Thất Nghiệp Việt Nam năm 2008

Chia sẻ: trannamson2009

Ngày nay với sữ phát trien vượt bac của khoa học ky thuat đã không ít tạo ra nhũng sự nhảy vọt vê mọi mặt. http://forumtruyen.net/

Bạn đang xem 7 trang mẫu tài liệu này, vui lòng download file gốc để xem toàn bộ.

Nội dung Text: Thất Nghiệp Việt Nam năm 2008

 

  1. Kinh T Vĩ Mô Th t Nghi p Và Các Bi n Pháp 1/. L i m ñ u: Ngày nay v i s phát tri n vư t b c c a khoa h c k thu t ñã không ít t o ra nhũng s nh y v t v m i m t, ñã ñưa nhân lo i ti n xa hơn n a . T khi chuy n sang cơ ch th trư ng, n n kinh t nư c ta ñã ñ t ñư c nh ng thành t u phát tri n r c r v khoa h c k thu t, các ngành như du l ch, d ch v , xu t kh u, lương th c, th c ph m sang các nư c .....vv. ð ng sau nh ng thành t u chúng ta ñã ñ t ñư c, thì cũng có không ít v n ñ mà ð ng và nhà nư c ta c n quan tâm như: T n n xã h i, l m phát, th t nghi p ..... Nhưng có l v n ñ ñư c quan tâm hàng ñ u ñây có l là th t nghi p . Th t nghi p, ñó là v n ñ c th gi i c n quan tâm. B t kỳ m t qu c gia nào dù n n kinh t có phát tri n ñ n ñâu ñi chăng n a thì v n t n t i th t nghi p ñó là v n ñ không tránh kh i ch có ñi u là th t nghi p ñó m c ñ th p hay cao mà thôi. V i th i gian không cho phép chính vì th mà bài vi t này chúng ta ch ñ c p ñ n t l th t nghi p Vi t Nam. Th t nghi p, nó còn kéo theo nhi u v n ñ ñ ng sau: S d n ñ n tình tr ng làm gi m n n kinh t , s gia tăng c a các t n n xã h i như c b c, tr m c p, làm sói mòn n p s ng lành m nh, phá v nhi u m i quan h . T o ra s lo l ng cho toàn xã h i . Nguyên nhân chính d n ñ n th t nghi p là do ñâu ? ðó là do : Do trình ñ h c v n T l sinh ñ cao Do cơ c u ngành ngh không phù h p Do chính sách nhà nư c K t c u c a bài thuy t trình: Ngoài ph n m ñ u, n i dung ñ tài g m 3 ph n chính: I. Cơ s lý lu n v v n ñ th t nghi p. II. Các hình th c th t nghi p ch y u c a Vi t Nam hi n nay. III. Các bi n pháp ñ gi i quy t tình trang th t nghi p c a Vi t Nam hi n nay. Bài vi t c a em còn nhi u thi u sót, mong s ch b o c a cô. Nhóm 2 Nam Sơn – Huy n Trâm – Phương Dung – Nhi m Trinh
  2. Kinh T Vĩ Mô Th t Nghi p Và Các Bi n Pháp I/. Cơ s lý lu n v v n ñ th t nghi p: 1. Khái ni m v th t nghi p: Vi t Nam, th t nghi p là v n ñ m i n y sinh trong th i kỳ chuy n ñ i n n kinh t cơ ch k ho ch hóa t p trung sang cơ ch th trư ng. Vì v y, tuy chưa có văn b n pháp qui v th t nghi p cũng như các v n ñ có liên quan ñ n th t nghi p, nhưng có nhi u công trình nghiên c u nh t ñ nh. Nh ng nghiên c u bư c ñ u kh ng ñ nh th t nghi p là nh ng ngư i không có vi c làm, ñang ñi tìm vi c và s n sàng làm vi c. ð nh nghĩa th t nghi p Vi t Nam: “Th t nghi p là nh ng ngư i trong ñ tu i lao ñ ng, có kh năng lao ñ ng, có nhu c u vi c làm, ñang không có vi c làm”. 2. Các nguyên nhân gây th t nghi p: Có 3 nguyên nhân gây th t nghi p - Do chu kỳ s n xu t kinh doanh thay ñ i: Theo chu kỳ phát tri n kinh t , sau hưng th nh ñ n suy thoái kh ng ho ng. th i kỳ ñư c m r ng, ngu n nhân l c xã h i ñư c huy ñ ng vào s n xu t, nhu c u v s c lao ñ ng tăng nhanh nên thu hút nhi u lao ñ ng. Ngư c l i th i kỳ suy thoái s n xu t ñình tr , c u lao ñ ng gi m không nh ng không tuy n thêm lao ñ ng mà còn m t s lao ñ ng b dôi dư gây nên tình tr ng th t nghi p. Theo kinh nghi m c a các nhà kinh t n u năng l c s n xu t xã h i gi m 1% so v i kh năng ,th t nghi p s tăng lên 2%. - Do s ti n b c a khoa h c k thu t: ð c bi