Thông báo số 120/BC-BYT

Chia sẻ: Son Nguyen | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:23

0
54
lượt xem
4
download

Thông báo số 120/BC-BYT

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Thông báo số 120/BC-BYT về báo cáo tình hình thực hiện văn bản pháp luật về quản lý vệ sinh an toàn thực phẩm của ngành y tế năm 2005 do Bộ Y tế ban hành

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Thông báo số 120/BC-BYT

  1. B YT C NG HOÀ XÃ H I CH NGHĨA VI T NAM ****** Đ c l p - T do - H nh phúc ******** S : 120/BC-BYT Hà N i, ngày 20 tháng 02 năm 2006 V/v: báo cáo tình hình th c hi n văn b n pháp lu t v qu n lý v sinh an toàn th c ph m c a ngành y t năm 2005 Kính g i: y ban khoa h c, công ngh và môi trư ng Th c hi n công văn s 1115/UBKHCNMT 11 ngày 30/12/2005 c a U ban Khoa h c, Công ngh và Môi trư ng c a Qu c H i v vi c báo cáo tình hình th c hi n văn b n pháp lu t v qu n lý v sinh an toàn th c ph m (VSATTP), B Y t xin báo cáo như sau: I. TÌNH HÌNH TH C HI N QU N LÝ NHÀ NƯ C V VSATTP 1. Ban hành và t ch c th c hi n các văn b n hư ng d n Pháp l nh V sinh an toàn th c ph m 1.1. So n th o và trình ban hành các văn b n quy ph m pháp lu t - Văn b n đã ban hành: 17, g m 11 Quy t đ nh, 4 Thông tư liên t ch, 1 T trình Chính ph và 1 ch th c a B trư ng B Y t . - Văn b n đã hoàn ch nh trình lãnh đ o B : 4 văn b n. - Văn b n chưa hoàn ch nh ho c đang trong giai đo n d th o: 10 văn b n (xin xem chi ti t ti n đ ban hành văn b n quy ph m pháp lu t). Như v y, m i có 17/31 văn b n đư c ban hành, đ t 55% so v i k ho ch đ ra. Tuy nhiên, v i s hình thành h th ng văn b n quy ph m pháp lu t hư ng d n th c hi n Pháp l nh V sinh an toàn th c ph m và Ngh đ nh 163, đ c bi t là các Thông tư liên t ch gi a B Y t và các B liên quan trong vi c phân công trách nhi m qu n lý VSATTP đã và s p ban hành s phân đ nh rõ trách nhi m c a t ng B và gi m b t s ch ng chéo cũng như b ng trong qu n lý VSATTP lưu thông trên th trư ng; đ ng th i t ng bư c l p l i tr t t k cương trong lĩnh v c s n xu t th c ph m, kinh doanh d ch v ăn u ng. 2.2. T ch c th c hi n các văn b n - Trong đ t t ch c H i ngh t p hu n toàn qu c vào tháng 12/2005, B Y t đã ti n hành gi i thi u n i dung các văn b n đã đư c ban hành và văn b n đã hoàn ch nh trình Lãnh đ o B cho các đ i bi u tham d H i ngh g m Lãnh đ o các s y t và chuyên viên phòng Nghi p v y c a s ; lãnh đ o Trung tâm Y t d phòng các t nh và Trư ng khoa VSATTP; đ ng th i B Y t đã ti p thu gi i đáp nh ng vư ng m c phát sinh trong th c t tri n khai đa phương. - Đưa n i dung c a Pháp l nh V sinh an toàn th c ph m và Ngh đ nh 163 vào chương trình c a l p đào t o ch ng ch VSATTP cho cán b làm công tác qu n lý VSATTP tuy n t nh và huy n. Năm 2005, C c An toàn v sinh th c ph m ph i h p v i Đ i h c Y Thái Bình, Đ i h c Y Hà N i t ch c 9 l p đào t o c p ch ng ch VSATTP cho đ i tư ng cán b y t làm công tác VSATTP tuy n t nh và huy n v i 439 h c viên c a 41 t nh, thành ph đư c c p ch ng ch . 2. Qu n lý và th c hi n VSATTP trong ch bi n, kinh doanh th c ph m
  2. Chúng ta đ u bi t, ngoài v n đ v tiêu chu n dinh dư ng c a th c ph m, v n đ đư c ngư i tiêu dùng và xã h i quan tâm nh t hi n nay là an toàn v sinh c a các lo i th c ph m s d ng hàng ngày. Trong th c t , có nhi u nguyên nhân gây ô nhi m th c ph m, nhưng th c ph m b ô nhi m VSV và hoá ch t đ c h i là nguyên nhân gây ng đ c c p tính và m n tính, nh hư ng x u đ n s c kho ngư i tiêu dùng 2.1. Th c ph m tươi s ng, sơ ch bán t i các ch Hi n nay, công tác qu n lý v sinh an toàn th c ph m các ch đã đư c chính quy n đ a phương và các ban ngành liên quan quan tâm t khâu đ u tư xây d ng h t ng cơ s đ n các ho t đ ng ki m tra VSATTP. Tuy nhiên, vi c này m i ch th c hi n đư c m t s ch đ u m i, ch có giao lưu thương m i l n. Trong khi đó, th c ph m không rõ ngu n g c xu t x b ô nhi m trong quá trình s n xu t, ch bi n và ngay trong quá trình lưu thông, buôn bán v n đư c tiêu th ph bi n trong các qu y hàng, ch cóc, ch nh ...trong các ngõ h m đư ng ph , làng xã. a/ Đ i v i th c ph m ngu n g c đ ng v t - Ô nhi m vi sinh v t: Kh o sát c a C c Thú y v tình tr ng ô nhi m vi sinh v t (VSV) trong th t và s a t i m t s đi m gi t m , ch , c a hàng kinh doanh Hà N i và TP. H Chí Minh cho th y, tình hình ô nhi m VSV th t và s a là đáng lo ng i. T l m u th t (gà, bò, l n) không đ t tiêu chu n v c 4 ch tiêu VSV (E. Coli, Coliform, Salmonella, Clostridium) đ a bàn Hà N i là 81,3%, đ c bi t th t bò là 100% s m u; đ a bàn TP. H Chí Minh là 32%. T l m u s a không đ t tiêu chu n các c a hàng bán l Hà N i r t cao, t i 90% s m u, đ c bi t là t c u vàng. - Ô nhi m hoá ch t đ c h i: M c đ t n dư cadimi, chì, thu ngân trong th t tươi (th t l n, th t gà) t i th trư ng TP. H Chí Minh, Hà N i và m t s t nh thành ph có xu hư ng gi m d n c v t l nhi m và dư lư ng c a chúng trong th t tươi. T l m u có t n dư kim lo i n ng vư t quá tiêu chu n cho phép không cao, c th : Hà N i: T l m u th t l n có t n dư cadimi vư t ngư ng là 6,67%, t n dư chì vư t ngư ng là 6,67% và t n dư thu ngân không vư t ngư ng cho phép. T l m u th t gà không có t n dư cadimi vư t ngư ng, t n dư chì và thu ngân không vư t ngư ng. TP. H Chí Minh: T l m u th t l n có t n dư cadimi vư t ngư ng là 3.33%, t n dư chì vư t ngư ng là 3,33% và t n dư thu ngân vư t ngư ng 0%. T l m u th t gà có t n dư cadimi vư t ngư ng là 6,67%, t n dư chì vư t ngư ng là 1,67% và t n dư thu ngân trong gi i h n cho phép. b/ Đ i v i th c ph m ngu n g c th c v t - K t qu kh o sát c a C c b o v th c v t đánh giá dư lư ng thu c b o v th c v t (BVTV) trong m t s lo i rau tiêu th trên th trư ng TP. H chí Minh và Hà N i năm 2005 cho th y: T i Hà N i: S m u có dư lư ng thu c BVTV chi m 50/72 m u (69,4%), trong đó s m u có dư lư ng vư t m c cho phép là 18/72 m u (25%). C th : đ u đ 78%, rau c i 61,1% và t l m u có dư lư ng vư t ngư ng t i đa cho phép: đ u đ là 28%, rau c i là 22% T i TP. H Chí Minh: S m u có dư lư ng thu c BVTV chi m 55/72 m u (76,4%), trong đó s m u có dư lư ng vư t m c cho phép là 17/72 m u (23,6%). C th : đ u đ 78%, rau c i 72% và t l m u có dư lư ng vư t ngư ng t i đa cho phép: đ u đ là 22%, rau c i là 25%. Thu c BVTV c m s d ng methamidophos v n có dư lư ng trong m u đ u đ là 11,1% (Hà N i); thu c c mendosunfan và methamidophosv n có dư lư ng trong m t s m u đ u đ và rau c i là 2,5% và 5,5% (TP. H Chí Minh)
