Thị trường cạnh tranh và độc quyền

Chia sẻ: ntgioi120403

Hãy chấp nhận giá sẵn có trên thị trường nên đường cầu hãng CTHH là đường nằm ngang, tại mức giá cân bằng của thị trường. Hãng ĐQ không có đường cung hay nói cách khác không có mối quan hệ hàm số giữa P và Qs

Bạn đang xem 20 trang mẫu tài liệu này, vui lòng download file gốc để xem toàn bộ.

Nội dung Text: Thị trường cạnh tranh và độc quyền

Ch−¬ng V:
Ch ng
ThÞ tr−êng c¹nh tranh vμ ®éc quyÒn
ThÞ nh

I. ThÞ tr−êng vμ ph©n lo¹i thÞ tr−êng

* Kh¸i niÖm thÞ tr−êng

* Ph©n lo¹i thÞ tr−êng

* C¸c tiªu thøc ph©n lo¹i
Lo¹i Sè Lo¹i Søc Hμng H×nh
thÞ VÝ dô l−îng s¶n m¹nh rμo ra thøc
tr−ên ng−êi phÈm thÞ nhËp CT phi
g sx tr−ên gi¸
g
S¶n
CT phÈm RÊt Kh«ng cã Kh«ng cã Kh«ng cã
®ång
HH n«ng nhiÒu nhÊt
nghiÖp
B¾t ®Çu B¾t ®Çu Qu¶ng
CT DÇu géi, NhiÒu Ph©n biÖt cã nh−ng cã nh−ng c¸o,
®Q bia... thÊp thÊp khuyÕn
m¹i
Qu¶ng
Xe m¸y, Mét sè Ph©n biÖt Cao Cao c¸o,
®Q «t«, dÇu hoÆc khuyÕn
má gièng m·i,
T® thanh
to¸n
Kh«ng
1 h·ng Duy nhÊt RÊt cao RÊt cao cã, nÕu
®iÖn,
®Q ®−êng s¾t qu¶ng
c¸o chØ
®Ó giíi
thiÖu
II. ThÞ tr−êng c¹nh tranh hoμn h¶o
( Perfect competitive market)

1. §Æc ®iÓm

2. §−êng cÇu vμ ®−êng doanh thu cËn biªn


H·ng chÊp nhËn gi¸ s½n cã trªn thÞ tr−êng
nªn ®−êng cÇu h·ng CTHH lμ ®−êng n»m
ngang, t¹i møc gi¸ c©n b»ng cña thÞ tr−êng
MC
P P
Stt
ATC


Pe Pe
D=MR


Dtt
Q
0 0 Qe
Qe Q
H·ng b¸n mäi s¶n phÈm ë møc gi¸ Pe
=> P = MR => ®−êng doanh thu cËn biªn
trïng víi ®−êng cÇu


* Chøng minh: Q* t¹i ®ã P = MC h·ng ®¹t
lîi nhuËn tèi ®a


* Chó ý: §iÒu kiÖn ®Ó cã lîi nhuËn P > ATC
§iÒu kiÖn ®Ó tèi ®a ho¸ lîi nhuËn P = MC
4. §iÓm hoμ vèn, ®ãng cöa hay tiÕp tôc s¶n xuÊt

* §iÓm hoμ vèn

TR = TC = FC + VC
P.Q = FC + AVC. Q
Qhv = FC/(P - AVC)

* §iÓm ®ãng cöa hay tiÕp tôc s¶n xuÊt
P ATC
MC

AVC
A
Pa
I
Pe
D =M R
B
Pb
Pe’
C

0 Q
Q*
5. §−êng cung cña CTHH vμ ®−êng cung ngμnh
* H·ng CTHH cã P = MC nªn ®−êng cung
cña h·ng CTHH trïng víi ®−êng MC
P
MC
AVC
P2
P1


Q
Q1 Q2
0
5. ThÆng d− s¶n xuÊt (Producer surplus)
*Kh¸i niÖm:
P
MC
Pe
D = MR
P2
P1
P0

Q
0 Q1 Q2 Q3
* Mèi quan hÖ gi÷a thÆng d− s¶n xuÊt vμ lîi nhuËn:



PS = TR - VC = TR - ( TC -FC )
=> PS = TR - TC + FC = ∏ + FC



=> PS cã mèi quan hÖ tû lÖ thuËn víi ∏ vμ FC
III. ThÞ tr−êng ®éc quyÒn (Monopoly market)
1. Kh¸i niÖm

