TCVN 5996 1995

Chia sẻ: Nguyen Phung | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:10

0
156
lượt xem
75
download

TCVN 5996 1995

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

TCVN 5996 1995, Tiêu chuẩn này nêu những nguyên tắc cần áp dụng để lập các chương trình lấy mẫu, kĩ thuật lấy mẫu và xử lí các mẫu nước lấy từ sông và suối dùng để đánh giá các đặc tính lí, hóa và vi sinh.

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: TCVN 5996 1995

  1. Tiªu chuÈn viÖt nam TCVN 1996: 1995 ISO 5667-6: 1990 ChÊt l|îng n|íc - LÊy mÉu H|íng dÉn lÊy mÉu ë s«ng vµ suèi Water quality - Sampling - Guidance on sampling from rivers and streams 1. Ph¹m vi ¸p dông Tiªu chuÈn nµy nªu nh÷ng nguyªn t¾c cÇn ¸p dông ®Ó lËp c¸c ch|¬ng tr×nh lÊy mÉu, kÜ thuËt lÊy mÉu vµ xö lÝ c¸c mÉu n|íc lÊy tõ s«ng vµ suèi dïng ®Ó ®¸nh gi¸ c¸c ®Æc tÝnh lÝ, hãa vµ vi sinh. Nã kh«ng ¸p dông ®Ó lÊy mÇu n|íc ë cöa s«ng hoÆc ven biÓn vµ ¸p dông h¹n chÕ ®Ó lÊy mÉu ë c¸c kªnh ®¶o hoÆc nh÷ng lo¹i n|íc trong ®Êt liÒn cã chÕ ®é dßng ch¶y h¹n chÕ. KiÓm tra trÇm tÝch vµ sinh vËt ®ßi hái nh÷ng ph|¬ng ph¸p ®Æc biÖt vµ kh«ng lµ ®èi t|îng cña tiªu chuÈn nµy. Tr|êng hîp c¸c ®Ëp tù nhiªn hay nh©n t¹o gi÷ n|íc vµi ngµy hoÆc l©u h¬n th× nªn coi nh| vïng n|íc ®øng vµ TCVN: 5994 (ISO 5667- 4) cung cÊp h|íng dÉn lÊy mÉu trong t×nh huèng nµy. X¸c ®Þnh môc dÝch lÊy mÉu lµ yªu cÇu c¬ b¶n ®Ó chän nh÷ng nguyªn t¾c cÇn ¸p dông vµo mét sè vÊn ®Ò lÊy mÉu nhÊt ®Þnh. Nh÷ng thÝ dô vÒ môc ®Ých lÊy mÉu ë s«ng vµ suèi lµ nh| sau: a) §Ó ®¸nh gi¸ chÊt l|îng n|íc ë mét sè l|u vùc s«ng; b) §Ó x¸c ®Þnh tÝnh thÝch hîp cña mét s«ng hay suèi lµm nguån n|íc èng; c) §Ó x¸c ®Þnh tÝnh thÝch hîp cña mét s«ng hay suèi dïng cho n«ng nghiÖp (thÝ dô ®Ó tíi dù tr÷); d) §Ó x¸c ®Þnh tÝnh thÝch hîp cña mét s«ng hay suèi dïng ®Ó duy tr× vµ/hoÆc ph¸t triÓn nghÒ ®¸nh c¸, nu«i c¸; e) §Ó x¸c ®Þnh tÝnh thÝch hîp cña mét s«ng hay suèi cho gi¶i trÝ (thÝ dô thÓ thao n|íc, b¬i); f) §Ó nghiªn cøu t¸c ®éng cña viÖc x¶ n|íc th¶i hoÆc c¸c sù cè ch¶y trµn vµo nguån n|íc; g) §Ó ®¸nh gi¸ t¸c ®éng cña viÖc sö dông ®Êt tíi chÊt l|îng s«ng hoÆc suèi; h) §Ó ®¸nh gi¸ hiÖu øng tÝch tô vµ gi¶i phãng c¸c chÊt: - Tõ trÇm tÝch ®¸y tíi c¸c loµi thñy sinh trong n|íc hoÆc - Tíi trÇm tÝch ®¸y; i) §Ó nghiªn cøu t¸c ®éng hÕt n|íc, ®iÒu khiÓn dßng s«ng vµ sù chuyÓn n|íc tõ s«ng nµy sang s«ng kh¸c tíi chÊt l|îng hãa häc cña s«ng vµ c¸c loµi thñy sinh; j) §Ó nghiªn cøu t¸c ®éng cña c¸c c«ng tr×nh ë s«ng tíi chÊt l|îng n|íc (thÝ dô thªm/di chuyÓn ®Ëp n|íc, chuyÓn thµnh kªnh/cÊu tróc ®¸y). 2. Tiªu chuÈn trÝch dÉn Nh÷ng tiªu chuÈn sau ®©y ¸p dông cïng tiªu chuÈn nµy: ISO 555- l: 1973, §o dßng ch¶y chÊt láng trong kªnh hë - Ph|¬ng ph¸p pha lo·ng ®Ó cho dßng ch¶y ®Òu - PhÊn l: Ph|¬ng ph¸p tiªm toc ®é kh«ng ®æi.