t quá trình t ñ ng hóa trong quá trình s n xu t. S ti n b c a khoa h c k thu t, t ñ ng hóa quá trình s n xu t s ti t ki m ñư c chi phí, năng su t lao ñ ng tăng cao, ch t lư ng s n ph m t t hơn, giá thành l i r làm tăng kh năng c nh tranh c a s n ph m. Chính vì th , các nhà s n xu t luôn tìm cách ñ i m i công ngh , s d ng nh ng dây truy n t ñ ng vào s n xu t, máy móc ñư c s d ng nhi u, lao ñ ng s dôi dư. S lao ñ ng này s b sung vào ñ i quân th t nghi p. - S gia tăng dân s và ngu n l c là áp l c ñ i v i vi c gi i quy t vi c làm. ði u này thư ng x y ra ñ i v i các nư c có n n kinh t kém phát tri n ho c ñang phát tri n. ñây, ngu n l c d i dào nhưng do kinh t h n ch nên không có ñi u ki n ñào t o và s d ng h t ngu n lao ñ ng hi n có. 3. Phân lo i th t nghi p: Th t nghi p là m t hi n tư ng ph c t p c n ph i ñư c phân lo i ñ hi u rõ v nó. Căn c vào t ng ch tiêu ñánh giá, ta có th chia th t nghi p thành các lo i sau: a. Phân theo ñ c trưng c a ngư i th t nghi p: Th t nghi p là m t gánh n ng, nhưng gánh n ng ñó rơi vào ñâu, b ph n dân cư nào, ngành ngh nào…C n bi t ñư c ñi u ñó ñ hi u ñư c ñ c ñi m, tính ch t, m c ñ tác h i…c a th t nghi p trong th c t . V i m c ñích ñó có th dùng nh ng tiêu th c phân lo i dư i ñây: - Th t nghi p theo gi i tính. - Th t nghi p theo l a tu i. - Th t nghi p chia theo vùng, lãnh th . - Th t nghi p chia theo ngành ngh . - Th t nghi p chia theo dân t c, ch ng t c. b. Phân lo i theo lý do th t nghi p: - Do b vi c: T ý xin thôi vi c vì nh ng lý do khác nhau như cho r ng lương th p, không h p ngh , h p vùng Nhóm 2 Nam Sơn – Huy n Trâm – Phương Dung – Nhi m Trinh
  3. Kinh T Vĩ Mô Th t Nghi p Và Các Bi n Pháp - Do m t vi c: Các hãng cho thôi vi c do nh ng khó khăn trong kinh doanh - Do m i vào: L n ñ u b sung vào l c lư ng lao ñ ng nhưng chưa tìm ñư c vi c làm ( thanh niên ñ n tu i lao ñ ng ñang tìm ki m vi c, sinh viên t t nghi p ñang ch công tác .....) - Quay l i: Nh ng ngư i ñã r i kh i l c lư ng lao ñ ng nay mu n quay l i làm vi c nhưng chưa tìm ñư c vi c làm * Gi i thích r hơn v phân lo i th t nghi p: Trong khái ni m th t nghi p, c n ph i phân bi t rõ th t nghi p t nguy n và th t nghi p không t nguy n. Nói khác ñi là nh ng ngư i lao ñ ng t nguy n xin thôi vi c và nh ng ngư i lao ñ ng bu c ph i thôi vi c. Trong n n kinh t th trư ng năng ñ ng, lao ñ ng các nhóm, các ngành, các công ty ñư c tr ti n công lao ñ ng khác nhau (m c lương không th ng nh t trong các ngành ngh , c p b c). Vi c ñi làm hay ngh vi c là quy n c a m i ngư i. Cho nên, ngư i lao ñ ng có s so sánh, ch nào lương cao thì làm, ch nào lương th p (không phù h p) thì ngh . Vì th x y ra 3 hi n tư ng: Th t nghi p t nguy n: Là lo i th t nghi p mà m t m c ti n công nào ñó ngư i lao ñ ng không mu n làm vi c ho c vì lý do cá nhân nào ñó (di chuy n, sinh con…). Th t nghi p lo i này thư ng t m th i. Th t nghi p không t nguy n là: Th t nghi p mà m c ti n công nào ñó ngư i lao ñ ng ch p nh n nhưng v n không ñư c làm vi c do kinh t suy thoái ,cung l n hơn c u v lao ñ ng… Th t nghi p trá hình (còn g i là hi n tư ng khi m d ng lao ñ ng) là hi n tư ng xu t hi n khi ngư i lao ñ ng ñư c s d ng dư i m c kh năng mà bình thư ng g n v i vi c s d ng không h t th i gian lao ñ ng. K t c c c a nh ng ngư i th t nghi p không ph i là vĩnh vi n. Có nh ng ngư i ( b vi c, m t vi c…) sau m t th i gian nào ñó s ñư c tr l i làm vi c. Nhưng cũng có m t