TCVN ISO 9004 3 1996

Chia sẻ: Nguyen Phung | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:27

0
106
lượt xem
51
download

TCVN ISO 9004 3 1996

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

TCVN ISO 9004 3 1996: Quản lý chất lượng và các yếu tố của hệ thống chất lượng Phần 3 : Hướng dẫn đối với các vật liệu chế biến: Tiêu chuẩn này áp dụng về việc áp dụng việc quản lý chất lượng cho các vật liệu chế biến. Việc lựa chọn các yếu tố thích hợp có trong tiêu chuẩn này và mức độ mà công ty chấp thuận và áp dụng các yếu tố này phụ thuộc và các nhân tố như thị trường tiêu thụ, bản chất của...

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: TCVN ISO 9004 3 1996

  1. TIÊU CHUẨN VIỆT NAM TCVN ISO 9004-3 : 1995 Qu¶n lý chÊt l−îng vμ c¸c yÕu tè cña hÖ thèng chÊt l−îng PhÇn 3 : H−íng dÉn ®èi víi c¸c vËt liÖu chÕ biÕn Quality management and quality system elements Part 3 : Guidelines for processed materials 1. Ph¹m vi ¸p dông Tiªu chuÈn nμy ¸p dông vÒ viÖc ¸p dông viÖc qu¶n lý chÊt l−îng cho c¸c vËt liÖu chÕ biÕn. ViÖc lùa chän c¸c yÕu tè thÝch hîp cã trong tiªu chuÈn nμy vμ møc ®é mμ c«ng ty chÊp thuËn vμ ¸p dông c¸c yÕu tè nμy phô thuéc vμ c¸c nh©n tè nh− thÞ tr−êng tiªu thô, b¶n chÊt cña s¶n phÈm, c¸c qu¸ tr×nh s¶n xuÊt vμ nhu cÇu cña ng−êi tiªu dïng. Tiªu chuÈn nμy kh«ng nh»m ®Ó ®−îc sö dông nh− lμ mét danh môc kiÓm tra sù phï hîp víi mét tËp hîp c¸c yªu cÇu. 2. Tiªu chuÈn trÝch dÉn TCVN 5814 : 1994 (ISO 8402 : 1994), Qu¶n lý chÊt l−îng vμ ®¶m b¶o chÊt l−îng. ThuËt ng÷ vμ ®Þnh nghÜa. TCVN ISO 9004 - 1 : 1996, Qu¶n lý chÊt l−îng vμ c¸c yªu cÇu cña hÖ thèng chÊt l−îng PhÇn 1 : H−íng dÉn chung 3. §Þnh nghÜa Tiªu chuÈn nμy sö dông c¸c ®Þnh nghÜa trong TCVN 5814 : 1994 vμ TCVN ISO 9004 - 1 : 1996 vμ ®Þnh nghÜa sau ®©y: 3.1. VËt liÖu chÕ biÕn : s¶n phÈm (cuèi cïng hoÆc trung gian) ®−îc chuÈn bÞ qua c¸c biÕn ®æi, gåm c¸c chÊt r¾n, chÊt láng, chÊt khÝ hoÆc hçn hîp cña chóng bao gåm vËt liÖu h¹t, thái, sîi hoÆc tÊm. Chó thÝch : VËt liÖu chÕ biÕn ®−îc giao mét c¸ch ®iÓn h×nh trong c¸c hÖ thèng hμng rêi nh− ®−êng èng, thïng, tói, bÓ, hép hoÆc cuén. 4. Tr¸ch nhiÖm cña l·nh ®¹o 4.1. Kh¸i qu¸t: CÊp l·nh ®¹o cao nhÊt chÞu tr¸ch nhiÖm vμ cam kÕt vÒ chÝnh s¸ch chÊt l−îng. Qu¶n lý chÊt l−îng lμ mét mÆt cña chøc n¨ng qu¶n lý toμn diÖn x¸c ®Þnh vμ thùc hiÖn chÝnh s¸ch chÊt l−îng. 4.2. ChÝnh s¸ch chÊt l−îng L·nh ®¹o mét c«ng ty ph¶i x©y dùng vμ c«ng bè chÝnh s¸ch chÊt l−îng. ChÝnh s¸ch nμy ph¶i phï hîp víi nh÷ng chÝnh s¸ch kh¸c cña c«ng ty. L·nh ®¹o ph¶i cã tÊt c¶ c¸c biÖn ph¸p cÇn thiÕt ®Ó ®¶m b¶o cho chÝnh s¸ch chÊt l−îng ®−îc th«ng hiÓu, thùc hiÖn vμ duy tr×. 4.3. Môc tiªu chÊt l−îng 4.3.1. §èi víi chÝnh s¸ch chÊt l−îng, l·nh ®¹o cÇn ph¶i x¸c ®Þnh c¸c môc tiªu liªn quan ®Õn c¸c yÕu tè then chèt cña chÊt l−îng nh− sù phï hîp cho sö dông, tÝnh n¨ng sö Page 1
  2. TIÊU CHUẨN VIỆT NAM TCVN ISO 9004-3 : 1995 dông, an toμn vμ ®é tin cËy. Còng cÇn ph¶i x¸c ®Þnh c¸c môc tiªu liªn quan ®Õn kiÓm so¸t qu¸ tr×nh, kh¶ n¨ng cña qu¸ tr×nh, tÝnh n¨ng cña qu¸ tr×nh, an toμn vμ ®é tin cËy cña qu¸ tr×nh. 4.3.2. Sù tÝnh to¸n vμ ®¸nh gi¸ c¸c chi phÝ cã liªn quan ®Õn tÊt c¶ c¸c yÕu tè vμ môc tiªu chÊt l−îng ph¶i lu«n lu«n ®−îc coi lμ quan träng víi môc tiªu gi¶m ®Õn møc tèi ®a nh÷ng mÊt m¸t vÒ chÊt l−îng. 4.3.3. C¸c cÊp qu¶n lý thÝch hîp, khi cÇn thiÕt cÇn ph¶i x¸c ®Þnh c¸c môc tiªu chÊt l−îng ®Æc biÖt phï hîp víi chÝnh s¸ch chÊt l−îng thèng nhÊt còng nh− c¸c môc tiªu thèng nhÊt kh¸c. 4.4. HÖ thèng chÊt l−îng 4.4.1. L·nh ®¹o cÇn ph¶i triÓn khai, thiÕt lËp vμ ¸p dông hÖ thèng chÊt l−îng lμm c«ng cô thùc hiÖn, thùc hiÖn c¸c chÝnh s¸ch vμ môc tiªu ®· c«ng bè. 4.4.2. HÖ thèng chÊt l−îng ph¶i ®−îc x©y dùng phï hîp víi lo¹i h×nh kinh doanh riªng biÖt cña c«ng ty vμ ph¶i tÝnh ®Õn nh÷ng yÕu tè t−¬ng øng nªu trong tiªu chuÈn nμy. 4.4.3. HÖ thèng chÊt l−îng ph¶i ho¹t ®éng sao cho t¹o ®−îc lßng tin thËt sù r»ng : a) HÖ thèng ®−îc thÊu hiÓu kü cμng vμ cã hiÖu qu¶; b) S¶n phÈm hoÆc dÞch vô nhÊt ®Þnh sÏ tháa m·n nh÷ng mong muèn cña kh¸ch hμng; c) Quan t©m ®Õn phßng ngõa h¬n lμ phô thuéc vμo sù ph¸t hiÖn sau khi x¶y ra. 5. Nguyªn t¾c cña hÖ thèng chÊt l−îng 5.1. YÕu tè cña hÖ thèng chÊt l−îng: 5.1.1. HÖ thèng chÊt l−îng ®Æc biÖt ®−îc ¸p dông vμ t−¬ng t¸c víi tÊt c¶ c¸c ho¹t ®éng liªn quan ®Õn chÊt l−îng cña mét s¶n phÈm, qu¸ tr×nh hoÆc dÞch vô. Nã bao gåm tÊt c¶ c¸c giai ®o¹n, tõ viÖc x¸c ®Þnh ban ®Çu cho ®Õn viÖc tho¶ m·n cuèi cïng c¸c yªu cÇu vμ mong muèn cña kh¸ch hμng. C¸c giai ®o¹n vμ ho¹t ®éng ®ã cã thÓ bao gåm c¸c néi dung sau: a) Marketting vμ nghiªn cøu thÞ tr−êng; b) Nghiªn cøu kü thuËt vμ triÓn khai; c) ThiÕt kÕ/quy ®Þnh kü thuËt vμ ph¸t triÓn s¶n phÈm; d) §Æt mua; e) LËp kÕ ho¹ch vμ ph¸t triÓn qu¸ tr×nh; f) §o, kiÓm so¸t vμ ®iÒu chØnh qu¸ tr×nh s¶n xuÊt; g) S¶n xuÊt; h) B¶o tr× qu¸ tr×nh; i) KiÓm tra, thö vμ xem xÐt; j) Bao gãi vμ b¶o qu¶n; k) B¸n vμ ph©n phèi; l) Sö dông cña kh¸ch hμng; m) Hç trî kü thuËt; n) Thanh lý sau khi sö dông; Xem h×nh 1 vÒ mét c¸ch thÓ hiÖn theo s¬ ®å c¸c yÕu tè cña hÖ thèng chÊt l−îng. 5.1.2. Trong ph¹m vi cña c¸c ho¹t ®éng t−¬ng t¸c bªn trong mét c«ng ty, viÖc marketing vμ thiÕt kÕ ph¶i ®−îc ®Æc biÖt coi träng ®Ó: a) X¸c ®Þnh nh÷ng nhu cÇu vμ ®ßi hái cña kh¸ch hμng vμ c¸c yªu cÇu cña s¶n phÈm; b) Cung cÊp c¸c d÷ liÖu (bao gåm c¶ c¸c d÷ liÖu hç trî) ®Ó s¶n xuÊt mét s¶n phÈm hoÆc dÞch vô phï hîp víi mét chi phÝ tèi −u. Page 2
  3. TIÊU CHUẨN VIỆT NAM TCVN ISO 9004-3 : 1995 5.2. CÊu tróc cña hÖ thèng chÊt l−îng: 5.2.1. Kh¸i qu¸t: L·nh ®¹o chÞu tr¸ch nhiÖm vÒ viÖc thiÕt lËp chÝnh s¸ch chÊt l−îng vμ vÒ c¸c quyÕt ®Þnh cã liªn quan ®Õn viÖc khëi x−íng, ph¸t triÓn, ¸p dông vμ duy tr× hÖ thèng chÊt l−îng. 5.2.2. Tr¸ch nhiÖm vμ thÈm quyÒn ®èi víi chÊt l−îng CÇn ph¶i x¸c ®Þnh vμ lËp thμnh v¨n b¶n c¸c ho¹t ®éng ®ãng gãp cho chÊt l−îng trùc tiÕp hoÆc gi¸n tiÕp vμ ph¶i cã c¸c hμnh ®éng sau: a) CÇn ph¶i x¸c ®Þnh râ rμng tr¸ch nhiÖm chung vμ riªng; b) CÇn ph¶i x¸c ®Þnh mét c¸ch râ rμng tr¸ch nhiÖm vμ thÈm quyÒn giao cho mçi ho¹t ®éng ®ãng gãp cho chÊt l−îng; thÈm quyÒn vμ tr¸ch nhiÖm cÇn ph¶i ®ñ ®Ó ®¹t ®−îc môc tiªu chÊt l−îng ®−îc giao víi hiÖu qu¶ mong muèn; c) CÇn ph¶i x¸c ®Þnh viÖc kiÓm so¸t ë mèi t−¬ng giao vμ c¸c biÖn ph¸p phèi hîp gi÷a c¸c ho¹t ®éng kh¸c nhau; d) L·nh ®¹o cã thÓ chän giao tr¸ch nhiÖm cho viÖc ®¶m b¶o chÊt l−îng néi bé vμ viÖc ®¶m b¶o chÊt l−îng víi bªn ngoμi khi cÇn thiÕt; nh÷ng ng−êi ®−îc giao nh− vËy cÇn ph¶i ®éc lËp ®èi víi ho¹t ®éng ®−îc hä ®¶m b¶o; e) Khi tæ chøc mét hÖ thèng chÊt l−îng cã c¬ cÊu ®óng vμ cã hiÖu qu¶, cÇn ph¶i chó träng ®Õn viÖc x¸c ®Þnh nh÷ng vÊn ®Ò vÒ chÊt l−îng hiÖn cã hoÆc tiÒm tμng vμ ®Ò ra c¸c biÖn ph¸p söa ch÷a hoÆc ®Ò phßng. 5.2.3. C¬ cÊu tæ chøc C¬ cÊu tæ chøc liªn quan ®Õn hÖ thèng chÊt l−îng cÇn ph¶i ®−îc thiÕt lËp râ rμng trong viÖc qu¶n lý toμn diÖn cña mét c«ng ty. CÇn ph¶i x¸c ®Þnh c¸c tuyÕn thÈm quyÒn vμ th«ng tin. Page 3