  2. Tiªu chuÈn viÖt nam TCVN 1996: 1995 ISO 555- 2: 1987, §o dßng ch¶y chÊt láng trong kªnh hë - Ph|¬ng ph¸p pha lo·ng ®Ó ®o dßng chay ®Òu – PhÇn 2: Ph|¬ng ph¸p tÝch hîp. ISO 555- 3: 1982, §o dßng ch¶y trong kªnh hë - Ph|¬ng ph¸p pha lo·ng ®Ó ®o dßng ch¶y ®Òu - PhÇn 3: Ph|¬ng ph¸p tiªm tèc ®é kh«ng ®æi vµ ph|¬ng ph¸p tÝch hîp dïng phãng x¹ ®¸nh dÊu. ISO 748: 1979, §o dßng ch¶y chÊt láng trong kªnh hë - Ph|¬ng ph¸p tèc ®é - diÖn tÝch ISO l070: 1973, §o dßng ch¶y chÊt láng trong kªnh hë - Ph|¬ng ph¸p ®é dèc - diÖn tÝch. ISO 5667- l: 1980, ChÊt l|îng n|íc - LÊy mÉu - PhÇn l: H|íng dÉn lËp c¸c ch|¬ng tr×nh lÊy mÉu. ISO 5992: 1995 (ISO 5667-2: 1982), ChÊt l|îng n|íc - LÊy mÉu - H|íng dÉn kÜ thuËt lÊy mÉu. TCVN 5993: 1995 (ISO 5667-3: 1985), ChÊt l|îng n|íc - LÉy mÉu - H|íng dÉn b¶o qu¶n vµ xö lÝ mÉu. TCVN 5994: 1995 (ISO 5667- 4: 1987), ChÊt l|îng n|íc – LÊy mÉu - H|íng dÉn lÊy mÉu ë hå ao tù nhiªn vµ nh©n t¹o. TCVN 5981: 1995 (ISO 6107-2: 1989), ChÊt l|îng n|íc - Tõ vùng - phÇn 2 ISO 8363: 1986, §o dßng ch¶y chÊt láng trong kªnh hë - H|íng dÉn chung vÒ chän ph|¬ng ph¸p. ISO 7828: 1985, ChÊt l|îng n|íc - Ph|¬ng ph¸p lÊy mÉu sinh vËt - H|íng dÉn lÊy mÉu sinh vËt ®¸y kh«ng x|¬ng sèng lín. ISO 8265: 1988, ChÊt l|îng n|íc - Lùa chän vµ sö dông c¸c thiÕt bÞ lÊy mÉu ®Þnh l|îng vµ sinh vËt ®¸y kh«ng x|¬ng sèng lín trªn nÒn ®¸ vïng n|íc ngät n«ng. 3. §Þnh nghÜa Trong tiªu chuÈn nµy ¸p dông nh÷ng ®Þnh nghÜa sau ®©y: 3.1. S«ng: Vïng n|íc tù nhiªn ch¶y liªn tôc hoÆc ch¶y theo mïa, däc theo mét lèi x¸c ®Þnh, vµo ®¹i d|¬ng, biÓn, hå, chç tròng, ®Çm lÇy hoÆc vµo c¸c dßng n|íc kh¸c, TCVN 5981 (ISO 6107- 2). 3.2. Suèi: N|íc ch¶y liªn tôc hoÆc theo mïa däc theo mét lèi x¸c ®Þnh, gièng nh| s«ng nh|ng ë quy m« nhá h¬n, TCVN 5981 (ISO 6107-2). 3.3. LÊy mÉu tù ®éng: Mét qu¸ tr×nh mµ ë ®ã c¸c mÉu ®|îc lÊy liªn tôc hoÆc gi¸n ®o¹n, kh«ng phô thuéc vµo sù can thiÖp cña con ng|êi, vµ theo mét ch|¬ng tr×nh ®· ®Þnh tr|íc, TCVN 5981 (ISO 6107-2). 3.4. LÊy mÉu ®½ng tèc: Mét kÜ thuËt, trong ®ã mÉu tõ dßng ch¶y vµo miÖng thiÕt bÞ mÉu víi tèc ®é b»ng tèc ®é cña dßng n|íc ë ngay kÒ thiÕt bÞ lÊy mÉu, TCVN 5981 (ISO 6107-2). 3.5. LÊy mÉu ngÉu nhiªn: LÊy mÉu mµ kh¶ n¨ng thu ®|îc c¸c gi¸ trÞ nång ®é kh¸c nhau cña chÊt cÇn x¸c ®Þnh tu©n theo ®óng ph©n bè x¸c suÊt cña chÊt ®ã. 3.6. LÊy mÉu hÖ thèng: D¹ng phæ biÕn nhÊt cña lÊy mÉu kh«ng ngÉu nhiªn, trong ®ã c¸c mÉu ®|îc lÊy ë nh÷ng kho¶ng thêi gian ®Þnh tr|íc, th|êng lµ b»ng nhau.
  3. Tiªu chuÈn viÖt nam TCVN 1996: 1995 3.7. N¬i lÊy mÉu: DiÖn tÝch chung trong mét vïng n|íc tõ ®ã c¸c mÉu ®|îc lÊy, TCVN 5981 (ISO 6107-2). 3.8. §iÓm lÊy mÉu: VÞ trÝ chÝnh x¸c trong mét ®Þa ®iÓm lÊy mÉu mµ tõ ®ã c¸c mÉu ®|îc lÊy, TCVN 5981 (ISO 6107-2). 4. ThiÕt bÞ lÊy mÉu 4.1. VËt liÖu C¸c b×nh polyetylen, polypropylen, polycacbonat vµ thñy tinh lµ thÝch hîp cho hÇu hÕt c¸c t×nh huèng lÊy mÉu. C¸c b×nh thñy tinh cã |u ®iÓm lµ mÆt trong cña chóng dÔ nh×n thÊy vµ chóng cã thÓ ®|îc khö trïng tr|íc khi dïng lÊy mÉu vi sinh vËt. CÇn dïng b×nh thñy tinh khi muèn ph©n tÝch c¸c chÊt h÷ c¬, trong khi ®ã c¸c b×nh polyetylen nªn dµnh ®Ó ®ùng mÉu x¸c ®Þnh nh÷ng chÊt chÝnh cã trong thñy tinh (thÝ dô natri, kali, bo, silic) vµ mÉu x¸c ®Þnh vÕt c¸c kim lo¹i. Tuy nhiªn c¸c b×nh polyetelen cã thÓ lµ kh«ng thÝch hîp cho mét sè mÉu x¸c ®Þnh vÕt kim lo¹i (nh| thñy ng©n) vµ chØ nªn dïng chóng nÕu c¸c phÐp thö s¬ bé chØ ra nh÷ng møc ®é « nhiÔm chÊp nhËn ®|îc. NÕu dïng b×nh thñy tinh ®Ó l|u gi÷ n|íc ®|îc ®Öm yÕu th× nªn chän thñy tinh bosilicat thay cho thñy tinh x«®a. Tham kh¶o c¸c quy tr×nh ph©n tÝch tiªu chuÈn thÝch hîp vÒ h|íng dÉn chi tiÕt chän b×nh chøa mÉu. Xem TCVN 5998 (ISO 5667- 3) vÒ c¸ch lµm s¹ch b×nh chøa mÉu. 4.2. ThiÕt bÞ 4.2.1. Dông cô lÊy mÉu bÒ mÆt §Ó lÊy mÉu ph©n tÝch hãa häc th|êng chØ cÇn nhóng mét b×nh réng miÖng (thÝ dô x« hoÆc ca) xuèng ngay d|íi mÆt n|íc, nÕu cÇn lÊy mÉu ë mét ®é s©u ®· ®Þnh (hoÆc lÊy mÉu c¸c khÝ hßa tan), th× nhÊt thiÕt ph¶i dïng c¸c thiÕt bÞ kh¸c (xem 4.2.2 vµ 4.2.3). Khi lÊy mÉu líp n|íc trªn mÆt ®Ó ph©n tÝch vi sinh (®Æc biÖt lµ vi khuÈn), cã thÓ dïng c¸c b×nh lÊy mÉu nh| khi lÊy mÉu n|íc uèng. Nh÷ng b×nh nµy th|êng cã dung tÝch Ýt nhÊt lµ 250ml vµ cã nót vÆn, nót thñy tinh nh¸m hoÆc lo¹i nót kh¸c cã thÓ khö trïng ®|îc vµ bäc trong giÊy nh«m. NÕu dïng nót vÆn th× gio¨ng cao su silicon ph¶i chÞu ®|îc nhiÖt ®é khö trïng ë trong nåi hÊp ë 1210C hoÆc 1600C. NÕu sù « nhiÔm vi khuÈn tõ tay cã thÓ sÏ ¶nh h|ëng th× buéc b×nh vµo que hoÆc kÑp (xem 5.3.2.). 