s ngư i không có kh năng ñó và h ph i ra kh i l c lư ng lao ñ ng do không có ñi u ki n b n thân phù h p v i yêu c u c a th trư ng lao ñ ng ho c do m t kh năng h ng thú làm vi c ( hay còn có th có nh ng nguyên nhân khác). c. Phân lo i theo ngu n g c th t nghi p: Tìm hi u ngu n g c th t có ý nghĩa phân tích sâu s c v th c tr ng th t nghi p, t ñó tìm ta hư ng gi i quy t. Có th chia thành 4 lo i: * Th t nghi p t m th i là lo i th t nghi p phát sinh do s di chuy n không ng ng c a ngư i lao ñ ng gi a các vùng, các lo i công vi c ho c gi a các giai ño n khác nhau c a cu c s ng. Th m chí trong m t n n kinh t có ñ vi c làm v n luôn có s chuy n ñ ng nào ñó như m t s ngư i tìm vi c làm sau khi t t nghi p ho c di chuy n ch t nơi này ñ n nơi khác; ph n có th quay l i l c lư ng lao ñ ng sau khi sinh con… ** Th t nghi p có tính cơ c u : X y ra khi có s m t cân ñ i gi a cung – c u lao ñ ng (gi a các ngành ngh , khu v c…). Lo i này g n li n v i s bi n ñ ng cơ c u kinh t và gây ra do s suy thoái c a m t ngành nào ñó ho c là s thay ñ i công ngh d n ñ n ñòi h i lao ñ ng có ch t lư ng cao hơn, ai không ñáp ng ñư c s b sa th i. Chính vì v y, th t nghi p lo i này còn g i là th t nghi p công ngh . Trong n n kinh t hi n ñ i, th t nghi p lo i này thư ng xuyên x y ra. Khi s bi n ñ ng này là m nh và kéo dài, n n th t nghi p tr nên nghiêm tr ng và chuy n sang th t ghi p dài h n. N u ti n lương r t linh ho t thì s m t cân ñ i trong th trư ng lao ñ ng s m t ñi khi ti n lương trong nh ng khu v c có ngu n cung lao ñ ng h xu ng, và trong khu v c có m c c u lao ñ ng cao tăng lên. Nhóm 2 Nam Sơn – Huy n Trâm – Phương Dung – Nhi m Trinh
  4. Kinh T Vĩ Mô Th t Nghi p Và Các Bi n Pháp *** Th t nghi p do thi u c u: Lo i th t nghi p này x y ra khi m c c u chung v lao ñ ng gi m xu ng. Ngu n g c chính là s suy gi m t ng c u. Lo i này còn ñư c g i là th t nghi p chu kỳ b i các n n kinh t th trư ng nó g n li n v i th i kỳ suy thoái c a chu kỳ kinh doanh. D u hi u ch ng t s xu t hi n c a lo i này là tình tr ng th t nghi p x y ra tràn lan kh p m i nơi, m i ngh . **** Th t nghi p do y u t ngoài th trư ng: Lo i th t nghi p này còn ñư c g i theo lý thuy t c ñi n. Nó x y ra khi ti n lương ñư c n ñ nh không b i các l c lư ng th trư ng và cao hơn m c lương cân b ng th c t c a th trư ng lao ñ ng. Vì ti n lương không ch quan h ñ n s phân ph i thu nh p g n v i k t qu lao ñ ng mà còn quan h v i m c s ng t i thi u nên nhi u qu c gia (Chính ph ho c công ñoàn) có quy ñ nh c ng nh c v m c lương t i thi u, s không linh ho t c a ti n lương (ngư c v i s năng ñ ng c a th trư ng lao ñ ng), d n ñ n m t b ph n m t vi c làm ho c khó tìm vi c làm. Tóm l i, th t nghi p t m th i và th t nghi p cơ c u x y ra trong m t b ph n riêng bi t c a th trư ng lao ñ ng ( có th di n ra ngay c khi th trư ng lao ñ ng ñang cân b ng). Th t nghi p do thi u c u x y ra khi n n kinh t ñi xu ng, toàn b thi trư ng lao ñ ng b m t cân b ng. Còn th t nghi p theo lý thuy t c ñi n do các y u t xã h i, chính tr tác ñ ng. S phân bi t ñó là then ch t ñ n m b t tình hình chung c a th trư ng lao ñ ng. 4. Tác ñ ng c a th t nghi p ñ n s phát tri n kinh t – xã h i. Th t nghi p là m t hi n tư ng kinh t xã h i, do tác ñ ng c a nhi u y u t kinh t – xã h i, trong ñó có nh ng y u t v a là nguyên nhân v a là k t qu . Ngư c l i, th t nghi p có nh hư ng ñ n quá trình phát tri n kinh t – xã h i c a ñ t nư c. Vì v