (®é cøng toμn phÇn, ®é cøng cacbonat vμ c¸c ®é cøng kh¸c) vμ ng−êi ta chÊp nhËn c¸c ®Þnh nghÜa kh¸c nhau vÒ khÝa niÖm nμy 4.14.1 §é cøng kiÓm (®é cøng t¹m thêi) lμ ®é cøng sÏ bÞ lo¹i bá khi ®un s«i. §é cøng nμy th−êng do sù cã mÆt cña hydrro cacbonat 4.14.2 §é cøng kh«ng kiÒm (®é cøng vÜnh cöu): §é cøng kh«ng thÓ lo¹i bá ®−îc khi ®un s«i; Nguyªn nh©n chÝnh g©y ra ®é cøng nμy lμ sù cã mÆt cña c¸c sunfat, clorua vμ nitrat cña caxni vμ magiª 4.15 Ph©n tÝch trùc tiÕp: hÖ thèng ph©n tÝch tù ®éng trong ®ã Ýt nhÊt bé phËn sÐnor ph©n tÝch ®−îc ®Æt trong vïng n−íc 4.16 ChØ sè Langelier: Gi¸ trÞ thu ®−îc b»ng viÖc lÊy pH ®o ®−îc cña mÉu n−íc trõ ®i pH b·o hoμ (pHs). pHs lμ pH tÝnh ®−îc víi gi¶ thiÕt khi n−íc c©n b»ng víi canxi cacbonat r¾n 4.17 Ph©n tÝch t¹i chç: HÖ thèng ph©n tÝch tù ®éng trong ®ã mÉu n−íc ®−îc lÊy tõ vïng n−íc qua ®Çu lÊy mÉu ®−a ®Õn thiÕt bÞ phaqan tÝch b»ng mét ®−êng dÉn thÝch hîp 4.18 Th«ng sè: Mét tÝnh chÊt cña n−íc ®−îc sö dông ®Ó m« t¶ ®Æc tÝnh cña nã 4.19 §é lÆp l¹i: (®Þnh nghÜa lÊy tõ ISO 3534, TCVN 3691 - 81)
  5. TI£U CHUÈN VIÖT NAM tcvn 5981 : 1995  4.19.1 §é lÆp l¹i ®Þnh tÝnh: §é s¸t sao gi÷a c¸c kÕt qu¶ liªn tiÕp thu ®−îc bëi ph−¬ng ph¸p trªn vËt liÖu thö ®ång nhÊt trong cïng mäi ®iÒu kiÖn (cïng ng−êi thao t¸c, cïng phßng thÝ nghiÖm, cïng thiÕt bÞ vμ cïng kho¶ng thêi gian ng¾n) 4.19.2 §é lÆp l¹i ®Þnh l−îng: Gi¸ trÞ mμ x¸c suÊt qui ®Þnh, hiÖu tuyÕt ®èi gi÷a hai kÕt qu¶ riªng biÖt nhËn ®−îc trong c¸c ®iÒu kiÖn nªu trªn sÏ nhá h¬n nã Khi kh«ng cã qui ®Þnh kh¸c x¸c suÊt nμy lμ 95% 4.20 §é t¸i lÆp : (®Þnh nghÜa lÊy tõ ISO 3534; TCVN 3691-81) 4.20.1 §Þnh tÝnh: §é s¸t sao gi÷a c¸c kÕt qu¶ riªng biÖt thu ®−îc bëi cïng ph−¬ng ph¸p trªn vËt liÖu thö ®ång nhÊt, nh−ng d−íi ®iÒu kiÖn kh¸c nhau (kh¸c ng−êi thao t¸c, kh¸c phßng thÝ nghiÖm, kh¸c thiÕt bÞ vμ/hoÆc thêi gian kh¸c nhau) 4.20.2 §Þnh l−îng: Gi¸ trÞ mμ víi x¸c suÊt qui ®Þnh, hiÖu tuyÕt ®èi gi÷a hai kÕt qu¶ thö duy nhÊt trªn vËt liÖu thö ®ång nhÊt thu ®−îc bëi nh÷ng ng−êi thao t¸c trong nh÷ng phßng thö nghiÖm kh¸c nhau, sö dông nh÷ng ph−¬ng ph¸p thö ®· tiªu chuÈn ho¸ sÏ nhá h¬n nã. Khi kh«ng cã qui ®Þnh kh¸c, x¸c suÊt nμy lμ 95% 4.21 §é muèi tuyÖt ®èi (Sa): TØ sè cña khèi l−îng vËt chÊt hoμ tan trong n−íc biÓn trªn khèi l−îng n−íc biÓn. Trong thùc tÕ, ®¹i l−îng nμy kh«ng thÓ ®o trùc tiÕp ®−îc vμ ®é muèi thùc tÕ ®−îc