TCVN 5986 1995

Chia sẻ: Nguyen Vuong | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:6

0
56
lượt xem
17
download

TCVN 5986 1995

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

TCVN 5986 1995: Chất lượng nước. Thuật ngữ - Phần 7. Tiêu chuẩn này định nghĩa các thuật ngữ dùng trong các lĩnh vực đặc tính chất lượng nước. Các thuật ngữ tiếng Anh và tiếng Pháp tương đương cho trong phụ lục A

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: TCVN 5986 1995

  1. TIÊU CHUẨN VIỆT NAM                                     TCVN 5986 : 1995  ISO 6107-7: 1990 ChÊt l−îng n−íc. ThuËt ng÷ - PhÇn 7 Water quality. Terminology - Part 7 1. Ph¹m vi ¸p dông Tiªu chuÈn nμy ®Þnh nghÜa c¸c thuËt ng÷ dïng trong c¸c lÜnh vùc ®Æc tÝnh chÊt l−îng n−íc. C¸c thuËt ng÷ tiÕng Anh vμ tiÕng Ph¸p t−¬ng ®−¬ng cho trong phô lôc A 1. Sù ph©n huû bïn hiÕu khÝ: Qu¸ tr×nh sinh häc, trong ®ã bïn ho¹t ho¸ bËc mét hoÆc bïn l¾ng bÞ «xi ho¸ mét phÇn bëi sù th«ng khÝ kÐo dμi. Qu¸ tr×nh nμy vÒ c¬ b¶n kÕt thóc b»ng sù h« hÊp néi sinh vμ ho¹t ®éng cña c¸c sinh vËt måi 2. T¶o: Nhãm lín c¸c sinh vËt ®¬n hoÆc da bμo, kÓ c¶ vi khuÈn gäi lμ cyanobacteria, th−êng chøa diÖp lôc (clorophy) hoÆc c¸c s¾c tè kh¸c. C¸c sinh vËt nμy th−êng sèng trong n−íc vμ cã kh¶ n¨ng quang hîp 3. Sù ®èi kh¸ng: Sù gi¶m c−êng ®é cña mét hiÖu øng (ho¸ häc hoÆc sinh häc)cña mét chÊt hoÆc sinh vËt do cã mÆt chÊt hoÆc sinh vËt kh¸c. HiÖu øng tæ hîp sÏ thÊp h¬n so víi tæng c¸c hiÖu øng riªng biÖt cña c¸c chÊt hoÆc sinh vËt 4. Vi khuÈn: Nhãm lín c¸c sinh vËt nhá, cã ho¹t ®éng trao ®æi chÊt, ®¬n bμo víi c¸c nh©n ph©n t¸n (kh«ng ph¶i gi¸n ®o¹n) phÇn lín sèng tù do, vμ th−êng sinh s¶n b»ng c¸ch ph©n d«i 5. MÉu vi khuÈn: MÉu ®−îc lÊy mét c¸ch v« trïng trong b×nh chøa ®· v« trïng vμ ®−¬c b¶o qu¶n ®Ó ph©n tÝch vi khuÈn 6. Thùc khuÈn: Nhãm c¸c vi rót ®Æc biÖt mμ chu tr×nh sèng cña chóng diÔn ra trong c¸c vi khuÈn chñ nhÊt ®Þnh 7. Vïng ®¸y: Nh×n chung lμ vïng thÊp nhÊt cña khèi n−íc, kÓ c¶ trÇm tÝch vμ líp ®¸ mμ ë ®ã tån t¹i c¸c sinh vËt (Xem TCVN 5980(ISO 6107 - 1), trÇm tÝch ®¸y) 8. N−íc ®en: N−íc th¶i vμ chÊt bμi tiÕt tõ nhμ xÝ, trõ n−íc th¶i tõ bån t¾m, vßi sen, chÊt röa tay vμ bån röa b¸t 9. Sinh vËt colifom (d¹ng coli); Nhãm vi khuÈn hiÕu khÝ vμ cã kh¶ n¨ng yÕm khÝ, gram ©m, kh«ng h×nh thμnh bμo tö, lªn men lactoz¬, th−êng c− tró trong ruét giμ (®¹i trμng) cña ng−êi vμ ®éng vËt. Nãi chung, ngoμi E.coli, nhiÒu loμi trong chóng cã kh¶ n¨ng tån t¹i vμ sinh s¶n trong m«i tr−êng