2. §Æc ®iÓm

3. Nguyªn nh©n:


4. §−êng cÇu vμ ®−êng doanh thu cËn biªn
P, C




MR D

Q
0
5. QuyÕt ®Þnh s¶n xuÊt cña nhμ ®éc quyÒn b¸n


* Nhμ ®éc quyÒn tèi ®a hãa lîi nhuËn t¹i møc
s¶n l−îng Q* t¹i ®ã MR = MC


*Gi¸ b¸n P* ®−îc x¸c ®Þnh trªn ®−êng cÇu D

Lîi nhuËn cùc ®¹i lμ:

∏max = (P* - ATC). Q*
P



MC
A1
P1
A ATC
P*
A2
P2
B
Pb


D
MR
Q
0 Q1 Q* Q2
* H·ng §Q kh«ng cã ®−êng cung hay nãi
c¸ch kh¸c kh«ng cã mèi quan hÖ hμm sè gi÷a
P vμ Qs.


* Trong §Q sù dÞch chuyÓn cña ®−êng cÇu cã
thÓ lμm P thay ®æi Q gi÷ nguyªn, hoÆc P gi÷
nguyªn Q thay ®æi hoÆc c¶ P vμ Q ®Òu thay ®æi.
P P
MC
D1 MC
P1 P1
D2
P2
P2
D2

MR2 D1
MR2
MR1
MR1
0 0 Q1 Q2
Q Q
Q1
P

MC
P2


P1 D2

MR2
D1
MR1
Q
Q*1 Q*2
0
6. Søc m¹nh ®éc quyÒn b¸n

§Q b¸n ®Æt P > MC=> cã søc m¹nh §Q b¸n

Abba Lerner ®−a ra L n¨m 1934
L = P - MC ; (0 < L < 1)
P
* Chó ý: - L >> => søc m¹nh §Q cμng lín
- L = 0 => P = MC, kh«ng cã søc m¹nh §Q
7. Ph©n biÖt gi¸: (Price Discrimination)
7.1. Ph©n biÖt gi¸ hoμn h¶o (cÊp 1)
P MC P MC

P*
P*’ CS
PS PS
D
MR = D
MR
0 Q
Q*’
Q* Q*’ Q0
7.2. Ph©n biÖt gi¸ cÊp 2:
P

P1
P2
P*’

P*’ ATC
MC
MR D
Q1 Q2 Q* Q*’
0 Q
7.3. Ph©n biÖt gi¸ cÊp 3:
MR1 =MR2 =MRtt; Q1 + Q2 = Qtt
P
MC
P1
P2


D1
D2
MRtt

MR1
MR2
Q
Q1 Qtt
0 Q2
7.4. §Æt gi¸ theo thêi gian (thêi kú)
P

P1
P2
MC

D2
MR1 MR2
D1
Q
Q1
0 Q2
7.5. §Æt gi¸ theo thêi ®iÓm (cao ®iÓm)
P
MC
P2
P1

D2
MR2
MR1 D1
Q
0 Q1 Q2
7.6. §Æt gi¸ hai phÇn:

P


CS
MC
P*



Q
Q1 Q2 Q3 Q4 Q*
0
IV. ThÞ tr−êng c¹nh tranh kh«ng hoμn h¶o
(Imperfect competition market)

1. C¹nh tranh ®éc quyÒn
* Kh¸i niÖm: Lμ thÞ tr−êng cã nhiÒu h·ng
cung cÊp vμ b¸n s¶n phÈm nh−ng s¶n phÈm
cña mçi h·ng cã sù ph©n biÖt
* §Æc ®iÓm:
- Cã nhiÒu ng−êi b¸n

- S¶n phÈm kh¸c nhau (dÞ biÖt ho¸)
-Mçi h·ng lμ ng−êi s¶n xuÊt duy nhÊt ®èi víi
s¶n phÈm cña m×nh nªn cã søc m¹nh thÞ
tr−êng tuy nhiªn L cña h·ng CT§Q thÊp h¬n
so víi §Q v× cã nhiÒu h·ng kh¸c s¶n xuÊt c¸c
s¶n phÈm cã kh¶ n¨ng thay thÕ