4.2.2. ThiÕt bÞ nhóng C¸c thiÕt bÞ nµy gåm nh÷ng b×nh kÝn chøa kh«ng khÝ (hoÆc khÝ tr¬) vµ ®|îc nhóng xuèng n|íc ®Õn mét ®é s©u ®· ®Þnh nhê mét d©y c¸p. Mét bé phËn më n¾p b×nh (thÝ dô mét lß xo) vµ n|íc chãan chç kh«ng khÝ ®Õn ®Çy b×nh. NÕu trong thiÕt bÞ cã b×nh thÝch hîp, cã thÓ lÊy mÉu khÝ hßa tan. B×nh Dussart [1] lµ mét thÝ dô cña lo¹i thiÕt bÞ lÊy mÉu kiÓu nµy. 4.2.3. ThiÕt bÞ cã èng hë Lo¹i nµy chøa mét èng h×nh trô hë c¶ hai ®Çu vµ hai n¾p hoÆc nót võa khÝt g¸ trªn b¶n lÒ. Hai n¾p ®|îc më khi thiÕt bÞ ®|îc nhóng tíi ®é s©u cÇn thiÕt. Sau ®ã thiÕt bÞ ho¹t ®éng nhê søc nÆng cña d©y c¸p th¶ xuèng vµ lß xo ®|îc nh¶ ra, lµm c¸c n¾p hoÆc nót ®|îc ®ãng chÆt, c¸c thiÕt bÞ kiÓu nµy chØ ho¹t ®éng ®|îc khi dßng n|íc cã thÓ tù do ®i qua èng më. ThÝ dô vÒ lo¹i thiÕt bÞ nµy lµ m¸y lÊy mÉu Butner [2] Kemmerer [3], van Doru [l], vµ Friedingeer [4].
  4. Tiªu chuÈn viÖt nam TCVN 1996: 1995 Trong khi c¸c thiÕt bÞ lo¹i kÓ trªn thÝch hîp cho lÊy mÉu ë vïng n|íc ®øng hoÆc ch¶y chËm th× thiÕt bÞ lÊy mÉu kiÓu Zukovsky [5, 6] thÝch hîp cho lÊy mÉu ë nh÷ng s«ng, suèi ch¶y nhanh v× èng hë khi ®ã ®|îc ®Æt n»m ngang (kh«ng th¼ng ®øng) vµ cho phÐp lÊy mÉu ®¼ng tèc dÔ dµng. Mäi ho¹t ®éng kh¸c gièng nh| thiÕt bÞ lÊy mÉu Friedinger. 4.2.4. B¬m LÊy mÉu b»ng b¬m lµ ph|¬ng ph¸p phæ biÕn. B¬m th|êng dïng lµ lo¹i nhóng hÕt vµ lo¹i nhu ®éng. Chän b¬m phô thuéc vµo t×nh huèng lÊy mÉu. Môc 5.3 cho mét sè lêi khuyªn vÒ chän b¬m. 4.2.5. M¸y lÊy mÉu tù ®éng ThiÕt bÞ lo¹i nµy dïng tèt trong nhiÒu t×nh huèng lÊy mÉu ë s«ng vµ suèi v× nã cho phÐp lÊy c¸c mÉu lo¹t mµ kh«ng cÇn sù can thiÖp cña con ng|êi. ThiÕt bÞ lo¹i nµy lµ rÊt h÷u dông trong viÖc lÊy mÉu tæ hîp vµ nghiªn cøu nh÷ng thay ®æi chÊt l|îng n|íc theo thêi gian. CÇn b¶o ®¶m r»ng tÝnh kh«ng æn ®Þnh cña mÉu kh«ng dÉn ®Õn sai sè do thêi gian l|u gi÷ mÉu qu¸ ®µ (xem 5.4). C¸c thiÕt bÞ lÊy mÉu tù ®éng cã thÓ lµ lo¹i liªn tôc hay gi¸n ®o¹n vµ cã thÓ ho¹t ®éng theo thêi gian hoÆc theo dßng ch¶y. ViÖc chän lo¹i thiÕt bÞ tù ®éng phô thuéc vµo t×nh huèng lÊy mÉu, thÝ dô lÊy mÉu ®Ó x¸c ®Þnh gi¸ trÞ trung b×nh cña vÕt c¸c kim lo¹i t¹o ë s«ng hoÆc suèi th× tèt nhÊt nªn chän thiÕt bÞ lÊy mÉu liªn tôc theo dßng ch¶y vµ dïng hÖ thong b¬m nhu ®éng. V× c¸c m¸y lÊy mÉu tù ®éng ®|îc trang bÞ b»ng nhiÒu lo¹i b¬m kh¸c nhau nªn viÖc chän b¬m phô thuéc vµo t×nh huèng lÊy mÉu cô thÓ (xem 5.3). 5. Ph|¬ng ph¸p lÊy mÉu 5.1. Chän ®iÓm lÊy mÉu 5.1.1. Chän n¬i lÊy mÉu Muèn chän ®iÓm lÊy mÉu chÝnh x¸c, cÇn chó ý hai mÆt: a. Chän n¬i lÊy mÉu (thÝ dô ®Þnh ®iÓm lÊy mÉu ë mét l|u vùc s«ng hoÆc suèi); b. X¸c ®Þnh ®iÓm lÊy mÉu chÝnh x¸c ë n¬i lÊy mÉu ®· chän. Môc ®Ých lÊy mÉu th|êng x¸c ®Þnh chÝnh x¸c n¬i lÊy mÉu cÇn cän (nh| tr|êng hîp x¸c ®Þnh chÊt l|îng cña mét dßng th¶i), nh|ng ®éi khi môc ®Ých ®ã chØ dÉn ®Õn mét ý nghÜa chung chung vÒ n¬i lÊy mÉu, nh| ®Æc tÝnh chÊt l|îng n|íc ë mét l|u vùc s«ng. Chän n¬i lÊy mÉu cña c¸c tr¹m lÊy mÉu lÎ th|êng dÔ. ThÝ dô cho mét tr¹m monitoring ghi nÒn cho chÊt l|îng n|íc cã thÓ lµ mét c¸i cÇu th«ng th|êng, hoÆc ë d|íi mét nguån xÎ, hoÆc d|íi mét nh¸nh s«ng ®Ó cho n|íc trén ®Òu tr|íc khi ®Õn tr¹m. C¸c tr¹m kiÓm so¸t ®iÓm lÊy cÊp n|íc cÇn ®|îc cè ®Þnh trong nh÷ng giíi h¹n hÑp (thÝ dô ë ngay s¸t ®iÓm hÕt n|íc). 5.1.1.1. TÇm quan träng cña sù trén lÉn Khi cÇn nghiªn cøu t¸c ®éng cña dßng nh¸nh tíi chÊt l|îng trong mét vïng cña dßng chÝnh, cÇn Ýt nhÊt hai n¬i lÊy mÉu, mét ë ngay th|îng l|u cña chç rÏ nh¸nh vµ mét ë ®ñ xa vÒ phÝa h¹ l|u ®Ó ®¶m b¶o sù trén lÉn hoµn toµn. C¸c ®Æc ®iÓm vËt lÝ cña c¸c nh¸nh ¶nh h|ëng m¹nh ®Õn cù li yªu cÇu ®Ó trén lÉn hoµn toµn víi dßng chÝnh.