  4. TIÊU CHUẨN VIỆT NAM TCVN ISO 9004-3 : 1995 5.2.4. Nguån lùc vμ nh©n sù L·nh ®¹o ph¶i cung cÊp c¸c nguån lùc ®Çy ®ñ vμ thÝch hîp cÇn thiÕt cho viÖc thùc hiÖn c¸c chÝnh s¸ch chÊt l−îng vμ hoμn thμnh c¸c môc tiªu chÊt l−îng. C¸c nguån lùc ®ã cã thÓ bao gåm: a) Nguån nh©n lùc vμ c¸c kü n¨ng chuyªn m«n; b) ThiÕt bÞ thiÕt kÕ vμ triÓn khai; c) ThiÕt bÞ s¶n xuÊt; d) ThiÕt bÞ kiÓm tra, thö vμ xem xÐt; e) Dông cô vμ phÇn mÒn m¸y tÝnh. L·nh ®¹o cÇn ph¶i x¸c ®Þnh tr×nh ®é n¨ng lùc, kinh nghiÖm vμ ®μo t¹o cÇn thiÕt ®Ó ®¶m b¶o kh¶ n¨ng cña nh©n viªn (xem ®iÒu 18). L·nh ®¹o cÇn ph¶i x¸c ®Þnh c¸c nh©n tè chÊt l−îng ¶nh h−ëng ®Õn vÞ trÝ vμ môc tiªu trªn thÞ tr−êng liªn quan ®Õn c¸c s¶n phÈm, qu¸ tr×nh hoÆc dÞch vô míi (bao gåm c¶ c¸c c«ng nghÖ míi) nh»m ph©n phèi c¸c nguån lùc cña c«ng ty theo ®óng kÕ ho¹ch vμ thêi gian. Ch−¬ng tr×nh vμ tiÕn ®é cho c¸c nguån lùc vμ kü n¨ng nμy cÇn ph¶i phï hîp víi c¸c môc tiªu toμn diÖn cña c«ng ty. 5.2.5. Thñ tôc ho¹t ®éng HÖ thèng chÊt l−îng cÇn ph¶i ®−îc tæ chøc sao cho cã thÓ thùc hiÖn kiÓm so¸t ®Çy ®ñ vμ liªn tôc toμn bé ho¹t ®éng ¶nh h−ëng ®Õn chÊt l−îng. HÖ thèng chÊt l−îng cÇn ph¶i chó träng ®Õn c¸c ho¹t ®éng phßng ngõa tr¸nh ®−îc c¸c hiÖn t−îng n¶y sinh vμ kh¶ n¨ng ®¸p øng vμ kh¾c phôc c¸c sai sãt mét khi chóng xuÊt hiÖn. CÇn ph¶i x©y dùng, ban hμnh vμ duy tr× c¸c thñ tôc ho¹t ®éng phèi hîp c¸c ho¹t ®éng kh¸c nhau liªn quan ®Õn hÖ thèng chÊt l−îng cã hiÖu qu¶ ®Ó thùc hiÖn c¸c chÝnh s¸ch vμ môc tiªu chÊt l−îng thèng nhÊt. C¸c thñ tôc nμy ph¶i ®Ò ra c¸c môc tiªu vμ néi dung cña c¸c ho¹t ®éng kh¸c nhau cã t¸c ®éng ®Õn chÊt l−îng vÝ dô nh− thiÕt kÕ, triÓn khai, thu mua, s¶n xuÊt vμ b¸n. TÊt c¶ c¸c v¨n b¶n vÒ thñ tôc cÇn ph¶i ®¬n gi¶n, kh«ng tèi nghÜa, dÔ hiÓu vμ cÇn ph¶i chØ ra c¸c ph−¬ng ph¸p ®−îc sö dông vμ c¸c chuÈn cø cÇn ®−îc tho¶ m·n. 5.3. Tμi liÖu cña hÖ thèng 5.3.1. ChÝnh s¸ch chÊt l−îng vμ c¸c thñ tôc TÊt c¶ c¸c yÕu tè, yªu cÇu vμ ®iÒu kho¶n ®· ®−îc mét c«ng ty chÊp thuËn ®−a vμo hÖ thèng chÊt l−îng cña m×nh cÇn ph¶i ®−îc lËp thμnh v¨n b¶n theo mét c¸ch cã hÖ thèng vμ thø tù d−íi d¹ng c¸c chÝnh s¸ch vμ thñ tôc. C¸c v¨n b¶n nμy ph¶i ®¶m b¶o th«ng hiÓu chung vÒ c¸c chÝnh s¸ch chÊt l−îng vμ thñ tôc (cã nghÜa lμ c¸c ch−¬ng tr×nh / kÕ ho¹ch/ sæ tay/ hå s¬ chÊt l−îng). HÖ thèng chÊt l−îng cÇn ph¶i bao gåm ®ñ c¸c ®iÒu kho¶n cho viÖc x¸c ®Þnh, ph©n phèi, s−u tËp vμ duy tr× tÊt c¶ c¸c tμi liÖu vμ hå s¬ vÒ chÊt l−îng. Tuy nhiªn, cÇn ph¶i chó ý h¹n chÕ t− liÖu ë møc ®é phï hîp víi viÖc ¸p dông (Xem ®iÒu 17). 5.3.2. Sæ tay chÊt l−îng 5.3.2.1. H×nh thøc ®iÓn h×nh cña tμi liÖu chñ yÕu sö dông ®Ó ®Ò ra vμ thùc hiÖn mét hÖ thèng chÊt l−îng lμ ''Sæ tay chÊt l−îng''. 5.3.2.2. Môc ®Ých ®Çu tiªn cña mét sæ tay chÊt l−îng lμ m« t¶ ®Çy ®ñ hÖ thèng qu¶n lý chÊt l−îng vμ vμ ®−îc dïng trong viÖc tham kho¶ th−êng xuyªn trong viÖc thùc hiÖn vμ duy tr× hÖ thèng ®ã. 5.3.2.3. Ph¶i ®Ò ra c¸c ph−¬ng ph¸p ®Ó thay thÕ, söa ®æi , so¸t xÐt hoÆc bæ sung cho c¸c néi dung cña sæ tay chÊt l−îng. Page 4
  5. TIÊU CHUẨN VIỆT NAM TCVN ISO 9004-3 : 1995 5.3.2.4. ë c¸c c«ng ty lín, hÖ thèng tμi liÖu cã thÓ liªn quan ®Õn hÖ thèng qu¶n lý chÊt l−îng cã thÓ cã nhiÒu d¹ng kh¸c nhau, bao gåm nh− sau: a) Sæ tay chÊt l−îng chung; b) Sæ tay chÊt l−îng tõng phÇn; c) Sæ tay chÊt l−îng chuyªn ngμnh (VÝ dô thiÕt kÕ/ triÓn khai, cung øng, dù ¸n, h−íng dÉn c«ng viÖc). 5.3.3. KÕ ho¹ch chÊt l−îng Víi c¸c dù ¸n liªn quan ®Õn c¸c s¶n phÈm, dÞch vô hoÆc qu¸ tr×nh míi, l·nh ®¹o cÇn ph¶i so¹n th¶o kÕ ho¹ch chÊt l−îng phï hîp víi c¶ yªu cÇu kh¸c cña hÖ thèng qu¶n lý chÊt l−îng cña c«ng ty. KÕ ho¹ch chÊt l−îng cÇn ph¶i x¸c ®Þnh: a) Môc tiªu chÊt l−îng cÇn ®¹t ®−îc; b) Ph©n bæ cô thÓ tr¸ch nhiÖm vμ quyÒn h¹n trong tõng giai ®o¹n kh¸c nhau cña dù ¸n; c) C¸c thñ tôc, ph−¬ng ph¸p vμ h−íng dÉn c«ng viÖc cô thÓ cÇn ¸p dông; d) C¸c ch−¬ng tr×nh thö, kiÓm tra, xem xÐt vμ ®¸nh gi¸ thÝch hîp ë c¸c giai ®o¹n t−¬ng øng (VÝ dô thiÕt kÕ, triÓn khai ); e)Mét ph−¬ng ph¸p thay thÕ vμ söa ®æi trong mét kÕ ho¹ch chÊt l−îng khi tiÕn hμnh dù ¸n; f) C¸c biÖn ph¸p cÇn thiÕt kh¸c ®Ó ®¹t ®−îc c¸c môc tiªu. Mét kÕ ho¹ch chÊt l−îng cã thÓ lμ mét phÇn cña mét thñ tôc ho¹t ®éng chi tiÕt. 5.3.4. Hå s¬ chÊt l−îng Hå s¬ biÓu ®å chÊt l−îng liªn quan ®Õn thiÕt kÕ, kiÓm tra, thö nghiÖm, ®iÒu tra, ®¸nh gi¸, xem xÐt hoÆc c¸c kÕt qu¶ liªn quan lμ nh÷ng thμnh phÇn quan träng cña mét hÖ thèng qu¶n lý chÊt l−îng (xem 17.2 vμ 17.3). 5.4. §¸nh gi¸ hÖ thèng chÊt l−îng 5.4.1. Kh¸i qu¸t TÊt c¶ c¸c yÕu tè, c¸c mÆt vμ thμnh phÇn liªn quan ®Õn hÖ thèng chÊt l−îng cÇn ph¶i ®−îc thanh tra néi bé vμ ®¸nh gi¸ mét c¸ch ®Òu ®Æn. CÇn ph¶i tiÕn hμnh ®¸nh gi¸ nh»m x¸c ®Þnh xem c¸c yÕu tè kh¸c nhau bªn trong hÖ thèng qu¶n lý chÊt l−îng cã hiÖu qu¶ trong viÖc ®¹t ®−îc c¸c môc tiªu chÊt l−îng ®· c«ng bè hay kh«ng. Nh»m môc ®Ých nμy, l·nh ®¹o c«ng ty cÇn ph¶i ®Ò ra vμ thiÕt lËp mét kÕ ho¹ch ®¸nh gi¸ thÝch hîp (chi tiÕt xem phÇn 1,2 vμ 3 cña TCVN 5950 : 1995 ISO 10011). 5.4.2. KÕ ho¹ch ®¸nh gi¸ Néi dung cña kÕ ho¹ch ®¸nh gi¸ cÇn ph¶i bao gåm nh÷ng ®iÓm sau: a) Nh÷ng ho¹t ®éng vμ lÜnh vùc riªng biÖt cÇn ph¶i ®¸nh gi¸; b) Tr×nh ®é cña nh©n viªn tiÕn hμnh ®¸nh gi¸; c) C¬ së ®Ó tiÕn hμnh ®¸nh gi¸ (vÝ dô c¸c thay ®æi tæ chøc, c¸c sai sãt ®−îc b¸o c¸o, kiÓm tra vμ theo dâi hμng ngμy); d) C¸c thñ tôc b¸o c¸o c¸c ph¸t hiÖn trong ®¸nh gi¸ c¸c kÕt luËn vμ kiÕn nghÞ. 5.4.3. TiÕn hμnh ®¸nh gi¸ ViÖc ®¸nh gi¸ kh¸ch quan c¸c yÕu tè cña hÖ thèng chÊt l−îng do nh©n viªn cã thÈm quyÒn tiÕn hμnh cã thÓ bao gåm c¸c ho¹t ®éng hoÆc lÜnh vùc sau ®©y: a) C¬ cÊu tæ chøc; b) Thñ tôc hμnh chÝnh vμ ho¹t ®éng c) Nguån nh©n lùc, thiÕt bÞ vμ vËt liÖu; d) LÜnh vùc c«ng viÖc, ho¹t ®éng vμ qu¸ tr×nh; Page 5
  6. TIÊU CHUẨN VIỆT NAM TCVN ISO 9004-3 : 1995 e) §èi t−îng ®ang ®−îc s¶n xuÊt (®Ó thiÕt lËp sù phï hîp víi tiªu chuÈn vμ quy ®Þnh kü thuËt); f) ViÖc b¶o qu¶n t− liÖu, b¸o c¸o, hå s¬. Nh©n viªn tiÕn hμnh ®¸nh gi¸ c¸c yÕu tè cña hÖ thèng chÊt l−îng cÇn ph¶i ®éc lËp víi c¸c ho¹t ®éng hoÆc lÜnh vùc riªng biÖt ®ang ®−îc ®¸nh gi¸. 5.4.4. B¸o c¸o vμ theo dâi c¸c ph¸t hiÖn trong ®¸nh gi¸ C¸c ph¸t hiÖn trong ®¸nh gi¸, kÕt luËn vμ kiÕn nghÞ cÇn ph¶i ®−îc tr×nh d−íi d¹ng v¨n b¶n ®Ó c¸c thμnh viªn trong l·nh ®¹o c«ng ty xem xÐt. C¸c vÊn ®Ò sau ®©y cÇn ph¶i ®−îc nªu táng b¸o c¸o vμ theo dâi c ¸c ph¸t hiÖn trong ®¸nh gi¸: a) C¸c vÝ dô cô thÓ vÒ sù kh«ng phï hîp hoÆc c¸c sai sãt cÇn ph¶i lËp thμnh v¨n b¶n trong b¸o c¸o ®¸nh gi¸; cã thÓ ®−a ra c¸c lý do cã thÓ cã vÒ nh÷ng sai sãt ®ã; b) CÇn ph¶i ®¸nh gi¸ viÖc ¸p dông vμ hiÖu qu¶ cña c¸c hμnh ®éng kh¾c phôc gîi ý trong c¸c lÇn thanh tra tr−íc. c) Cã thÓ gîi ý c¸c hμnh ®éng kh¾c phôc thÝch hîp, nÕu cÇn. 5.5. Xem xÐt vμ ®¸nh gi¸ hÖ thèng chÊt l−îng. L·nh ®¹o c«ng ty ph¶i cã quy ®Þnh vÒ viÖc xem xÐt vμ ®¸nh gi¸ ®éc lËp hÖ thèng chÊt l−îng. ViÖc xem xÐt ®ã cÇn ph¶i do nh÷ng thμnh viªn thÝch hîp cña l·nh ®¹o c«ng ty hoÆc nh÷ng nh©n viªn ®éc lËp cã thÈm quyÒn theo quyÕt ®Þnh cña l·nh ®¹o c«ng ty tiÕn hμnh. ViÖc xem xÐt bao gåm c¸c ®¸nh gi¸ cã c¬ së ®óng ®¾n vμ toμn diÖn, bao gåm: a) C¸c ph¸t hiÖn cña ®¸nh gi¸ tËp trung vμo c¸c yÕu tè kh¸c nhau cña hÖ thèng chÊt l−îng (xem 5.4.3); b) HiÖu qu¶ toμn diÖn cña hÖ thèng qu¶n lý chÊt l−îng trong viÖc hoμn thμnh c¸c môc tiªu chÊt l−îng ®· c«ng bè; c) Nh÷ng nghiªn cøu cho viÖc c¶i tiÕn hÖ thèng qu¶n lý chÊt l−îng liªn quan ®Õn nh÷ng thay ®æi do c«ng nghÖ míi, c¸c kh¶i niÖm vÒ chÊt l−îng, chiÕn l−îc thÞ tr−êng vμ c¸c ®iÒu kiÖn x· héi hoÆc m«i tr−êng. Nh÷ng ph¸t hiÖn, kÕt luËn vμ kiÕn nghÞ cã ®−îc do kÕt qu¶ cña xem xÐt vμ ®¸nh gi¸ ph¶i lËp thμnh v¨n b¶n tr×nh lªn l·nh ®¹o c«ng ty xem xÐt ®Ó cã hμnh ®éng cÇn thiÕt. 6. Kinh tÕ - Nghiªn cøu chi phÝ liªn quan ®Õn chÊt l−îng 6.1. Kh¸i qu¸t ¶nh h−ëng cña chÊt l−îng ®èi víi t×nh h×nh lêi, lç cã thÓ lμ rÊt cã ý nghÜa, ®Æc biÖt lμ trong thêi gian dμi. Cho nªn, tÝnh hiÖu qu¶ cña mét hÖ thèng chÊt l−îng ®−îc ®o theo gãc ®é kinh doanh lμ mét viÖc lμm quan träng. Môc tiªu chñ yÕu cña b¸o c¸o chi phÝ chÊt l−îng lμ t¹o ra ph−¬ng tiÖn ®¸nh gi¸ tÝnh hiÖu qu¶ vμ thiÕt lËp c¬ së cho c¸c ch−¬ng tr×nh c¶i tiÕn néi bé. 6.2. Lùa chän c¸c yÕu tè thÝch hîp Mét phÇn cña tæng chi phÝ kinh doanh ®−îc dμnh ®Ó ®¸p øng c¸c môc tiªu chÊt l−îng. Trong thùc tÕ, sù phèi hîp c¸c yÕu tè lùa chän tõ phÇn nμy cña tæng chi phÝ cã thÓ cung cÊp th«ng tin cÇn thiÕt cho viÖc h−íng c¸c nç lùc vμo viÖc hoμn thμnh c¸c môc tiªu chÊt l−îng. HiÖn nay viÖc x¸c ®Þnh vμ ®o "chi phÝ chÊt l−îng" lμ viÖc lμm th«ng th−êng. Ph¶i x¸c ®Þnh c¶ chi phÝ cho c¸c ho¹t ®éng h−íng vμo viÖc ®¹t ®−îc chÊt l−îng thÝch hîp vμ c¸c chi phÝ do kiÓm so¸t kh«ng ®Çy ®ñ. 6.3. Lo¹i chi phÝ liªn quan ®Õn chÊt l−îng 6.3.1. Kh¸i qu¸t Chi phÝ chÊt l−îng cã thÓ chia thμnh chi phÝ t¹o ra chÊt l−îng (xem 6.3.2) vμ chi phÝ ®¶m b¶o chÊt l−îng bªn ngoμi (xem 6.3.3). Page 6