- ViÖc ra nhËp hay rót khái thÞ tr−êng lμ t−¬ng
®èi dÔ

- H×nh thøc c¹nh tranh chñ yÕu lμ qu¶ng c¸o
®Ó dÞ biÖt ho¸ s¶n phÈm cñam×nh, hËu m·i, ...
* Nguyªn nh©n dÉn ®Õn ®éc quyÒn:
- Sù qui ®Þnh cña ChÝnh phñ; vÝ dô ®iÖn lùc
- Do ®iÒu kiÖn tù nhiªn cho phÐp; Kim B«i...
- C¸c h·ng dùng lªn hμng rμo ng¨n c¶n sù gia
nhËp cña h·ng kh¸c th«ng qua: tÝnh hiÖu suÊt
t¨ng theo qui m«, b»ng ph¸t mÝnh s¸ng chÕ,
kiÓm so¸t yÕu tè ®Çu vμo, lao ®éng, hay do
qu¶ng c¸o liªn tôc t¹o t©m lý tiªu dïng.
- Sù t¸c ®éng qua l¹i gi÷a c¸c h·ng (hîp t¸c, cÊu
kÕt); VD thÞ tr−êng dÇu má CTHH=>CT§Q
* §−êng cÇu cña h·ng CT§Q

- §−êng cÇu cña h·ng CT§Q chÝnh lμ ®−êng
cÇu thÞ tr−êng v× tuy thÞ tr−êng cã nhiÒu h·ng
sx nh−ng c¸c s¶n phÈm kh¸c nhau
- §−êng cÇu cña hμng CT§Q dèc xuçng tõ
tr¸i sang ph¶i tuy nhiªn tho¶i h¬n so víi §Q
* X¸c P*,Q*, lîi nhuËn cña h·ng CT§Q
Q* x¸c ®Þnh t¹i MR =MC, P* x¸c ®inh trªn ®−êng cÇu

CT§Q cã P thÊp h¬n vμ Q cao h¬n so víi §Q
=> L cña CT§Q còng thÊp h¬n so víi §Q
* C©n b»ng dμi h¹n cña h·ng CT§Q

P LN P LMC
MC
P* A
P* LAC
ATC

D


MR MR D
Q*
0 Q0 Q* Q
- Ng¾n h¹n LN>0 => h·ng nhËp ngμnh=>thÞ phÇn
gi¶m => D dÞch chuyÓn sang tr¸i tiÕp xóc LAC
=>LN = 0 ®¹t c©n b»ng dμi h¹n

* So s¸nh c©n b»ng DN cña CTHH vμ CT§Q

+ Gièng: NH cã LN > 0 => c¸c h·ng nhËp
ngμnh, cuèi cïng ®¹t c©n b»ng DH khi LN = 0
+ Kh¸c: CTHH cung t¨ng S d/c sang ph¶i,
CT§Q cÇu gi¶m, D dÞch chuyÓn sang tr¸i

* Chó ý : Trong dμi h¹n hμng CT§Q cã thÓ
ph¶i s¶n xuÊt víi c«ng suÊt thõa?
2. ThÞ tr−êng ®éc quyÒn tËp ®oμn

2.1. Kh¸i niÖm: Lμ thÞ tr−êng chØ cã mét sè
h·ng s¶n xuÊt vμ b¸n s¶n phÈm. C¸c s¶n
phÈm gièng nhau gäi lμ §Q T§ thuÇn tuý,
s¶n phÈm kh¸c nhau gäi lμ §QT§ ph©n biÖt

2.2. §Æc ®iÓm:

- Cã 1 sè h·ng trªn thÞ tr−êng nh−ng cã qui
m« rÊt lín
- C¸c h·ng phô thuéc lÉn nhau, mét h·ng ra
quyÕt ®Þnh ph¶i c©n nh¾c ph¶n øng cña c¸c
®èi thñ (ph¶n øng nhanh qua gi¸ hoÆc ph¶n
øng chËm b»ng viÖc ®−a ra s/p míi


- Hμng rμo ra nhËp rÊt cao nªn sù gia nhËp
ngμnh lμ rÊt khã th«ng qua: tÝnh kinh tÕ
theo qui m«, b¶n quyÒn hoÆc bÞ c¸c h·ng cò
liªn kÕt “tr¶ ®òa”
2.3.M« h×nh ®−êng cÇu gÉy khóc trong thÞ tr−êng
CT§Q (The kinked demand curve model)

* C¸c h·ng §QT§ ®Òu biÕt r»ng:


+ Nªó mét h·ng t¨ng gi¸ th× c¸c h·ng cßn l¹i
kh«ng t¨ng gi¸


+ NÕu mét h·ng gi¶m gi¸ th× c¸c h·ng cßn l¹i
sÏ ph¶i gi¶m gÝa theo
D2
P MC2 MC1



P*




D1
MR1
MR2
Q
0 Q*
- §Æc ®iÓm c¬ b¶n khi ®−êng cÇu g·y khóc
th× ®−êng doanh thu cËn biªn MR ®øt qu·ng
(gi¸n ®o¹n t¹i møc s¶n l−îng Q*)