tù nhiªn (xem thªm ISO 9308 - 1) 10. Eschevichia coli (E.coli): Sinh vËt d¹ng coli chÞu nhiÖt hiÕu khÝ vμ cã kh¶ n¨ng yÕm khÝ, chóng lμm lªn men lactoz¬ (hoÆc mannitol) ë nhiÖt ®é 440C ®Ó t¹o ra c¶ axit vμ khÝ vμ còng t¹o ra indole tõ tryptophan. Chóng th−êng c− tró trong ruét giμ cña ng−êi vμ ®éng vËt mÇu nãng. E,coli th−êng kh«ng cã kh¶ n¨ng sinh s¶n trong n−íc th¶i vμ n−íc mÆt bÞ « nhiÔm (xem thªm ISO 7251) 11. Feacal Streptococci: Mét sè loμi streptococci hiÕu khÝ vμ cã kh¶ n¨ng yÕm khÝ, cã kh¸ng nguyªn (antigen) nhãm D, Lancefield vμ th−êng c− tró ë ruét giμ cña ng−êi vμ ®éng vËt. Sù tån t¹i cña chóng trong n−íc, ngay c¶ khi kh«ng cã E.coli, chøng tá cã sù « nhiÔm do ph©n 12. Chu k× lμm viÖc cña c¸i läc: Kho¶ng thêi gian gi÷a hai lÇn röa c¸i läc 13. Lò: Dßng n−íc ngät cã tèc ®é t−¬ng ®èi cao trong mét thêi gian ng¾n ë s«ng hoÆc suèi, g©y ra do m−a to hoÆc tuyÕt tan nhanh Page 1 
  2. TIÊU CHUẨN VIỆT NAM                                     TCVN 5986 : 1995  14. Ranh giíi n−íc ngät: §iÓm ë cöa s«ng mμ phÝa th−îng l−u cña nã n−íc biÓn kh«ng x©m nhËp tíi trong ®iÒu kiÖn thuû ¨n vμ thuû triÒu x¸c ®Þnh 15. NÊm: Nhãm lín c¸c sinh vËt dÞ d−ìng, th−êng t¹o thμnh bμo tö vμ cã nh©n râ rÖt nh−ng kh«ng cã chÊt quang hîp, nh− clorophyl. Men lμ nÊm ®¬n bμo s¶n sinh b»ng n¶y chåi. Lo¹i nÊm kh¸c lμ ®a bμo cã cÊu t¹o h×nh sîi, ch¼ng h¹n lo¹i Fusarium lμ lo¹i g©y t¾c c¸c líp läc sinh häc vμ loμi Geotrichum lμ lo¹i g©y xèp bïn ho¹t ho¸ 16. L−u vùc: §ång nghÜa víi Catchment area theo TCVN 5982 (ISO 6107 -3) 17. N−íc x©m: N−íc th¶i tõ bån t¾m, vßi sen, vμ bån röa b¸t, trõ n−íc th¶i vμ chÊt bμi tiÕt tõ nhμ xÝ 18. ChÊt tÈy röa m¹nh: ChÊt tÈy röa cã ho¹t chÊt ho¹t ®éng bÌ mÆt, kh«ng bÞ ph©n huû sinh häc bËc mét vμ c¸c tÝnh chÊt ho¹t ®éng bÒ mÆt cña nã gi¶m kh«ng ®¸ng kÓ trong xö lÝ sinh häc n−íc th¶i 19. N−íc thÊm r¸c: N−íc thÊm qua b·i r¸c hay c¸c vËt liÖu ®Æc biÖt dÔ thÈm thÊu kh¸c 20. Vi sinh vËt −u nhiÖt ®é trung b×nh: C¸c vi sinh vËt mμ nhiÖt ®é sinh tr−ëng tèi −u cña chóng n»m trong kho¶ng 20 vμ 450C 21. BÖnh thõa metahemoglobin: T×nh tr¹ng ë m¸u cña trÎ em do sù d− thõa metahemoglobin khi nitrit (®−îc t¹o thμnh trong ruét chñ yÕu do sù khö nitrat bëi vi khuÈn), kÕt hîp víi hång cÇu vμ lμm rèi lo¹n sù nhËn vμ vËn chuyÓn «xi, kÕt qu¶ lμ t¹o ra bÖnh bÇm tÝm c¬ thÓ (cyanois) 22. Vi khuÈn chu tr×nh nit¬: C¸c vi khuÈn tham gia vμo chu tr×nh nit¬ (xem TCVN 5982 (ISO 6107 - 3), Chu tr×nh nit¬) 23. Ng−ìng mïi: Møc cùc tiÓu cña