qui ®Þnh dïng ®Ó b¸o c¸o nh÷ng quan s¸t h¶i d−¬ng häc (Xem 4.22. §é muèi (thùc tÕ) 4.22 §é muèi thùc tÕ (S); Mét ®¹i l−îng kh«ng thø nguyªn, dïng ®Ó kiÓm tra chÊt l−îng n−íc ®−îc xem nh− sù −íc l−îng vÒ nång ®é cña muèi hoμ tan trong n−íc biÓn tÝnh b»ng gam/kil«gam. Nã ®−îc ®Þnh nghÜa lμ tØ sè (K15) gi÷a ®é dÉn ®iÖn cña mÉu n−íc ë 150C vμ 1 atm vμ ®é dÉn ®iÖn cña dung dÞch KCL x¸c ®Þnh (32,436 6g, kg-1) ë cïng ®iÒu kiÖn nhiÖt ®é vμ ¸p suÊt 4.23 §é nh¹y (K): §èi víi mét gi¸ trÞ ®· cho cña ®¹i l−îng ®−îc ®o, ®é nh¹y ®−îc biÓu thÞ b»ng tØ sè cña l−îng t¨ng thªm quan s¸t ®−îc (dl) lμ l−îng t¨ng thªm t−¬ng øng cña ®¹i l−îng ®−îc ®o (dG): 4.24 ChÊt r¾n K = dl dG (LÊy tõ OIML) 4.24.1 ChÊt r¾n hoμ tan: C¸c chÊt cßn l¹i sau khi läc vμ lμm bay h¬i ®Õn kh« cña mét mÉu d−íi nh÷ng ®iÒu kiÖn x¸c ®Þnh Chó thÝch: Còng cã thÓ kÓ c¶ c¸c chÊt keo 4.24.2 ChÊt r¾n cã thÓ l¾ng ®−îc: PhÇn cña chÊt r¾n ban ®Çu l¬ löng cã kh¶ n¨ng lo¹i bá ®−îc sau mét thêi gian ®Ó l¾ng nhÊt ®Þnh, trong nh÷ng ®iÒu kiÖn nhÊt ®Þnh. 4.24.3 ChÊt r¾n l¬ löng: ChÊt r¾n lo¹i ®−îc b»ng läc hoÆc li t©m trong nh÷ng ®iÒu kiÖn nhÊt ®Þnh 4.24.4 ChÊt r¾n toμn phÇn: Tæng sè chÊt r¾n hoμ tan vμ chÊt l¬ löng 4.24.5 HuyÒn phï keo: HuyÒn phï chøa c¸c h¹t b×nh th−êng tÝch ®iÖn vμ kh«ng l¾ng ®−îc nh−ng cã thÓ lo¹i bá ®−îc b»ng ph−¬ng ph¸p keo tô 4.25 ChØ sè thÓ tÝch bïn (SVI), chØ sè Mohlman: ThÓ tÝch tÝnh b»ng mililit bÞ 1 g bïn ho¹t ho¸ chiÕm chç sau khi l¾ng d−íi nh÷ng ®iÒu kiÖn qui ®Þnh trong mét thêi gian qui ®Þnh, th−êng lμ 30 phót. 4.26 TØ sè hÊp thô natri (SAR): TØ sè dïng cho n−íc t−íi tiªu, nã biÓu thÞ ho¹t ®é t−¬ng ®èi cña ion natri trong c¸c ph¶n øng trao ®æi víi ®Êt VÒ mÆt ®Þnh l−îng nã ®−îc tÝnh theo c«ng thøc:
  6. TI£U CHUÈN VIÖT NAM tcvn 5981 : 1995  SAR =  Na+  h×nh ¶nh h×nh ¶nh Trong ®ã: Na2+ , : Ca2+ , , : Mg2+ , lμ hμm l−îng cña ion canxi vμ ion magiª, tÝnh b»ng milimol/lit 4.27 §é dÉn ®iÖn, ®é dÉn ®iÖn riªng: §¹i l−îng nghÞch ®¶o cña ®iÓn trë, ®o ®−îc d−íi nh÷ng ®iÒu kiÖn qui ®Þnh, gi÷a c¸c mÆt ®èi diÖn cña mét khèi lËp ph−¬ng víi c¸c kÝch th−íc ®· ®Þnh cña mét dung dÞch n−íc. §èi víi viÖc kiÓm tra chÊt l−îng n−íc, nã th−êng ®−îc biÓu thÞ nh− lμ "®é dÉn ®iÖn" vμ ®−îc sö dông nh− lμ ph¸p ®o nång ®é cña c¸c chÊt tan cã thÓ ion ho¸ cã trong mÉu 4.28 ChÊt ho¹t ®éng bÒ mÆt: Hîp chÊt ho¸ häc cã tÝnh ho¹t ®éng bÒ mÆt, tan