- S¶n l−îng tõ 0 => Q* h·ng cã ®−êng cÇu
tho¶i (D1, MR1), cÇu co d·n lín theo gi¸

- S¶n l−îng tõ Q* trë lªn h·ng cã ®−êng cÇu
dèc (D2, MR2), cÇu co d·n Ýt theo gi¸

Tõ c¸c ®Æc ®iÓm nμy nªn h·ng §QT§ cã
®−êng cÇu g·y khóc lμ kÕt hîp cña D1vμ D2
- T¹i Q* MR bÞ ®øt qu·ng, hay cã kho¶ng
trèng gäi lμ “líp ®Öm chi phÝ” cho phÐp
h·ng gi÷ ®−îc gi¸ vμ s¶n l−îng khi chi phÝ
cËn biªn MC thay ®æi trong líp ®Öm.


- “Líp ®Öm chi phÝ” t¹o cho c¸c h·ng §QT§
cã kh¶ n¨ng gi÷ sù æn ®Þnh trong gi¸ vμ s¶n
l−îng tèi −u, t¹o nªn tÝnh “cøng nh¾c” cña
gi¸ vμ s¶n l−îng.
2.4. Lý thuyÕt trß ch¬i:
- Lý thuyÕt trß ch¬i m« t¶ nh÷ng quyÕt ®Þnh
th«ng minh nhÊt cña c¸c h·ng phô thuéc
lÉn nhau. Nh÷ng trß ch¬i kinh tÕ tiÕn hμnh
mét c¸ch hîp t¸c hoÆc kh«ng hîp t¸c.
- NÕu c¸c h·ng hîp t¸c th× sÏ cã hîp ®ång
rμng buéc khiÕn hä cã thÓ ho¹ch ®Þnh nh÷ng
chiÕn l−îc chung (vμ ng−îc l¹i).
- NÕu hîp t¸c th× P cao vμ Q gi¶m, lîi nhuËn
t¨ng tuy nhiªn th−êng kh«ng ch¾c ch¾n, do
c¸c h·ng th−êng ph¸ cam kÕt ®Ó t¨ng lîi
nhuËn cho riªng m×nh.
Ch−¬ng VI
ThÞ tr−êng søc lao ®éng
I. Cung søc lao ®éng
1. Kh¸i niÖm:
S
W

W2


W1



t
t2
0 t1
2. Nh÷ng nh©n tè ¶nh h−ëng ®Õn cung søc lao ®éng

2.1. ¸p lùc vÒ kinh tÕ

2.2. ¸p lùc vÒ mÆt t©m lý x· héi

2.3. Sù b¾t buéc ph¶i lμm viÖc

2.4. Giíi h¹n vÒ thêi gian tù nhiªn

Mét ngμy chØ cã 24 giê = TGlv + TGnn
=> lùa chän TGlv vμ TGnn cho tèi −u

*Ých lîi cËn biªn cña nghØ ng¬i: MUnn
*I’ch lîi cËn biªn cña lμm viÖc: MUlv
MUnn vμ MUlv còng tu©n theo qui luËt MU gi¶m dÇn

t* x¸c ®Þnh MUlv = MClv
* §iÓm x¸c ®Þnh thêi gian lao ®éng tèi −u lμ ®iÓm tho¶ m·n:
MUlv = MClv mμ MClv = MUnn

=> t* ®−îc x¸c ®Þnh t¹i ®iÓm mμ Ých lîi cËn biªn
cña lμm viÖc b»ng Ých lîi cËn biªn cña nghØ ng¬i.

MUlv t¨ng => t t¨ng, ng−îc l¹i MUlv gi¶m t gi¶m
MUlv = MClv mμ MClv = MUnn

MUlv MUnn




A2
Mu’lv
A’
A3
MUlv
MUnn
TGlv
Mu’lv
t1 t2
t3
0
0
TGnn 24giê
* Chó ý: VÒ c¸c nh©n tè néi sinh vμ ngo¹i sinh

S
W
A3
W3

A2
W2
A1
W1


t3 t
t1 t2
0
(Movement along the supply curve)
W S3
S1
S2




t
0
(Shift of supply curve)
3. §−êng cung lao ®éng vßng vª phÝa sau
(Backward-bending supply curve)
w