mïi vÞ mμ c¸c c¬ quan khøu gi¸c cña nhãm ng−êi gi¸m ®Þnh c¶m nhËn ®−îc Chó thÝch - Kh«ng cã gi¸ trÞ tuyÕt ®èi cña ng−ìng mïi do sù kh¸c nhau vÒ ®é nh¹y cña c¬ quan khøu gi¸c ë nh÷ng ng−êi kh¸c nhau, song gi¸ trÞ ®−îc x¸c ®Þnh b»ng c¸ch pha mÉu thμnh d©y víi n−íc kh«ng cã mïi cho ®Õn khi mïi vÞ kh«ng nhËn ra ®−îc n÷a 24. Kho¶ng n−íc s¹ch: M« t¶ mét vïng ë trong dßng n−íc ch¶y, trong ®ã sù v« c¬ ho¸ lμ hoμn toμn. Vïng nμy giμu «xi hoμ tan vμ thÝch hîp cho nhiÒu lo¹i thùc vËt vμ ®éng vËt, tr−íc hÕt lμ c¸c thùc vËt tù d−ìng quang hîp vμ c¸c ®éng vËt cÇn «xi 25. ThÓ «xi ho¸ khö: ThÓ redox (ORP): §iÖn thÕ gi÷a cùc b»ng kim lo¹i tr¬, ch¼ng h¹n nh− platin hoÆc cacbon vμ ®iÖn cùc hidro tiªu chuÈn. ThÓ cμng d−¬ng th× m«i tr−êng cμng cã tÝnh «xi ho¸ m¹nh vμ thÓ cμng ©m th× tÝnh khö cña m«i tr−êng cμng m¹nh 26. §−êng sôt «xi: §−êng cong biÓu thÞ sù phô thuéc cña nång ®é «xi hoμ tan vμo kho¶ng c¸ch hoÆc thêi gian cña dßng ch¶y ë h¹ l−u tõ nguån « nhiÔm tiªu thô «xi 27. Vi khuÈn tù d−ìng quang hîp: Vi khuÈn nhËn n¨ng l−îng tõ ¸nh s¸ng vμ nguån cacbon duy nhÊt cña chóng lμ cacbo v« c¬, tøc lμ CO2 28. Xö lÝ s¬ bé n−íc cèng: Lo¹i bá hoÆc ph©n t¸ch chÊt th¶i r¾n th« trong n−íc cèng vμ lo¹i bá sái s¹n c¸t. Cã thÓ bao gåm viÖc lo¹i bá dÇu vμ mì khái n−íc cèng tr−íc khi ®Ó l¾ng, viÖc sôc khÝ s¬ bé vμ trung hoμ 29. Xö lÝ bËc mét n−íc th¶i: Giai ®o¹n xö lÝ bao gåm viÖc lo¹i bá phÇn lín chÊt th¶i cã thÓ l¾ng. Trong tr−êng hîp n−íc cèng, giai ®o¹n nμy diÔn ra ngay sau khi xö lÝ s¬ bé 30. LiÒu xung: ViÖc thªm gÇn nh− tøc thêi mét l−îng ho¸ chÊt ®¸nh dÊu hoÆc thuèc thö vμo n−íc ®ang ch¶y, thÝ dô, b»ng c¸ch óp ng−îc b×nh chøa 31. Sù h« hÊp: Sù trao ®æi khÝ gi÷a sinh vËt vμ m«i tr−êng xung quanh cña nã, g©y ra do sù Page 2 
  3. TIÊU CHUẨN VIỆT NAM                                     TCVN 5986 : 1995  «xi ho¸ cña chÊt vμ gi¶i phãng n¨ng l−îng. Sù h« hÊp cã thÓ ®−îc thùc hiÖn theo c¸ch hiÕu khÝ hoÆc kÞ khÝ 32. Loμi Salmonella: Nhãm vi khuÈn −u khÝ cã thÓ kÞ khÝ, gram ©m, kh«ng t¹o bμo tö, cã kh¶ n¨ng g©y bÖnh ®−êng ruét cho ng−êi vμ ®éng vËt. C¸c loμi Solmonella ®−îc bμi tiÕt ra trong ph©n ng−êi vμ ®éng vËt èm hoÆc mang mÇm bÖnh vμ do ®ã cã thÓ cã trong n−íc th¶i sinh ho¹t vμ trong c¸c chÊt th¶i cña n«ng tr¹i. Chóng lμ nguyªn nh©n phæ biÕn cña nhiÔm ®éc qua thøc ¨n trong ng−êi (xem thªm ISO 6759) 33. TÝch tô thμnh líp: TÝch tô v« c¬ b¸m dÝnh lªn c¸c bÒ mÆt, do n−íc qu¸ b·o hoμ mét hoÆc nhiÒu chÊt tan, hoÆc do mÊt c©n b»ng vμ bÞ mÊt ®i