  7. TIÊU CHUẨN VIỆT NAM TCVN ISO 9004-3 : 1995 6.3.2. Chi phÝ t¹o ra chÊt l−îng Chi phÝ t¹o ra chÊt l−îng lμ chi phÝ mμ c«ng viÖc kinh doanh ph¶i chÞu nh»m ®¹t ®−îc vμ ®¶m b¶o c¸c møc chÊt l−îng quy ®Þnh. C¸c chi phÝ ®ã bao gåm c¸c môc sau: a) Chi phÝ phßng ngõa vμ ®¸nh gi¸ (hoÆc ®Çu t−) - Phßng ngõa: chi phÝ cho c¸c nç lùc phßng ngõa h− háng; - §¸nh gi¸: chi phÝ thö, kiÓm tra vμ xem xÐt ®Ó ®¸nh gi¸ xem chÊt l−îng quy ®Þnh cã ®−îc duy tr× kh«ng. b) Chi phÝ h− háng (hoÆc thua lç) - H− háng bªn trong: chi phÝ do mét s¶n phÈm hoÆc dÞch vô kh«ng ®¸p øng ®−îc c¸c yªu cÇu vÒ chÊt l−îng tr−íc khi giao hμng (vÝ dô lμm l¹i, dÞch vô t¸i chÕ, lμm l¹i, thö l¹i, lo¹i bá, s¶n l−îng thÊp); - H− háng bªn ngoμi: chi phÝ do mét s¶n phÈm hoÆc dÞch vô kh«ng ®¸p øng c¸c yªu cÇu vÒ chÊt l−îng sau khi giao hμng (vÝ dô dÞch vô vÒ s¶n phÈm, b¶o hμnh vμ tr¶ l¹i, chi phÝ trùc tiÕp vμ phô phÝ, chi phÝ thu håi s¶n phÈm, chi phÝ vÒ tr¸ch nhiÖm ph¸p lÝ ®èi víi s¶n phÈm). 6.3.3. Chi phÝ ®¶m b¶o chÊt l−îng bªn ngoμi Chi phÝ ®¶m b¶o chÊt l−îng bªn ngoμi lμ c¸c chi phÝ liªn quan ®Õn viÖc chøng minh vμ b»ng chøng mμ kh¸ch hμng yªu cÇu nh− lμ chøng cø kh¸ch quan, bao gåm c¶ nh÷ng ®iÒu kho¶n ®¶m b¶o chÊt l−îng riªng biÖt vμ bæ sung, thñ tôc, d÷ liÖu, c¸c thö nghiÖm chøng minh vμ c¸c ®¸nh gi¸ (vÝ dô chi phÝ do c¸c c¬ quan thö nghiÖm ®éc lËp ®−îc c«ng nhËn tiÕn hμnh thö c¸c ®Æc tr−ng an toμn cô thÓ). 6.4. Gi¸m s¸t cña l·nh ®¹o. Chi phÝ chÊt l−îng ph¶i ®−îc b¸o c¸o ®Òu ®Æn vμ ®−îc l·nh ®¹o gi¸m s¸t vμ cã liªn quan víi c¸c giíi h¹n (tØ lÖ) chi phÝ kh¸c nh− “b¸n”, “doanh thu”, hoÆc “gi¸ trÞ gia t¨ng” ®Ó: a) §¸nh gi¸ tÝnh thÝch hîp vμ tÝnh hiÖu qu¶ cña hÖ thèng qu¶n lÝ chÊt l−îng; b) X¸c ®Þnh c¸c lÜnh vùc bæ sung cÇn l−u ý; c) ThiÕt lËp c¸c môc tiªu chÊt l−îng vμ môc ®Ých chi phÝ. 7. ChÊt l−îng trong marketing 7.1. Yªu cÇu vÒ marketing Bé phËn chøc n¨ng vμ marketing cÇn ph¶i chØ dÉn trong viÖc thiÕt lËp c¸c yªu cÇu vÒ chÊt l−îng ®èi víi s¶n phÈm vμ cÇn ph¶i: a) X¸c ®Þnh nhu cÇu ®èi víi mét s¶n phÈm hoÆc dÞch vô; b) X¸c ®Þnh chÝnh x¸c yªu cÇu vμ khu vùc thÞ tr−êng, v× ®iÒu ®ã lμ quan träng trong viÖc x¸c ®Þnh cÊp h¹ng, chÊt l−îng, sè l−îng, gi¸ c¶ vμ thêi gian s¶n xuÊt ®èi víi s¶n phÈm hoÆc dÞch vô; c) X¸c ®Þnh chÝnh x¸c yªu cÇu cña kh¸ch hμng b»ng c¸ch xem xÐt c¸c nhu cÇu cña hîp ®ång hoÆc thÞ tr−êng: hμnh ®éng bao gåm mét sù ®¸nh gi¸ bÊt k× sù mong ®îi hoÆc khuynh h−íng nμo cña kh¸ch hμng; d) Th«ng b¸o trong néi bé c«ng ty mäi yªu cÇu cña kh¸ch hμng mét c¸ch râ rμng vμ chÝnh x¸c. 7.2. B¶n tãm t¾t vÒ s¶n phÈm Bé phËn chøc n¨ng vÒ marketing ph¶i cung cÊp cho c«ng ty mét th«ng b¸o hoÆc ®Ò c−¬ng chÝnh thøc vÒ c¸c yªu cÇu cña s¶n phÈm, (vÝ dô nh− mét b¶n tãm t¾t vÒ s¶n phÈm). B¶n tãm t¾t vÒ s¶n phÈm chuyÓn c¸c yªu cÇu vμ mong ®îi cña kh¸ch hμng thμnh mét lo¹t c¸c quy ®Þnh kÜ thuËt lμm c¬ së cho viÖc thiÕt kÕ/triÓn khai sau nμy (xem chó thÝch 2). Trong c¸c yÕu tè cã thÓ ®−a vμo trong b¶n tãm t¾t vÒ s¶n phÈm cã c¸c yªu cÇu sau: a) C¸c ®Æc tr−ng sö dông nh− ®é bÒn, tuæi thä, ®é chèng ¨n mßn, ®é bÒn nhiÖt vμ Page 7
  8. TIÊU CHUẨN VIỆT NAM TCVN ISO 9004-3 : 1995 kh¶ n¨ng lμm viÖc, còng nh− lμ c¸c tÝnh chÊt cã thÓ ®o ®−îc ë ®Çu ra cña qu¸ tr×nh; b) C¸c ®Æc tr−ng c¶m quan (vÝ dô: nh×n, nÕm, së, ngöi) c) C¸c quy ®Þnh vÒ an toμn vμ m«i tr−êng; d) C¸c tiªu chuÈn vμ v¨n b¶n ph¸p quy hiÖn hμnh; e) Bao gãi, vËn chuyÓn hoÆc b¶o qu¶n; f) §¶m b¶o/x¸c nhËn chÊt l−îng. Chó thÝch: ViÖc dïng thuËt ng÷ “thiÕt kÕ/triÓn khai” bao gåm: - TriÓn khai thiÕt kÕ s¶n phÈm ®¸p øng yªu cÇu cña kh¸ch h ng (triÓn khai s¶n phÈm míi hoÆc n©ng cao s§n ph−m hiÖn cã); - TriÓn khai thiÕt kÕ qu¸ tr×nh ®¸p øng c¸c yªu cÇu cña s¶n phÈm. 7.3. Th«ng tin ph¶n håi cña kh¸ch hμng Bé phËn chøc n¨ng vÒ marketing ph¶i thiÕt lËp mét hÖ thèng gi¸m s¸t vμ ph¶n håi th«ng tin mét c¸ch liªn tôc. TÊt c¶ c¸c th«ng tin liªn quan ®Õn chÊt l−îng cña mét s§n ph−m hoÆc dÏch vé cÇn ph¶i ®−îc ph©n tÝch, ®èi chiÕu, gi¶i thÝch vμ th«ng b¸o theo ®óng c¸c thñ tôc quy ®Þnh. Th«ng tin nμy sÏ gióp x¸c ®Þnh b¶n chÊt vμ ph¹m vi cña c¸c vÊn ®Ò cña s¶n phÈm hoÆc dÞch vô liªn quan ®Õn kinh nghiÖm vμ mong ®îi cña kh¸ch hμng. Ngoμi ra, th«ng tin ph¶n håi cã thÓ cung cÊp chØ dÉn cho nh÷ng thay ®æi thiÕt kÕ cã thÓ cã còng nh− hμnh ®éng qu¶n lý thÝch hîp (còng xem 8.8, 8.9 vμ 16.3). 7.4. TriÓn khai phèi hîp Trong khi triÓn khai c¸c s¶n phÈm vμ vËt liÖu míi, c¸c yªu cÇu chÊt l−îng do ng−êi sö dông ®Ò ra tr−íc th−êng mang tÝnh chÊt ®Þnh tÝnh h¬n lμ quy ®Þnh mét c¸ch chÝnh x¸c vμ ®Þnh l−îng. Trong c¸c tr−êng hîp ®ã, viÖc triÓn khai phèi hîp ®−îc tiÕn hμnh víi sù céng t¸c cña kh¸ch hμng ®Ó lμm râ c¸c yªu cÇu b»ng c¸ch lÆp l¹i qu¸ tr×nh lÊy mÉu, sö dông thö vμ ®¸nh gi¸. 8. ChÊt l−îng trong quy ®Þnh kÜ thuËt vμ thiÕt kÕ/triÓn khai 8.1. ¶nh h−ëng cña quy ®Þnh kÜ thuËt vμ thiÕt kÕ ®Õn chÊt l−îng Chøc n¨ng cña quy ®Þnh kÜ thuËt vμ thiÕt kÕ/triÓn khai cÇn ph¶i tiÕn hμnh viÖc chuyÓn c¸c nhu cÇu cña kh¸ch hμng trong b¶n tãm t¾t s¶n phÈm thμnh c¸c quy ®Þnh kÜ thuËt ®èi víi vËt liÖu, s¶n phÈm vμ qu¸ tr×nh. §iÒu nμy cÇn dÉn ®Õn kÕt qu¶ lμ s¶n phÈm sÏ tháa m·n kh¸ch hμng víi mét gi¸ cã thÓ chÊp nhËn ®−îc, cho phÐp cã ®−îc mét kho¶n tiÒn lêi ®èi víi vèn ®Çu t− cho c«ng ty. Quy ®Þnh kÜ thuËt vÒ s¶n phÈm vμ qu¸ tr×nh cÇn ph¶i sao cho cã thÓ s¶n xuÊt ®−îc, x¸c nhËn ®−îc vμ kiÓm so¸t ®−îc nh÷ng s¶n phÈm, vËt liÖu, ph−¬ng ph¸p chÕ biÕn, vËn chuyÓn, b¶o qu¶n dù kiÕn hoÆc ho¹t ®éng cã liªn quan. 8.2. LËp kÕ ho¹ch vμ môc tiªu cña thiÕt kÕ/triÓn khai (x¸c ®Þnh dù ¸n) 8.2.1. L·nh ®¹o ph¶i giao tr¸ch nhiÖm cô thÓ vÒ c¸c nhiÖm vô thiÕt kÕ kh¸c nhau ®èi víi ho¹t ®éng bªn trong vμ/hoÆc bªn ngoμi tæ chøc vμ ®¶m b¶o lμ tÊt c¶ nh÷ng ai tham gia thiÕt kÕ ®Òu nhËn thøc ®−îc tr¸ch nhiÖm cña hä nh»m ®¹t ®−îc chÊt l−îng. 8.2.2. Trong viÖc giao tr¸ch nhiÖm vÒ chÊt l−îng, l·nh ®¹o ph¶i ®¶m b¶o r»ng c¸c bé phËn thiÕt kÕ cung cÊp c¸c d÷ liÖu kÜ thuËt râ rμng vμ døt kho¸t cho viÖc thu thËp, thùc hiÖn c«ng viÖc vμ x¸c nhËn sù phï hîp cña s¶n phÈm vμ qu¸ tr×nh víi c¸c yªu cÇu cña quy ®Þnh kÜ thuËt. Tr¸ch nhiÖm ¸p dông cho c¶ trong qu¸ tr×nh nghiªn cøu triÓn khai vμ trong giai ®o¹n ho¹t ®éng liªn tôc hoÆc tõng ®ît. Page 8