SL
w2

w3


w1

t
t1 t2 t3
0
II. CÇu vÒ lao ®éng
1. Kh¸i niÖm:
CÇu vÒ lao ®éng lμ dÉn xuÊt, thø ph¸t, ph¸t sinh
(derived demand) nã phô thuéc vμo s¶n l−îng cña
doanh nghiÖp.
W
W1



W2
Dl
L
0 L1 L2
2. S¶n phÈm doanh thu cËn biªn cña lao ®éng:
MRPl- Marginal Revenue Product of Labour
* S¶n phÈm cËn biªn cña lao ®éng
(Marginal product of labour)

L = Q’l
MRPl = Q/
MPl tu©n theo qui luËt n¨ng suÊt cËn biªn gi¶m dÇn

* MRPl = TR / L= MR. MPL
* CTHH: MR = P => MRPL = P . MPL
* §Q: MR # P => MRPL = MR.MPL # P.MPL
MRPL lμ mét ®−êng dèc xuèng tõ tr¸i sang ph¶i
do qui luËt hiÖu suÊt cËn biªn gi¶m dÇn chi phèi.

Tõ ®Æc ®iÓm cña thÞ tr−êng §Q cã gi¸ cao h¬n
MC nªn ®−êng MRPl ë thÞ tr−êng §Q dèc h¬n vμ
n»m d−íi ®−êng MRPl trong thÞ tr−êng CTHH.
MR= MC mμ P > MC
=> P > MR vμ P.MPl > MR. MPl

=> cïng mét møc l−¬ng th× h·ng §Q bao giê
còng thuª Ýt nh©n c«ng h¬n so víi h·ng CTHH.
W


W1




D = MRPl = P.MPl

D = MRPl = MR.MPl
0 L
Lm Lc
3. Nguyªn t¾c lùa chän tèi −u trong T2 SL§


MRPl > W => h·ng nªn thuª thªm lao ®éng


MRPl < W => h·ng kh«ng nªn thuª thªm lao
®éng

MRPl = W => lóc nμy h·ng ®¹t ®−îc lùa chän
tèi −u trong viÖc thuª lao ®éng, h·ng nªn d÷ng
l¹i sè l−îng lao ®éng nμy
III. C©n b»ng trong thÞ tr−êng lao ®éng

Trong thÞ tr−êng søc lao ®éng CTHH khi mét
h·ng muèn thuª lao ®éng h·ng ph¶i chÊp
nhËn møc gi¸ tiÒn c«ng s½n cã trªn thÞ
tr−êng. Cã nghÜa lμ møc tiÒn c«ng ®· ®−îc
h×nh thμnh s½n trªn thÞ tr−êng

=> ®−êng CUNG ®èi víi 1 h·ng thuª lao
®éng trong thÞ tr−êng CTHH lμ mét ®−êng
co d·n hoμn toμn => n»m ngang vμ song
song víi trôc hoμnh) (§−êng cÇu lμ MRPL)
T¹i møc thuª lao ®éng tèi −u L* ta cã møc l−¬ng
b»ng s¶n phÈm hiÖn vËt cËn biªn We = MRPl

W
w Dl Sl




Sl
We
We

MRPL



L
0
0 Le L*
L
2. §iÓm c©n b»ng trong T2 L§ phi c¹nh tranh

2.1. ThÞ tr−êng ®éc quyÒn mua

Trong T2 nμy DN lμ ng−êi thuª L§ duy nhÊt trªn
thÞ tr−êng nªn ta cã ®−êng cÇu cña h·ng chÝnh lμ
®−êng cÇu cu¶ thÞ tr−êng. §−êng cung cña thÞ
tr−êng còng chÝnh lμ ®−êng cung L§ ®«Ý víi h·ng.


* Mét sè kh¸i niÖm:
Tæng chi tiªu cña L§ (Total expenditure labour)


TEl = W. L
(tiÒn c«ng nh©n víi sè l−îng lao ®éng )

Tæng chi tiªu cña lao ®éng: Total expenditure labour

Lμ sù thay ®æi tæng chi tiªu lao ®éng khi cã
sù thay ®æi cña mét ®¬n vÞ ®Çu vμo lao ®éng.

MEl = ΔTE / ΔL
MEl n»m trªn ®−êng Sl
Do Sl chØ ph¶n ¸nh møc l−¬ng cña lao ®éng; cßn
MEl ph¶n ¸nh chi phÝ thùc tÕ ph¶i tr¶ khi thuª thªm
mét l® bao gåm c¶ l−¬ng vμ c¸c CP # nh− b¶o hiÓm...