  3. M t nghiên c u năm 2004 Ninh Bình cho th y, t l ô nhi m thu c BVTV các lo i rau lá, rau qu khá cao (46,5%), trong đó t l nhi m thu c BVTV nhóm lân h u cơ chi m 37% (74/200 m u). Xét nghi m 200 m u trái cây (21 lo i trái cây) cho th y có 41/200 m u (c a 12 lo i trái cây) có t n dư thu c BVTV (21%), trong đó nhi m thu c BVTV nhóm lân h u cơ là 10,5% và t p trung vào nhóm hoa qu Trung Qu c như l u, nho, quýt, cam. Các hoa qu Trung Qu c khác (táo, lê, táo mèo) nhi m nhóm thu c BVTV khác. Năm 2005, B Y t đã ch đ o các đơn v k thu t trong ngành y t (Vi n Dinh dư ng, Vi n V sinh y t công c ng và Vi n Pasteur Nha Trang) ch đ ng l y 200 m u hoa qu t i L ng Sơn, Hà N i, Đà N ng, Nha Trang và TP. H Chí Minh (cam, lê, táo, dưa vàng, dưa xanh, nho) và phân tích dư lư ng thu c BVTV và ch t b o qu n. K t qu cho th y, các lo i thu c b o qu n và thu c BVTV phát hi n đư c đ u m c an toàn, th p hơn r t nhi u so v i gi i h n t i đa cho phép. 2.2. Th c ăn đư ng ph Cùng v i quá trình đô th hoá và công nghi p hoá, th c ăn đư ng ph là m t lo i hình d ch v phát tri n r t nhanh các nư c đang phát tri n. Th c ăn đư ng ph thư ng đa d ng, có th ch bi n s n, mua nơi khác v bán ho c có phương ti n ch bi n t i ch . nư c ta, tình tr ng ô nhi m th c ăn đư ng ph đã gây ra nhi u v ng đ c th c ph m đáng ti c và thư ng chi m t 10 đ n 20% s v ng đ c th c ph m x y ra trong m i năm. Đây là m t trong nh ng v n đ đang đư c dư lu n xã h i quan tâm. Th ng kê c a B Y t trong báo cáo t ng k t 3 năm b o đ m v sinh an toàn th c ăn đư ng ph cho th y, tình hình vi ph m quy đ nh VSATTP c a các cơ s d ch v th c ăn đư ng ph t p trung vào m t s y u t ch y u sau: - Mua th c ph m tuỳ ti n, không rõ xu t x : 88% cơ s - Nư c đá s d ng cho d ch v th c ăn đư ng ph có nhi m E. coli: 35,6% các cơ s n i thành và 64,7% các cơ s ngo i thành. - Không b o đ m VSATTP trong quá trình ch bi n: 49,1-91,6% cơ s . - V n chuy n, b o qu n không b o đ mATVSTP: 85,9-99,2 %cơ s . - Nơi bán hàng, trang thi t b và d ng c n u nư ng không b o đ m v sinh: 37%-88% cơ s . - Ngư i kinh doanh, ch bi n th c ph m không ch p hành các quy đ nh VSATTP: 43,8-88% cơ s . K t qu kh o sát tình hình ô nhi m vi sinh v t trên m t s th c ph m ăn li n bán t i các ch TP. H Chí Minh t 2002-2004 cho th y: 100% s m u bánh mì, xôi m n; 89% s m u nư c gi i khát bán l (s a đ u nành, nư c rau má, s a tươi, nư c mía - có pha thêm đư ng và nư c đá) và 86% s m u heo quay, v t quay không đ t yêu c u v vi khu n ch đi m v sinh và vi khu n gây b nh. M t nghiên c u c a Vi n Dinh dư ng v tình tr ng v sinh c a m t s lo i th c ăn có nguy cơ ô nhi m cao trên th trư ng Hà N i năm 2003 cho th y: 100% s m u th c ph m (lòng l n lu c, rau s ng, nem chua, nem ch o) b nhi m vi khu n hi u khí m c cao và không đ t tiêu chu n cho phép, trong đó nhi m coliform quá gi i h n là 80%; 28,6% m u lòng l n lu c, 16,1% s m u rau s ng nhi m E. Coli; tình tr ng nhi m t c u vàng vư t m c cho phép xét nghi m th y 23,3% s m u nem chua và 28,7% s m u lòng l n. 2.3. B p ăn t p th các khu công nghi p
  4. Theo th ng kê chưa đ y đ c a ngành y t , trong năm 2005 trên toàn qu c đã x y ra 26 v ng đ c th c ph m t i các b p ăn t p th , v i 2.175 ngư i m c, không có ngư i t vong (TP. H Chí Minh đã x y ra 16 v v i 1.217 ngư i m c), trong đó có 19 v ng đ c th c ph m x y ra t i b p ăn t p th c a các khu công nghi p. 14/26 v ng đ c th c ph m có t 30 ngư i m c tr lên. So v i năm 2004, tăng thêm 06 v và v i s ngư i m c nhi u hơn là 797 ngư i. Phân tích nguyên nhân qua các năm cho th y: ng đ c do th c ph m ô nhi m vi sinh v t v n chi m t l cao nh t (53,9%), sau đó là nguyên nhân do th c ph m ch a ch t đ c (19,2%), ng đ c do th c ph m ô nhi m hoá ch t là 15,4%, còn l i là các v không xác đ nh đư c nguyên nhân(11,5%). S li u trên cho th y, tình hình ng đ c th c ph m t i các b p ăn t p th có xu hư ng gia tăng. Nguyên nhân c a tình tr ng này do: - Các cơ s ch bi n su t ăn, các b p ăn t p th không th c hi n đúng quy đ nh v sinh cơ s ch bi n th c ph m, v sinh ngư i tr c ti p ch bi n th c ph m. -Không th c hi n ch đ lưu m u theo Quy t đ nh c a B Y t . - Ngư i s d ng lao đ ng, ngư i ph trách cơ s ch bi n su t ăn thi u trách nhi m trong qu n lý giám sát ch t lư ng, v sinh an toàn khâu cung ng ch bi n th c ph m (chi ti t xin tham kh o ph l c). 