cacbon dioxit, thÝ dô do ®un s«i 34. Thïng chøa, n¬i chøa: Trong thuËt ng÷ vÒ m«i tr−êng, ®ã lμ n¬i (ng¨n), nh− mét khèi (vïng) n−íc ®ãng vai trß lμ n¬i chøa c¸c chÊt g©y « nhiÔm 35. Rèn thïng, rèn bÓ: §ång nghÜa víi rèn n−íc (Swallow hole) (xem TCVN 5985 (ISO 6107-6) 36. ChÊt tÈy röa mÒm: ChÊt tÈy röa cã chøa chÊt ho¹t ®éng bÒ mÆt, nhËy víi sù ph©n huû sinh häc vμ tÝnh ho¹t ®éng bÒ mÆt cña nã gi¶m ®i râ rÖt khi xö lÝ sinh häc n−íc cèng 37. Clostridia khö sunfit: Nhãm lín c¸c vi khuÈn kÞ khÝ, gram d−¬ng, t¹o bμo tö. Trong tù nhiªn chóng th−êng ë trong ®Êt hoÆc ruét giμ cña ng−êi vμ ®éng vËt. §a sè loμi trong nhãm lμ c¸c sinh vËt ho¹t sinh trong ®Êt. Bμo tö cña chóng cã thÓ sèng mét thêi gian dμi trong ph©n, ®Êt, bôi, vμ n−íc. Sù cã mÆt cña chóng trong n−íc cã thÓ dïng ®Ó ph¸t hiÖn sù « nhiÔm do ph©n tõ xa hoÆc gi¸n ®o¹n. Chóng cã kh¶ n¨ng khö sunfit thμnh sunfua (xem thªm ISO 6461 - 1 vad ISO 6461 -2) 38. N¨ng suÊt xö lÝ: ThÓ tÝch n−íc hoÆc n−íc th¶i ®−îc xö lÝ trong 1 ngμy trªn mét ®¬n vÞ diÖn tÝch bÒ mÆt cña c«ng tr×nh xö lÝ ®ang xÐt cña nhμ m¸y xö lÝ. N¨ng suÊt th−êng ®−îc biÓu diÔn b»ng mÐt khèi trªn mÐt vu«ng trong ngμy 39. T¸c dông hiÖp ®ång (céng h−ëng): Sù t¨ng c−êng mét hiÖu øng (ho¸ häc hoÆc sinh häc) cña mét chÊt hoÆc mét sinh vËt do sù cã mÆt cña mét chÊt hoÆc mét sinh vËt kh¸c; hiÖu øng tæ hîp sÏ m¹nh h¬n tæng c¸c hiÖu øng cña c¸c chÊt hoÆc sinh vËt riªng biÖt 40. Sinh vËt d¹ng fecal coli chÞu nhiÖt: Sinh vËt d¹ng coli, cã thÓ sinh tr−ëng vμ cã c¸c tÝnh chÊt sinh ho¸ vμ lªn men ë 440C gièng nh− ë 370C (xem Escherichia coli vμ ISO 9308 -1 vμ ISO 9308 - 2) 41. Giíi h¹n thuû triÒu (cöa s«ng): VÞ trÝ cña s«ng, t¹i ®ã sù d©ng lªn vμ rót xuèng cña n−íc t¹i thêi ®iÓm thuû triÒu xu©n ph©n võa cã thÓ nhËn ra. NÕu ë ®ã cã ®Ëp n−íc hoÆc cöa cèng th× chóng cã thÓ ®−îc coi lμ giíi h¹n thuû triÒu 42. N−íc thuû triÒu: PhÇn bÊt k× cña n−íc biÓn hoÆc n−íc s«ng trong kho¶ng d©ng vμ rót cña thuû triÒu xu©n ph©n 43. Cacbon tæng sè: Tæng sè cña tÊt c¶ cacbon h÷u c¬ vμ cacbon v« c¬ cã trong n−íc 44. Cacbon v« c¬ tæng sè: Toμn bé cacbon trong c¸c chÊt v« c¬ hoμ tan vμ l¬ löng trong n−íc 45. Tæng nit¬ bÞ «xi ho¸: Toμn bé l−îng nit¬, tån t¹i ë d¹ng nitrat vμ nitrit trong n−íc biÓu diÔn b»ng nång ®é 46. Virut: Nhãm lín c¸c t¸c nh©n v« cïng nhá (®−êng kÝnh 20-300mm), cÊu t¹o chñ yÕu tõ axit nucleic ®−îc bao bäc trong líp vá protein. Chóng chØ sinh s¶n trong c¸c tÕ bμo sèng. Virut cã thÓ ®i qua c¸c líp läc mμ vi khuÈn kh«ng thÓ ®i qua ®−îc 47. Dßng n−íc, m¹ch n−íc: §−êng kªnh trªn mÆt hoÆc trong lßng ®Êt mμ n−íc cã thÓ ch¶y theo ®ã. Page 3 