  5. Tiªu chuÈn viÖt nam TCVN 1996: 1995 Sù trén lÉn lµ do 3 chiÒu: a. Th¼ng ®øng (tõ mÆt ®Õn ®¸y); b. N»m ngang (tõ bê nµy sang bê kia); c. Däc theo dßng (san b»ng nång ®é c¸c thµnh phÇn v× n|íc ch¶y xu«i). Kho¶ng c¸ch mµ trªn ®ã c¸c nh¸nh trén lÉn theo 3 chiÒu nµy cÇn ®|îc chó ý khi chän n¬i vµ ®iÓm lÊy mÉu, vµ phô thuéc vµo toc ®é dßng n|íc. KÜ thuËt ®¸nh dÊu b»ng phÈm mµu lµ rÊt h÷u hiÖu trong nghiªn cøu qu¸ tr×nh trén lÇn, vµ ®o ®é dÉn ®iÖn còng hç trî rÊt nhiÒu. Sù trén lÉn theo chiÒu th¼ng ®øng cña c¸c dßng th¶i vµo hÇu hÕt c¸c dßng chÝnh th|êng hoµn toµn trong vßng 1km. Th«ng th|êng, mét dßng chØ cÇn lÊy mÉu ë mét ®é s©u mÆc dÇu sù ph©n tÇng cã thÓ x¶y ra ë nh÷ng s«ng vµ suèi ch¶y chËm do thiÕu øng nhiÖt ®é vµ mËt ®é. Trong nh÷ng tr|êng hîp nµy cã thÓ ph¶i lÊy mÉu ë nhiÒu ®é s©u vµ cÇn thö s¬ bé ®Ó ®¸nh gi¸ møc ®é ph©n tÇng (xem 5.1.2). Kho¶ng c¸ch cÇn ®Ó trén lÉn hßan toµn theo chiÒu n»m ngang phô thuéc vµo nh÷ng khóc ngoÆt vµ th|êng lµ nhiÒu kilomet. Do ®ã, ®Ó cã ®|îc c¸c mÉu ®¹i diÖn, cÇn lÊy mÉu ë hai hoÆc nhiÒu ®iÓm theo chiÒu ngang vµ ë h¹ l|u so víi dßng nh¸nh. Xem xÐt kho¶ng c¸ch trén lÉn däc theo dßng cã thÓ lµ quan träng khi quyÕt ®Þnh tÇn sè lÊy mÉu. §Ó ®|îc nh÷ng kÕt qu¶ ®¹i diÖn ngay d|íi mét dßng nh¸nh kh«ng ®Òu cÇn t¨ng tÇn sè lÊy mÉu th× h¬n lµ lÊy mÉu ë h¹ l|u, n¬i mµ sù trén lÉn theo chiÒu däc lµ ®· hoµn toµn. Kho¶ng c¸ch trén lÉn hßan toµn ®Õn trong vßng l% cña sù ®ång nhÊt hoµn toµn cã thÓ tÝnh gÇn ®óng theo c«ng thøc (xem ISO 555- 2): l 0,13b 2 c 0,7c  2 g
  6. gd Trong ®ã: l lµ chiÒu dµi cña vïng trén lÉn, m; b lµ chiÒu réng trung b×nh cña vïng, m c lµ hÖ sè Chezy ®èi víi vïng (15 < c < 50); g lµ gia tèc träng tr|êng, m/s2; d lµ chiÒu s©u trung b×nh cña vïng, m. CÇn l|u ý r»ng mét sè phÐp thö cho thÊy c«ng thøc trªn cho gi¸ trÞ thÊp n¬i c¸c suèi nhá cã chiÒu réng kho¶ng 5m vµ cho gi¸ trÞ cao víi c¸c s«ng cã chiÒu réng kho¶ng 50m. 5.1.1.2. Nghiªn cøu thêi gian di chuyÓn D÷ liÖu vÒ thêi gian di chuyÓn th|êng rÊt cã Ých trong viÖc chän ®Þa ®iÓm lÊy mÉu. ThÝ dô n¬i lÊy mÉu cÇn ®|îc chän ®Ó cã thÓ t×m thÊy mét sè thµnh phÇn hoÆc chÊt g©y « nhiÔm nµo ®ã, ®Æc biÖt lµ tõ nh÷ng nguån g©y « nhiÔm gi¸n ®o¹n. Nh| vËy cÇn biÕt thêi gian c¸c chÊt cßn cã mÆt trong vïng nghiªn cøu (nghÜa lµ thêi gian di chuyÓn). Thêi gian di chuyÓn lµ th«ng sè quan träng trong lÊy mÉu ®Ó nghiªn cøu tèc ®é thay ®æi cña c¸c thµnh phÇn kh«ng bÒn (thÝ dô trong c¸ch
  7. Tiªu chuÈn viÖt nam TCVN 1996: 1995 tù lµm s¹ch cña vïng n|íc, thêi gian di chuyÓn cã thÓ cung cÊp th«ng tin vÒ hÖ sè tèc ®é ®éng häc). §Ó x¸c ®Þnh thêi gian di chuyÓn, cã thÓ dïng mét trong ba ph|¬ng ph¸p chÝnh: dïng vËt næi bÒ mÆt (ISO 748), dïng t¸c nh©n ®¸nh dÊu (ISO 555, ISO 555-2 vµ ISO 155- 3), hoÆc ®o dßng ch¶y khi biÕt diÖn tÝch mÆt c¾t (ISO l070). CÇn ®o Ýt nhÊt ë 5 l|u l|îng ®é dßng kh¸c nhau vµ thêi gian di chuyÓn nhËn ®|îc ®em vÏ lªn ®å thÞ phô thuéc tèc ®é ch¶y. Ngo¹i suy hoÆc néi suy ®å thÞ cho biÕt c¸c thêi gian di chuyÓn kh¸c. Tuy nhiªn, ngo¹i suy qu¸ 10% tèc ®é ch¶y ®· ®o cã thÓ dÉn ®Õn th«ng tin thiÕu chÝnh