2.4. S d ng ch t ph gia, hoá ch t trong b o qu n th c ph m. Hi n nay, ngu n ph gia th c ph m đư c s d ng đ s n xu t và ch bi n th c ph m nư c ta ch y u là ngu n ph gia nh p kh u. Tuy nhiên, hi n tư ng nh p l u ph gia th c ph m v n x y ra, gây khó khăn cho các cơ quan ch c năng trong vi c ki m soát ch t lư ng, v sinh an toàn ph gia lưu thông trên th trư ng. Tình tr ng s d ng các hoá ch t, ph gia ngoài danh m c đ b o qu n, ch bi n th c ph m v n ph bi n các đ a phương, đ c bi t là hàn the, đư ng hoá h c, ph m m u ngoài danh m c. Vi n V sinh y t công c ng đã ti n hành kh o sát đánh giá th c tr ng vi c s d ng hàn the t p trung 3 th c ph m (ch l a, mì s i tươi, bánh su sê và bánh da l n)t i TP. H Chí Minh trong 3 năm t 2003-2005 cho th y, tình hình s d ng hàn the trong ch l a và mì s i tươi là r t ph bi n, chi m t l cao t 87,5% đ n 100%; tình hình s d ng hàn the trong bánh su sê và bánh da l n gi m t 70% xu ng còn 43,3%. Nguy hi m hơn n a, lư ng hàn the cho thêm vào th c ph m ngày càng nhi u: năm 2003-2004 là 1000-3000 mg/kg th c ph m, nhưng đ n năm 2005 là trên 3000 mg/kg th c ph m. M t nghiên c u c a Trung tâm Y t d phòng Thái Nguyênv th c tr ng s d ng ph m m u trong th c ph m năm 2004 cho th y, s m u th c ph m có s d ng ph m m u ngoài danh m c chi m 12,1%, trong đó t p trung nhóm th c ph m th t và s n ph m c a th t, tương t, bánh m t k o và h t dưa. Th c hi n ch c năng ch đ ng giám sát ô nhi m th c ph m, năm 2005, Vi n V sinh d ch t Tây nguyên đã ti n hành l y m u m t s lo i th c ph m (giò ch , s a, bánh k o, nư c gi i khát, nư c ch m, ph m màu nguyên li u) lưu thông trên đ a bàn trong các đ t cao đi m (t t Nguyên đán, T t Trung thu, Tháng Hành đ ng) đ ki m nghi m các ch tiêu ô nhi m VSV và hoá h c. K t qu như sau: + V ô nhi m hoá h c: Có 71% s m u th c ph m ch y u là giò ch có s d ng hàn the; 37,5% s m u th c ph m s d ng ph m m u ngoài danh m c; 29,7% s m u có s d ng ch t ng t t ng h p vư t quá gi i h n quy đ nh ho c s d ng ch t t o ng t không đư c phép (cyclamate) + V ô nhi m VSV: có 31,8% s m u có t ng s vi khu n hi u khí vư t quá gi i h n cho phép. T l m u nhi m Coliform, E.coli, Cl.perfringent, n m men, n m m c còn cao. 2.5. Qu n lý th c ph m nh p kh u Th c ph m nh p kh u không chính ng ch (phi m u d ch) vào nư c ta ch y u là qua các c a kh u c a các t nh có đư ng biên gi i v i Trung Qu c, Lào, Campuchia, trong đó ch y u là Trung Qu c. Nh p kh u chính ng ch ch y u qua TP. H Chí Minh (chi m 70-80%), còn l i là qua H i Phòng, Đà N ng và m t s thành ph khác. Hàng th c ph m nh p vào có nhi u ch ng lo i, nhưng có m t s m t hàng th c ph m có nguy cơ cao như hoa qu , ph
  5. gia, th t và ph ph m c a gia súc, gia c m, đó còn chưa k các th c ph m nh p kh u theo con đư ng ti u ng ch, hàng xách tay...không th ki m soát đư c. M t v n đ quan tr ng trong qu n lý th c ph m nh p kh u là ki m soát VSATTP nh p kh u sau công b ch t lư ng s n ph m. Năm 2004, Vi n V sinh y t công c ng đã ti n hành kh o sát ch t lư ng 31 m u s a b t nh p ngo i tiêu th trên th trư ng TP. H Chí Minh. K t qu cho th y: Ch tiêu đ m và đ chua đ t tiêu chu n v yêu c u k thu t c a TCVN 5538- 2002 là 70,97%; ch tiêu hàm lư ng lipit theo tiêu chu n v yêu c u k thu t c a TCVN 5538- 2002 đ t 40,91%; ch tiêu hàm lư ng protit theo tiêu chu n v yêu c u k thu t c a TCVN 5538- 2002 đ t 19,36%. Như v y, v n còn m t lư ng đáng k s a không đ t yêu c u v đ m và đ chua mà v n đư c tiêu th công khai trên th trư ng; nhưng cũng ph n ánh các yêu c u k thu t trong TCVN chưa sát v i th c t và chưa rõ ràng, chi ti t. Bên c nh đó, vi c ki m d ch đ ng v t nh p kh u qua các c a kh u đư ng b và đư ng hàng không còn g p nhi u khó khăn do chưa có các khu cách ly ki m d ch đ ng v t. Trong khi đó, tình tr ng nh pl u đ ng v t, s n ph m đ ng v t biên gi i, đ c bi t là biên gi i Vi t – Trung, Campuchia di n ra thư ng xuyên, nh hư ng r t l n đ n công tác phòng ch ng d ch b nh đ ng v t và qu n lý v sinh an toàn th c ph m. Hi n nay, th c ph m ch c năng đang đư c ngư i tiêu dùng trong nư c quan tâm. Đây là nhóm s n ph m th c ph m có nguy cơ cao và ngu n g c ch y u là đư c nh p t nư c ngoài. Th c ph m ch c năng đư c kinh doanh ch y u theo m ng, vi c qu n lý các nhà phân ph i đ c l p (ngư i bán hàng cho các công ty) là r t khó khăn, đ c bi t là vi c qu ng cáo s n ph m. Năm 2004, Thanh tra B Y t đã ph i h p v i C c An toàn v sinh th c ph m và thanh tra s Y t m t tnh, thành ph ti n hành thanh tra t i m t s cơ s s n xu t và kinh doanh th c ph m ch c năng. K t qu thanh tra t i 15 cơ s trên đ a bàn Hà N i và các tnh lân c n cho th y 80% (12/15) cơ s vi ph m quy đ nh, trong đó s cơ s vi ph m v qu ng cáo là 7 (58,3%)và s cơ s vi ph m v ghi nhãn là 8 (66,6%). V qu ng cáo, n i dung vi ph m t p trung vào: qu ng cáo nhưng không đăng ký n i dung t i cơ quan y t và qu ng cáo quá n i dung và thành ph n công d ng c a s n ph m. V ghi nhãn, n i dung vi ph m ch y u t p trung vào : ghi sai thành ph n c u t o và ghi sai v công d ng s n ph m. Trên đây là th c tr ng tình hình qu n lý và th c hi n VSATTP thu c lĩnh v c ngành y t qu n lý. Các vi ph m pháp lu t v VSATTP x y ra t t c các công đo n c a chu i cung c p th c ph m t s n xu t, ch bi n, lưu thông và tiêu th th c ph m; không nh ng nh hư ng tr c ti p đ n s c kho , tu i th , ch t lư ng cu c s ng mà còn quy t đ nh uy tín c a thương hi u s n ph m th c ph m xu t kh u trên th trư ng qu c t . Do v y, c n ph i có s ph i h p hành đ ng đ ng b c a các B liên quan trong vi c qu n lý và ki m soát ch t ch ch t lư ng VSATTP t khâu nguyên li u đ n thành ph m. 3. Ph i h p trong h th ng b máy qu n lý nhà nư c v qu n lý VSATTP 3.1. Ph i h p liên ngành - Ban Ch đ o liên ngành v VSATTP đư c thành l p theo Quy t đ nh s 48/2005/QĐ-TTg c a Th tư ng Chính ph đã đi vào ho t đ ng và C c An toàn v sinh th c ph m B Y t đ m nhi m vai trò Văn phòng Ban Ch đ o. - Sáu C c và T ng c c có ch c năng qu n lý th c ph m đã nhóm h p theo đ nh kỳ (3 tháng/l n), trao đ i và gi i quy t các v vi c n i c m v VSATTP. - C cAn toàn v sinh th c ph m ph i h p v i các V , C c c a các B liên quan xây d ng và ban hành các Thông tư liên t ch v phân công ph i h p trong qu n lý VSATTP (5 Thông tư và 1 quy t đ nh) - Các V C c liên quan trong B Y t đã ph i v i các cơ quan liên quan gi i quy t các công vi c đ t xu t: Nhãn s n ph m c a Unilever, tr ng gà gi , s d ng thu c x t ki n đ b o qu n th c ph m, rư u vang gi , mì chính gi , đư ng gi ....