  9. TIÊU CHUẨN VIỆT NAM TCVN ISO 9004-3 : 1995 8.2.3. L·nh ®¹o ph¶i thiÕt lËp c¸c ch−¬ng tr×nh thiÕt kÕ/triÓn khai theo tõng giai ®o¹n víi c¸c ®iÓm kiÓm tra phï hîp víi b¶n chÊt cña s¶n phÈm. Thêi h¹n cña c¸c giai ®o¹n vμ c¸c b−íc ®¸nh gi¸ s¶n phÈm vμ qu¸ tr×nh, nãi chung cã thÓ phô thuéc vμo viÖc ¸p dông s¶n phÈm, ®é phøc t¹p cña thiÕt kÕ, ph¹m vi cña c¶i tiÕn vμ c«ng nghÖ, tr×nh ®é tiªu chuÈn hãa vμ sù t−¬ng tù víi c¸c thiÕt kÕ cò. C¸c giai ®o¹n cã thÓ bao gåm: a) Nghiªn cøu vμ triÓn khai trong giai ®o¹n ë phßng thÝ nghiÖm; b) Thö t¹i x−ëng ®Ó ®¶m b¶o r»ng ®Çu ra ë nhμ m¸y cã thÓ ®−îc n©ng lªn ®Ó dù ®o¸n ®Çu ra ë c¬ së th−¬ng m¹i; c) Sö dông thÎ cña kh¸ch hμng hoÆc ë thÞ tr−êng; d) S¶n xuÊt ban ®Çu ë c¬ së th−¬ng m¹i; e) S¶n xuÊt hμng lo¹t; f) ThiÕt kÕ hÖ thèng gi¸m s¸t vμ kiÓm so¸t qu¸ tr×nh. 8.2.4. Ngoμi nhu cÇu cña kh¸ch hμng, ph¶i ®Æc biÖt chó ý ®Õn c¸c yªu cÇu liªn quan ®Õn an toμn tr¸ch nhiÖm ph¸p lÝ cña s¶n phÈm, b¶o vÖ m«i tr−êng vμ c¸c thÓ lÖ kh¸c, kÓ c¶ c¸c ®èi t−îng trong chÝnh s¸ch chÊt l−îng cña c«ng ty mμ ph¸p chÕ hiÖn hμnh ch−a ®Ò cËp ®Õn. 8.2.5. C¸c khÝa c¹nh chÊt l−îng cña thiÕt kÕ/triÓn khai ph¶i râ nghÜa vμ ®ñ ®Ó x¸c ®Þnh c¸c ®Æc tr−ng quan träng cña chÊt l−îng nh− c¸c chuÈn cø chÊp nhËn vμ b¸c bá. Ph¶i xem xÐt c¶ sù phï hîp ®èi víi môc tiªu vμ b¶o vÖ chèng dïng sai. Sù x¸c ®Þnh s¶n phÈm cã thÓ bao gåm kh¶ n¨ng cña qu¸ tr×nh, tuæi thä vμ ®é tin cËy, kh¶ n¨ng chÕ biÕn, ®é ®ång nhÊt, t¹p chÊt, c¸c chÊt ngo¹i lai, thay ®æi trong chÊt l−îng theo thêi gian, sù hñy ho¹i, an toμn vμ kh¶ n¨ng thanh lÝ. 8.2.6. Trong thêi gian thiÕt lËp vμ söa ®æi qu¸ tr×nh, cÇn ph¶i tiÕn hμnh c¸c thùc nghiÖm nh»m hiÓu biÕt ®iÒu kiÖn kÜ thuËt cña qu¸ tr×nh míi liªn quan ®Õn chÊt l−îng cña s¶n phÈm. Ph¶i chó ý ®Õn ch−¬ng tr×nh duy tr× cÇn thiÕt cho qu¸ tr×nh, gåm c¶ sù lo¹i bá c¸c sai háng khi t×m thÊy, còng nh− viÖc ®Ò ra nh÷ng nhu cÇu duy tr× trong t−¬ng lai. 8.3. Thö nghiÖm vμ ®o s¶n phÈm CÇn ph¶i quy ®Þnh c¸c ph−¬ng ph¸p ®o vμ thö nghiÖm vμ c¸c chuÈn cø nghiÖm thu dïng ®Ó ®¸nh gi¸ s¶n phÈm vμ qu¸ tr×nh trong c¸c giai ®o¹n thiÕt kÕ vμ s¶n xuÊt. C¸c th«ng sè ph¶i bao gåm nh÷ng néi dung sau: a) Gi¸ trÞ chØ tiªu vÒ tÝnh n¨ng sö dông, dung sai vμ ®Æc tr−ng ®Þnh tÝnh; b) Ph−¬ng ph¸p lÊy mÉu vμ chuÈn bÞ mÉu; c) Ph−¬ng ph¸p ®o vμ ph©n tÝch; d) ChuÈn cø nghiÖm thu vμ b¸c bá; e) Yªu cÇu vÒ ®é chÝnh x¸c cña phÐp thö vμ ®o. 8.4. §¸nh gi¸ tr×nh ®é vμ x¸c nhËn gi¸ trÞ sö dông cña thiÕt kÕ s¶n phÈm vμ qu¸ tr×nh. Qu¸ tr×nh thiÕt kÕ ph¶i ®¶m b¶o viÖc ®¸nh gi¸ ®Þnh k× thiÕt kÕ ë c¸c giai ®o¹n quan träng. ViÖc ®¸nh gi¸ còng cÇn ph¶i bao gåm mét sè mÉu thö lÊy tõ nhμ m¸y vμ c¬ së kinh doanh. Sù ®¸nh gi¸ nh− vËy cã thÓ d−íi d¹ng c¸c ph−¬ng ph¸p ph©n tÝch nh− ph©n tÝch c¸ch thøc sai lçi vμ hiÖu qu¶ (FMEA). Ph©n tÝch c©y sai lçi (FTA) hoÆc ®¸nh gi¸ rñi ro còng nh− kiÓm tra hoÆc thö mÉu ®Çu vμ/hoÆc mÉu s¶n xuÊt hiÖn t¹i. Møc vμ tr×nh ®é thö cÇn ph¶i liªn quan ®Õn nh÷ng rñi ro x¸c ®Þnh trong kÕ ho¹ch thiÕt kÕ (Xem 8.2). Cã thÓ sö dông c¸ch ®¸nh gi¸ ®éc lËp, tïy theo, x¸c nhËn c¸c tÝnh to¸n ban ®Çu, tiÕn hμnh c¸c tÝnh to¸n lùa chän hoÆc tiÕn hμnh thö. Sè l−îng ®ñ c¸c mÉu cÇn ph¶i ®−îc xem xÐt b»ng c¸c thö nghiÖm vμ/hoÆc kiÓm tra ®Ó cã ®−îc sù tin cËy thèng kª ®Çy ®ñ trong kÕt qu¶. Thö nghiÖm cÇn ph¶ bao gåm c¸c ho¹t ®éng sau: Page 9
  10. TIÊU CHUẨN VIỆT NAM TCVN ISO 9004-3 : 1995 a) X¸c nhËn gi¸ trÞ cña tÝnh n¨ng sö dông, tuæi thä, an toμn, ®é tin cËy vμ kh¶ n¨ng b¶o tr× trong c¸c ®iÒu kiÖn b¶o qu¶n vμ lμm viÖc dù tÝnh; b) KiÓm tra ®Ó x¸c nhËn lμ tÊt c¶ c¸c ®Æc tr−ng thiÕt kÕ lμ ®óng theo dù kiÕn v tÊt c¶ c¸c thay ®æi thiÕt kÕ ®−îc phÐp ®Òu ®· ®−îc thùc hiÖn vμ ghi l¹i; c) X¸c nhËn gi¸ trÞ sö dông cña hÖ thèng m¸y tÝnh vμ phÇn mÒm. KÕt qu¶ cña tÊt c¶ c¸c phÐp thö vμ ®¸nh gi¸ cÇn ph¶i ®−îc lËp thμnh v¨n b¶n th−êng xuyªn suèt trong chu k× thö nghiÖm ®¸nh gi¸. ViÖc xem xÐt kÕt qu¶ thö cÇn ph¶i bao gåm c¶ viÖc ph©n tÝch sai lçi vμ h− háng. 8.5. Xem xÐt trong thiÕt kÕ/triÓn khai 8.5.1. Kh¸i qu¸t ë cuèi mçi giai ®o¹n cña thiÕt kÕ/triÓn khai, cÇn ph¶i tiÕn hμnh viÖc xem chÝnh thøc, cã v¨n b¶n, cã hÖ thèng vμ phª ph¸n c¸c kÕt qu¶ thiÕt kÕ/triÓn khai. ViÖc xem xÐt nμy cÇn ph¶i bao gåm c¸c khÝa c¹nh liªn quan ®Õn chÊt l−îng s¶n phÈm vμ qu¸ tr×nh chÕ t¹o ra chóng. ViÖc xem xÐt thiÕt kÕ/triÓn khai ph¶i x¸c ®Þnh vμ l−êng tr−íc c¸c lÜnh vùc vμ c¸c thiÕu sãt cã vÊn ®Ò, vμ ®Ò x−íng ho¹t ®éng kh¾c phôc ®Ó ®¶m b¶o thiÕt kÕ cuèi cïng vμ c¸c sè liÖu thuyÕt minh phï hîp víi yªu cÇu cña kh¸ch hμng. 8.5.2. C¸c yÕu tè cña viÖc xem xÐt thiÕt kÕ qu¸ tr×nh vμ s¶n phÈm C¸c nhãm xem xÐt cÇn ph¶i ®−îc lËp víi ®¹i diÖn tÊt c¶ c¸c chøc n¨ng/bé môn cã liªn quan nh»m cã thÓ ®¸nh gi¸ toμn bé thiÕt kÕ/triÓn khai. Do viÖc thiÕt kà qu¸ tr×nh ®Æc biÖt quan träng ®èi víi viÖc s¶n xuÊt vËt liÖu chÕ biÕn, c¸c yªu cÇu ®èi víi s¶n phÈm vμ yªu cÇu ®èi víi qu¸ tr×nh cÇn ph¶i ®−îc xem xÐt cïng mét lóc. ThÝch hîp víi giai ®o¹n thiÕt kÕ/triÓn khai vμ s¶n phÈm, c¸c yÕu tè nªu d−íi ®©y cÇn ph¶i ®−îc xem xÐt: a) C¸c yÕu tè liªn quan ®Õn nhu cÇu vμ sù tháa m·n kh¸ch hμng: 1. So s¸nh c¸c nhu cÇu cña kh¸ch hμng thÓ hiÖn trong b¶n tãm t¾t s¶n phÈm víi c¸c quy ®Þnh kÜ thuËt ®èi víi vËt liÖu, s¶n phÈm vμ qu¸ tr×nh; 2. X¸c nhËn gi¸ trÞ sö dông cña thiÕt kÕ qu¸ tr×nh vμ s¶n phÈm th«ng qua thö nghiÖm c¸c mÉu thö; 3. §é bÒn vμ hiÖu qu¶ cña s¶n phÈm trong c¸c ®iÒu kiÖn chÕ biÕn vμ sö dông mong muèn; 4. Xem xÐt viÖc sö dông sai hoÆc kh«ng ®óng môc ®Ých; 5. Sù phï hîp vÒ an toμn vμ m«i tr−êng; 6. Sù phï hîp víi c¸c yªu cÇu quy ®Þnh, c¸c tiªu chuÈn quèc gia vμ quèc tÕ, víi thÓ lÖ; 7. So s¸nh víi c¸c s¶n phÈm c¹nh tranh; 8. So s¸nh c¸c s¶n phÈm t−¬ng tù, ®Æc biÖt lμ ph©n tÝch c¸c vÊn ®Ò bªn trong vμ bªn ngoμi c«ng ty ®Ó tr¸nh lËp l¹i. b) yÕu tè liªn quan ®Õn quy ®Þnh kÜ thuËt ®èi víi s¶n phÈm vμ yªu cÇu ®èi víi dÞch vô: 1. Yªu cÇu vÒ ®é tin cËy, kh¶ n¨ng dÞch vô vμ kh¶ n¨ng b¶o tr×; Page 10
  11. TIÊU CHUẨN VIỆT NAM TCVN ISO 9004-3 : 1995 2. Dung sai cho phÐp vμ so s¸nh víi kh¶ n¨ng cña qu¸ tr×nh; 3. ChuÈn cø chÊp thuËn/b¸c bá s¶n phÈm; 4. Nhu cÇu bao gãi, vËn chuyÓn, b¶o qu¶n, tuæi thä vμ kh¶ n¨ng thanh lÝ; 5. §Æc tr−ng h− háng nhÑ; 6. Quy ®Þnh vÒ thÈm mÜ, nh− tr¹ng th¸i bÒ mÆt, vμ chuÈn cø vÒ sù kh«ng tinh khiÕt; 7. Giíi h¹n vÒ chÊt ngo¹i lai; 8. Yªu cÇu vÒ ghi nh·n, lêi b¸o tr−íc c¸ch x¸c ®Þnh, kh¶ n¨ng truy t×m dÊu vÕt vμ h−íng dÉn ng−êi sö dông. c) YÕu tè liªn quan ®Õn c¸c quy ®Þnh kÜ thuËt ®èi víi qu¸ tr×nh vμ c¸c yªu cÇu ®èi víi dÞch vô: 1. Kh¶ n¨ng chÕ t¹o cña thiÕt kÕ, bao gåm c¶ c¸c nhu cÇu vÒ qu¸ tr×nh ®Æc biÖt, c¬ khÝ hãa, tù ®éng hãa, l¾p r¸p vμ l¾p ®Æt c¸c thμnh phÇn; 2. Kh¶ n¨ng kiÓm tra vμ thö nghiÖm thiÕt kÕ, bao gåm c¶ yªu cÇu vÒ kiÓm tra vμ thö ®Æc biÖt; 3. Quy ®Þnh kÜ thuËt ®èi víi vËt liÖu, thμnh phÇn vμ phÇn cÊu thμnh bao gåm c¸c hμng cung cÊp vμ nh÷ng ng−êi cung cÊp ®· ®−îc chÊp thuËn còng nh− lμ kh¶ n¨ng s½n cã; 4. yªu cÇu vÒ bao gãi, vËn chuyÓn, b¶o qu¶n vμ tuæi thä, ®Æc biÖt lμ c¸c yÕu tè vÒ an toμn vμ m«i tr−êng liªn quan ®Õn c¸c ®èi t−îng nhËp vμo vμ xuÊt ra; 5. §Æc tr−ng chÊt l−îng ¶nh h−ëng bëi viÖc më réng qu¸ tr×nh tõ nhμ m¸y thö nghiÖm víi cì nhá ®Õn nhμ m¸y s¶n xuÊt hμng lo¹t víi cì lín; 6. X¸c ®Þnh vμ kiÓm so¸t th«ng sè cña qu¸ tr×nh, ¶nh h−ëng ®Õn chÊt l−îng s¶n phÈm; 7. X¸c ®Þnh vμ kiÓm so¸t c¸c yÕu tè bªn ngoμi nh− sù kh«ng tinh khiÕt ¶nh h−ëng ®Õn chÊt l−îng; 8. Sù n¾m ch¾c vμ sù ®Çy ®ñ cña kh¶ n¨ng cña qu¸ tr×nh ®¸p øng dung sai yªu cÇu; 9. Nh÷ng ph©n tÝch nh− FMEA vμ FTA cho c¸c qu¸ tr×nh vμ ph−¬ng tiÖn chÕ t¹o; 10. Sù dÔ dμng thao t¸c, kiÓm so¸t vμ b¶o tr×; 11. Nh÷ng vÊn ®Ò liªn quan ®Õn vËn hμnh thö; 12. Gi¸o dôc vμ ®μo t¹o tr−íc nh»m ®¶m b¶o cho c¸c ho¹t ®éng s¶n xuÊt vμ dÞch vô; 13. §¸nh gi¸ chi phÝ s¶n xuÊt. Page 11
  12. TIÊU CHUẨN VIỆT NAM TCVN ISO 9004-3 : 1995 8.5.3. X¸c nhËn thiÕt kÕ X¸c nhËn thiÕt kÕ cã thÓ ®−îc tiÕn hμnh mét c¸ch ®éc lËp hoÆc ®Ó hç trî cho xem xÐt thiÕt kÕ qua viÖc ¸p dông c¸c ph−¬ng ph¸p sau ®©y: a) TÝnh to¸n lùa chän ®Ó x¸c nhËn sù ®óng ®¾n cña c¸c tÝnh to¸n vμ ph©n tÝch ban ®Çu; b) Thö nghiÖm, (vÝ dô nh− b»ng thö nghiÖm mÉu hoÆc mÉu ®Çu), nÕu nh− ph−¬ng ph¸p nμy ®−îc chÊp nhËn, ch−¬ng tr×nh thö ph¶i ®−îc x¸c ®Þnh râ rμng v kÕt qu¶ ph¶i ®−îc lËp thμnh v¨n b¶n; c) X¸c nhËn ®éc lËp ®Ó x¸c nhËn sù ®óng ®¾n cña c¸c tÝnh to¸n ban ®Çu vμ/hoÆc c¸c ho¹t ®éng thiÕt kÕ kh¸c. 8.6. Phª chuÈn viÖc s¶n xuÊt th−¬ng m¹i ViÖc xem xÐt triÓn khai qu¸ tr×nh liªn quan ®Õn chÊt l−îng s¶n phÈm vμ qu¸ tr×nh s¶n xuÊt cÇn ph¶i ®−îc lËp thμnh c¸c tμi liÖu thÝch hîp vÒ quy ®Þnh kÜ thuËt ®èi víi s¶n phÈm vμ c¸c tiªu chuÈn vÒ kÜ thuËt s¶n xuÊt. Toμn bé tμi liÖu x¸c ®Þnh ch©t l−îng cña s¶n phÈm vμ c¸c ph−¬ng ph¸p s¶n xuÊt cÇn ph¶i ®−îc c¸c cÊp l·nh ®¹o thÝch hîp phª chuÈn. “Phª chuÈn” còng cã nghÜa lμ s¶n phÈm míi cã thÓ ®−îc s¶n xuÊt víi qu¸ tr×nh dù kiÕn. “Sù phª chuÈn” nμy lμ sù cho phÐp s¶n xuÊt vμ ®ång ý b¶n thiÕt kÕ cã thÓ ®−îc thùc hiÖn. 8.7. Xem xÐt sù s½n sμng cña thÞ tr−êng HÖ thèng chÊt l−îng ph¶i ®−îc xem xÐt ®Ó x¸c ®Þnh kh¶ n¨ng cña s¶n xuÊt vμ hç trî khi sö dông ®èi víi s¶n phÈm míi hoÆc s¶n phÈm c¶i tiÕn. Tïy thuéc v o lo¹i s¶n phÈm, viÖc xem xÐt cã thÓ bao gåm c¸c ®iÓm sau: a) Sù cã s½n vμ ®Çy ®ñ c¸c v¨n b¶n thñ tôc cho viÖc xö lÝ, vËn chuyÓn, b¶o qu¶n, ph©n phèi; b) Sù tån t¹i cña mét tæ chøc ph©n phèi vμ dÞch vô ®Çy ®ñ cho kh¸ch hμng; c) HuÊn luyÖn nh©n viªn t¸c nghiÖp; d) Sù thö t¹i chç; e) Chøng nhËn sù hoμn thμnh cã kÕt qu¶ c¸c thö nghiÖm ®¸nh gi¸ tr×nh ®é; f) KiÓm tra c¸c ®¬n vÞ s¶n xuÊt ®Çu tiªn vμ viÖc bao gãi vμ ghi nh·n chóng; g) B»ng chøng vÒ kh¶ n¨ng cña qu¸ tr×nh ®¸p øng quy ®Þnh kÜ thuËt vÒ thiÕt kÕ s¶n xuÊt. 8.8. KiÓm so¸t sù thay ®æi quy ®Þnh kÜ thuËt ®èi víi s¶n phÈm vμ qu¸ tr×nh HÖ thèng chÊt l−îng ph¶i cã thñ tôc ®Ó kiÓm so¸t viÖc ph¸t hμnh, thay ®æi v sñ déng c¸c tμi liÖu quy ®Þnh cho s¶n phÈm vμ qu¸ tr×nh vμ cho phÐp tiÕn hμnh c«ng viÖc cÇn thiÕt ®Ó thay ®æi cã thÓ ¶nh h−ëng ®Õn s¶n phÈm hoÆc qu¸ tr×nh trong suèt toμn bé chu k× sèng cña chóng. C¸c thñ tôc ph¶i quy ®Þnh c¸ch phª chuÈn cÇn thiÕt kh¸c nhau, c¸c ®iÓm vμ thêi gian quy ®Þnh ®Ó thùc hiÖn c¸c thay ®æi, lo¹i c¸c b¶n vÏ vμ b¶n quy ®Þnh kÜ thuËt lçi thêi ra khái khu vùc lμm viÖc vμ x¸c nhËn lμ c¸c thay ®æi ®· ®−îc thùc hiÖn ë c¸c ®iÓm vμ chç chØ ®Þnh. Qu¸ tr×nh kiÓm so¸t nμy ®−îc gäi lμ “kiÓm so¸t sù thay ®æi”. C¸c thñ tôc nμy cÇn ph¶i xö lÝ c¸c thay ®æi khÈn cÊp cÇn thiÕt ®Ó ng¨n ngõa s¶n xuÊt ra s¶n phÈm kh«ng phï hîp. CÇn ph¶i nghiªn cøu ®Ó xem xÐt chÝnh thøc viÖc quy ®Þnh vμ qu¸ tr×nh vμ viÖc thö nghiÖm khi ®é lín, sù phøc t¹p hoÆc rñi ro g¾n liÒn víi sù thay ®æi cho nh÷ng hμnh ®éng nh− vËy. 8.9. §¸nh gi¸ l¹i tr×nh ®é cña c¸c quy ®Þnh cho s¶n phÈm vμ qu¸ tr×nh Ph¶i ®Þnh k× tiÕn hμnh ®¸nh gi¸ l¹i s¶n phÈm nh»m ®¶m b¶o lμ s¶n phÈm vμ qu¸ tr×nh cßn cã gi¸ trÞ vÒ tÊt c¶ c¸c yªu cÇu quy ®Þnh. §iÒu nμy bao gåm viÖc xem xÐt c¸c nhu cÇu cña kh¸ch hμng vμ c¸c quy ®Þnh kÜ thuËt xuÊt ph¸t tõ kinh nghiÖm thùc tÕ, nh÷ng kh¶o s¸t vÒ tÝnh n¨ng sö dông thùc tÕ hoÆc c«ng nghÖ vμ kÜ thuËt míi. ViÖc xem xÐt còng ph¶i ®Ò cËp ®Õn c¸c söa ®æi cña qu¸ tr×nh. HÖ thèng chÊt l−îng ph¶i ®¶m b¶o mäi kinh nghiÖm s¶n xuÊt vμ thùc tÕ chØ râ nhu cÇu thay ®æi thiÕt kÕ ®Òu ®−îc ph¶n håi ®Ó ph©n tÝch. CÇn ph¶i thËn träng ®Ó c¸c thay ®æi thiÕt kÕ kh«ng Page 12
  13. TIÊU CHUẨN VIỆT NAM TCVN ISO 9004-3 : 1995 g©y ra sù xuèng cÊp c¶ chÊt l−îng s¶n phÈm vμ ®Ó c¸c thay ®æi ®Ò nghÞ ®−îc ®¸nh gi¸ vÒ t¸c ®éng cña chóng ®èi víi tÊt c¶ c¸c ®Æc tr−ng chÊt l−îng s¶n phÈm ®· quy ®Þnh. 9. ChÊt l−îng trong thu mua 9.1. Kh¸i qu¸t Nguyªn liÖu vμ vËt liÖu phô mua vμo nh− n−íc, hãa chÊt, khÝ cã thÓ trë thμnh phÇn cÊu thμnh s¶n phÈm cña c«ng ty vμ cã thÓ trùc tiÕp ¶nh h−ëng ®Õn chÊt l−îng s¶n phÈm. Ph¶i xem xÐt cÈn thËn vÒ kh¶ n¨ng chÕ biÕn cña c¸c ph−¬ng tiÖn s¶n xuÊt khi quy ®Þnh c¸c nguyªn liÖu vμ vËt liÖu phô. Còng ph¶i xem xÐt chÊt l−îng c¸c dÞch vô nh− kiÓm ®Þnh vμ c¸c qu¸ tr×nh ®Æc biÖt. ViÖc nhËp c¸c hμng mua vμo cÇn ph¶i ®−îc lËp kÕ ho¹ch vμ kiÓm so¸t. Ng−êi mua cÇn ph¶i cã quan hÖ lμm viÖc mËt thiÕt vμ mét hÖ thèng ph¶n håi víi mçi ng−êi cung øng. Theo c¸ch ®ã, cã thÓ duy tr× ch−¬ng tr×nh c¶i tiÕn chÊt l−îng liªn tôc vμ tr¸nh hoÆc gi¶i quyÕt nhanh c¸c tranh chÊp. Quan hÖ lμm viÖc mËt thiÕt vμ hÖ thèng ph¶n håi nμy sÏ cã lîi cho c¶ ng−êi mua lÉn ng−êi cung cÊp. Ch−¬ng tr×nh chÊt l−îng trong thu mua ®èi víi c¶ ng−êi cung cÊp bªn ngoμi vμ bªn trong gåm tèi thiÓu c¸c yÕu tè sau: a) Yªu cÇu ®èi víi quy ®Þnh kü thuËt, b¶n vÏ vμ c¸c ®¬n ®Æt hμng (xem 9,2); b) Lùa chän nh÷ng ng−êi cung cÊp cã tr×nh ®é (xem 9.3); c) Tháa thuËn vÒ ®¶m b¶o chÊt l−îng (xem 9.4); d) Tháa thuËn vÒ ph−¬ng ph¸p x¸c nhËn (xem 9.5); e) §iÒu kho¶n cho viÖc gi¶i quyÕt c¸c tranh chÊp vÒ chÊt l−îng (xem 9.6); f) C¸c ph−¬ng ¸n kiÓm tra tiÕp nhËn thÝch hîp (xem 9.7); g) KiÓm so¸t tiÕp nhËn (xem 9.7); h) Biªn b¶n chÊt l−îng tiÕp nhËn (xem 9.8). 9.2. yªu cÇu ®èi víi c¸c b¶n quy ®Þnh kÜ thuËt, b¶n vÏ vμ c¸c ®¬n ®Æt hμng ViÖc ®Þnh râ c¸c yªu cÇu lμ b−íc ®Çu ®Ó tiÕp nhËn tèt hμng cung cÊp. Th«ng th−êng c¸c yªu cÇu nμy cã trong c¸c b¶n quy ®Þnh kÜ thuËt cña hîp ®ång, c¸c b¶n vÏ vμ c¸c ®¬n ®Æt hμng giao cho ng−êi cung øng. Ho¹t ®éng mua vμo ph¶i x©y dùng c¸c ph−¬ng ph¸p thÝch hîp ®Ó ®¶m b¶o r»ng yªu cÇu ®èi víi c¸c hμng cung cÊp ®−îc x¸c ®Þnh râ rμng, th«ng b¸o vμ, ®iÒu quan träng nhÊt lμ ®−îc ng−êi cung cÊp hoμn toμn th«ng hiÓu. C¸c ph−¬ng ph¸p nμy cã thÓ bao gåm c¸c b¶n thñ tôc vÒ so¹n th¶o c¸c b¶n quy ®Þnh kÜ thuËt, c¸c b¶n vÏ vμ c¸c ®¬n ®Æt hμng, c¸c héi nghÞ gi÷a ng−êi b¸n vμ ng−êi mua tr−íc khi ®−a ra c¸c ®¬n ®Æt hμng, c¸c héi nghÞ gi÷a ng−êi b¸n vμ ng−êi mua tr−íc khi ®−a ra ®¬n ®Æt hμng, vμ c¸c ph−¬ng ph¸p kh¸c thÝch hîp víi c¸c hμng cung cÊp ®ang ®−îc thu mua. C¸c tμi liÖu vÒ mua vμ ph¶i cã c¸c d÷ liÖu m« t¶ râ rμng s¶n phÈm hoÆc dÞch vô ®Æt hμng. C¸c yÕu tè cã thÓ bao gåm: a) X¸c ®Þnh chÝnh x¸c h¹ng; b) C¸c h−íng dÉn kiÓm tra vμ c¸c b¶n quy ®Þnh kÜ thuËt hiÖn hμnh; c) Tiªu chuÈn vÒ hÖ thèng chÊt l−îng cÇn ph¶i ¸p dông; d) yªu cÇu vÒ b»ng chøng kiÓm so¸t qu¸ tr×nh cña ng−êi cung cÊp (vÝ dô c¸c biÓu ®å kiÓm so¸t); e) M« t¶ chÝnh x¸c thμnh phÇn hãa häc vμ tÝnh chÊt vËt lÝ; f) yªu cÇu vÒ bao gãi, ghi nh·n, vËn chuyÓn vμ thêi gian giao hμng; Page 13