trong chÊt láng, ®Æc biÖt lμ trong n−íc, hîp chÊt nμy lμm gi¶m søc c¨ng bÒ mÆt hoÆc søc c¨ng gi÷a c¸c mÆt tiÕp xóc bëi −a hÊp thô trªn bÒ mÆt láng/ h¬i hoÆc c¸c ranh giíi bÒ mÆt kh¸c Chó thÝch: - Hîp chÊt ho¸ häc mμ trong ph©n tö cña nã chøa Ýt nhÊt mét nhãm cã ¸i lùc ®èi víi c¸c bÒ mÆt ph©n cùc râ rÖt, ®Ó ®¶m b¶o cho nã trong hÇu hÕt mäi tr−êng hîp ®Òu hoμ tan trong n−íc, vμ mét nhãm kh«ng ph©n cùc cã mét ¸i lùc nhá ®èi víi n−íc §Þnh nghÜa nμy vμ c¸c ®Þnh nghÜa 4.28.1, 4.28.2, 4.28.3, lÊy tõ ISO 862 4.28.1 Anion ho¹t ®éng bÒ mÆt: ChÊt ho¹t ®éng bÒ mÆt ion ho¸ trong dung dÞch n−íc ®Ó t¹o ra c¸c ion h÷u c¬ tÝch ®iÖn ©m cã chøc n¨ng ho¹t ®éng bÒ mÆt 4.28.2 Cation ho¹t ®éng bÒ mÆt: ChÊt ho¹t ®éng bÒ mÆt kh«ng t¹o ra c¸c ion trong dung dÞch n−íc ®Ó t¹o ra c¸c ion h÷u c¬ tÝch ®iÖn d−¬ng cã chøc n¨ng ho¹t ®éng bÒ mÆt 4.28.3 ChÊt ho¹t ®éng bÒ mÆt kh«ng ion: ChÊt ho¹t ®éng bÒ mÆt kh«ng t¹o ra c¸c ion trong dung dÞch n−íc. C¸c chÊt ho¹t ®éng bÒ mÆt kh«ng ion nμy tan ®−îc trong n−íc lμ nhê sù cã mÆt trong c¸c ph©n tö cña chóng, c¸c nhãm chøc cã ¸i lùc m¹nh víi n−íc 4.29 Cacbon h÷u c¬ toμn phÇn (TOC): L−îng c¸c bon cã mÆt trong c¸c chÊt h÷u c¬ hoμ tan hoÆc l¬ löng trong n−íc 4.30 §é ®ôc: Sù gi¶m tÝnh trong suèt cña mét chÊt láng, g©y nªn bëi sù cã mÆt cña chÊt kh«ng tan 5. C¸c thuËt ng÷ kh¸c 5.1 T¶o c¸t (Diatom): C¸c t¶o ®¬n bμo thuéc líp Bacillariacea cã tÕ bμo silic dioxit (Si02) 5.2 Sù phï d−ìng : Sù lμm giμu n−íc ngät vμ n−íc mÆn b»ng chÊt dinh d−ìng, ®Æc biÖt b»ng c¸c hîp chÊt nit¬ vμ ph«tpho, ®iÒu ®ã thóc ®Èy sù ph¸t triÓn cña c¸c lo¹i t¶o vμ c¸c d¹ng thùc vËt bËc cao h¬n 5.3 Sù « nhiÔm: Sù gi¶m tÝnh phï hîp cña n−íc ®èi víi mét sè môc ®Ých sö dông ®· ®Þnh nμo ®ã (§Þnh nghÜa nμy do Tæ chøc Y tÕ thÕ giíi (WHO) x©y dùng) 5.4 §Ëp trμn: KiÕn tróc ®Ó n−íc trμn qua, cã thÓ dïng ®Ó kiÓm so¸t møc n−íc mÆt th−îng l−u hoÆc ®Ó ®o dßng ch¶y, hoÆc c¶ hai (§Þnh nghÜa lÊy tõ ISO 772)
  7. TI£U CHUÈN VIÖT NAM tcvn 5981 : 1995  Phô lôc A C¸c thuËt ng÷ tiÕng Anh vμ tiÕng Ph¸p t−¬ng øng Sè môc trong TiÕng Anh TiÕng Ph¸p tiªu chuÈn 1.1 Raw water Eau brute 1.1.1 Canal Canal 1.1.2 Estuary Estuaire 1.1.3 Irrigation water Eau d’ irrigation 1.1.4 Lake Lac 1.1.5 Reservoir R servoir 1.1.6 River RiviÌre 1.1.7 Sea Mer 1.1.8 Stagnant water Eau stagnante 1.1.9 Stream Ruisseau; cours d’ eau 2.1 Clorination Chloration 