  6. Năm 2005 là năm đánh d u bư c chuy n bi n quan tr ng c a s ph i h p liên ngành; s phân công trách nhi m qu n lý VSATTP rõ nét hơn th hi n trong vi c ban hành các Thông tư liên t ch gi a B Y t và 5 B liên quan. S ho t đ ng hi u qu c a sáu C c và T ng c c đã giúp cho Ban Ch đ o liên ngành gi i quy t các v n đ phát sinh, n i c m trong qu n lý VSATTP. 3.2. T ch c ho t đ ng các cơ quan chuyên trách v VSATTP - Chương trình Hành đ ng c a Chính ph th c hi n Ngh quy t s 46-NQ/TW ngày 23/2/2005 c a B Chính tr v công tác b o v , chăm sóc và nâng cao s c kh e nhân dân trong tình hình m i đã nêu rõ: “Ki n toàn b máy qu n lý nhà nư c v VSATTP t trung ương đ n đ a phương. Đ n năm 2010, t t c các trung tâm Y t d phòng t nh, thành ph có khoa An toàn v sinh th c ph m; t i trung tâm y t d phòng tuy n huy n có khoa An toàn v sinh th c ph m” (Quy t đ nh s 243/2005/QĐ-TTg ngày 5/10/2005 c a Th tư ng Chính ph ). - Tham mưu đ xu t v i các c p có th m quy n t ch c h th ng thanh tra chuyên ngành v VSATTP th c hi n Pháp l nh V sinh an toàn th c ph m. Do đó, trong th i gian t i, c n ph i ki n toàn 2 t ch c trên thì m i có th đáp ng yêu c u qu n lý nhà nư c v VSATTP, đáp ng tình hình th c t hi n nay và s mong m i c a xã h i. 3.3. T ch c h th ng và năng l c các phòng ki m nghi m VSATTP - Th c hi n ch đ o c a Phó Th tư ng Ph m Gia Khiêm t i công văn s 690/VPCP-VX ngày 7/2/2003, C c An toàn v sinh th c ph m đã ph i h p v i các đơn v liên quan c a các B xây d ng Quy ho ch h th ng ki m nghi m v sinh an toàn th c ph m trên ph m vi toàn qu c. Trong đó, đ n năm 2010, ngành Y t s có 5 Trung tâm Ki m nghi m an toàn v sinh th c ph m (1 trung tâm qu c gia t i Hà N i và 4 trung tâm khu v c đ t t i Vi n Pasteur Nha Trang, Vi n V sinh y t công c ng, Vi n V sinh d ch t Tây Nguyên và TP. C n Thơ). - H tr Vi n Dinh dư ng, Vi n V sinh Y t công c ng, Vi n v sinh d ch t Tây Nguyên và Trung tâm Y t d phòng Đà N ng xây d ng labo ki m nghi m VSATTP theo ISO/IEC 17025. Hi n Labo c a Trung tâm ki m nghi m c a Vi n Dinh dư ng đã đư c công nh n h p chu n. Đây là Labo ki m nghi m th c ph m đ u tiên c a ngành y t đư c ch ng nh n áp d ng h th ng qu n lý theo ISO. Năm 2006, C c s ti p t c ph i h pđ các Labo ki m nghi m VSATTP c a Vi n V sinh Y t công c ng, Vi n v sinh d ch t Tây Nguyên và Trung tâm Y t d phòng Đà N ng đư c công nh n h p chu n ISO/IEC 17025. 4. Công tác xây d ng tiêu chu n v VSATTP 4.1. Trình B trư ng B Y t ban hành 5 tiêu chu n ngành và lưu hành 12 b kits ki m tra nhanh VSATTP: - 52 TCN-TQTP 0011:2005: thư ng quy k thu t xác đ nh Tert-butyl hydroquinon (TBHQ) trong th c ph m b ng phương pháp đo quang - 52 TCN-TQTP 0012:2005: thư ng quy k thu t xác đ nh Butyl hydroxyanison (BHA) trong th c ph m b ng phương pháp đo quang. - Thư ng quy xác đ nh 3-MCPD. - 52 TCN-TQTP 0013:2006: Thư ng quy xác đ nh t ng s vi khu n lactic trong th c ph m.
  7. - 52 TCN-TQTP 0014:2006: Thư ng quy k thu t phân l p và xác đ nh Campylobacter trong th c ph m. - Quy t đ nh s 343/QĐ-BYT ngày 06/02/2006 v vi c cho phép lưu hành 12 b kits ki m tra nhanh VSATTP. 4.2. Đang trình lãnh đ o B ký ban hành quy ch đăng ký test nhanh ki m tra VSATTP. 4.3. Đang trong giai đo n d th o: 8 văn b n k thu t - Danh m c ch t h tr ch bi n và danh m c thu c b o v th c v t t n dư trong th c ph m. - Hai quy đ nh VSAT đ i v i bao bì ch a đ ng th c ph m. - Quy đ nh b o qu n th c ph m. - Quy đ nh đi u ki n v sinh cơ s s n xu t s a đ u nành. - Soát xét gi i h n t i đa hàm lư ng kim lo i n ng trong th c ph m. - Quy ho ch h th ng tiêu chu n th c ph m. 5. Công tác thanh tra, ki m tra VSATTP 5.1. T i trung ương - Ph i h p v i T ng c c TCĐLCL, C c QLTT t ch c 4 đoàn ki m tra t i 24 t nh, thành ph , đ c bi t là các t nh có c a kh u (t 15/1/2005 đ n 28/2/2005). - Ph i h p v i các B , ngành t ch c 10 đoàn thanh tra liên ngành, ti n hành thanh, ki m tra k t qu th c hi n Ch th 08 t i 32 t nh, thành ph (trong th i gian tri n khai Tháng hành đ ng). - Ph i h p v i Thanh tra B , thanh tra y t Hà N i, TP. H Chí Minh, Đà N ng t ch c chi n d ch thanh tra, ki m tra vi c b o đ m VSAT th c ăn đư ng ph . - Thành l p 4 đoàn liên ngành ki m tra công tác b o đ m v sinh an toàn th c ph m T t Bính Tu t t i m t s t nh tr ng đi m và tham gia m t s đoàn liên ngành do các B liên quan t ch c. So v i năm 2004, ho t đ ng thanh ki m tra vi c th c hi n các quy đ nh v VSATTP tuy n trung ương và đ a phương đư c đ y m nh hơn, đ c bi t là đã t ch c đư c nhi u đoàn thanh tra liên ngành, t p trung ki m tra m t s khu v c có nhi u giao lưu thương m i v th c ph m như các t nh có c a kh u, các thành ph , khu công nghi p, vùng s n xu t th c ph m t p trung... 5.2. T i đ a phương - T i các t nh, thành ph , t ng s cơ s s n xu t th c ph m đư c thanh tra, ki m tra là 46.208 trong đó 34.007 cơ s đ t tiêu chu n ch t lư ng VSATTP (chi m 75,5%). T ng s cơ s kinh doanh d ch v th c ph m đư c thanh tra, ki m tra là 257.445 trong đó 178.386 cơ s đ t tiêu chu n ch t lư ng VSATTP (chi m 75,6%). T ng s b p ăn t p th đư c thanh tra, ki m tra là 6.433 trong đó 5.004 b p ăn đ t tiêu chu n ch t lư ng VSATTP (chi m 77,8%) (S li u báo cáo 9 tháng c a 64 t nh, thành ph ). 5.3. T vi c giám sát, ki m tra, thanh tra cho th y nh ng nguy cơ VSATTP c n chú ý:
  8. a/ Hàng th c ph m không đ m b o ch t lư ng VSAT: Do đ c đi m các cơ s s n xu t, kinh doanh th c ph m nư c ta còn nh l , th công không b o đ m các đi u ki n VSATTP, đ c bi t các làng ngh s n xu t bánh k o, th c ph m truy n th ng... nên không b o đ m ch t lư ng VSATTP c a s n ph m làm ra. Hi n nay, tình hình d ch b nh gia súc gia c m di n bi n ph c t p: cúm H5N1, b nh l n ch t hàng lo t, cá ch t ...; trong khi đó vi c ki m soát v sinh thú y, v sinh gi t m gia súc gia c m và lưu thông các s n ph m đ ng v t trên th trư ng v n chưa đư c ki m soát ch t ch nên nguy cơ truy n b nh t đ ng v t sang ngư i r t l n. Ki m soát th c ph m nh p kh u qua các c a kh u đư ng b g n như còn b b ng vì s lư ng nh p theo đư ng ti u ng ch và nh p l u r t l n. Ví d : t i c a kh u Lào Cai đã phát hi n 11 v vi ph m nh p l u th c ph m g m: 1.325 kg tim c t l n, 1.960 kg đ u xanh, 6.340 qu tr ng, 1.200 kg th t gà, 1.590 kg nho khô ... Ki m soát s