  14. TIÊU CHUẨN VIỆT NAM TCVN ISO 9004-3 : 1995 g) C¸c quy ®Þnh vÒ ph−¬ng ph¸p kiÓm nghiÖm vμ c¸c h−íng dÉn ph©n tÝch; h) Th«ng b¸o tr−íc khi ng−êi cung cÊp cã c¸c thay ®æi vÒ thμnh phÇn vËt liÖu hoÆc vÒ qu¸ tr×nh. C¸c yªu cÇu nμy còng cÇn ®−îc ¸p dông cho ng−êi cung øng “bªn trong”. Cã thÓ lμ cã lîi nÕu so¹n th¶o c¸c tháa thuËn cung cÊp chÝnh thøc trong néi bé mét c«ng ty. C¸c tμi liÖu mua vμo cÇn ®−îc xem xÐt vÒ tÝnh chÝnh x¸c vμ ®ñ bé tr−íc khi ®−a ra. Chó thÝch: Khi mua c¸c m¸y mãc hoÆc thiÕt bÞ, cÇn ph¶i nghiªn cøu quy ®Þnh c¸c kh¶ n¨ng thùc hiÖn qu¸ tr×nh cña chóng. 9.3. Lùa chän nh÷ng ng−êi cung øng cã tr×nh ®é. Mçi ng−êi cung øng cÇn ph¶i cã kh¶ n¨ng râ rμng trong viÖc cung cÊp hμng hãa ®¸p øng tÊt c¶ c¸c yªu cÇu cña c¸c quy ®Þnh kÜ thuËt, b¶n vÏ vμ ®¬n ®Æt hμng. C¸c ph−¬ng ph¸p x¸c ®Þnh kh¶ n¨ng nμy cã thÓ bao gåm tËp hîp mét sè c¸c ®iÓm sau: a) §¸nh gi¸ t¹i chç kh¶ n¨ng cña ng−êi cung øng vμ/hoÆc hÖ thèng chÊt l−îng; b) §¸nh gi¸ c¸c mÉu s¶n phÈm; c) Nghiªn cøu nh÷ng mÆt hμng cung cÊp t−¬ng tù trong qu¸ khø; d) KÕt qu¶ thö c¸c hμng cung cÊp t−¬ng tù; e) C¸c d÷ liÖu thèng kª liªn quan ®Õn sù phï hîp cña qu¸ tr×nh cña ng−êi cung øng; f) Kinh nghiÖm ®· c«ng bè cña nh÷ng ng−êi sö dông kh¸c. 9.4. Tháa thuËn vÒ ®¶m b¶o chÊt l−îng Ng−êi cung øng ph¶i thÊu hiÓu râ rμng vÒ ®¶m b¶o chÊt l−îng mμ hä ph¶i chÞu tr¸ch nhiÖm. Sù ®¶m b¶o ng−êi cung øng cã thÓ gåm c¸c d¹ng sau: a) Ng−êi mua tin t−ëng vμo hÖ thèng ®¶m b¶o chÊt l−îng cña ng−êi cung íng; b) XuÊt tr×nh c¸c sè liÖu cung øng tra/thö quy ČÏnh hoÆc c¸c h× sk cung øng suèt qu¸ tr×nh kÌm theo; c) KiÓm tra/thö nghiÖm 100% do ng−êi cung øng tiÕn h nh; d) KiÓm tra/thö nghiÖm thu tõng l« b»ng c¸ch lÊy mÉu do ng−êi cung øng tiÕn h nh; e) Thùc hiÖn hÖ thèng ®¶m b¶o chÊt l−îng chÝnh thøc theo yªu cÇu cña ng−êi mua; f) Kh«ng cÇn lμm g×, ng−êi mua dùa vμo kiÓm tra tiÕp nhËn hoÆc ph©n tÝch lÊy mÉu t¹i chç. C¸c ®iÒu kho¶n vÒ ®¶m b¶o ph¶i t−¬ng xøng víi nhu cÇu kinh doanh cña ng−êi mua vμ ph¶i tr¸nh nh÷ng chi phÝ kh«ng cÇn thiÕt. Trong mét sè tr−êng hîp, cã thÓ bao gåm hÖ thèng ®¶m b¶o chÊt l−îng (xem TCVN ISO 9001, TCVN ISO 9002 vμ TCVN ISO 9003). §iÒu nμy cã thÓ bao gåm c¶ viÖc ®¸nh gi¸ ®Þnh k× cña ng−êi mua ®èi víi hÖ thèng ®¶m b¶o chÊt l−îng cña ng−êi cung øng. 9.5. Tháa thuËn vÒ ph−¬ng ph¸p x¸c nhËn Ph¶i tháa thuËn râ rμng víi ng−êi cung øng vÒ ph−¬ng ph¸p x¸c ®Þnh sù phï hîp víi c¸c yªu cÇu cña ng−êi mua. Nh÷ng tháa thuËn nμy còng cã thÓ bao gåm sù trao ®æi c¸c sè liÖu vÒ kiÓm tra vμ thö víi môc ®Ých c¶i tiÕn h¬n n÷a chÊt l−îng. C¸c tháa thuËn ®¹t ®−îc cã thÓ gi¶m tèi ®a c¸c khã kh¨n trong viÖc gi¶i thÝch c¸c yªu cÇu còng nh− c¸c ph−¬ng ph¸p kiÓm tra, thö hoÆc lÊy mÉu. 9.6. C¸c ®iÒu kho¶n ®Ó gi¶i quyÕt c¸c tranh chÊp vÒ chÊt l−îng. Ph¶i thiÕt lËp c¸c hÖ thèng vμ thñ tôc ®Ó cã thÓ gi¶i quyÕt c¸c tranh chÊp liªn quan ®Õn chÊt l−îng víi ng−êi cung øng. CÇn ph¶i cã nh÷ng ®iÒu kho¶n ®Ò cËp ®Õn nh÷ng vÊn ®Ò th−êng ngμy vμ vÊn ®Ò ®ét xuÊt. Mét khÝa c¹nh rÊt quan träng cña c¸c hÖ thèng vμ thñ tôc nμy lμ ®iÒu kho¶n vÒ c¶i tiÕn trao ®æi th«ng tin gi÷a ng−êi mua vμ ng−êi cung øng vÒ nh÷ng vÊn ®Ò ¶nh h−ëng ®Õn chÊt l−îng. 9.7. LËp kÕ ho¹ch kiÓm tra vμ kiÓm so¸t khi nhËn Page 14
  15. TIÊU CHUẨN VIỆT NAM TCVN ISO 9004-3 : 1995 Ph¶i cã nh÷ng biÖn ph¸p thÝch hîp ®Ó ®¶m b¶o r»ng nh÷ng hμng nhËp ®−îc kiÓm so¸t mét c¸ch ®óng ®¾n. C¸c thñ tôc ®ã cÇn ph¶i bao gåm viÖc t¸ch riªng hoÆc c¸c ph−¬ng ph¸p thÝch hîp kh¸c ®Ó ng¨n ngõa nh÷ng hμng cung cÊp kh«ng ®¹t chÊt l−îng v« t×nh ®−îc sö dông (Xem 14.4). Ph¶i dù kiÕn cÈn thËn ph¹m vi thùc hiÖn kiÓm tra tiÕp nhËn. Khi thÊy viÖc kiÓm tra lμ cÇn thiÕt th× cÇn ph¶i lùa chän møc ®é kiÓm tra cã l−u ý ®Õn tæng chi phÝ. Ngoμi ra, khi cã quyÕt ®Þnh kiÓm tra, ph¶i lùa chän cÈn thËn c¸c ®Æc tr−ng cÇn kiÓm tra. Tr−íc khi hμng vÒ, ph¶i ®¶m b¶o r»ng tÊt c¶ c¸c dông cô lÊy mÉu cÇn thiÕt, b×nh ®ùng mÉu vμ thuèc thö ®Ó ph©n tÝch hãa, thiÕt bÞ ®o, dông cô vμ thiÕt bÞ ph¶i cã s½n vμ ®−îc kiÓm ®Þnh ®óng ®¾n, cïng víi nh÷ng nh©n viªn ®· ®−îc huÊn luyÖn ®Çy ®ñ. Trong mét vμi tr−êng hîp, cÇn ph¶i vËn chuyÓn ®−êng dμi hoÆc nhiÒu ngμy ®Ó giao nh÷ng s¶n phÈm mua ®−îc tõ ng−êi cung øng sang ng−êi mua. Tr−íc khi giao ng−êi cung øng nªn tr×nh cho ng−êi mua nh÷ng mÉu gièng nh− vËt liÖu sÏ giao. 9.8. Hå s¬ chÊt l−îng khi nhËn CÇn ph¶i gi÷ nh÷ng hå s¬ chÊt l−îng khi nhËn thÝch hîp ®Ó cã s½n c¸c sè liÖu theo thêi gian nh»m ®¸nh gi¸ ®Æc tÝnh vμ xu h−íng chÊt l−îng cña ng−êi cung øng. Ngoμi ra, nªn vμ trong mét vμi tr−êng hîp, cÇn ph¶i gi÷ nh÷ng hå s¬ x¸c ** nh»m môc ®Ých t×m ra nguån gèc. Cã thÓ nªn gi÷ l¹i c¸c mÉu cña mçi l« trong mét thêi gian nhÊt ®Þnh. 10. ChÊt l−îng trong s¶n xuÊt 10.1. LËp kÕ ho¹ch s¶n xuÊt cã kiÓm so¸t: 10.1.1. ViÖc lËp kÕ ho¹ch s¶n xuÊt cÇn ph¶i ®¶m b¶o sao cho c¸c ho¹t ®éng nμy tiÕn hμnh trong c¸c ®iÒu kiÖn ®−îc kiÓm so¸t theo c¸ch thøc vμ tr×nh tù nhÊt ®Þnh. C¸c ®iÒu kiÖn ®−îc kiÓm so¸t bao gåm viÖc kiÓm so¸t thÝch hîp vËt t− thiÕt bÞ s¶n xuÊt, qu¸ tr×nh vμ thñ tôc, phÐp ®o, phÇn mÒm m¸y tÝnh, nhμ m¸y vμ c¸c hμng cung cÊp, vËt dông vμ m«i tr−êng cã liªn quan. Khi b¾t ®Çu s¶n xuÊt, ph¶i thiÕt lËp mét hÖ thèng b¸o tr−íc ®Ó x¸c ®Þnh c¶n trë ®èi víi s¶n xuÊt æn ®Þnh. Ph¶i quy ®Þnh nh÷ng ho¹t ®éng s¶n xuÊt ë møc ®é cÇn thiÕt b»ng c¸c b¶n h−íng dÉn c«ng viÖc. Ph¶i tiÕn hμnh nghiªn cøu kh¶ n¨ng cña qu¸ tr×nh ®Ó x¸c ®Þnh hiÖu qu¶ cña mét qu¸ tr×nh (xem 10.2). Ph¶i xem xÐt cÈn thËn hiÖu qu¶ t−¬ng quan ®· cã trong c¸c qu¸ tr×nh ®ã. C¸c ®iÒu kho¶n chung ¸p dông trong suèt qu¸ tr×nh ph¶i ®−îc lËp thμnh v¨n b¶n vμ ®−îc nªu ®Ó tra cøu tham kh¶o trong c¸c h−íng dÉn c«ng viÖc vμ h−íng dÉn nμy cÇn ph¶i m« t¶ chuÈn cø ®Ó x¸c ®Þnh sù hoμn thμnh tèt ®Ñp c«ng viÖc vμ sù phï hîp víi c¸c quy ®Þnh kü thuËt vμ tiªu chuÈn tay nghÒ giái, tiªu chuÈn tay nghÒ ph¶i ®−îc x¸c ®Þnh ë møc ®é cÇn thiÕt b»ng c¸c b¶n tiªu chuÈn, vμ/ hoÆc mÉu thö cô thÓ. 10.1.2. Sù x¸c nhËn t×nh tr¹ng chÊt l−îng cña mét s¶n phÈm, qu¸ tr×nh, phÇn mÒm tμi liÖu hoÆc m«i tr−êng cÇn thiÕt ®−îc xÐt t¹i c¸c ®iÓm quan träng cña d©y chuyÒn s¶n xuÊt ®Ó gi¶m tíi møc thÊp nhÊt cña sai sãt vμ n©ng tèi ®a s¶n l−îng. Do tÝnh chÊt cña chóng, vËt liÖu chÕ biÕn (rêi) b»ng qu¸ tr×nh liªn tôc cã thÓ lÊy mÉu. T×nh h×nh nμy lμm t¨ng tÇm quan träng cña viÖc ¸p dông lÊy mÉu ®Ó thèng kª vμ c¸c thñ tôc ®¸nh gi¸ ®èi víi c¸c vËt liÖu chÕ biÕn. ViÖc sö dông c¸c biÓu ®å kiÓm so¸t vμ c¸c thñ tôc vμ ph−¬ng ¸n lÊy mÉu theo thèng kª lμ c¸c vÝ dô vÒ c¸c kÜ thuËt ®−îc dïng ®Ó lμm dÔ dμng cho viÖc kiÓm so¸t s¶n xuÊt/qu¸ tr×nh (còng xem 12.2). 10.1.3. ViÖc x¸c nhËn ë mçi giai ®o¹n cÇn ph¶i liªn hÖ trùc tiÕp víi c¸c quy ®Þnh kÜ thuËt ®èi víi thμnh phÈm hoÆc víi yªu cÇu néi bé. NÕu viÖc x¸c nhËn c¸c ®Æc tr−ng b¶n th©n qu¸ tr×nh kh«ng thùc tÕ hoÆc kh«ng thÓ lμm ®−îc vÒ mÆt vËt chÊt hoÆc kinh Page 15
  16. TIÊU CHUẨN VIỆT NAM TCVN ISO 9004-3 : 1995 tÕ, th× ph¶i ¸p dông viÖc x¸c nhËn s¶n phÈm. Trong tÊt c¶ c¸c tr−êng hîp mèi liªn quan gi÷a viÖc kiÓm so¸t trong qu¸ tr×nh, c¸c quy ®Þnh kÜ thuËt cña chóng vμ c¸c quy ®Þnh kÜ thuËt ®èi víi s¶n phÈm cuèi cïng ph¶i ®−îc th«ng b¸o cho s¶n xuÊt vμ nh©n viªn kiÓm tra vμ lËp thμnh v¨n b¶n. 10.1.4. Ph¶i lËp kÕ ho¹ch vμ quy ®Þnh cô thÓ tÊt c¶ c¸c kiÓm tra trong qu¸ tr×nh vμ kiÓm tra cuèi cïng. Ph¶i gi÷ g×n c¸c v¨n b¶n thñ tôc thö vμ kiÓm tra, bao gåm c¶ c¸c thiÕt bÞ riªng biÖt ®Ó thùc hiÖn nh÷ng sù kiÓm tra vμ thö ®ã, còng nh− lμ yªu cÇu quy ®Þnh vμ/hoÆc (nh÷ng) tiªu chuÈn vμ tay nghÒ cho tõng ®Æc tr−ng chÊt l−îng cÇn kiÓm tra. 10.1.5. CÇn ph¶i khuyÕn khÝch c¸c nç lùc ph¸t triÓn c¸c ph−¬ng ph¸p míi ®Ó c¶i tiÕn chÊt l−îng s¶n xuÊt vμ kh¶ n¨ng cña qu¸ tr×nh. 10.2. Kh¶ n¨ng cña qu¸ tr×nh C¸c qu¸ tr×nh cña s¶n xuÊt cÇn ph¶i ®−îc x¸c nhËn lμ cã thÓ s¶n xuÊt phï hîp víi c¸c quy ®Þnh kÜ thuËt cña s¶n phÈm. C¸c ho¹t ®éng g¾n liÒn víi c¸c ®Æc tr−ng cña s¶n phÈm hoÆc qu¸ tr×nh cã thÓ cã mét t¸c ®éng cã ý nghÜa ®èi víi chÊt l−îng s¶n phÈm cÇn ph¶i ®−îc x¸c ®Þnh. CÇn ph¶i thiÕt lËp viÖc kiÓm so¸t thÝch hîp ®Ó ®¶m b¶o r»ng c¸c ®Æc tr−ng nμy n»m trong quy ®Þnh kÜ thuËt hoÆc lμ c¸c söa ®æi hoÆc c¸c söa ®æi hay thay ®æi thÝch hîp ®· ®−îc tiÕn hμnh. ViÖc x¸c nhËn c¸c qu¸ tr×nh s¶n xuÊt cÇn ph¶i bao gåm vËt liÖu, thiÕt bÞ, phÐp ®o c¸c ®Æc tr−ng cña s¶n phÈm vμ qu¸ tr×nh, hÖ thèng m¸y tÝnh vμ phÇn mÒm, c¸c thñ tôc vμ nh©n viªn. 10.3. Hμng cung cÊp, vËt dông vμ m«i tr−êng Chç nμo lμ quan träng ®èi víi c¸c ®Æc tr−ng chÊt l−îng, th× ®Òu ph¶i kiÓm so¸t vμ x¸c nhËn ®Þnh k× ®èi víi c¸c vËt liÖu vμ vËt dông phô trî nh− n−íc, kh«ng khÝ nÐn, n¨ng lùc ®iÖn, nhiªn liÖu vμ hãa chÊt dïng cho viÖc chÕ biÕn ®Ó ®¶m b¶o sù ®ång nhÊt vÒ hiÖu qu¶ ®èi víi qu¸ tr×nh. C¸c lo¹i hμng cung cÊp nμy cã thÓ lμ quan träng khi chóng cã thÓ x©m nhËp vμo s¶n phÈm. Chç nμo mμ mét m«i tr−êng s¶n xuÊt (nh− nhiÖt ®é, ®é Èm vμ ®é s¹ch) lμ quan träng ®èi víi chÊt l−îng cña s¶n phÈm th× ®Òu cÇn ph¶i quy ®Þnh, kiÓm so¸t vμ x¸c nhËn c¸c giíi h¹n thÝch hîp. C¸c ®iÒu kiÖn cña m«i tr−êng vμ qu¸ tr×nh cã thÓ ¶nh h−ëng râ ®Õn chÊt l−îng s¶n phÈm trong s¶n xuÊt cÇn ®−îc ghi l¹i trong nh÷ng kho¶ng thêi gian ®Òu ®Æn vμ ®−îc dïng nh− chøng cø ®¶m b¶o chÊt l−îng s¶n phÈm. 11. KiÓm so¸t s¶n xuÊt 11.1. Kh¸i qu¸t Vßng chÊt l−îng bao hμm viÖc kiÓm so¸t chÊt l−îng trong mét chu tr×nh s¶n xuÊt. (Xem 5.1 trong ®ã nªu ra sù t−¬ng t¸c cña c¸c chøc n¨ng kh¸c nhau cña hÖ thèng chÊt l−îng). 