y, c n phân tích rõ tác ñ ng qua l i gi a các y u t kinh t – xã h i ñ i v i th t nghi p và ngư c l i, nh hư ng c a th t nghi p ñ n s phát tri n kinh t – xã h i; h n ch nh ng tác ñ ng ñ n gia tăng t l th t nghi p. a.Th t nghi p tác ñ ng ñ n tăng trư ng kinh t và l m phát: Th t nghi p tăng có nghĩa l c lư ng lao ñ ng xã h i không ñư c huy ñ ng vào ho t ñ ng s n xu t kinh doanh tăng lên; là s lãng phí lao ñ ng xã h i - nhân t cơ b n ñ phát tri n kinh t – xã h i. Th t nghi p tăng lên cũng có nghĩa là n n kinh t ñang suy thoái - suy thoái do t ng thu nh p qu c gia th c t th p hơn ti m năng; suy thoái do thi u v n ñ u tư ( vì v n ngân sách v thu h p do th t thu thu , do ph i h tr ngư i lao ñ ng m t vi c làm…) Th t nghi p tăng lên cũng là nguyên nhân ñ y n n kinh t ñ n ( b v c) c a l m phát. M i quan h ngh ch lý 3 chi u gi a tăng trư ng kinh t – th t nghi p và l m phát luôn luôn t n t i trong n n kinh t th trư ng - T c ñ tăng trư ng kinh t (GDP) mà gi m thì t l th t nghi p s gi m, kéo theo t l l m phát phát cũng gi m. M i quan h này c n ñư c quan tâm khi tác ñ ng vào các nhân t kích thích phát tri n kinh t – xã h i. b.Th t nghi p nh hư ng ñ n thu nh p và ñ i s ng c a ngư i lao ñ ng: Ngư i lao ñ ng b th t nghi p, t c m t vi c làm, s m t ngu n thu nh p. Do ñó, ñ i s ng b n thân ngư i lao ñ ng và gia ñình h se khó khăn. ði u ñó nh hư ng ñ n kh năng t ñào t o l i ñ chuy n ñ i ngh nghi p, tr l i th trư ng lao ñ ng; con cái h s g p khó khăn khi ñ n trư ng; s c kh e h s gi m sút do thi u kinh t ñ b i dư ng, chăm sóc y t …Có th nói, th t nghi p “ñ y” ngư i lao ñ ng ñ n b n cùng, ñ n chán n n v i cu c s ng, v i xã h i; d n h ñ n nh ng sai ph m ñáng ti c… c. Th t nghi p nh hư ng ñ n tr t t xã h i, an toàn xã h i: Th t nghi p gia tăng làm tr t t xã h i không n ñ nh; hi n tư ng bãi công, bi u tình ñòi quy n làm vi c, quy n s ng…tăng lên; hi n tư ng tiêu c c xã h i cũng phát sinh nhi u Nhóm 2 Nam Sơn – Huy n Trâm – Phương Dung – Nhi m Trinh
  5. Kinh T Vĩ Mô Th t Nghi p Và Các Bi n Pháp lên như tr m c p, c b c, nghi n hút, m i dâm…S ng h c a ngư i lao ñ ng ñ i v i nhà c m quy n cũng b suy gi m…T ñó, có th có nh ng xáo tr n v xã h i, th m chí d n ñ n bi n ñ ng v chính tr . Th t nghi p là hi n tư ng kinh t – xã h i khó khăn và nan gi i c a qu c gia, có nh hư ng và tác ñ ng ñ n nhi u m t ñ i s ng kinh t – xã h i. Gi i quy t tình tr ng th t nghi p không ph i m t s m, m t chi u”, không ch b ng m t chính sách hay m t bi n pháp mà ph i là m t h th ng các chính sách ñ ng b , ph i luôn coi tr ng trong su t quá trình phát tri n kinh t – xã h i. B i l , th t nghi p luôn t n t i trong n n kinh t th trư ng và tăng (gi m) theo chu kỳ phát tri n c a n n kinh t th trư ng. Nhóm 2 Nam Sơn – Huy n Trâm – Phương Dung – Nhi m Trinh
  6. Kinh T Vĩ Mô Th t Nghi p Và Các Bi n Pháp II/. Các hình th c th t nghi p ch y u c a Vi t Nam hi n nay: Vi t Nam, th t nghi p cũng bao g m các lo i hình nêu trên. Tuy nhiên do ñ c ñi m kinh t – chính tr - xã h i và dân s mà các nguyên nhân th t nghi p cũng như ph m vi và ñ i tư ng th t nghi p có s khác nhau c v m c ñ , quy mô và th i gian th t nghi p. Như chúng ta ñã bi t Vi t nam là nư c có t l dân s tăng khá nhanh trong khu v c cũng như trên th gi i,ñ ng th nh t trong khu v c và ñ ng th 5 trên th gi i v t l sinh ñ .Theo s li u m i nh t thì dân s Vi t Nam năm 2001 lên t i con s g n 80 tri u ngư i d báo trong