L* lμ sè L§ thuª tèi −u x¸c ®Þnh lμ giao cña
MEl vμ MRPl (=Dl)
W ë T2 L§ §QM b»ng ®Æt L* trªn ®−êng
cung Sl vμ ®ã lμ møc l−¬ng W*. thÊp h¬n
møc l−¬ng khi thÞ tr−êng lao ®éng lμ c¹nh
tranh (x¸c ®Þnh b»ng giao cña Sl vμ Dl).
H×nh minh ho¹ x¸c ®Þnh L* vμ W* trong T2 §QM

MEl
w

Sl
W1

W2 CTHH
W*
Dl=MRPl

0 Q
L2
L*
2.2. ThÞ tr−êng SL§ §Q b¸n (Trade Union)


Muèn tèi ®a ho¸ sè L§ ®−îc thuª th× nghiÖp ®oμn
sÏ chän t¹i ®iÓm L*,W* lμ giao cña Sl vμ Dl

Muèn tèi ®a ho¸ doanh thu (TR max), nghÜa lμ
tæng tiÒn l−¬ng lμ lín nhÊt th× nghiÖp ®oμn sÏ
chän ®iÓm mμ MR = 0, nghÜa lμ L2 vμ W2.

Muèn tiÒn c«ng lμ max , møc L§ (L1) x¸c ®inh t¹i
®iÓm MR giao víi Sl, vμ ®Æt L1 trªn ®−êng cÇu
Dl ta ®−îc møc l−¬ng rÊt cao W1.
H×nh minh ho¹ quyÕt ®Þnh cña nghiÖp ®oμn trong T2 §QB

W
W1
SL
W2

W3



Dl
MR
L
0 L1 L2 L*
2.3. §éc quyÒn song ph−¬ng

* Kh¸i niÖm:
§éc quyÒn song ph−¬ng x¶y ra khi trªn thÞ
tr−êng xuÊt hiÖn c¶ ®éc quyÒn b¸n vμ ®éc
quyÒn mua søc lao ®éng.

* §éc quyÒn b¸n: ®iÓm A, L2 = MR x Sl, cßn gi¸
W2 x¸c ®inh trªn ®−êng cung hä mong muèn
®¹t ®−îc ®iÓm tèi −u lμ (W2 , L2).

* §éc quyÒn mua: ®iÓm B, L1 =MEL x DL, møc
l−¬ng W1 x¸c ®Þnh trªn Sl, ®IÓm (W1, L1).
Κ H×nh minh ho¹ §Q song ph−¬ng
w MEl

B:§QM
A: §QB SL
W2

W*

DL
W1
MR
Q
0 L1 L2 L*
Κ NÕu 2 bªn kh«ng bªn nμo cã søc m¹nh tuyÖt
®èi th× møc l−¬ng sÏ giao ®éng trong kho¶ng tõ
W1 ®Õn W2.

Κ NÕu søc m¹nh ®éc quyÒn mua > ®éc quyÒn
b¸n th× møc l−¬ng sÏ gÇn víi W1 vμ ng−îc l¹i
nÕu nÕu ®éc quyÒn mua < ®éc quyÒn b¸n th×
møc l−¬ng sÏ gÇn víi W2.

Κ Trong tr−êng hîp søc m¹nh ®éc quyÒn mua
vμ ®éc quyÒn b¸n lμ ngang nhau th× thÞ tr−êng
sÏ x¸c ®Þnh ®iÓm tèi −u t¹i kÕt hîp (L*, W*).
Ch−¬ng VII: Sù trôc trÆc cña thÞ tr−êng
vμ vai trß ®iÒu tiÕt cña ChÝnh phñ

I. Sù trôc trÆc cña thÞ tr−êng
Nhãm A (giÇu)
C
A

B


0
Nhãm B(nghÌo)
1. ThÞ tr−êng c¹nh tranh kh«ng hoμn h¶o
P,C
MC
CS
D
P*d
b1 a1
P*c C
a2
P’d
D
MR
Q
Q*d Q*c
0
Tõ ®iÓm D=>C: CS thªm a1+b1;PS thªm a2 -b1
- Sù trôc trÆc cña thÞ tr−êng g©y nªn mÊt kh«ng
cho x· héi (DWL: Dead weight loss)
- XuÊt hiÖn c¸c chi phÝ kh«ng cã lîi cho nÒn kinh
tÕ: qu¶ng c¸o, vËn ®éng hμnh lang...
2. ¶nh h−ëng ngo¹i øng (externality)
* Khi nμo xuÊt hiÖn ¶nh h−ëng ngo¹i øng: khi
mét ho¹t ®éng tiªu dïng hay s¶n xuÊt cã t¸c ®éng ®èi
víi c¸c ho¹t ®éng tiªu dïng hay s¶n xuÊt kh¸c.