11.2. KiÓm so¸t vËt liÖu vμ kh¶ n¨ng truy t×m nguån gèc vËt liÖu TÊt c¶ c¸c vËt liÖu cÇn ph¶i phï hîp víi c¸c quy ®Þnh kü thuËt vμ tiªu chuÈn chÊt l−îng thÝch hîp tr−íc khi ®−a vμo s¶n xuÊt. Tuy nhiªn, trong viÖc x¸c ®Þnh møc ®é thö vμ/ hoÆc kiÓm tra cÇn thiÕt, cÇn ph¶i xem xÐt t¸c ®éng cña chi phÝ vμ hËu qu¶ mμ chÊt l−îng cña vËt liÖu thÊp h¬n tiªu chuÈn sÏ cã ®èi víi d©y chuyÒn s¶n xuÊt (xem ®iÒu 9). VËt liÖu cÇn ®−îc b¶o qu¶n, ph©n lo¹i, xö lý vμ b¶o vÖ thÝch hîp trong s¶n xuÊt ®Ó gi÷ ®−îc sù phï hîp cña chóng. §Æc biÖt cÇn xem xÐt viÖc kiÓm so¸t tuæi thä vμ sù hñy ho¹i. Do kh¶ n¨ng truy t×m nguån gèc cña vËt liÖu trong nhμ m¸y lμ quan träng ®èi víi chÊt l−îng, cÇn ph¶i duy tr× sù x¸c ®Þnh thÝch hîp trong suèt qu¸ tr×nh s¶n xuÊt ®Ó ®¶m b¶o kh¶ n¨ng truy t×m nguån gèc viÖc x¸c ®Þnh vËt liÖu vμ t×nh tr¹ng chÊt l−îng ban ®Çu (xem 11.7 vμ 16.1.3). KiÓm so¸t vËt liÖu vμ kh¶ n¨ng truy t×m nguån gèc cã thÓ lμm nÈy sinh c¸c vÊn ®Ò cô thÓ khi liªn quan ®Õn c¸c qu¸ tr×nh liªn tôc. §èi víi c¸c qu¸ tr×nh nh− vËy th−êng lμ phô thuéc vμo sù ph©n tÝch thùc tÕ. Page 16
  17. TIÊU CHUẨN VIỆT NAM TCVN ISO 9004-3 : 1995 11.3. KiÓm so¸t vμ b¶o tr× thiÕt bÞ TÊt c¶ c¸c thiÕt bÞ s¶n xuÊt vμ dông cô thuéc qu¸ tr×nh cÇn ph¶i ®−îc thö vÒ ®é sai lÖch vμ ®é chÝnh x¸c tr−íc khi dïng. CÇn ph¶i ®Æc biÖt l−u ý ®Õn c¸c m¸y tÝnh dïng trong viÖc kiÓm so¸t qu¸ tr×nh vμ ®Æc biÖt lμ sù b¶o tr× phÇn mÒm cã liªn quan (xem 13.1). ThiÕt bÞ ph¶i ®−îc b¶o qu¶n thÝch hîp ®−îc b¶o vÖ ®Çy ®ñ gi÷a nh÷ng lÇn sö dông vμ ®−îc x¸c nhËn hoÆc kiÓm ®Þnh l¹i vμo nh÷ng kho¶ng thêi gian thÝch hîp ®Ó ®¶m b¶o ®é sai lÖch vμ ®é chÝnh x¸c cña nã. CÇn ph¶i lËp mét ch−¬ng tr×nh b¶o tr× dù phßng ®Ó ®¶m b¶o kh¶ n¨ng liªn tôc cho qu¸ tr×nh. CÇn ph¶i ®Æc biÖt l−u ý ®Õn c¸c ®Æc tr−ng cña qu¸ tr×nh tham gia vμo c¸c ®Æc tr−ng chñ yÕu vÒ chÊt l−îng cña s¶n phÈm. 11.4. C¸c qu¸ tr×nh ®Æc biÖt CÇn ph¶i ®Æc biÖt xem xÐt c¸c giai ®o¹n cña qu¸ tr×nh mμ ë ®ã viÖc kiÓm so¸t lμ ®Æc biÖt quan träng ®èi víi chÊt l−îng s¶n phÈm. CÇn ph¶i tiÕn hμnh x¸c nhËn th−êng xuyªn h¬n ë c¸c giai ®o¹n ®ã. Khi x¸c nhËn chØ ra lμ cã mét sù kh«ng phï hîp víi c¸c th«ng sè ®· quy ®Þnh hoÆc mong muèn cña s¶n phÈm hoÆc qu¸ tr×nh, cÇn ph¶i cã hμnh ®éng ®Ó söa ch÷a qu¸ tr×nh. §iÒu nμy cã thÓ bao gåm mét sù t¹m ngõng qu¸ tr×nh. Cã thÓ yªu cÇu cã sù thay ®æi vÒ l¾p ®Æt ®¬n vÞ, ®iÒu chØnh ®Çu vμo hoÆc t−¬ng tù, cã thÓ ®−îc yªu cÇu theo mét thñ tôc ®· x¸c ®Þnh tr−íc. CÇn ph¶i tiÕn hμnh sù x¸c nhËn th−êng xuyªn h¬n ®èi víi c¸c qu¸ tr×nh ®Æc biÖt ®Ó kiÓm tra vÒ: a) §é chÝnh x¸c vμ biÕn ®éng cña thiÕt bÞ dïng ®Ó lμm hoÆc do s¶n phÈm, bao gåm c¶ l¾p ®Æt vμ ®iÒu chØnh; b) KÜ n¨ng, kh¶ n¨ng vμ hiÓu biÕt cña nh©n viªn thao t¸c ®Ó ®¸p øng c¸c yªu cÇu cña chÊt l−îng; c) KÜ thuËt x¸c nhËn bao gåm c¸c phÐp ®o ¸p suÊt, thêi gian, nhiÖt ®é, l−u l−îng, m«i tr−êng vμ møc ®é ®o ®−îc tiÕn hμnh ®Ó ®¸nh gi¸ c¸c ®Æc tr−ng vËt lÝ vμ hãa; d) ViÖc l−u tr÷ c¸c hå s¬ chøng nhËn vÒ nh©n viªn, qu¸ tr×nh vμ thiÕt bÞ. 11.5. Tμi liÖu CÇn ph¶i kiÓm so¸t c¸c v¨n b¶n h−íng dÉn c«ng viÖc, c¸c quy ®Þnh kÜ thuËt vμ b¶n vÏ nh− quy ®Þnh cña hÖ thèng chÊt l−îng (xem 5.3 vμ 17.2). 11.6. KiÓm so¸t sù thay ®æi cña qu¸ tr×nh Nh÷ng ng−êi chÞu tr¸ch nhiÖm cho phÐp nh÷ng sù thay ®æi vÒ qu¸ tr×nh cÇn ph¶i ®−îc chØ râ vμ, khi cÇn thiÕt, cÇn ph¶i ®−îc sù nhÊt trÝ cña kh¸ch hμng. Còng gièng nh− víi c¸c thay ®æi thiÕt kÕ, tÊt c¶ c¸c thay ®æi thiÕt kÕ, tÊt c¶ c¸c thay ®æi vÒ thiÕt bÞ s¶n xuÊt, vËt liÖu hoÆc qu¸ tr×nh cÇn ph¶i ®−îc lËp thμnh v¨n b¶n. ViÖc ¸p dông cÇn ph¶i ®−îc ®Ò cËp ®Õn trong c¸c thñ tôc nhÊt ®Þnh. KiÓm so¸t sù thay ®æi lμ sèng cßn do v× mét sù thay ®æi cã thÓ lμm biÕn ®æi mét ®Æc tr−ng kh«ng ®−îc ®o hoÆc kh«ng ®o ®−îc, ¶nh h−ëng ®Õn kh¸ch hμng. Sau bÊt kú mét sù thay ®æi nμo, mét s¶n phÈm cÇn ph¶i ®−îc ®¸nh gi¸ ®Ó x¸c nhËn r»ng sù thay ®æi ®· cã hiÖu qu¶ mong muèn ®èi víi chÊt l−îng s¶n phÈm. Mäi thay ®æi trong quan hÖ gi÷a qu¸ tr×nh vμ c¸c ®Æc tr−ng cña s¶n phÈm do sù thay ®æi mμ cã ph¶i ®−îc lËp thμnh v¨n b¶n vμ th«ng b¸o thÝch hîp. 11.7. KiÓm so¸t t×nh tr¹ng x¸c nhËn. §èi víi c¸c qu¸ tr×nh liªn tôc, cÇn ph¶i ®Æc biÖt chó ý ®Õn t×nh tr¹ng x¸c nhËn cña vËt liÖu. CÇn ph¶i th−êng xuyªn ghi l¹i b»ng m¸y tÝnh t×nh tr¹ng x¸c nhËn. 11.8. KiÓm so¸t c¸c vËt liÖu kh«ng phï hîp. CÇn ph¶i cã quy ®Þnh sù x¸c ®Þnh ch¾c ch¾n vμ kiÓm so¸t tÊt c¶ c¸c vËt liÖu kh«ng phï hîp (xem ®iÒu 14). Page 17
  18. TIÊU CHUẨN VIỆT NAM TCVN ISO 9004-3 : 1995 12. KiÓm tra x¸c nhËn s¶n phÈm 12.1. Nguyªn vËt liÖu nhËp vμo Ph−¬ng ph¸p dïng ®Ó ®¶m b¶o r»ng chÊt l−îng cña c¸c vËt liÖu mua, ®−îc nhËn vμo s¶n xuÊt sÏ phô thuéc vμo tÇm quan träng cña ®èi t−îng ®èi víi chÊt l−îng, t×nh tr¹ng kiÓm so¸t vμ c¸c th«ng tin cã s½n tõ nh÷ng cung øng vμ c¸c t¸c ®éng ®èi víi chi phÝ (xem ®iÒu 9, cô thÓ lμ 9.7 vμ 9.8). C¶ vËt liÖu rêi vμ vËt liÖu ®ãng gãi cÇn ph¶i ®−îc ®Ó riªng vμ/hoÆc ®¸nh dÊu ®Ó tr¸nh sö dông tr−íc khi ®−îc chÊp nhËn vμ tr¸nh v« ý trén lÉn. §−a c¸c vËt liÖu rêi míi vμo hμng tån kho c¸c vËt liÖu hiÖn cã lμm t¨ng nguy c¬ g©y « nhiÔm chÐo (trén lÉn c¸c vËt liÖu). Trong mét sè tr−êng hîp (vÝ dô l« hμng qua ®−êng èng), nguyªn vËt liÖu ®i trùc tiÕp tõ qu¸ tr×nh cña ng−êi cung øng, mμ kh«ng vμo kho, vμ ®−îc tiªu thô ngay trong qu¸ tr×nh cña ng−êi tiªu thô. Trong c¸c tr−êng hîp ®ã, cã thÓ ph¶i cÇn ®Õn sù tin cËy lÉn nhau víi møc ®é ®· ®−îc th¶o luËn trong 9.4 a). 12.2. Theo dâi vμ kiÓm so¸t trong qu¸ tr×nh CÇn ph¶i xem xÐt viÖc kiÓm tra hoÆc thö t¹i c¸c ®iÓm thÝch hîp trong qu¸ tr×nh ®Ó x¸c nhËn sù phï hîp. VÞ trÝ vμ tÇn sè sÏ phô thuéc vμo tÇm quan träng cña c¸c ®Æc tr−ng vμ sù dÔ dμng x¸c nhËn ë giai ®o¹n s¶n xuÊt. Nãi chung, cÇn ph¶i tiÕn hμnh sù x¸c nhËn cμng gÇn ®iÓm sinh ra tÝnh chÊt hoÆc ®Æc tr−ng cμng tèt. NhiÒu ngμnh c«ng nghiÖp vËt liÖu gia c«ng phô thuéc rÊt nhiÒu vμo c¸c thiÕt bÞ kiÓm so¸t tù ®éng theo thêi gian thùc. Ngoμi ra, nhiÒu vßng chu tr×nh lËp l¹i néi bé ®−îc kiÓm so¸t theo thêi gian thùc. Môc ®Ých chung lμ kiÓm so¸t c¸c th«ng sè qu¸ tr×nh quan träng so víi c¸c gi¸ trÞ môc tiªu, vμ/hoÆc n»m trong c¸c dÉy ®· ®−îc chÊp thuËn. ViÖc theo dâi vμ kiÓm so¸t cã thÓ bao gåm: a) ViÖc sö dông c¸c bé c¶m biÕn, thiÕt bÞ ®iÒu khiÓn vμ ng−êi thao t¸c vßng ph¶n håi (vÝ dô kiÓm so¸t l−u l−îng); b) Ph©n tÝch hoÆc kiÓm tra tù ®éng (VÝ dô: s¾c kÝ khÝ trªn tuyÕn m¸y quÐt hång ngo¹i); c) Ph©n tÝch hãa vμ vËt lÝ ngo¹i tuyÕn (VÝ dô: thμnh phÇn mÉu); d) Quan s¸t b»ng dông cô do nh÷ng ng−êi thao t¸c tiÕn hμnh (VÝ dô ®äc nhiÖt ®é); e) Sö dông c¸c tr¹m kiÓm so¸t vËt lÝ chØ ®Þnh trong qu¸ tr×nh (VÝ dô: kiÓm tra mÇu s¾c b»ng m¾t). §Çu ra cña c¸c ho¹t ®éng nμy cã thÓ ®−îc dïng ®Ó tiÕn hμnh ®iÒu chØnh qu¸ tr×nh b»ng tay hay tù ®éng. Dông cô kiÓm so¸t qu¸ tr×nh b»ng thèng kª cã thÓ cã Ých víi c¸c sè liÖu cña viÖc thö trong qu¸ tr×nh. Thö trong qu¸ tr×nh ®· cã ®−îc mét tÇm quan träng lín lao trong c¸c ngμnh c«ng nghiÖp gia c«ng. HiÓu biÕt vÒ qu¸ tr×nh ®−îc dïng râ rμng ®Ó dù ®o¸n sù phï hîp víi c¸c th«ng sè yªu cÇu cña thμnh phÈm vÉn cã nh÷ng vai trß quan träng - §Ó x¸c nhËn nh÷ng dù ®o¸n dùa trªn c¸c th«ng sè cña qu¸ tr×nh; - §Ó h−íng dÉn c¸c ®iÒu chØnh qu¸ tr×nh l©u dμi h¬n; - §Ó ®Ò ra c¬ së cho viÖc ph©n tÝch thèng kª qu¸ tr×nh vμ tÝnh n¨ng sö dông cña s¶n phÈm. 12.3. KiÓm tra x¸c nhËn thμnh phÈm §Ó t¨ng c−êng kiÓm tra vμ thö nghiÖm tiÕn hμnh trong s¶n xuÊt, cã hai h×nh thøc kiÓm tra x¸c nhËn cuèi cïng thμnh phÈm. Tïy theo, cã thÓ sö dông mét hoÆc c¶ hai c¸ch sau ®©y: a) Cã thÓ sö dông kiÓm tra hoÆc thö nghiÖm thu nh»m ®¶m b¶o c¸c vËt liÖu hoÆc l« s¶n xuÊt ®· ®¸p øng tÝnh n¨ng sö dông vμ c¸c yªu cÇu chÊt l−îng kh¸c. Cã thÓ tham kh¶o ®¬n ®Æt hμng ®Ó Page 18