vài năm t i dân s Vi t Nam có th lên t i con s 100 tri u ngư i. Dân s ngày càng tăng trong khi ñó di n tích ñ t nông nghi p ngày càng gi m ñi, như v y thì t l th t nghi p s ngày càng cao hơn. Năm 2001 chúng ta có t i 6,28% dân s không có công ăn vi c làm (hơn 20 nghìn ngư i) ñây là m t con s khá cao. Tuy nhà nư c ta cũng ñã có nh ng bi n pháp ñ i v i vi c k ho ch hoá gia ñình như gi m t l sinh ñ , th c hi n k ho ch hoá gia ñình m i c p v ch ng ch có t 1 - 2 con, gi m t l k t hôn tu i còn quá tr , nhưng do chưa nh n th c ñư c v n ñ c p bách ñây nên t l sinh còn khá cao. Hơn n a do phong t c t p quán, ch ñ phong ki n v n còn, nh t thi t ph i có con trai n i dõi, có n p, có l ñã d n t i vi c gia tăng dân s t i chóng m t. Dân s tăng nhanh d n t i tình tr ng như s quan tâm, cũng như giáo d c con cái c a các gia ñình gi m h n. Các ñi u ki n v ăn u ng, sinh ho t không ñư c t t ñ c bi t là các vùng nông thôn, mi n núi v n ñ này c n có s quan tâm c a chính ph hơn n a. Nó d n t i tình tr ng tr em không ñư c t i trư ng --> làm tăng t l mù ch lên cao,d n t i th t nghi p cao . Do vi c qu n lý th trư ng lao ñ ng nư c ta còn chưa ñư c ch t ch , ñ n nay cũng chưa có m t h th ng ñăng ký vi c làm cho t ng ngư i lao ñ ng t c p trung ương ñ n xã phư ng, cho nên s lư ng c th v ngư i th t nghi p t ng th i kỳ, t ng ñ a bàn cũng ch mang tính tương ñ i. Vì v y, vi c phân tích th trư ng lao ñ ng, vi c th c hi n các bi n pháp c a chính sách vi c làm và chính sách th trư ng lao ñ ng cũng như ñánh giá hi u qu c a nó chưa ñư c chính xác. ð n nay, có m t ñi u d nh n th y là, v i tác ñ ng c a kh ng ho ng tài chính toàn c u, Vi t Nam cũng g p ph i n n th t nghi p chu kỳ theo d báo trong năm 2009, lư ng lao ñ ng m t vi c làm s lên t i 150.000 ñ n 300.000 ngư i. M t d ng th t nghi p ph bi n và còn kéo dài trong su t quá trình công nghi p hoá, hi n ñ i hoá nư c ta cũng như các nư c ñang phát tri n khác và ñ c bi t v i m t nư c có cơ c u dân s tr hoá như Vi t Nam là tình tr ng th t nghi p s c lao ñ ng ph thu c v i quy mô l n ( ñây cũng c n gi i thích thêm: ngư i lao ñ ng ph thu c là ngư i không có tư li u s n xu t, ph i ñi làm thuê, làm công - thông qua các quan h lao ñ ng gi a ch s d ng lao v i ngư i lao ñ ng - ñ hư ng ti n lương, ti n công). ði u ñó có nghĩa là chúng ta luôn thi u ch làm vi c hay t ng cung lao ñ ng luôn vư t cao so v i t ng c u. Nói cách khác, t c ñ tăng trư ng c a n n kinh t , t c ñ tăng ch làm vi c m i luôn th p hơn t c ñ tăng dân s bư c vào tu i lao ñ ng và có nhu c u lao ñ ng. S t n tích c a m t b phân lao ñ ng tr , k c ñã qua ñào t o, có trình ñ chuyên môn ho c chưa qua ñào t o, ñang th t nghi p, t năm này qua năm khác là m t thách th c c n gi i quy t t góc ñ kinh t vĩ mô k c trư c m t cũng như lâu dài. Cũng ch u nh hư ng c a s thi u h t nghiêm tr ng gi a t ng cung và c u trên th trư ng lao ñ ng còn ph i k ñ n m t tình tr ng th t nghi p ph bi n là th t nghi p tìm ki m vì th c t th i gian ñ tìm l i ñư c m t ch làm vi c m i không ph i là ng n mà có th kéo dài hàng năm ho c lâu hơn. Nư c ta có kho ng 70% dân cư và lao ñ ng s ng nông thôn, ho t ñ ng trong lĩnh v c nông nghi p nên n n th t nghi p th i v l i tr thành ph bi n, r t nhi u nông dân v n Nhóm 2 Nam Sơn – Huy n Trâm – Phương Dung – Nhi m Trinh