x¸c vÒ thêi gian di chuyÓn. Tham kh¶o ISO 5667- 1 xem h|íng dÉn chung vÒ thêi gian di chuyÓn, vµ ISO 8363 xem h|íng dÉn ®o dßng ch¶y cña chÊt láng trong kªnh hë. 5.1.2. Chän ®iÓm lÊy mÉu Chän ®iÓm lÊy mÉu thÝch hîp trë nªn khã kh¨n khi chÊt cÇn x¸c ®Þnh ph©n bè kh«ng ®ång ®Òu trong vïng n|íc cÇn nghiªn cøu. Nãi chung, n¬i lÊy mÉu nh| vËy lµ nªn tr¸nh v× c¸c mÉu lÊy sÏ kh«ng ®¹i diÖn cho phÇn lín vïng n|íc, trõ tr|êng hîp n¬i lÊy mÉu ®ã lµ cÇn thiÕt. NÕu thÊy cã sù ph©n bè kh«ng ®ång ®Òu cña chÊt cÇn x¸c ®Þnh ë n¬i ®· chän th× cÇn thö thùc nghiÖm vÒ b¶n chÊt vµ møc ®é kh«ng ®ång ®Òu theo ba chiÒu. NÕu c¸c phÐp thö ®ã cho thÊy r»ng chÊt cÇn x¸c ®Þnh ph©n bè ®ång ®Òu th× bÊt k× ®iÓm lÊy mÉu nµo còng cã thÓ ®|îc. Ng|îc l¹i, cÇn t×m n¬i lÊy mÉu kh¸c, n¬i mµ chÊt cÇn x¸c ®Þnh ph©n bè ®ång ®Òu. NÕu kh«ng thÓ t×m ®|îc n¬i kh¸c th× ph¶i lÊy mÉu ë nhiÒu ®iÓm ®Ó b¶o ®¶m kÕt qu¶ lµ ®¹i diÖn. Nh÷ng mÉu nµy th|êng ®|îc tæ hîp l¹i vµ t¹o ra mét mÉu tæ hîp ®¹i diÖn cho chÊt l|îng n|íc ë n¬i lay mÉu mµ kh«ng cÇn ph©n tÝch tõng mÉu riªng. Tuy nhiªn, kh«ng ®|îc t¹o mÉu tæ hîp nh| vËy khi nghiªn cøu c¸c khÝ hßa tan hoÆc c¸c chÊt dÔ bay h¬i 5.2. TÇn sè vµ thêi gian lÊy mÉu KÕt qu¶ ph©n tÝch tõ mét ch|¬ng tr×nh lÊy mÉu cÇn ph¶i cung cÊp ®|îc th«ng tin cÇn thiÕt víi sai sè chÊp nhËn ®|îc theo quy ®Þnh cña ch|¬ng tr×nh. NÕu kh«ng ®Þnh nghÜa râ møc sai sè th× mét ch|¬ng tr×nh lÊy mÉu dùa trªn thèng kª lµ kh«ng thÓ chÊp nhËn ®|îc chi tiÕt vÒ ¸p dông thèng kª vµo tÇn sè lÊy mÉu tham kh¶o ë ISO 5667- l. Khi cã nh÷ng thay ®æi chu k× hay th|êng xuyªn, nªn ®¸nh gi¸ nång ®é trung b×nh b»ng c¸ch lÊy mÉu hÖ thèng thay cho lÊy mÉu ngÉu nhiªn (víi sè mÉu bÊt k×), vµ b¶o ®¶m r»ng kho¶ng c¸ch thêi gian gi÷a hai lÇn lÊy mÉu liªn tiÕp lµ ®ñ ng¾n ®Ó ph¸t hiÖn nh÷ng thay ®æi. Khi lÊy mÉu hÖ thèng cÇn ph¶i b¶o ®¶m r»ng, tÇn sè lÊy mÉu kh«ng trïng víi bÊt k× chu k× tù nhiªn nµo. cña n¬i nghiªn cøu hoÆc víi nh÷ng t¸c ®éng theo thêi gian (thÝ dô mét b¬m ®Æt ngay ë th|îng l|u vµ khëi ®éng l lÇn trong l giê, nghiªn cøu t¸c ®éng cña nã kh«ng ph¶i lµ ®èi t|îng lÊy mÉu). Trong c¸c hÖ thèng s«ng, nh÷ng thay ®æi chu k× ®Òu ®Æn vÒ chÊt l|îng n|íc cã thÓ x¶y ra, thÝ dô chu k× mét ngµy, mét tuÇn lÔ vµ mét n¨m. Khi ®ã thêi gian lÊy mÉu cÇn chän cÈn thËn ®Ó cã thÓ ®¸nh gi¸ ®|îc b¶n chÊt nh÷ng thay ®æi nµy. NÕu nh÷ng thay ®æi nµy lµ kh«ng th|êng xuyªn hoÆc ë møc ®é nhá h¬n nh÷ng biÕn ®æi ngÉu nhiªn th× nªn chän thêi gian lÊy mÉu ngÉu nhiªn, hoÆc lÊy nh÷ng mÉu hÖ thèng trong suèt chu k× quan t©m. MÆt kh¸c, thêi gian cÇn ®|îc chän ®Ó mÉu ®|îc lÊy ë nh÷ng phÇn kh¸c nhau cña chu k×, trõ khi cÇn nghiªn cøu nh÷ng nång ®é ®Æc biÖt,