n ph m th y s n tiêu dùng n i đ a g n v n b b ng , không cơ quan nào qu n lý; đ c bi t là hàng hóa th y s n khô, th y s n ch bi n s n (An Giang) V n t n t i tình tr ng s d ng ch t b o qu n đ c h i đ b o qu n th c ph m, t n dư thu c b o v th c v t (BVTV) quá m c cho phép trong rau đ n đ n h u qu gây ra nh ng v ng đ c th c ph m đáng ti c như: v ng đ c táo Nghĩa Đàn (Ngh An) làm cho 1 ngư i t vong, s d ng thu c x t ki n đ b o qu n tôm cá khô t i m t s t nh phía Nam, ng đ c th c ph m do đ u đũa t i Công ty Filia Vi t Nam (TP. H Chí Minh), ng đ c th c ph m do ăn dưa Thái Lan t i Ninh Bình... Vi c lưu thông, s d ng ph gia th c ph m ngoài danh m c cho phép đ ch bi n th c ph m v n còn ph bi n h u h t các đ a phương; đ c bi t trong ch bi n giò, ch , bánh truy n th ng. Ví d : vi c mua bán đư ng Cyclamate trái phép TP. H Chí Minh. Qua ki m tra c a Trung tâm YTDP TP. H Chí Minh cho th y, t l s d ng hàn the trong ch l a, mì s i t i 70-74%. b/ Hàng th c ph m gi , quá h n s d ng: Nguy cơ th c ph m gi năm nay có xu th tăng cao, đ c bi t là hàng th c ph m s n xu t trong nư c và nh p kh u. Các m t hàng th trư ng trong nư c tiêu th m nh trong d p T t b làm gi như: rư u, mì chính, bánh m t k o, nư c ng t... Ví d : v s n xu t 4 t n b t ng t gi t i TP. H Chí Minh; v t y xoá h n s d ng cũ và ghi l i h n s d ng m i cho 3.400 thùng nư c trái cây đóng lon quá h n; v s n xu t và tiêu th rư u gi t i Qu n Hoàng Mai (Hà N i); v làm rư u vang Pháp gi t i B c Ninh; v làm mì chính gi nhãn hi u Ajinomoto t i Ninh Thu n... đã đư c l c lư ng Công an và Qu n lý th trư ng phát hi n và x lý. c/ Ô nhi m th c ph m, ng đ c th c ph m: Nguy cơ ô nhi m th c ph m và ng đ c th c ph m có chi u hư ng gia tăng n u không đư c ki m soát m nh m hơn n a. T i TP. H Chí Minh, ch tính riêng năm 2005 đã có 23 v v i s ngư i m c đã lên t i 1.318 (chi m trên 30% s m c c a toàn qu c) v i 02 trư ng h p t vong, trong đó có 9/23 v m c v i s lư ng trên 30 ngư i/v ; 5 v x y ra t i các trư ng ti u h c v i 205 cháu b ng đ c. G n đây nh t, trong ngày 16/01/2006 đã x y ra 3 v ng đ c th c ph m t i 3 trư ng ti u h c t i qu n Bình Th nh do cùng 1 cơ s cung c p th c ăn đã làm cho 247 cháu b ng đ c (220 cháu ph i vào vi n c p c u). Chi ti t tình hình ng đ c th c ph m năm 2005 xin tham kh o ph l c. 6. Công tác thông tin, tuyên truy n, giáo d c nâng cao nh n th c và ý th c ch p hành pháp lu t v VSATTP Ho t đ ng tuyên truy n giáo d c VSATTP là m t trong nh ng ho t đ ng quan tr ng nh t trong công tác b o đ m v sinh an toàn th c ph m. T năm 1999, C c An toàn v sinh th c ph m luôn ph i h p v i các B , Ngành liên quan và các cơ quan thông tin đ i chúng tri n khai các ho t đ ng tuyên truy n, giáo d c ki n th c VSATTP cho các nhóm đ i tư ng trên nhi u kênh truy n thông khác nhau - Năm 2005, C c An toàn v sinh th c ph m, B Y t đã ph i h p v i Ban Văn hoá xã h i Đài Ti ng nói Vi t Nam xây d ng n i dung và phát sóng 300 lư t thông đi p, 391 phóng s , tin bài v VSATTP v i th i lư ng 2510 phút và 872 lư t phát.
  9. - Ph i h p v i Đài Truy n hình Vi t Nam xây d ng và phát sóng 60 tin bài, phóng s trên VTV1; 49 tin bài trên VTV2; 22 tin bài, ti u ph m trên VTV3 v i t ng c ng 286 lư t phát và 100 lư t phát thông đi p Tháng Hành đ ng. - Các báo vi t:Thư ng xuyên theo dõi và ph i h p tuyên truy n v i 27 Báo vi t và t p chí; đã có 2862 tin, bài, nh có n i dung tuyên truy n v VSATTP. - Ph i h p v i H i Nhà báo, H i Nông dân và H i ngư i cao tu i t ch c 3 l p t p hu n cho 320 c ng tác viên v công tác b o đ m VSATTP. - Ph i h p v i UBND Đ ng Nai t ch c thành công L phát đ ng Tháng hành đ ng vì ch t lư ng VSATTP v i s tham gia c a các B ngành t Trung ương đ n đ a phương. - Xây d ng và c p phát n ph m truy n thông cho 64 t nh, thành ph và các B , ngành. - Ch đ o công tác tuyên truy n giáo d c trên các phương ti n thông tin đ i chúng như: Đài truy n hình, Đài Phát thanh, Báo chí. Cùng v i vi c t ng bư c nâng cao nh n th c, th c hành v VSATTP cho c ng đ ng, công tác giáo d c truy n thông đã góp ph n gi i quy t và đ nh hư ng dư lu n xã h i đ i v i nh ng s ki n “nóng”, đ t xu t như tr ng gà gi , g o nhi m Cadimi, hoa qu t m hoá ch t... - T i đ a phương: T ch c 4.944 bu i ph bi n ki n th c VSATTP cho 594.946 ngư i tiêu dùng. Tuy nhiên, do ki n th c và trình đ c a ngư i s n xu t kinh doanh th c ph m có h n, do s tác đ ng c a cơ ch th trư ng, nên nh ng ngư i s n xu t kinh doanh th c ph m đã vô tình ho c c ý làm sai các quy đ nh v VSATTP. Thêm n a, nh ng ngư i tiêu dùng cũng chưa nh n th c đúng ho c có thái đ làm ngơ trư c nh ng hành vi vi ph m v VSATTP. M t nghiên c u đánh giá v nh n th c và th c hành VSATTP c a các nhóm đ i tư ng m ts làng ngh s n xu t th c ph m truy n th ng năm 2004 cho th y: - nhóm ngư i qu n lý: ch có 55,6% ngư i đư c ph ng v n hi u đư c v ng đ c th c ph m; 77,8% ngư i hi u đư c tác nhân gây ô nhi m th c ph m; hơn 90% ngư i không nh đư c m t văn b n quy ph m pháp lu t v VSATTP. - nhóm ngư i s n xu t, kinh doanh th c ph m: có 82,4% ngư i chưa đư c qua t p hu n v VSATTP; còn 25-85% ngư i th c hi n không đúng các quy đ nh VSATTP trong kinh doanh, ch bi n th c ph m . M t nghiên c u khác đánh giá hi u bi t c a công nhân s n xu t nư c gi i khát Hà N i cho th y: năm 2000 có 26,2% công nhân bi t v danh m c ph gia quy đ nh cho ch bi n th c ph m; đ n năm 2004, t l này là 32,7%; ch có 39,7% công nhân đư c đánh giá đ t v ki n th c VSATTP. 7. Xã h i hoá công tác b o đ m VSATTP Ngh quy t 46-NQ/TW c a B chính tr đã ch rõ: “B o v chăm sóc và nâng cao s c kho là b n ph n c a m i ngư i dân, m i gia đình và c ng đ ng, là trách nhi m c a các c p u đ ng, chính quy n, m t tr n T qu c, các đoàn th nhân dân và các t ch c xã h i, trong đó ngành y t là nòng c t v chuyên môn và k thu t”. Quán tri t quan đi m ch đ o trên, ngành y t đã tri n khai xây d ng m t s mô hình đi m b o đ m v sinh an toàn th c ph m nh m huy đ ng s tham gia c a chính quy n, đoàn th t i đ a phương, cơ s th c ph m, t đó nhân r ng ra các đ a phương, cơ s th c ph m khác: - Mô hình th c ăn đư ng ph : đư c tri n khai t i 7 thành ph tr ng đi m: Hà N i, H i Phòng, H Long, Hu , Đà N ng, Đà L t, TP. H Chí Minh theo 6 nguyên t c th c hi n và 8 bư c tri n khai.