  7. Kinh T Vĩ Mô Th t Nghi p Và Các Bi n Pháp ph i g n bó v i nông nghi p, g n bó v i ñ t ñai ñ t n t i v i m c thu nh p và năng su t lao ñ ng th p. ð ng th i, ngay nông thôn cũng di n tình tr ng th t nghi p th i v . Khi vào v gieo tr ng ho c thu ho ch, ngư i nông dân t p trung làm vi c kho ng 4 – 5 tháng trong năm. Th i gian còn l i h kéo nhau lên thành ph tìm ki m vi c làm t m th i ho c ñi làm ăn xa. M t khác, theo t p quán c a ngư i Vi t Nam, trong nhi u gia ñình, con em c a h v n ph i s ng cùng b m , nh n s tr giúp t gia ñình ho c tham gia ph giúp vi c cho b m … thì ñây cũng là nhóm ñ i tư ng th t nghi p th i v . Trong nh ng năm v a qua, cùng v i nh p ñ tăng trư ng cao c a n n kinh t qu c dân, s thu hút m nh m các ngu n ñ u tư t nư c ngoài, s hình thành các khu công nghi p m i v i công ngh hi n ñ i, chúng ta m i ñ c p nhi u ñ n lo i hình th t nghi p cơ c u, nh t là nhu c u lao ñ ng qua ñào t o, có trình ñ chuyên môn, trình ñ tay ngh hay trình ñ qu n lý cao. Tình tr ng “th t nghi p th a” hay “th t nghi p t n ñ ng” chính là nh ng ñ i tư ng thu c di n “dư th a” do chuy n ñ i cơ ch kinh t t các doanh nghi p nhà nư c sang các công ty c ph n. M t ñi u khác cũng ñáng quan tâm là chúng ta ñang ñ y m nh xu t kh u lao ñ ng, ñi u này mang l i hi u qu trư c m t là gi m b t s c căng trên th trư ng lao ñ ng trong nư c. Nhưng v lâu dài cũng c n tính ñ n kh năng khi ngư i lao ñ ng h t th i h n tr v và tìm vi c làm trong nư c, n u không s ñ y h vào tình tr ng th t nghi p xu t kh u, và tình tr ng này s càng nghiêm tr ng hơn khi n n kinh t nư c ta v n nghiêng v nh p siêu. Nhóm 2 Nam Sơn – Huy n Trâm – Phương Dung – Nhi m Trinh
  8. Kinh T Vĩ Mô Th t Nghi p Và Các Bi n Pháp III/. Các bi n pháp ñ gi i quy t tình trang th t nghi p c a Vi t Nam hi n nay: ð ng trư c th c tr ng v v n ñ th t nghi p c a nư c ta hi n nay. Nhà n ơc ta c n có nh ng bi n pháp ñ gi m t l th t nghi p xu ng ñ n m c t i ña ñ ñưa ñ t nư c ta phát tri n hơn n a. ðó m i là v n ñ c n quan tâm hi n nay . Tăng ngu n v n ñ u tư (ch y u l y t d tr qu c gia, vay nư c ngoài) ñ y nhanh ti n b xây d ng cơ s h t ng, làm thu l i, thu ñi n, giao thông ...nh m t o vi c làm m i cho lao ñ ng m t vi c làm khu v c s n xu t kinh doanh, n i l ng các chính sách tài chính, c i cách th t c hành chính nh m thu hút v n ñ u tư c a nư c ngoài t o vi c làm m i cho ngư i lao ñ ng. Bên c nh ñó chúng ta ph i khuy n khích phát tri n các doanh nghi p v a và nh , cho các doanh nghi p vay v n ñ mua s m trang thi t b s n xu t, m r ng quy mô s n xu t . T i h i ngh trung ương 4 c a ð ng (khoá 8) ñã nh n m nh ch trương phát huy n i l c - khai thác ngu n v n trong nư c, ñ u tư duy trì phát tri n s n su t kinh doanh, ñ ng th i tăng cư ng h p tác qu c t , tranh th v n ñ u tư c a nư c ngoài. V i s m c a c a ta năm 1998 t ng s v n FDI lên t i 36 t USD --> ñã gi i quy t 25 v n lao ñ ng ngoài ra hàng ch c v n lao ñ ng khác có vi c làm nh tham gia xây d ng cơ b n các công trình ñưa vào s n xu t. V i hai m c tiêu ñó là: Phát tri n kinh t xã h i t o m vi c làm và các ho t ñ ng h tr tr c ti p ñ gi i quy t vi c làm cho các ñ i tư ng y u th trong th trư ng lao ñ ng. Chính nh có s cho vay v n cu nhà nư c mà qu qu c gia vi c làm cho vay ñư c 13600 d án thu v ñư c 480t t o vi c làm 268000 lao ñ ng . S p x p l i và nâng cao hi u qu c a h th ng d ch v vi c làm Xã h i hoá và nâng cao ch t lư ng ñào t o h th ng ñào t o d y ngh Xem xét ñi u ch nh ti n lương t i thi u, ñ m b o tính cân ñ i gi a khu v c có ñ u tư nư c ngoài và trong nư c nh m m c ñích m r ng thu hút lao ñ ng xã h i Ngày nay khi mà nhà nư c ta ngày càng m r ng quan h v i các ñ i tác kinh doanh trên th gi i, m c a th trư ng trong nư c nh m thu hút v n ñ u tư Nhóm 2 Nam Sơn – Huy n Trâm – Phương Dung – Nhi m Trinh