2.1.1 Break-point chlorination Chlorination au point crtique 2.2 Clarification Clarification 2.3 Clarifier; settling tank sedimentation basin Clarificateuer; rÐservái de SÐdimentation;basin de sÐdimentation Stabilisation par contact 2.4 Contact stabilization Dialyse 2.5 Dialysis Filtration sur lit mÐlangÐ 2.6 Mixed media filtration Pasteurisation 2.7 Pasteurization PrÐaÐration 2.8 Pre-aeration Filtration sous pression 2.9 Pressure filtration Filtration raplde sable 2.10 Rapld sand filtration PrÐaÐration 2.11 Re-aeration 2.12 Slow sand filtration Filtration lente sur sable 2.13 Stabiliation Stabiliation 2.14 Stepped feed Alimentation ÐtagÐe 2.15 Stepped aeration AÐration ÐtagÐe (aÐration dirigÐe) 3.1 Automatic sampling Ðchantillonnage automatique 3.2 Composite sample Ðchantillon composite
  8. TI£U CHUÈN VIÖT NAM tcvn 5981 : 1995  3.3 Continuous sampling Ðchantillonnage en continu 3.4 Discrete sampling Ðchantillonnage intermittent 3.5 Flume Canal jaugeur 3.6 Isokinetic sampling Ðchantillonnage isocinÐtique 3.7 Monitoring Programme de contr«le 3.8 Proportional sampling Ðchantillonnage proportionel 3.9 Sample Ðchantillon 3.10 Sample stabilization Ðchantillon 3.11 Sampler Ðchantillonneur 3.12 Sampling Ðchantillonnage 3.13 Sampling line Conduite d’ Ðchantillonnage 3.14 Sampling network RÐseau d’ Ðchantillonnage 3.15 Sampling point Point d’ Ðchantillonnage 3.16 Sampling probe Sonde d’ Ðchantillonnage 3.17 Sampling site Zone d’ Ðchantillonnage 3.18 Snap sample; spot sample; grab sample Ðchantillon ponctuel (Ðchantillon localisÐ) 3.19 Test portion Prise d’ essal 4.1 Acidity AciditÐ 4.2 Aggressivity AggressivitÐ 4.3 Aggressive water Eau aggressive 4.4 Alklinity AlkalinitÐ au point de virage du rouge de mÐthyle 4.4.1 Methyl red end-point AlkalinitÐ au point de virage du rouge de mÐthyle 4.4.2 Phenolphthalein end-point alkalinity AlkalinitÐ au point de virage de la phÐnolphtalÐine 4.5 Bioassay Essal biologique 4.6 Biochemical oxygen Demande biochimique en oxygÐne (DBO) 4.7 Carbon adsorption/chloroform extraction (CCE) Adsorption par le carbon et extraction par le choloroforme 4.8 Carbon dioxide Dioxyde de carbone 4.8.1 Free carbon dioxide Dioxyde de carbone libre 4.8.2 Total carbon dioxide Dioxyde de carbone total 4.9 Chemical oxygen demand (COD) Demande chimique en oxygÌne (DOC) 4.10 Chlorine Chlore 4.10.1 Cholorine demand; chlorine requirement Demand en chlore 4.10.2 Residual chlorine; total residual chlorine Chlore rÐsiduel; chlore