* Cã 2 lo¹i ¶nh h−ëng ngo¹i øng:
2.1. ¶nh h−ëng ngo¹i øng tiªu cùc:

* VÝ dô: xÐt ¶nh h−ëng ngo¹i øng tiªu cùc do «
nhiÔm tõ viÖc s¶n xuÊt s¬n tæng hîp (gi¶ sö ®©y
lμ mét ngμnh s¶n xuÊt trong thÞ tr−êng CTHH).

MSC: Marginal social cost- chi phÝ cËn biªn cña x·
héi do cã ¶nh h−ëng ngo¹i øng

MEC: Marginal externality cost- chi phÝ cËn biªn
ngo¹i øng

MSC = MC + MEC
MEC dèc lªn tõ 0 v× kh«ng s¶n xuÊt kh«ng cã ¶nh h−ëng
T¹i B ch−a tÝnh ®Õn MEC nªn s¶n xuÊt lμ Q2, P2;

T¹i A cã tÝnh ®Õn MEC => P = MSC, s¶n xuÊt Pe,Qe

P MSC
CP
C
A
Pe
MC
B
P2
MEC

D
0 Qe Q2 Q
2.1. ¶nh h−ëng ngo¹i øng tÝch cùc:

* VÝ dô: hμng ho¸ c«ng céng, ho¹t ®éng quèc phßng, an
ninh, khu vui ch¬i c«ng viªn, v−ên hoa c«ng céng,..

Lîi Ých cËn biªn cña x· héi: MSB Marginal social benefit
lμ tæng lîi Ých mμ thùc tÕ XH thu ®−îc tõ ho¹t ®éng ®ã.

Lîi Ých cËn biªn ngo¹i øng: (MEB: Marginal externality
benefit) lμ Ých lîi thu ®−îc tõ thªm mét ®¬n vÞ sö dông
(VD thªm mét nhμ trång hoa)

CP cËn biªn(MC): CP ®Ó thªm mét hé gia ®×nh trång hoa

MSB = MU + MEB
T¹i A ch−a tÝnh ®Õn MEU s¶n xuÊt t¹i Qa
T¹i B ®· tÝnh ®Õn MEU khuyÕn khÝch t¨ng Q tõ Qa=> Qb
Tam gi¸c ABC lμ ¶nh h−ëng ngo¹i øng tÝch cùc mang l¹i
P,C
A
Pa


C B MC
Pb
MSB
MU
MEB
0 Q
Qa Qb
3. Sù tån t¹i cña hμng hãa c«ng céng (Public goods)
3.1.Hμng ho¸ t− nh©n: (Private goods) Lμ c¸c hμng ho¸
dÞch vô ®−îc mua b¸n b×nh th−êng trªn thÞ tr−êng vμ viÖc tiªu
dïng cña ng−êi nμy lo¹i trõ viÖc tiªu dïng cña ng−êi kh¸c.
2 ®Æc ®iÓm lμ: cã thÓ lo¹i bá (excludabitity)vμ cã thÓ gi¶m
bít (disminishability): c¾t tãc, ti vi...

3.2. Hμng ho¸ c«ng céng (Public goods): Hμng ho¸ c«ng
céng lμ nh÷ng hμng ho¸ dÞch vô mμ viÖc tiªu dïng cña ng−êi
nμy kh«ng lo¹i trõ sù tiªu dïng cña ng−êi kh¸c.
* VÝ dô: ho¹t ®éng quèc phßng, b¶o vÖ tÇng «z«n, c«ng viªn...
Trôc trÆc do kh«ng ®¸p øng ®−îc lîi Ých riªng mμ cho tÊt c¶

Trôc trÆc 2 gi¸ b»ng 0 nªn luîng tiªu dïng lμ v« cïng lín
* Hμng ho¸ c«ng céng còng g©y nªn mét t×nh tr¹ng lμ sù
tr«ng chê, û n¹i vμo Nhμ n−íc cña nh÷ng kÎ ¨n kh«ng,
kh«ng chÞu ®Çu t− hoÆc ph¸ ho¹i hay sö dông l·ng phÝ
c¸c hμng ho¸ c«ng céng.