  9. Kinh T Vĩ Mô Th t Nghi p Và Các Bi n Pháp ** Bài ñ c thêm: Th t nghi p trong quá trình chuy n d ch cơ c u kinh t nư c ta hi n nay Phát tri n kinh t là nhân t quan tr ng ñ phát tri n các ngành kinh t lên trình ñ s n xu t hi n ñ i, nâng cao t c ñ tăng trư ng, tăng năng su t lao ñ ng và hi u qu s n xu t kinh doanh nư c ta. Hàng năm n n kinh t th trư ng t o ra kho ng 1,3-1,45 tri u vi c làm, trong ñó s vi c làm t nông nghi p chi m 38%. Bên c nh nh ng m t tích c c, quá trình chuy n d ch kinh t góc ñ nh t ñ nh cũng làm n y sinh th t nghi p. Có th xem xét v n ñ này các giác ñ sau: Tăng trư ng kinh t có m i quan h ch t ch v i ñ u tư và t o thêm vi c làm. H s co giãn vi c làm theo GDP c a n n kinh t nư c ta giai ño n 1991- 2000 là 0,33%, ñây là con s tương ñ i th p, trong khi ñó ðài Loan là 0,67% giai ño n 1958-1972. Các nư c như: Hàn Qu c, Thái Lan, Malaixia, Singapore… giai ño n ñ u công nghi p hóa, cơ c u l i kinh t , có t c ñ tăng trư ng kinh t hàng năm r t cao và duy trì ñư c t l th t nghi p dư i 3%(các năm 1976-1986 tăng trư ng kinh t bình quân /năm c a Malaixia là 15,54%, Thái Lan 21,59%…). Có th nói, ñ m b o kích thích tăng trư ng ñ u tư, tăng trư ng kinh t ñ nâng cao m c c u lao ñ ng, ñ c bi t là c u lao ñ ng trong khu v c công nghi p, d ch v là m t trong nh ng y u t r t cơ b n ñ kh ng ch t l th t nghi p c a n n kinh t . nư c ta, th t nghi p x y ra ph bi n hơn khu v c thành th và tr thành v n ñ xã h i khá b c xúc c a các thành ph l n. B ng 1: T l th t nghi p thành th qua các năm Năm 1996 1998 1999 2000 2001 2002 2003 T l (%) 5,88 6,85 7,4 6,42 6,28 6,01 5,6 (Ngu n : B lao ñ ng thương binh – xã h i ) Qúa trình c i cách khu v c doanh nghi p nhà nư c, h p tác xã, v i vi c th c hi n các hình th c c ph n hóa, giao, khoán, bán, cho thuê, gi i th nh m tăng cư ng hi u qu ho t ñ ng, kh năng c nh tranh, ñã d n ñ n ñ i m i lao ñ ng trong DN thu c các ngành ngh . Các năm 1999-2000 lao ñ ng th t nghi p trong khu v c DN nhà nư c chi m kho ng 7,2% t ng s lao ñ ng c a khu v c này, bao g m lao ñ ng c a các DN b phá s n, gi i th , DN chuy n ñ i s h u, cơ c u l i. ð ng th i, ph n l n h p tác xã ki u cũ chuy n ñ i hình th c s h u ho c gi i th và xã viên m t vi c làm, b sung bào ñ i ngũ th t nghi p, tác ñ ng ñ n quan h cung - c u lao ñ ng trên th trư ng lao ñ ng. ð tăng cư ng kh năng c nh tranh trong n n kinh t th trư ng, DN, các thành ph n kinh t ñã th c hi n các gi i pháp như: ñ i m i công ngh , nâng cao ch t lư ng lao ñ ng, cơ c u l i s n ph m và t ch c l i s n xu t, nâng cao trình ñ qu n lý, k t qu d n ñ n bi n ñ ng lao ñ ng, m t b ph n b ñưa ra kh i dây chuy n s n xu t kinh doanh, tr thành th t nghi p. S li u kh o sát th trư ng lao ñ ng g n ñây cho th y, t i Bình Dương các năm g n ñây t l lao ñ ng r i DN là 18,68%, con s tương t này t i C n Thơ : 8,97%, ð ng Nai: 12,92%, TP.HCM: 22,66%, H i Phòng 9,4%. Xu hư ng th t nghi p này x y ra thư ng xuyên, v i biên ñ cao hơn trong giai ño n ñ u tham gia m nh m vào quá trình t do hóa thương m i, toàn c u hóa kinh t . - Trong các năm phát tri n kinh t th trư ng, t c ñ tăng l c lư ng lao ñ ng c a nư c ta kho ng 2,7-2,8%/năm trong khi t c ñ tăng vi c làm là 2,3-2,4%/năm. khu v c thành th , v i n c cung lao ñ ng cao hơn so v i c u lao ñ ng là nguyên nhân c a m t b ph n lao ñ ng không tìm ki m ñư c vi c làm trên th trư ng lao ñ ng và tr thành th t nghi p. Trong ñó, ñ i b ph n là lao ñ ng l n ñ u bư c vào tu i lao ñ ng, chưa qua ñào t o, không Nhóm 2 Nam Sơn – Huy n Trâm – Phương Dung – Nhi m Trinh