  10. - Xây d ng 13 mô hình Truy n thông c ng đ ng, xây d ng đ i s ng văn hoá, phòng ng a ng đ c th c ph m và các b nh truy n qua th c ph m t i 9 đ a phương. - Mô hình áp d ng h th ng qu n lý HACCP t i các cơ s s n xu t, ch bi n th c ph m có nguy cơ cao: Tri n khai t p hu n áp d ng h th ng qu n lý theo HACCP: Năm 2004: 7 cơ s s n xu t th c ph m Năm 2005: 10 cơ s s n xu t th c ph m. Đã có 2 cơ s đư c ch ng nh n áp d ng HACCP. 8. Nghiên c u, ng d ng ti n b khoa h c công ngh v VSATTP. - Ph i h p v i B Khoa h c và Công ngh t ch c 3 H i ngh xúc ti n áp d ng HACCP t i 3 mi n B c, Trung, Nam. - Ph i h p v i B Công nghi p t ch c 2 H i ngh áp d ng HACCP t i mi n B c và mi n Nam. - Ch trì ph i h p v i các cơ quan liên quan t ch c H i ngh Khoa h c v V sinh an toàn th c ph m l n th 3 t i H Long – Qu ng Ninh v i s tham gia c a trên 200 đ i bi u t các Vi n trong B Y t , Y t các đ a phương và m t s đơn v c a các ngành liên quan. - ng d ng nghiên c u s n ph m b t PDP ngu n g c thiên nhiên t v thu , h i s nkhông đ c h i, dùng làm ph gia th c ph m an toàn thay th hàn the đ c h i. - Áp d ng các b tests kits s n xu t trong nư c và nh p ngo i trang b cho đ a phương, ph c v cho công tác thanh, ki m tra t i th c đ a. - ng d ng m t s k thu t m i trong phát hi n vi khu n, đ c t vi khu n trong th c ph m như: Phương pháp mi n d ch huỳnh quang và PCR phát hi n Vibrio cholera. K thu t Elisa đ xác đ nh Enterotoxin c a S.aureus K thu t PCR Elisa đ phát hi n Salmonella... II. KI N NGH 1. Các khó khăn t n t i - Tình hình ng đ c th c ph m tuy có gi m, nhưng không b n v ng vì chưa có đ đi u ki n và kh năng ki m soát. - Nguy cơ th c ph m b ô nhi m do tác nhân sinh h c, hoá h c còn cao, nh hư ng t i tiêu dùng trong nư c và xu t kh u th c ph m. - Chưa hình thành đ y đ các tiêu chu n, quy đ nh v VSTTP, gây khó khăn cho công tác ki m soát ô nhi m th c ph m và h i nh p kinh t qu c t . - V kinh phí: Còn chưa đáp ng cho công tác ki m soát VSATTP, đ c bi t đ u tư cho tuy n cơ s . Bình quân kinh phí chi cho công tác b o đ m VSATTP nư c ta m i đ t 468 đ ng/ngư i/ năm, trong khi đó Thái Lan là 1000 đ ng/ngư i/tháng (năm 2004).
  11. 2. Ki n ngh 2.1.Đ i v i Chính ph : - Cho phép B Y t ph i h p v i các B ngành liên quan xây d ng Chương trình qu c gia riêng v b o đ m VSATTP giai đo n 2007-2010 và nh ng năm ti p theo do t m quan tr ng và tính liên ngành r t l n c a lĩnh v c này. - Ki n toàn b máy thanh tra chuyên ngành v sinh an toàn th c ph m t trung ương đ n đ a phương và các B ngành đ nó có th th c s là chuyên ngành và đáp ng tính th i s khi c n ph i cân nh c, quy t đoán. - Đ u tư hơn n a đ nâng cao năng l c ki m nghi m VSATTP (cơ s v t ch t, trang thi t b và trình đ cán b k thu t) c a các các Labo t trung ương đ n tuy n t nh, thành ph và qu n, huy n. 2.2. Đ i v i U ban nhân dân các c p: Tăng cư ng hơn n a vai trò c a UBND các c p trong các ho t đ ng qu n lý và b o đ m VSATTP trên đ a bàn; ki n toàn ban Ch đ o liên ngành v VSATTP t i đ a phương trên cơ s Ban Ch đ o th c hi n Ch th s 08/1999/CT-TTg c a đ a phương do đ ng chí lãnh đ o UBND làm trư ng ban. 2.3. Đ i v i các t ch c đoàn th chính tr V n đ ng qu n chúng nhân dân, h i viên tích c c tham gia các phong trào: xây d ng làng văn hoá s c kho , xây d ng các mô hình c ng đ ng b o đ m VSATTP... Trên đây là báo cáo c a B Y t v tình hình th c hi n công tác qu n lý nhà nư c theo ch c năng đư c phân công v v sinh an toàn th c ph m. Xin trân tr ng c m ơn./. KT. B TRƯ NG TH TRƯ NG Tr nh Quân Hu n B YT C NG HOÀ XÃ H I CH NGHĨA VI T NAM ****** Đ c l p - T do - H nh phúc ******** S : 120/BC-BYT Hà N i, ngày 20 tháng 02 năm 2006 BÁO CÁO
  12. TÌNH HÌNH TH C HI N VĂN B N PHÁP LU TV QU N LÝ V SINH AN TOÀN TH C PH M C A NGÀNH Y T NĂM 2005 Kính g i: U ban Khoa h c, Công ngh và Môi trư ng Th c hi n công văn s 1115/UBKHCNMT 11 ngày 30/12/2005 c a U ban Khoa h c, Công ngh và Môi trư ng c a Qu c H i v vi c báo cáo tình hình th c hi n văn b n pháp lu t v qu n lý v sinh an toàn th c ph m (VSATTP), B Y t xin báo cáo như sau: I. TÌNH HÌNH TH C HI N QU N LÝ NHÀ NƯ C V VSATTP 1. Ban hành và t ch c th c hi n các văn b n hư ng d n Pháp l nh V sinh an toàn th c ph m 1.1. So n th o và trình ban hành các văn b n quy ph m pháp lu t - Văn b n đã ban hành: 17, g m 11 Quy t đ nh, 4 Thông tư liên t ch, 1 T trình Chính ph và 1 ch th c a B trư ng B Y t . - Văn b n đã hoàn ch nh trình lãnh đ o B : 4 văn b n. - Văn b n chưa hoàn ch nh ho c đang trong giai đo n d th o: 10 văn b n (xin xem chi ti t ti n đ ban hành văn b n quy ph m pháp lu t). Như v y, m i có 17/31 văn b n đư c ban hành, đ t 55% so v i k ho ch đ ra. Tuy nhiên, v i s hình thành h th ng văn b n quy ph m pháp lu t hư ng d n th c hi n Pháp l nh V sinh an toàn th c ph m và Ngh đ nh 163, đ c bi t là các Thông tư liên t ch gi a B Y t và các B liên quan trong vi c phân công trách nhi m qu n lý VSATTP đã và s p ban hành s phân đ nh rõ trách nhi m c a t ng B và gi m b t s ch ng chéo cũng như b ng trong qu n lý VSATTP lưu thông trên th trư ng; đ ng th i t ng bư c l p l i tr t t k cương trong lĩnh v c s n xu t th c ph m, kinh doanh d ch v ăn u ng. 2.2. T ch c th c hi n các văn b n - Trong đ t t ch c H i ngh t p hu n toàn qu c vào tháng 12/2005, B Y t đã ti n hành gi i thi u n i dung các văn b n đã đư c ban hành và văn b n đã hoàn ch nh trình Lãnh đ o B cho các đ i bi u tham d H i ngh g m Lãnh đ o các s y t và chuyên viên phòng Nghi p v y c a s ; lãnh đ o Trung tâm Y t d phòng các t nh và Trư ng khoa VSATTP; đ ng th i B Y t đã ti p thu gi i đáp nh ng vư ng m c phát sinh trong th c t tri n khai đa phương. - Đưa n i dung c a Pháp l nh V sinh an toàn th c ph m và Ngh đ nh 163 vào chương trình c a l p đào t o ch ng ch VSATTP cho cán b làm công tác qu n lý VSATTP tuy n t nh và huy n. Năm 2005, C c An toàn v sinh th c ph m ph i h p v i Đ i h c Y Thái Bình, Đ i h c Y Hà N i t ch c 9 l p đào t o c p ch ng ch VSATTP cho đ i tư ng cán b y t làm công tác VSATTP tuy n t nh và huy n v i 439 h c viên c a 41 t nh, thành ph đư c c p ch ng ch . 