  9. TI£U CHUÈN VIÖT NAM tcvn 5981 : 1995  rÐsiduel total 4.10.3 Combined chlorine Chlore combinÐ 4.10.4 Free chlorine Chlore librre 4.10.5 Total chlorine Chlore total 4.10.6 Chloramines Chloramines 4.10.7 Available chlorine; total available chlorine Chlore disponible total disponible 4.11 Corrosivity CorrosivitÐ 4.12 Determinand “Determinand” 4.13 Dissoived-oxygen curve Courbe de l’oxygÌne dissous 4.14 Hardness DuretÐ 4.14.1 Alkaline(temporany) hardness DuretÐ alcaline (temporaire) 4.14.2 Non-alkaline permanent hardness DuretÐ non aloaline permanente 4.15 In-line analysis; in situ analysis Analyse directe; analyse in situ 4.16 Langelier index Indice de langelier 4.17 On-line analysis Analyse”enligne” 4.18 Parameter ParamÌtre 4.19 Rerpeatability RÐpÐtabilitÐ 4.19.1 Qualitavite Qualitavite 4.19.2 Quanlitavite Quanlitavite 4.20 Reproducibility ReproducibilitÐ 4.20.1 Qualitavite Qualitavite 4.20.2 Quanitavite Quanlitavite 4.21 Salinity (absolute); absolute salinity (Sa) SalinitÐ(absolute); salinitÐ absolue (Sa) 4.22 Salinity (pratical); Practical salinity (S) SalinitÐ(pratique); salinitÐ practique (S) 4.23 Sensitivity (K) Sensitivite (K) 4.24 Solids MatiÌres solides 4.24.1 Disolved solids MatiÌres dissoutes 4.24.2 Settleable solids MatiÌres dÐcantables 4.24.3 Suspended solids MatiÌres en suspension 4.24.4 Total solids Suspension colloidale 4.24.5 Colloidal suspension Suspension colloidale 4.25 Sludge volume Index (SVI); Mohlman Index Indice de volume dÐ boues (IVB) Indice Mohman 4.26 Sodium absorption ratio(SAR) Rapport d’ absorption du sodium (RAS)
  10. TI£U CHUÈN VIÖT NAM tcvn 5981 : 1995  4.27 Speccific conductance; electrical conductivity Conductance spÐcifique; conductivitÐ Ðlectrique 4.28 Surface active agent Agent de surface; surfactant 4.28.1 Anionic surface active agent Agent de surface anionique 4.28.2 Cartionic surface active agent Agent de surface cationique 4.28.3 Non-ionic surface active agent Agent de surface non ionique 4.29 Total organic carbon (TDC) Carbone organique total (COT) 4 30 Turbidity TurbiditÐ 5.1 Diatoms DiatomÐes 5.2 Eutrophication Eeutrophisation 5.3 Pollution Pollution 5.4 Weir DÐversoir
Đồng bộ tài khoản