  10. Kinh T Vĩ Mô Th t Nghi p Và Các Bi n Pháp có k năng ngh nghi p. Chuy n d ch cơ c u kinh t v i xu hư ng t t y u là thu h p d n s vi c làm gi n ñơn và phát tri n s vi c làm k thu t, vi c làm có năng su t lao ñ ng cao. Các ngành: công ngh thông tin, vi n thông, ñi n t , du l ch, tài chính, ngân hàng, công nghi p ch bi n…và các khu công nghi p t p trung, khu ch xu t có nhu c u lao ñ ng k năng l n, nhưng th c t g p khó khăn trong tuy n d ng lao ñ ng. Nguyên nhân là do t l lao ñ ng qua ñào t o chuyên môn k thu t c a l c lư ng lao ñ ng thành th th p, năm 2002 là 34,03% (nông thôn 5,74%) và b t c p v ch t lư ng ñào t o, m t b ph n lao ñ ng ñã qua ñào t o chuyên môn k thu t không ñáp ng ñư c yêu c u c a ngư i s d ng lao ñ ng. Do ñó, ña s lao ñ ng th t nghi p trên th trư ng lao ñ ng thành th là lao ñ ng gi n ñơn. Th t nghi p cơ c u : chuy n d ch cơ c u kinh t thúc ñ y m t b ph n lao ñ ng nông nghi p sang khu v c công nghi p và d ch v , trong th i gian ñ i ngh ñã x y ra tình tr ng th t nghi p cơ c u. Lao ñ ng th t nghi p do cơ c u thu c lo i này có xu hư ng tìm vi c làm m i t t hơn, m c ti n công cao hơn trên th trư ng lao ñ ng k c vi c di chuy n ñ n các vùng khác và ñ c bi t là dòng di chuy n lao ñ ng nông thôn ra thành th . Các năm 1990-1998 qui mô di chuy n lao ñ ng nông thôn - thành th ph m vi toàn qu c 70-90 nghìn ngư i/năm. Di chuy n lao ñ ng nông thôn – thành th có vai trò quan tr ng tr ng trong cung ng lao ñ ng rút ra kh i ngành nông nghi p cho s phát tri n c a các ngành ngh có hàm lư ng k thu t cao, các ngành ngh m i và s phát tri n c a các khu v c kinh t tư nhân, có v n ñ u tư nư c ngoài, khu công nghi p, khu ch xu t, kích thích s ho t ñ ng sôi ñ ng c a th trư ng lao ñ ng. Các năm qua , kho ng hơn 22% lao ñ ng nông thôn thay ñ i ngh , có m c thu nh p bình quân tăng 30-50% so v i các ho t ñ ng trư c ñó. M t s khu ch su t, khu công nghi p t p trung thu hút trên 70% lao ñ ng di chuy n t nông thôn ñ n ( khu công nghi p ð ng Nai, Bình Dương, Qu ng Ngãi, ðà N ng, Qu ng Ninh,…) nhưng bên c nh ñó là tình tr ng th t nghi p cơ c u di n ra ph bi n. Th t nghi p t nguy n: bao g m nh ng ngư i không mu n làm các công vi c có m c lương th p và nh ng ngư i n náu trong các công vi c n i tr gia ñình do các m c ti n công th p không ñ s ng. Th t nghi p t nguy n có khuynh hư ng gia tăng , năm 1998 kho ng 4.8 tri u ngư i và năm 2003 có kho ng 2,547 tri u ngư i làm n i tr và 4,414 tri u ngư i không có nhu c u làm vi c chi m hơn 7% lao ñ ng t 15 tu i tr lên. S li u ñi u tra cho th y, có t i 40-50% s lao ñ ng này mu n tìm vi c làm , nhưng không tìm ñư c vi c làm phù h p, ñây cũng là ngu n cung lao ñ ng ti m năng cho th trư ng lao ñ ng. Ngoài ra, trong quá trình chuy n d ch cơ c u kinh t còn t n t i th t nghi p do nguyên nhân b t c p c a h th ng ñào t o. ðó là vi c ñào t o theo ngành ngh chưa phù h p v i nhu c u, tín hi u c a th trư ng lao ñ ng. Nhóm 2 Nam Sơn – Huy n Trâm – Phương Dung – Nhi m Trinh
Theo dõi chúng tôi
Đồng bộ tài khoản