  4. TIÊU CHUẨN VIỆT NAM                                     TCVN 5986 : 1995  Phô lôc A Danh môc thuËt ng÷ tiÕng Anh vμ tiÕng Ph¸p t−¬ng øng Sè môc trong tiªu chuÈn TiÕng Anh TiÕng Ph¸p 1 Aerobic sludge digestion Digestion aÐrobic des boues 2 Algae Algues 3 Antagonism Antagonisme 4 Bacteria BactÐries 5 Bacteriological sample Echantillon bactÐriologique 6 Bacteriophages BactÐriophages 7 Benthic region RÐgion benthique 8 Black water Eaux usÐes sanitaires ou eaux < > Organismes coliformes 9 Coliform organisms Escherichia coli (E.coli) 10 Escherichia coli (E.coli) Streptocoques fÐcaux 11 Faecal streptococci Cycle du filtre 12 Filter run Crue 13 Freshet Limite d'eau douce 14 Freshwater limit Champignons 15 Fungi Bassin hydrologique 16 Gathering ground Eaux usÐes domÐtiquÐ ou eaux 17 Grey water (sullage) DÐtergent dur Eaux de lessivage 18 Hard detergent Micro-organismes mÐsophiles 19 Leachate MÐthÐemoglobinÐmie 20 Mesophilic micro-organisms 21 Methaemoglobinaemia BactÐries du cycle de l'azote 22 Nitrogen cycle bacteria 23 Odour threshold Seuil olfactif 24 Pligosaprobic Oligosaprobique Page 4 
  5. TIÊU CHUẨN VIỆT NAM                                     TCVN 5986 : 1995  25 Pxidation reduction potential; redox potential; ORP Potentiel d'oxydorÐduction; potentiel redox 26 Oxygen sag curve Courbe dite 27 Photoautotrophic bacteria BactÐries photoautotrophes 28 Preliminary treatment (of sewage) 29 Primary treatment (of sewage) Traitement prÐliminaire (des eaux d'Ðgouts) Traiment primaire (des eaux d'Ðgouts) 30 Pulse dose Dose pulsÐe 31 Respiration Respiration 32 Salmonella species Salmonella SP 33 Scale deposit DÐp«t en couches 34 Sink Puisard 35 Sink-hole Entonnoir 36 Soft detergent DÐtergent doux 37 Sulfite-reducing clostridia Clostridium sulfito-rÐducteurs 38 Surface loading rate Vitesse de traitement de surface Page 5 
  6. TIÊU CHUẨN VIỆT NAM                                     TCVN 5986 : 1995  39 Synergism Synergie 40 Thermotolerant/faecal coliform organisms Organismes coliformes thermotolÐrants 41 Tidal limit (of a river) Hauteur limite de la marÐe (dans une riviªre) 42 Tidal limit (of a river) MarÐe 43 Total carbon Carbone total 44 Total inorganic carbon Carbone inorganique total 45 Total oxidized nitrogen Azote oxydÐ total 46 Viruses Vius 47 Watercourse Cours d'eau Page 6 
Đồng bộ tài khoản