* vÝ dô: qui ®Þnh kh«ng ®−îc ph¸ ho¹i c©y cèi nh−ng
nhiÒu ng−êi cø ®μo hoa mang vÒ nhμ ®Ó trång råi l¹i ®Ó
Nhμ n−íc mang hoa ®Õn trång l¹i.

=> §Ó kh¾c phôc sù trôc trÆc nμy nμy cÇn cã sù phèi
hîp tËp thÓ; sù hîp t¸c gi÷a c¸c c¸ nh©n vμ tËp thÓ ®Ó cã
thÓ ®¹t ®−îc c¸c kÕt qu¶ nh− mong muèn. Mét x· héi
cμng v¨n minh th× cμng cã nhiÒu hμng ho¸ c«ng céng.
II. Chøc n¨ng, céng cô, ph−¬ng ph¸p ®iÒu tiÕt cña CP

1. Chøc n¨ng. c«ng cô ®iÒu tiÕt cña ChÝnh phñ
2. Ph−¬ng ph¸p ®iÒu tiÕt cña ChÝnh phñ
a. §iÒu tiÕt gi¸:
§iÒu tiÕt ®éc quyÒn tù nhiªn (tÝnh kinh tÕ theo qui
m«, hiÖu suÊt theo qui m«)

LATC gi¶m khi Q t¨ng => ®−êng LATC dèc xuèng
tõ tr¸i sang ph¶i

LMC n»m d−íi LATC vμ dèc xuèng tõ tr¸i sang ph¶i
P
LN
A
Pa
D’
D
P*
B
C’
Pb
LATC
C
Pc LMC
D
MR
Q
Q* Qb Qc
Qa
0
Ph−¬ng ph¸p ®iÒu tiÕt cña ChÝnh phñ
* NÕu kh«ng ®iÒu tiÕt th× h·ng §Q sÏ s¶n
xuÊt t¹i møc s¶n l−îng Qa (MR =LMC), vμ
gi¸ lμ Pa=> A(Qa, Pa)

Khi duy tr× §Q th× XH sÏ mÊt kh«ng (DWL)
=> ChÝnh phñ cÇn ®iÒu tiÕt §Q tù nhiªn

* Môc tiªu lμ hiÖu qu¶ s¶n xuÊt: ®Æt P = MC = Pc
lóc nμy DWL = 0 nh−ng P < LATC (tæng lç =
CC’xQc). Muèn DN tiÕp tôc SX th× CP ph¶i bï lç,
hoÆc hä sÏ rót khái thÞ tr−êng.
* Môc tiªu hiÖu qu¶ s¶n xuÊt: th× tæng CP
b×nh qu©n thÊp nhÊt => Qc th× LATC vÉn
ch−a min, do ®ã h·ng §Q bÞ lç => chÝnh
s¸ch nμy kh«ng thμnh c«ng.

* Môc tiªu c«ng b»ng: ChÝnh phñ ®−a ra
møc gi¸ P = LATC, t¹i ®iÓm B (Qb,Pb);
vÉn cßn DWL, nh−ng LN §Q = 0. T¹i ®©y
môc tiªu 2 bªn ®¹t ®−îc th«ng qua ®iÒu tiÕt
lîi nhuËn.
b. §iÒu tiÕt s¶n l−îng:

- 3 ph−¬ng ph¸p ®iÒu tiÕt gi¸ ®Òu cã nh−îc
®iÓm => CP ®iÒu tiÕt qua s¶n l−îng.

- Ph−¬ng ph¸p lμ ®iÒu chØnh s¶n l−îng trùc
tiÕp: VD buéc mét h·ng ph¶i SX møc s¶n
luîng tèi thiÓu nμo ®ã vμ ®Ó cÇu tiªu dïng
x¸c ®Þnh gÝa øng víi s¶n l−îng ®ã.
- CP ®−a ra Q* thuéc (Qa, Qb), øng víi lμ
P*, tuy DWL >0 nh−ng nhá h¬n t¹i ®iÓm A,
§Q vÉn cã lîi nhuËn = DD’xQ*
Đề thi vào lớp 10 môn Toán |  Đáp án đề thi tốt nghiệp |  Đề thi Đại học |  Đề thi thử đại học môn Hóa |  Mẫu đơn xin việc |  Bài tiểu luận mẫu |  Ôn thi cao học 2014 |  Nghiên cứu khoa học |  Lập kế hoạch kinh doanh |  Bảng cân đối kế toán |  Đề thi chứng chỉ Tin học |  Tư tưởng Hồ Chí Minh |  Đề thi chứng chỉ Tiếng anh
Theo dõi chúng tôi
Đồng bộ tài khoản