THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN VÀ THUẾ GTGT

Chia sẻ: Thanh Son | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:0

0
492
lượt xem
130
download

THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN VÀ THUẾ GTGT

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Ở nhiều quốc gia phát triển trên thế giới, nhất là các quốc gia Châu Âu, thuế GTGT không đánh vào các dịch vụ tài chính nói chung và hoạt động kinh doanh chứng khoán nói riêng. Bởi vì thật khó mà xác định GTGT phát sinh ở mỗi giai đoạn khi dựa vào các hóa đơn thông thường của các dịch vụ về vốn và tài chính, những dịch vụ có tính linh hoạt cao trong quan hệ mậu dịch quốc tế.

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN VÀ THUẾ GTGT

  1. THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN VÀ THUẾ GTGT Ngô Vi Trọng, Lê Hồ An Châu Học Viện Ngân Hàng, PV – TpHCM 216 Hoàng Diệu, Q.Thủ Đức, Tp.HCM Đông Á một lần nữa lại là khu vực có tốc độ tăng trưởng cao nhất thế giới. Sau hai năm 1999 - 2000 nền kinh tế của phần lớn các quốc gia bị khủng hoảng đều chuyển mình nhanh hơn mức dự đoán, thị trường tài chính được phục hồi từ điểm sâu nhất của cuộc khủng hoảng. Chính sự phục hồi đó đã nhanh chóng đưa khu vực thoát khỏi vực sâu của tình trạng đói nghèo gia tăng, mức sống giảm và sự rối loạn dữ dội có hệ thống của khu vực sản xuất và tài chính. Việt Nam mặc dù ít bị ảnh hưởng của cuộc khủng hoảng nhưng cũng đã rơi vào tình trạng trì trệ trong tăng trưởng kinh tế kèm theo giảm phát, thậm chí giảm phát mạnh vào những tháng đầu năm 2000. Tuy vậy, Việt Nam vẫn đạt và vượt tất cả các chỉ tiêu chủ yếu của năm 2000, chặn được đà giảm sút về tốc độ tăng trưởng kinh tế do nhiều yếu tố, đặc biệt là việc Luật Doanh nghiệp chính thức có hiệu lực ngày 1/1/2000 và Trung tâm Giao dịch chứng khoán Tp. Hồ Chí Minh (TTGDCK) chính thức hoạt động ngày 20/7/2000… đã góp phần đáng kể vào việc cải thiện môi trường kinh doanh, đánh dấu một bước phát triển mới của thị trường tài chính Việt Nam. Song, sau gần 7 tháng hoạt động, thị trường chứng khoán Việt Nam gặp phải những vướng mắc nhất định trong đó chính sách ưu đãi thuế giá trị gia tăng (GTGT) áp dụng cho thị trường chứng khoán gây không ít tranh cãi. -1-
  2. Ở nhiều quốc gia phát triển trên thế giới, nhất là các quốc gia Châu Âu, thuế GTGT không đánh vào các dịch vụ tài chính nói chung và hoạt động kinh doanh chứng khoán nói riêng. Bởi vì thật khó mà xác định GTGT phát sinh ở mỗi giai đoạn khi dựa vào các hóa đơn thông thường của các dịch vụ về vốn và tài chính, những dịch vụ có tính linh hoạt cao trong quan hệ mậu dịch quốc tế. Việc đánh thuế GTGT cao có thể chuyển hướng đầu tư của dân cư từ lĩnh vực đầu tư chứng khoán sang các lĩnh vực khác làm nhiều vấn đề trở nên phức tạp trong khi nguồn thu đạt được không đáng kể. Chính vì vậy, thuế GTGT đánh vào các dịch vụ tài chính thường được các nhà làm luật tránh né hoặc được giải quyết bằng hướng khác như đưa ra một loại thuế có tên là “thuế đánh vào các dịch vụ tài chính” (Financial service tax) với thuế suất thấp. Thực chất đây là một loại thuế trực thu đánh trên lợi nhuận và tiền lương của các tổ chức tài chính. Như vậy, liệu có công bằng hay không ở những quốc gia mà người có thu nhập thấp phải trả thuế GTGT cho những hàng hóa và dịch vụ thiết yếu trong khi người có thu nhập cao không phải trả thuế GTGT cho việc sử dụng các dịch vụ tài chính? Do vậy, đánh thuế GTGT vào các dịch vụ tài chính mới hợp lý. Tại Việt Nam, việc đánh thuế này cần phải được hoãn lại trong một thời gian nhất định nhằm tạo điều kiện hoàn thiện thị trường chứng khoán, cũng như giải quyết tốt nhu cầu về vốn đầu tư cho đất nước, một bài toán khó trong quá trình phát triển kinh tế hiện nay. Xuất phát từ lập luận đó, Quyết định số 39/2000/QĐ–TTg của Thủ tướng Chính phủ được ban hành ngày 27/3/2000 và Thông tư số 74/2000/ TT–BTC của Bộ Tài chính ban hành ngày 19/7/2000 hướng dẫn việc tạm thời ưu đãi về thuế đối với hoạt động kinh doanh chứng khoán là một chính sách hoàn toàn phù hợp. Nhà nước sẽ tạm thời không đánh thuế GTGT đối với các hoạt động kinh doanh của công ty chứng khoán trong thời gian 3 năm (từ 1/1/2000 đến hết 31/12/2002) bao gồm: hoạt động môi giới, tự doanh, quản lý danh mục đầu tư, bảo lãnh phát hành, tư vấn đầu tư chứng khoán. Thiết nghĩ vấn đề đặt ra ở đây là thời gian ưu đãi thuế GTGT như vậy đã hợp lý chưa? Sau thời gian ưu đãi, hoạt động kinh -2-
  3. doanh chứng khoán có thuộc diện chịu thuế GTGT không? Nếu có thì thuế suất bao nhiêu là hợp lý? Chế độ hóa đơn, chứng từ và quá trình hoàn thuế cần thực hiện như thế nào? Thứ nhất, thời gian ưu đãi của thuế GTGT như trên là chưa phù hợp với hình tình thực tế. Thị trường chứng khoán Việt Nam khai trương vào 20/7/2000 nếu tính đến hết ngày 31/12/2002 thì thị trường này hoạt động chưa tới 3 năm. Việc đánh thuế GTGT sớm sẽ gây ảnh hưởng nhất định đến sự phát triển của thị trường chứng khoán. Bởi vì đến những tháng đầu năm 2001, các phiên giao dịch trên thị trường chứng khoán mới bắt đầu gia tăng mạnh. Điều đó có nghĩa là doanh thu của các công ty chứng khoán tăng một cách khả quan. Cùng với sự gia tăng doanh thu môi giới, số lượng cổ phiếu lưu ký, số lượng tài khoản và tổng giá trị tiền ký quỹ của khách hàng tại các công ty chứng khoán đang biến thiên theo chiều đi lên. Tuy nhiên, mức độ tăng doanh thu môi giới hàng chục phần trăm vẫn chưa thể cứu các công ty chứng khoán thoát rỏi tình trạng thua lỗ như hiện nay, vì xuất phát điểm của sự gia tăng đó còn quá thấp. Thực trạng này được dự báo có thể kéo dài trong một thời gian nữa vì những lý do chủ yếu sau: − Hoạt động chính của các công ty chứng khoán tại Việt Nam chỉ gồm tư vấn và môi giới kinh doanh chứng khoán bởi vì các công ty chứng khoán chưa có điều kiện để triển khai tối đa các nghiệp vụ chức năng mà họ được phép thực hiện. Tư vấn niêm yết cổ phiếu thì các doanh nghiệp chưa mặn mà với việc niêm yết, tư vấn cổ phần hóa thì không thể cạnh tranh nổi với các ban ngành của chi cục tài chính doanh nghiệp địa phương, các công ty kiểm soát. Trong khi chi phí bỏ ra để đầu tư trang thiết bị hiện đại và đào tạo nguồn nhân lực chuyên nghiệp phục vụ cho thị trường chứng khoán của các công ty môi giới chứng khoán là khá lớn. Do đó, hầu hết các công ty chứng khoán Việt Nam đều rơi vào tình trạng thu chưa đủ bù chi mặc dù đã cố gắng tăng doanh thu và giảm thiểu tối đa chi phí để giữ khách hàng. -3-
  4. − Điều kiện niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam khá khắt khe, hệ thống giao dịch OTC (Over The Counter) của Việt Nam chưa được đưa vào vận hành, các công ty chứng khoán lại tập trung chủ yếu tại Tp. Hồ Chí Minh nên chưa đáp ứng được nhu cầu đầu tư, làm áp lực giao dịch tại TTGDCK cao, hành vi gian lận, tình trạng đầu cơ quá mức vẫn nằm ngoài sự quản lý của Ủy ban chứng khoán Nhà nước và chưa tạo ra một sân chơi bình đẳng cho các nhà đầu tư trong cả nước. − Trái phiếu Chính phủ, hàng hóa chủ đạo trên thị trường chứng khoán trong giai đoạn đầu, thiếu sức hấp dẫn đối với nhà đầu tư và dân chúng nên trong một thời gian dài vẫn không có khối lượng giao dịch nào được thực hiện mặc dù giá trị lưu hành của nó lớn nhất trên thị trường chứng khoán. Thêm vào đó, hệ thống trang thiết bị kỹ thuật để vận hành hệ thống giao dịch chứng khoán chưa đồng bộ, thông tin cung cấp chưa đáp ứng được nhu cầu, số lượng hàng hóa trên thị trường chứng khoán vừa ít về chủng loại vừa ít về giá trị niêm yết… chưa đủ sức khơi dậy trong dân cư một kênh huy động