  8. Tiªu chuÈn viÖt nam TCVN 1996: 1995 mÉu ®|îc lÊy ë nh÷ng thêi gian x¸c ®Þnh cña mçi chu k×. Tham kh¶o ISO 5567- 1 vÒ h|íng dÉn chung. 5.3. Chän ph|¬ng ph¸p lÊy mÉu 5.3.1. LÊy mÉu ®Ó ph©n tÝch lÝ hãa häc Tr|êng hîp lÊy mÉu d|íi bÒ mÆt (thÝ dô 50cm tõ bÒ mÆt), chØ cÇn nhóng b×nh (x«, ca) vµo dßng s«ng hoÆc suèi, sau ®ã chuyÓn n|íc vµo b×nh chøa mÉu. Còng cã thÓ nhóng trùc tiÕp b×nh chøa mÉu xuèng s«ng hoÆc suèi. CÇn tr¸nh lÊy mÉu ë líp bÒ mÆt, trõ khi ®ã lµ yªu cÇu. KhÝ muèn lÊy mÉu ë ®é s©u ®· ®Þnh, cÇn dïng thiÕt bÞ lÊy mÉu ®Æc biÖt (xem 4.2.2 vµ 4.2.3). HÖ thèng lÊy mÉu ë s«ng cÇn chän vµ l¾p ®Æt cÈn thËn ®Ó tr¸nh t¾c èng vµo do c¸c h¹t r¾n ë trong n|íc. CÇn b¶o vÖ lèi vµo b»ng c¸ch quÊn l|íi th« vµ l|íi tinh, th|êng xuyªn kiÓm tra vµ lo¹i bá c¸c m¶nh tÝch tô, vµ nh÷ng yÕu tè nµy cÇn ®|îc chó ý tõ khi chän ®iÓm lÊy mÉu. Lèi vµo cña thiÕt bÞ lÊy mÉu còng ph¶i ®¶m b¶o c¶n trë dßng ch¶y kh«ng ®¸ng kÓ. CÇn b¶o vÖ hÖ thèng lÊy mÉu ë n¬i ®Æt (thÝ dô bê s«ng) khái bÞ ph¸ ho¹i vµ nh÷ng t¸c ®éng kh¸c nh| nhiÖt ®é cao. Khi yªu cÇu cÇn dïng b¬m th× nªn dïng b¬m nhóng h¬n lµ b¬m hÕt trong t×nh huèng lÊy mÉu c¸c khÝ hßa tan. Chó ý r»ng c¸c khÝ hßa tan bÞ gi¶i phãng vµ kÐo theo chÊt r¾n l¬ löng lªn bÒ mÆt khi ¸p lùc bÞ gi¶m do dïng b¬m hÕt. Ph¶i lo¹i bá phÇn n|íc ban ®Çu khi dïng c¸c hÖ thèng b¬m. §iÒu nµy còng cã thÓ x¶y ra khi dïng b¬m l|u ®éng nh| trong nhiÒu m©y lÊy mÉu tù ®éng x¸ch tay. Khi lÊy mÉu khÝ hßa tan nªn dïng thiÕt bÞ lÊy mÉu nhóng ®Ëy kÝn (4.2.2). NhiÔm bÈn mÉu còng cã thÒ b¾t nguån tõ vËt liÖu cña hÖ thèng, bao gåm c¸c bé phËn cña b¬m. Khi ®ã nªn dïng b¬m nhu ®éng víi c¸c èng b»ng chÊt dÎo tr¬ hoÆc silicon. Sù ph¸t triÓn cña vi khuÈn vµ/hoÆc t¶o ë trong èng b¬m cã thÓ ¶nh h|ëng, do ®ã ph¶i röa b¬m th|êng xuyªn hoÆc dïng c¸c biÖn ph¸p thÝch hîp kh¸c. Møc ®é g©y « nhiÔm mÉu bëi c¸c chÊt h÷u c¬ cña c¸c lo¹i èng kh¸c nhau cÇn ®|îc chó ý khi chän vËt liÖu èng. Khi tèc ®é cña b¬m thÊp, t¸c dông cña träng tr|êng cá thÓ lµm gi¶m nång ®é c¸c chÊt r¾n l¬ löng ë trong mÉu. Bëi vËy, khi cÇn nghiªn cøu c¸c chÊt l¬ löng kh«ng nªn dïng b¬m tèc ®é chËm kÓ c¶ c¸c b¬m nhu ®éng c«ng suÊt thÊp th|êng dïng trong c¸c m¸y lÊy mÉu tù ®éng. Tèt nhÊt lµ lÊy mÉu trong ®iÒu kiÖn ®¼ng tèc, nh|ng nÕu thùc tÕ kh«ng cho phÐp th× tèc ®é dßng trong èng vµo kh«ng ®|îc d|íi 0,5 m/s vµ trªn 3,0 m/s. Nång ®é cña c¸c chÊt cÇn x¸c ®Þnh ë trong hÖ thèng b¬m cÇn ph¶i gièng nh| ë trong n|íc lÊy mÉu. LÊy mÇu c¸c chÊt kh«ng tan cÇn ®|îc tiÕn hµnh trong ®iÒu kiÖn ®¼ng tèc; ®iÒu ®ã yªu cÇu èng vµo cña hÖ thèng lÊy mÉu ph¶i h|íng ng|îc víi chiÒu ch¶y cña s«ng hay suèi. ë nh÷ng n¬i møc n|íc thay ®æi lín th× nªn g¸ hÖ thèng lÊy mÉu hoÆc èng vµo lªn mét bÖ, nh|ng cÇn chó ý bÖ dÔ bÞ háng. Còng cã thÓ dïng c¸ch treo èng dÉn vµo mét phao næi (hoÆc thiÕt bÞ t|¬ng tù) vµ ®|îc nèi vµo thiÕt bÞ lÊy mÉu b»ng mét èng mÒm, èng mÒm nµy ®|îc neo b»ng mét vËt nÆng ®Æt ë ®¸y s«ng. Mét lo¹i thiÕt bÞ ®¾t tiÒn h¬n bè trÝ hÖ thèng nhiÒu èng vµo vµ cho phÐp lÊy mÉu ë ®é s©u thÝch hîp. 5.3.2. LÊy mÉu ®Ó ph©n tÝch vi sinh