2. Qu n lý và th c hi n VSATTP trong ch bi n, kinh doanh th c ph m Chúng ta đ u bi t, ngoài v n đ v tiêu chu n dinh dư ng c a th c ph m, v n đ đư c ngư i tiêu dùng và xã h i quan tâm nh t hi n nay là an toàn v sinh c a các lo i th c ph m s d ng hàng ngày. Trong th c t , có nhi u nguyên nhân gây ô nhi m th c ph m, nhưng th c ph m b ô nhi m VSV và hoá ch t đ c h i là nguyên nhân gây ng đ c c p tính và m n tính, nh hư ng x u đ n s c kho ngư i tiêu dùng 2.1. Th c ph m tươi s ng, sơ ch bán t i các ch
  13. Hi n nay, công tác qu n lý v sinh an toàn th c ph m các ch đã đư c chính quy n đ a phương và các ban ngành liên quan quan tâm t khâu đ u tư xây d ng h t ng cơ s đ n các ho t đ ng ki m tra VSATTP. Tuy nhiên, vi c này m i ch th c hi n đư c m t s ch đ u m i, ch có giao lưu thương m i l n. Trong khi đó, th c ph m không rõ ngu n g c xu t x b ô nhi m trong quá trình s n xu t, ch bi n và ngay trong quá trình lưu thông, buôn bán v n đư c tiêu th ph bi n trong các qu y hàng, ch cóc, ch nh ...trong các ngõ h m đư ng ph , làng xã. a/ Đ i v i th c ph m ngu n g c đ ng v t - Ô nhi m vi sinh v t: Kh o sát c a C c Thú y v tình tr ng ô nhi m vi sinh v t (VSV) trong th t và s a t i m t s đi m gi t m , ch , c a hàng kinh doanh Hà N i và TP. H Chí Minh cho th y, tình hình ô nhi m VSV th t và s a là đáng lo ng i. T l m u th t (gà, bò, l n) không đ t tiêu chu n v c 4 ch tiêu VSV (E. Coli, Coliform, Salmonella, Clostridium) đ a bàn Hà N i là 81,3%, đ c bi t th t bò là 100% s m u; đ a bàn TP. H Chí Minh là 32%. T l m u s a không đ t tiêu chu n các c a hàng bán l Hà N i r t cao, t i 90% s m u, đ c bi t là t c u vàng. - Ô nhi m hoá ch t đ c h i: M c đ t n dư cadimi, chì, thu ngân trong th t tươi (th t l n, th t gà) t i th trư ng TP. H Chí Minh, Hà N i và m t s t nh thành ph có xu hư ng gi m d n c v t l nhi m và dư lư ng c a chúng trong th t tươi. T l m u có t n dư kim lo i n ng vư t quá tiêu chu n cho phép không cao, c th : Hà N i: T l m u th t l n có t n dư cadimi vư t ngư ng là 6,67%, t n dư chì vư t ngư ng là 6,67% và t n dư thu ngân không vư t ngư ng cho phép. T l m u th t gà không có t n dư cadimi vư t ngư ng, t n dư chì và thu ngân không vư t ngư ng. TP. H Chí Minh: T l m u th t l n có t n dư cadimi vư t ngư ng là 3.33%, t n dư chì vư t ngư ng là 3,33% và t n dư thu ngân vư t ngư ng 0%. T l m u th t gà có t n dư cadimi vư t ngư ng là 6,67%, t n dư chì vư t ngư ng là 1,67% và t n dư thu ngân trong gi i h n cho phép. b/ Đ i v i th c ph m ngu n g c th c v t - K t qu kh o sát c a C c b o v th c v t đánh giá dư lư ng thu c b o v th c v t (BVTV) trong m t s lo i rau tiêu th trên th trư ng TP. H chí Minh và Hà N i năm 2005 cho th y: T i Hà N i: S m u có dư lư ng thu c BVTV chi m 50/72 m u (69,4%), trong đó s m u có dư lư ng vư t m c cho phép là 18/72 m u (25%). C th : đ u đ 78%, rau c i 61,1% và t l m u có dư lư ng vư t ngư ng t i đa cho phép: đ u đ là 28%, rau c i là 22% T i TP. H Chí Minh: S m u có dư lư ng thu c BVTV chi m 55/72 m u (76,4%), trong đó s m u có dư lư ng vư t m c cho phép là 17/72 m u (23,6%). C th : đ u đ 78%, rau c i 72% và t l m u có dư lư ng vư t ngư ng t i đa cho phép: đ u đ là 22%, rau c i là 25%. Thu c BVTV c m s d ng methamidophos v n có dư lư ng trong m u đ u đ là 11,1% (Hà N i); thu c c mendosunfan và methamidophosv n có dư lư ng trong m t s m u đ u đ và rau c i là 2,5% và 5,5% (TP. H Chí Minh) M t nghiên c u năm 2004 Ninh Bình cho th y, t l ô nhi m thu c BVTV các lo i rau lá, rau qu khá cao (46,5%), trong đó t l nhi m thu c BVTV nhóm lân h u cơ chi m 37% (74/200 m u). Xét nghi m 200 m u trái cây (21 lo i trái cây) cho th y có 41/200 m u (c a 12 lo i trái cây) có t n dư thu c BVTV (21%), trong đó nhi m thu c BVTV nhóm lân h u cơ là 10,5% và t p trung vào nhóm hoa qu Trung Qu c như l u, nho, quýt, cam. Các hoa qu Trung Qu c khác (táo, lê, táo mèo) nhi m nhóm thu c BVTV khác. Năm 2005, B Y t đã ch đ o các đơn v k thu t trong ngành y t (Vi n Dinh dư ng, Vi n V sinh y t công c ng và Vi n Pasteur Nha Trang) ch đ ng l y 200 m u hoa qu t i L ng