vốn đầy tiềm năng đồng thời các công ty chứng khoán cũng khó mà có thể cắt giảm thêm nữa chi phí. Từ những phân tích trên, theo chúng tôi, Chính phủ nên tiếp tục gia hạn thời gian ưu đãi thuế thêm 2 năm nữa tức là từ ngày 1/1/2003 đến hết ngày 31/12/2004 nhằm tạo điều kiện cho thị trường chứng khoán ổn định, phát triển. Thứ hai, chế độ hóa đơn, chứng từ và quá trình hoàn thuế GTGT hiện nay chưa được thực hiện một cách khoa học, bỏ sót đối tượng nộp thuế, thời gian hoàn thuế chậm… chưa phù hợp với những hoạt động kinh doanh phức tạp trên thị trường chứng khoán. Để được hưởng ưu đãi về thuế GTGT, các công ty chứng khoán phải hạch toán riêng doanh thu hoạt động kinh doanh chứng khoán và sử dụng hóa đơn, chứng từ theo quy định hiện hành của Bộ Tài chính. Đối với doanh thu không chịu thuế GTGT các công ty chứng khoán vẫn phải sử dụng hóa đơn GTGT, khi -4-
  5. lập hóa đơn thì dòng “thuế suất GTGT” và “tiền thuế GTGT” không ghi mà gạch chéo. Điều này sẽ góp phần tạo thói quen sử dụng hóa đơn GTGT trong các giao dịch hằng ngày, hạn chế tối đa hiện tượng sử dụng hóa đơn giả để moi tiền thuế từ ngân sách nhà nước. Bởi vì những giao dịch chứng khoán trao tay ở Việt Nam mặc dù chưa có một số liệu thống kê chính thức nào về doanh số nhưng con số cũng không phải là nhỏ. Hoạt động này chưa phải nộp thuế và việc quản lý đăng ký giao dịch cũng chưa được thực hiện. Nếu tiếp tục để thị trường này tự do phát triển, không có một sự quản lý đồng bộ về thuế, thông tin thì chắc chắn rủi ro đối với thị trường là lớn. Hoạt động kinh doanh chứng khoán hiện nay không chịu thuế GTGT đầu ra thì hiển nhiên không được khấu trừ số thuế GTGT đầu vào đối với các hàng hóa hoặc dịch vụ thuộc chi phí liên quan đến hoạt động không chịu thuế. Thủ tục được hưởng ưu đãi về thuế GTGT của Nhà nước không phải là dễ dàng, chỉ có những doanh nghiệp được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cấp giấy phép hoạt động theo quy định tại Nghị định số 48/1998/NĐ–CP của Chính phủ ban hành ngày 11/7/1998 hoặc văn bản xác nhận niêm yết chứng khoán lần đầu của TTGDCK (đối với tổ chức phát hành có chứng khoán được niêm yết). Từ đó, vấn đề được đặt ra cho cơ quan thuế là cần phải hoàn thiện hơn nữa tổ chức ngành thuế nhằm quản lý chặt chẽ các đối tượng nộp thuế, thiết kế một qui trình hoàn thuế đơn giản, hiệu quả, tiến tới rút ngắn thời gian hoàn thuế cho doanh nghiệp. Có như thế, khi thuế GTGT áp dụng đối với các dịch vụ tài chính này thì vốn của các công ty chứng khoán mới không bị ứ đọng do bị chiếm dụng. Thứ ba, thuế suất thuế GTGT áp dụng trong tương lai chưa được quan tâm. Sau thời gian ưu đãi, để tạo ra sự công bằng trong quá trình phân phối lại thu nhập, hoạt động kinh doanh chứng khoán phải chịu thuế GTGT. Mức thuế suất thuế GTGT mà Chính phủ nên áp dụng đối với hoạt động kinh doanh chứng khoán trong những năm tiếp theo (từ 1/1/2005 trở đi) là 5%. Với mức thuế suất này, hệ thống thuế của Việt Nam có thể tiến đến hoàn thiện, phù hợp kế hoạch năm 2006 áp dụng hai mức thuế suất GTGT 5% và 10%. Cách làm này vừa tạo -5-
  6. ra một nguồn thu nhất định cho ngân sách nhà nước vừa không gây ra những biến động lớn trên thị trường chứng khoán vốn còn rất non yếu. Thị trường chứng khoán, kênh bổ sung các nguồn vốn trung và dài hạn cho Nhà nước và các doanh nghiệp, là một yếu tố hạ tầng quan trọng nhất đối với các quốc gia phát triển theo cơ chế thị trường. Chính vì vậy, trong thời gian tới để thị trường chứng khoán Việt Nam sôi động hơn, thu hút nhiều đối tượng tham gia hơn thì một chính sách ưu đãi thuế hợp lý là một trong những giải pháp quan trọng nhằm đảm bảo công bằng xã hội, hoàn thiện thị trường chứng khoán Việt Nam. -6-

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

Đồng bộ tài khoản