  9. Tiªu chuÈn viÖt nam TCVN 1996: 1995 Khi lÊy mÉu ®Ó ph©n tÝch vi sinh (thÝ dô vi khuÈn) cÇn ph¶i dïng c¸c b×nh s¹ch vµ tiÖt trïng. Gi÷ b×nh kÝn cho ®Õn khi n¹p mÉu vµ sau ®ã ®Ëy kÝn b»ng m¶nh giÊy kim lo¹i. Ngay khi n¹p mÉu míi më miÕng giÊy kim lo¹i vµ nót ra vµ cÇm trªn tay. Chó ý tr¸nh g©y « nhiÔm nót vµ cæ b×nh do tay. Ngay sau khi n¹p mÉu ph¶i ®Ëy nót kÝn. Chó ý tr|íc khi n¹p ®Çy kh«ng cÇn tr¸ng b×nh b»ng mÉu. §éng t¸c lÊy mÉu lµ n¾m lÊy phÇn ®¸y b×nh råi c¾m cæ b×nh th¼ng vµo n|íc ®Õn ®é s©u kho¶ng 0,3m d|íi bÒ mÆt, sau ®ã xoay b×nh ®Ó cæ b×nh h¬i ng|îc lªn vµ miÖng b×nh h|íng vµo dßng ch¶y. Nh| vËy trong ®¹i ®a sè tr|êng hîp n|íc vµo b×nh kh«ng tiÕp xóc víi tay, trõ khi xo¸y m¹nh th× « nhiÔm do tay cã thÓ x¶y ra. NÕu bÞ « nhiÔm do tay th× ph¶i lo¹i bá mÉu vµ lÊy mÉu kh¸c trong nh÷ng ®iÒu kiÖn Ýt xo¸y h¬n, hoÆc buéc b×nh vµo que hoÆc kÑp nh| ®· nªu ë 4.2. l. Nh÷ng thiÕt bÞ ®|îc khö trïng ®Æc biÖt còng cã thÓ ®|îc dïng ®Ó lÊy mÉu ë nh÷ng ®é s©u x¸c ®Þnh. Tham kh¶o ISO 7828 vµ ISO 8265 vÒ h|íng dÉn chi tiÕt lÊy mÉu vi sinh. 5.4. VËn chuyÓn, æn ®Þnh vµ l|u gi÷ mÉu H|íng dÉn vÒ vËn chuyÓn, æn ®Þnh vµ l|u gi÷ mÉu ®· ®|îc tr×nh bµy trong ISO 5667-3 vµ c¸c tiªu chuÈn ph©n tÝch. Tuy nhiªn, ë ®©y nhÊn m¹nh mét sè ®iÓm. Khi cÇn ph©n tÝch c¸c chÊt hßa tan (thÝ dô vÓt c¸c kim lo¹i trong n|íc s«ng), cÇn ph¶i t¸ch c¸c chÊt kh«ng tan ngay sau khi lÊy mÉu (nghÜa lµ ngay ë n¬i lÊy mÉu, tr|íc khi chuyªn chë ®Õn phßng thÝ nghiÖm). §iÒu ®ã nh»m h¹n chÓ ®Õn møc tèi thiÓu nh÷ng thay ®æi thµnh phÇn cã thÓ x¶y ra sau khi lÊy mÉu vµ tr|íc mäi xö lÝ hoÆc ph©n tÝch. Cã nhiÒu kÜ thuËt nh|ng th«ng dông nhÊt lµ läc t¹i cho (nghÜa lµ ngoµi phßng thÝ nghiÖm). Cã nhiÒu lo¹i mµng läc nh| mµng xelul«, sîi thñy tinh vµ polycacbonat. Kh«ng cã lo¹i mµng läc nµo lµ v¹n n¨ng, nh|ng mµng läc b»ng thñy tinh cã mét |u ®iÓm tréi h¬n c¸c mµng lo¹i kh¸c cïng cì lç (thÝ dô mµng xeluloz¬) lµ nã Ýt bÞ bÝt ch¾c bëi c¸c h¹t r¾n. Cì lç th«ng th|êng nhÊt lµ 0,4Pm ®Õn 0,5Pm, mÆc dÊu cã nhiÒu cì lç kh¸c dïng cho nh÷ng tr|êng hîp riªng. Dï lµ dïng lo¹i mµng läc nµo th× kÕt qu¶ ph©n tÝch còng nªn b¸o c¸o lµ "c¸c chÊt läc ®|îc" thay v× "c¸c chat tan" (nªu râ cì lç mµng läc ®· dïng). Trong mäi tr|êng hîp, b×nh chøa mÉu chuyÓn ®Õn phßng thÝ nghiÖm ph©n tÝch ph¶i ®|îc ®Ëy kÝn vµ b¶o vÖ khái ¸nh s¸ng, søc nãng, v× chÊt l|îng mÉu cã thÓ thay ®æi nhanh chãng do trao ®èi khÝ, ph¶n øng hãa häc vµ sù ®ång hãa cña c¸c sinh vËt. Nh÷ng mÉu kh«ng thÓ ph©n tÝch trong ng©y cÇn ®|îc æn ®Þnh vµ b¶o qu¶n theo ph|¬ng ph¸p ph©n tÝch tiªu chuÈn. §Ó l|u gi÷ mÉu trong thêi gian ng¾n (nghÜa lµ kh«ng qu¸ 24h), lµm l¹nh ®Õn 40C; ®Ó gi÷ mÉu trong thêi gian dµi (trªn 1 th¸ng), ph¶i ®Ó ®«ng l¹nh ë - 200C. NÕu ®«ng l¹nh, ph¶i ®¶m b¶o mÉu tan hÕt tr|íc khi dïng, bëi v× qu¸ tr×nh ®«ng l¹nh cã thÓ lµm t¨ng nång ®é mét sè chÊt ë phÇn dung dÞch bÞ ®«ng l¹nh sau cïng. §«ng l¹nh cßn cã thÓ lµm mÊt chÊt cÇn x¸c ®Þnh do kÕt tña hoÆc bÞ hÊp phô lªn c¸c chÊt kÕt tña (thÝ dô canxi photphat vµ sulfat). Khi niÉu tan b¨ng, sù hßa tan th|êng kh«ng hßan toµn vµ dÉn ®Õn nh÷ng kÕt qu¶ sai l¹c, nhÊt lµ víi c¸c photphat, thuèc trõ s©u vµ c¸c hîp chÊt polyclo aiphenyl. MÉu cã thÓ ®|îc b¶o qu¶n b»ng c¸ch thªm hãa chÊt, nh|ng cÇn chó ý kh«ng dïng c¸c hãa chÊt g©y c¶n trë cho ph©n tÝch. Khi dïng chÊt b¶o qu¶n, kh«ng cÇn tr¸ng b×nh b»ng n|íc sÏ lÊy mÉu, nh|ng b×nh ph¶i röa s¹ch vµ sÊy kh« tr|íc ®ã. Nãi chung, trong c¸c tr|êng hîp lÊy mÉu nªn trung b×nh tr|íc b»ng n|íc sÏ lÊy, trõ tr|êng hîp ®Æc biÖt g©y hËu qu¶ kh«ng mong muèn.