  19. TIÊU CHUẨN VIỆT NAM TCVN ISO 9004-3 : 1995 x¸c nhËn r»ng s¶n phÈm xuÊt ra phï hîp vÒ chñng lo¹i vμ sè l−îng. VÝ dô bao gåm viÖc ph©n lo¹i (100% vËt liÖu), lÊy mÉu theo l« vμ lÊy mÉu liªn tôc; b) X¸c nhËn hoÆc liªn tôc hoÆc ®Þnh k× chÊt l−îng s¶n phÈm c¸c ®¬n vÞ mÉu ®−îc lùa chän nh− ®¹i diÖn c¸c l« s¶n xuÊt hoμn chØnh. Th−êng lμ khã chØ ®Þnh hoÆc x¸c ®Þnh c¸c l« hoÆc mÎ chÝnh x¸c tõ mét qu¸ tr×nh liªn tôc. Ngay c¶ trong tr−êng hîp cña mét qu¸ tr×nh theo mÎ, tÝnh ®ång nhÊt cña mÎ th−êng khã gi÷ ®−îc do pha trén theo qu¸ tr×nh s¶n xuÊt. Ng−êi s¶n xuÊt cÇn gi¶i quyÕt thËn träng c¸c vÊn ®Ò nμy, sö dông sù hiÓu biÕt vÒ qu¸ tr×nh, ®Ó ph¸t triÓn c¸c ph−¬ng ¸n lÊy mÉu mang l¹i sù ®¶m b¶o chÊt l−îng. Còng nªn liªn hÖ kÕt qu¶ thö s¶n phÈm víi c¸c kÕt qu¶ thö qu¸ tr×nh ng−îc dßng thÝch hîp (vÝ dô c¸c biªn b¶n hμng ngμy vμ hiÓu biÕt vÒ nh÷ng sù chËm trÔ thêi gian quy ®Þnh). Khi chän ph−¬ng ¸n lÊy mÉu cÇn ph¶i xem xÐt: a) Chi phÝ thö; b) Sù thö cã ý nghÜa ®èi víi yªu cÇu cña kh¸ch hμng kh«ng; c) Sù thö cã ph¸ ho¹i kh«ng; d) §é æn ®Þnh cña qu¸ tr×nh; e) Sai sè cña phÐp ®o tØ lÖ víi tÝnh kh¶ biÕn tæng; f) Thêi gian hoμn thμnh thö; g) Yªu cÇu cña kh¸ch hμng hay cña ph¸p luËt. Cã thÓ sö dông viÖc kiÓm tra nghiÖm thu vμ viÖc ®¸nh gi¸ chÊt l−îng s¶n phÈm ®Ó cung cÊp sù ph¶n håi nhanh chãng cho hμnh ®éng kh¾c phôc ®èi víi s¶n phÈm vμ qu¸ tr×nh. Nh÷ng h− háng hoÆc sai lÖch cÇn ph¶i ®−îc b¸o c¸o vμ cã hμnh ®éng thÝch hîp (xem ®iÒu 14 vμ 15). 13. KiÓm so¸t thiÕt bÞ ®o l−êng vμ thö nghiÖm 13.1. KiÓm so¸t phÐp ®o: CÇn ph¶i duy tr× sù kiÓm so¸t ®Çy ®ñ ®èi víi tÊt c¶ c¸c hÖ thèng ®o sö dông trong triÓn khai, s¶n xuÊt, l¾p ®Æt vμ vËn hμnh s¶n phÈm ®Ó cã ®−îc sù tin cËy trong c¸c quyÕt ®Þnh hoÆc hμnh ®éng dùa trªn c¸c sè liÖu ®o l−êng. CÇn ph¶i kiÓm so¸t c¸c d−ìng ®o, dông cô, c¶m biÕn, thiÕt bÞ ®o ®Æc biÖt vμ phÇn mÒm m¸y tÝnh liªn quan. Ngoμi ra, cÇn ph¶i kiÓm so¸t mét c¸ch thÝch hîp dông cô cña qu¸ tr×nh cã thÓ ¶nh h−ëng ®Õn c¸c ®Æc tr−ng quy ®Þnh cña mét s¶n phÈm, qu¸ tr×nh hoÆc dÞch vô (xem 11.3). CÇn ph¶i lËp c¸c thñ tôc ®Ó gi¸m s¸t vμ duy tr× qu¸ tr×nh ®o d−íi sù kiÓm so¸t thèng kª, bao gåm c¶ thiÕt bÞ, thñ tôc vμ kÜ n¨ng thao t¸c. CÇn ph¶i so s¸nh sai sè ®o víi c¸c yªu cÇu vμ cã hμnh ®éng thÝch hîp khi c¸c yªu cÇu vÒ ®é chÝnh x¸c vμ/hoÆc ®é chÖch kh«ng ®¹t. C¸c hÖ thèng ®o tù b¶n th©n chóng lμ c¸c qu¸ tr×nh quan träng. KiÓm so¸t ®o lμ cßn do nhiÒu th«ng tin s½n cã vÒ nguyªn vËt liÖu, qu¸ tr×nh vμ s¶n phÈm nhËn ®−îc tõ c¸c phÐp ®o. Nguån cña c¸c phÐp ®o ®ã bao gåm dông cô hoÆc ®Æt gÇn thiÕt bÞ cña qu¸ tr×nh, còng nh− lμ thiÕt bÞ thö trong phßng thÝ nghiÖm (xem TCVN 6131-1 : 1996 (ISO 100012). C¶ nhóng th nh ph«n biÕn ®æi bªn trong vμ gi÷a c¸c phßng kiÓm nghiÖm cÇn ®−îc hiÓu kÜ vμ dù tÝnh trong viÖc ®¸nh gi¸ c¸c vËt liÖu gia c«ng. 13.2. YÕu tè cña viÖc kiÓm so¸t. HÇu hÕt c¸c phÐp thö cña c«ng nghiÖp gia c«ng liªn quan ®Õn c¸c thiÕt bÏ vμ thñ tôc phøc t¹p. C¸c c«ng cô kiÓm so¸t thèng kª qu¸ tr×nh cã thÓ ®−îc sö dông ®Ó duy tr× c¸c qu¸ tr×nh trong kiÓm so¸t thèng kª. C¸c hå s¬ nªn ®−îc coi lμ nh÷ng chøng cí t− liÖu cña viÖc kiÓm so¸t. ViÖc kiÓm so¸t thiÕt bÞ ®o vμ thö vμ c¸c ph−¬ng ph¸p thö cÇn ph¶i bao gåm c¸c yÕu Page 19
  20. TIÊU CHUẨN VIỆT NAM TCVN ISO 9004-3 : 1995 tè sau ®©y, tïy theo tr−êng hîp. a) Quy ®Þnh vμ ghi nhËn ®óng ®¾n, bao gåm kho¶ng ®o, ®é chÖch, ®é chÝnh x¸c, ®é ch¾c ch¾n vμ ®é bÒn trong c¸c ®iÒu kiÖn m«i tr−êng quy ®Þnh ®èi víi dÞch vô ®Þnh lμm; b) KiÓm ®Þnh ban ®Çu tr−íc khi dïng ®Çu tiªn nh»m x¸c nhËn ®é chÝnh x¸c yªu cÇu, phÇn mÒm vμ thñ tôc kiÓm so¸t c¸c thiÕt bÞ thö tù ®éng còng ph¶i ®−îc thö; c) Thu håi ®Þnh k× ®Ó hiÖu chØnh, söa ch÷a vμ kiÓm ®Þnh l¹i, cã xem xÐt quy ®Þnh cña ng−êi s¶n xuÊt, kÕt qu¶ kiÓm ®Þnh tr−íc ®©y, ph−¬ng ph¸p vμ ph¹m vi sö dông, ®Ó gi÷ ®−îc ®é chÝnh x¸c c¸c yªu cÇu khi sö dông; d) T− liÖu b»ng chøng vÒ viÖc x¸c ®Þnh c¸c dông cô, tÇn sè hiÖu chuÈn l¹i, t×nh tr¹ng hiÖu chuÈn, vμ c¸c thñ tôc thu håi, vËn chuyÓn vμ b¶o qu¶n, hiÖu chØnh, söa ch÷a, b¶o d−ìng, l¾p ®Æt vμ sö dông. e) Kh¶ n¨ng truy t×m ®Õn c¸c chuÈn cã ®é chÝnh x¸c vμ ®é æn ®Þnh ®· biÕt, tèt nhÊt lμ c¸c chuÈn quèc gia hoÆc quèc tÕ, ®èi víi c¸c ngμnh c«ng nghiÖp hoÆc s¶n phÈm kh«ng cã nh÷ng thø ®ã, th× lμ c¸c chuÈn cø ®−îc x©y dùng ®Æc biÖt. Kh¶ n¨ng truy t×m ®Õn c¸c chuÈn ®Çu quèc gia vμ quèc tÕ th−êng lμ khã kh¨n do tÝnh chÊt cña vËt liÖu cã liªn quan. Ngμnh c«ng nghiÖp th−êng dïng chuÈn thø vμ c¸c ph−¬ng ph¸p thèng kª ®Õ x¸c nhËn hiÖu lùc mét phÇn cña qu¸ tr×nh ®o ®· cho. 13.3. KiÓm so¸t phÐp ®o cña ng−êi cung øng. ViÖc kiÓm so¸t thiÕt bÞ vμ thñ tôc ®o vμ thö bao trïm tÊt c¶ nh÷ng ng−êi cung øng s¶n phÈm vμ dÞch vô. Còng cÇn khuyÕn khÝch nh÷ng ng−êi cung øng ¸p dông c¸c ph−¬ng ph¸p thèng kª ®Ó kiÓm so¸t c¸c qu¸ tr×nh ®o cña hä. 13.4. Hμnh ®éng kh¾c phôc Khi ph¸t hiÖn ra r»ng c¸c qu¸ tr×nh ®o kh«ng ®−îc kiÓm so¸t hoÆc c¸c thiÕt bÞ ®o thö n»m ngoμi giíi h¹n hiÖu chuÈn yªu cÇu th× cÇn ph¶i cã hμnh ®éng kh¾c phôc. Ph¶i tiÕn hμnh ®¸nh gi¸ ®Ó x¸c ®Þnh ¶nh h−ëng ®èi víi c¸c vËt liÖu gia c«ng hoμn chØnh vμ møc ®é cÇn thiÕt t¸i chÕ, thö l¹i, hiÖu chuÈn l¹i, hoÆc lo¹i bá hoμn toμn. ViÖc xem xÐt c¸c hå s¬ kiÓm so¸t thèng kª th−êng lμ mét b−íc h÷u Ých trong viÖc x¸c ®Þnh c¸c hμnh ®éng kh¾c phôc cÇn thiÕt. NÕu nh− c¸c hå s¬ thèng kª cho thÊy qu¸ tr×nh ®o kh«ng ®−îc kiÓm so¸t, ng−êi sö dông cÇn ph¶i t×m ra nguyªn nh©n c¬ b¶n h¬n lμ hiÖu chuÈn l¹i. 13.5. Thö nghiÖm bªn ngoμi. ViÖc thö nghiÖm c¸c vËt liÖu gia c«ng nãi chung ®−îc ghÐp vμo qu¸ tr×nh. Khi cÇn ®Õn c¸c tæ chøc thö nghiÖm bªn ngoμi ®Ó tr¸nh viÖc lÆp l¹i tèn kÐm hoÆc viÖc ®Çu t− bæ sung, th× còng cÇn ph¶i tháa m·n c¸c ®iÒu kiÖn nªu ë 13.2 vμ 13.4. 14. Sù kh«ng phï hîp 14.1. Kh¸i qu¸t CÇn ph¶i tiÕn hμnh c¸c b−íc nªu ra ë 14.2 vμ 14.7 khi cã b¸o hiÖu lμ c¸c vËt liÖu, thμnh phÇn hoÆc thμnh phÈm kh«ng hoÆc cã thÓ kh«ng ®¸p øng c¸c yªu cÇu quy ®Þnh. 14.2. X¸c ®Þnh. CÇn ph¶i x¸c ®Þnh ngay c¸c s¶n phÈm nghi ngê lμ kh«ng phï hîp vμ sù viÖc nμy cÇn ph¶i ®−îc ghi l¹i. Khi cã thÓ ®−îc, cÇn ph¶i ®−îc tiÕn hμnh nh÷ng viÖc cÇn thiÕt ®Ó xem xÐt nh÷ng l« s¶n xuÊt tr−íc. Cã thÓ x¶y ra tr−êng hîp do sù phøc t¹p cña c¸c ®iÒu kiÖn b¶o qu¶n yªu cÇu (VÝ dô: møc ®é qu¸ cao cña nhiÖt ®é hoÆc ¸p suÊt hoÆc tÝnh chÊt ¨n mßn cña s¶n phÈm) mμ kh«ng thÓ x¸c ®Þnh ®−îc trùc tiÕp s¶n phÈm kh«ng phï hîp. Trong c¸c tr−êng hîp Page 20
Đồng bộ tài khoản