  10. Tiªu chuÈn viÖt nam TCVN 1996: 1995 TÊt c¶ mäi b|íc b¶o qu¶n cÇn ®|îc ghi trong b¸o c¸o. C¸c th«ng sè lÝ, hãa (nh| nhiÖt ®é pH) cã thÓ ®o t¹i chç th× nªn lµm tøc thêi hoÆc ngay sau khi lÊy mÉu. 5.5. KiÓm tra chÊt l|îng Mäi ph|¬ng ph¸p lÊy mÉu cÇn ®|îc ®Þnh k× kiÓm tra chÊt l|îng ®Ó x¸c ®Þnh hiÖu qu¶ cña chóng, ®Æc biÖt lµ c¸c mÆt liªn quan ®Õn vËn chuyÓn, æn ®Þnh vµ l|u gi÷ mÉu tr|íc khi ph©n tÝch. §iÒu ®ã cã thÓ thùc hiÖn b»ng mÉu thªm (mÉu thËt ®|îc thªm mét l|îng ®· biÕt c¸c chÊt cÇn x¸c ®Þnh) vµ mÉu kÐp. 6. Chó ý an toµn Tham kh¶o h|íng dÉn chung vÒ chó ý an toµn ë ISO 5667- l. Tuy nhiªn, cÇn l|u ý c¸c mÆt sau: §i ®Õn n¬i lÊy mÉu hµng ngµy trong mäi thêi tiÕt lµ rÊt quan träng; nÕu kh«ng b¶o ®¶m tiªu chuÈn an toµn nµy th× ph¶i lo¹i bá chç lÊy mÉu mÆc dï n¬i lÊy mÉu ®ã lµ rÊt cÇn cho ch|¬ng tr×nh lÊy mÉu. NÕu khi lÊy mÉu ph¶i léi xuèng s«ng hoÆc suèi, cÇn tÝnh ®Õn kh¶ n¨ng cã bïn láng, c¸t lón, hè s©u vµ dßng ch¶y xiÕt. Nªn dïng gËy hoÆc dông cô dß ®Ó ®¶m b¶o an toµn khi léi. Víi dông cô dß ë phÝa tr|íc, ng|êi lÊy mÉu cã thÓ biÕt ®|îc dßng ch¶y, hè, m« ®Êt, bïn lÇy hoÆc c¸t lón. NÕu nghi ng¹i, nªn dïng d©y b¶o hiÓm cét vµo vËt ch¾c ë trªn bê. C¶nh b¸o - NÕu ph¶i lÊy mÉu ë n¬i xa vµ s¸t n¬i n|íc s©u vµ lµm viÖc mét m×nh, cÇn mÆc ¸o b¶o hiÓm vµ dïng ph|¬ng tiÖn liªn l¹c th|êng xuyªn víi trung t©m. Còng cÇn chó ý nh÷ng nguy hiÓm g©y ra do vi khuÈn, vi trïng vµ thó cã ë nhiÒu s«ng vµ suèi 7. NhËn d¹ng mÉu vµ ghi chÐp C¸c b×nh mÉu cÇn ®|îc ®¸nh dÊu râ rµng. Mäi chi tiÕt vÒ mÉu cÇn ®|îc ghi lªn nh·n kÌm theo b×nh mÉu, kÌm thªm c¶ kÕt qu¶ cña nh÷ng phÐp thö t¹i chç (thÝ dô pH, oxi hßa tan, ®é dÉn). NÕu cÇn dïng nhiÒu b×nh cho mét mÉu, th|êng ph¶i ®¸nh dÊu b×nh b»ng m· sè vµ ghi chÐp ®Çy ®ñ chi tiÕt vÒ mÉu vµo b¶n ghi. Nh·n vµ b¶n ghi ph¶i lu«n lu«n hoµn thµnh ë ngay thêi gian lÊy mÉu. B¶n ghi chi tiÕt cña b¸o c¸o lÊy mÉu phô thuéc vµo ®åi t|îng lÊy mÉu vµ nãi chung c©n gåm nh÷ng ®iÓm sau: a. Tªn s«ng hoÆc suèi; b. N¬i lÊy mÉu (ph¶i m« t¶ ®Çy ®ñ ®Ó ng|êi kh¸c cã thÓ t×m thÊy vÞ trÝ chÝnh x¸c mµ kh«ng cÇn h|íng dÉn g× thªm); c. §iÓm lÊy mÉu; d. Ngµy th¸ng vµ giê lÊy mÉu; e. Tªn ng|êi lÊy mÉu; f. §iÒu kiÖn thêi tiÕt lóc lÊy mÉu (kÓ c¶ nhiÖt ®é kh«ng khÝ) vµ/hoÆc ngay tr|íc lóc lÊy mÉu (vÝ dô l|îng m|a, m©y, n¾ng); g. VÎ ngoµi, ®iÒu kiÖn vµ nhiÖt ®é cña vïng n|íc; h. §iÒu kiÖn dßng ch¶y cña vïng n|íc (còng cã Ých nÕu cã thÓ ghi nh÷ng thay ®æi ®ang chó ý vÒ dßng ch¶y tr|íc khi lÊy mÉu); i. VÎ ngoµi cña mÉu (thÝ dô mµu n|íc, chÊt r¾n l¬ löng, ®é trong, b¶n chÊt vµ l|îng chÊt r¾n l¬ löng, mïi);
  11. Tiªu chuÈn viÖt nam TCVN 1996: 1995 j. Lo¹i thiÕt bÞ lÊy mÉu ®|îc dïng; k. Th«ng tin vÒ kÜ thuËt b¶o qu¶n ®|îc dïng; l. Th«ng tin vÒ kÜ thuËt läc ®äc dïng; m. Th«ng tin vÒ yªu cÇu l|u gi÷ mÉu. Phô lôc A (th«ng tin) Tµi liÖu tham kh¶o [l] Kingsford, M. vµ céng sù. LÊy mÉu n|íc mÆt. Technical publication N02, Vô ®Êt vµ n|íc, Bé Lao ®éng vµ Ph¸t triÓn, Wellington, Niu Zelan (1977). [2] Rutner, F., C¬ së ao hå häc, §¹i häc tæng hîp Toronto, Toronto (1958). [3] APH/WCF/AWA, C¸c ph|¬ng ph¸p tiªu chuÈn kiÓm tra n|íc, n|íc vµ n|íc th¶i, (xuÊt b¶n lÇn thø 14), HiÖp héi søc kháe quÇn chóng, New York (1975). [4] Gotter, H L. vµ Clym, R.S, C¸c ph|¬ng ph¸p ph©n tÝch lÝ, hãa häc n|íc ngät, International Biological Programme, Hand book, 8 (xuÊt b¶n lÇn thø 2), Basil Blackwell, Oxford (1978). [5] Zadin, W.I., C¸c ph|¬ng ph¸p nghiªn cøu thñy sinh häc, NXB Tr|êng cao ®¼ng, Maskva (1960) [6] Zadin, W.I., C¸c ph|¬ng ph¸p nghiªn cøu thñy sinh häc, NXB Khoa häc, Vacsava (1961), trang 136.
Đồng bộ tài khoản