  14. Sơn, Hà N i, Đà N ng, Nha Trang và TP. H Chí Minh (cam, lê, táo, dưa vàng, dưa xanh, nho) và phân tích dư lư ng thu c BVTV và ch t b o qu n. K t qu cho th y, các lo i thu c b o qu n và thu c BVTV phát hi n đư c đ u m c an toàn, th p hơn r t nhi u so v i gi i h n t i đa cho phép. 2.2. Th c ăn đư ng ph Cùng v i quá trình đô th hoá và công nghi p hoá, th c ăn đư ng ph là m t lo i hình d ch v phát tri n r t nhanh các nư c đang phát tri n. Th c ăn đư ng ph thư ng đa d ng, có th ch bi n s n, mua nơi khác v bán ho c có phương ti n ch bi n t i ch . nư c ta, tình tr ng ô nhi m th c ăn đư ng ph đã gây ra nhi u v ng đ c th c ph m đáng ti c và thư ng chi m t 10 đ n 20% s v ng đ c th c ph m x y ra trong m i năm. Đây là m t trong nh ng v n đ đang đư c dư lu n xã h i quan tâm. Th ng kê c a B Y t trong báo cáo t ng k t 3 năm b o đ m v sinh an toàn th c ăn đư ng ph cho th y, tình hình vi ph m quy đ nh VSATTP c a các cơ s d ch v th c ăn đư ng ph t p trung vào m t s y u t ch y u sau: - Mua th c ph m tuỳ ti n, không rõ xu t x : 88% cơ s - Nư c đá s d ng cho d ch v th c ăn đư ng ph có nhi m E. coli: 35,6% các cơ s n i thành và 64,7% các cơ s ngo i thành. - Không b o đ m VSATTP trong quá trình ch bi n: 49,1-91,6% cơ s . - V n chuy n, b o qu n không b o đ mATVSTP: 85,9-99,2 %cơ s . - Nơi bán hàng, trang thi t b và d ng c n u nư ng không b o đ m v sinh: 37%-88% cơ s . - Ngư i kinh doanh, ch bi n th c ph m không ch p hành các quy đ nh VSATTP: 43,8-88% cơ s . K t qu kh o sát tình hình ô nhi m vi sinh v t trên m t s th c ph m ăn li n bán t i các ch TP. H Chí Minh t 2002-2004 cho th y: 100% s m u bánh mì, xôi m n; 89% s m u nư c gi i khát bán l (s a đ u nành, nư c rau má, s a tươi, nư c mía - có pha thêm đư ng và nư c đá) và 86% s m u heo quay, v t quay không đ t yêu c u v vi khu n ch đi m v sinh và vi khu n gây b nh. M t nghiên c u c a Vi n Dinh dư ng v tình tr ng v sinh c a m t s lo i th c ăn có nguy cơ ô nhi m cao trên th trư ng Hà N i năm 2003 cho th y: 100% s m u th c ph m (lòng l n lu c, rau s ng, nem chua, nem ch o) b nhi m vi khu n hi u khí m c cao và không đ t tiêu chu n cho phép, trong đó nhi m coliform quá gi i h n là 80%; 28,6% m u lòng l n lu c, 16,1% s m u rau s ng nhi m E. Coli; tình tr ng nhi m t c u vàng vư t m c cho phép xét nghi m th y 23,3% s m u nem chua và 28,7% s m u lòng l n. 2.3. B p ăn t p th các khu công nghi p Theo th ng kê chưa đ y đ c a ngành y t , trong năm 2005 trên toàn qu c đã x y ra 26 v ng đ c th c ph m t i các b p ăn t p th , v i 2.175 ngư i m c, không có ngư i t vong (TP. H Chí Minh đã x y ra 16 v v i 1.217 ngư i m c), trong đó có 19 v ng đ c th c ph m x y ra t i b p ăn t p th c a các khu công nghi p. 14/26 v ng đ c th c ph m có t 30 ngư i m c tr lên. So v i năm 2004, tăng thêm 06 v và v i s ngư i m c nhi u hơn là 797 ngư i. Phân tích nguyên nhân qua các năm cho th y: ng đ c do th c ph m ô nhi m vi sinh v t v n chi m t l cao nh t (53,9%), sau đó là nguyên nhân do th c ph m ch a ch t đ c (19,2%), ng đ c do th c ph m ô nhi m hoá ch t là 15,4%, còn l i là các v không xác đ nh đư c nguyên nhân(11,5%).
  15. S li u trên cho th y, tình hình ng đ c th c ph m t i các b p ăn t p th có xu hư ng gia tăng. Nguyên nhân c a tình tr ng này do: - Các cơ s ch bi n su t ăn, các b p ăn t p th không th c hi n đúng quy đ nh v sinh cơ s ch bi n th c ph m, v sinh ngư i tr c ti p ch bi n th c ph m. -Không th c hi n ch đ lưu m u theo Quy t đ nh c a B Y t . - Ngư i s d ng lao đ ng, ngư i ph trách cơ s ch bi n su t ăn thi u trách nhi m trong qu n lý giám sát ch t lư ng, v sinh an toàn khâu cung ng ch bi n th c ph m (chi ti t xin tham kh o ph l c). 2.4. S d ng ch t ph gia, hoá ch t trong b o qu n th c ph m. Hi n nay, ngu n ph gia th c ph m đư c s d ng đ s n xu t và ch bi n th c ph m nư c ta ch y u là ngu n ph gia nh p kh u. Tuy nhiên, hi n tư ng nh p l u ph gia th c ph m v n x y ra, gây khó khăn cho các cơ quan ch c năng trong vi c ki m soát ch t lư ng, v sinh an toàn ph gia lưu thông trên th trư ng. Tình tr ng s d ng các hoá ch t, ph gia ngoài danh m c đ b o qu n, ch bi n th c ph m v n ph bi n các đ a phương, đ c bi t là hàn the, đư ng hoá h c, ph m m u ngoài danh m c. Vi n V sinh y t công c ng đã ti n hành kh o sát đánh giá th c tr ng vi c s d ng hàn the t p trung 3 th c ph m (ch l a, mì s i tươi, bánh su sê và bánh da l n)t i TP. H Chí Minh trong 3 năm t 2003-2005 cho th y, tình hình s d ng hàn the trong ch l a và mì s i tươi là r t ph bi n, chi m t l cao t 87,5% đ n 100%; tình hình s d ng hàn the trong bánh su sê và bánh da l n gi m t 70% xu ng còn 43,3%. Nguy hi m hơn n a, lư ng hàn the cho thêm vào th c ph m ngày càng nhi u: năm 2003-2004 là 1000-3000 mg/kg th c ph m, nhưng đ n năm 2005 là trên 3000 mg/kg th c ph m. M t nghiên c u c a Trung tâm Y t d phòng Thái Nguyênv th c tr ng s d ng ph m m u trong th c ph m năm 2004 cho th y, s m u th c ph m có s d ng ph m m u ngoài danh m c chi m 12,1%, trong đó t p trung nhóm th c ph m th t và s n ph m c a th t, tương t, bánh m t k o và h t dưa. Th c hi n ch c năng ch đ ng giám sát ô nhi m th c ph m, năm 2005, Vi n V sinh d ch t Tây nguyên đã ti n hành l y m u m t s lo i th c ph m (giò ch , s a, bánh k o, nư c gi i khát, nư c ch m, ph m màu nguyên li u) lưu thông trên đ a bàn trong các đ t cao đi m (t t Nguyên đán, T t Trung thu, Tháng Hành đ ng) đ ki m nghi m các ch tiêu ô nhi m VSV và hoá h c. K t qu như sau: + V ô nhi m hoá h c: Có 71% s m u th c ph m ch y u là giò ch có s d ng hàn the; 37,5% s m u th c ph m s d ng ph m m u ngoài danh m c; 29,7% s m u có s d ng ch t ng t t ng h p vư t quá gi i h n quy đ nh ho c s d ng ch t t o ng t không đư c phép (cyclamate) + V ô nhi m VSV: có 31,8% s m u có t ng s vi khu n hi u khí vư t quá gi i h n cho phép. T l m u nhi m Coliform, E.coli, Cl.perfringent, n m men, n m m c còn cao. 2.5. Qu n lý th c ph m nh p kh u Th c ph m nh p kh u không chính ng ch (phi m u d ch) vào nư c ta ch y u là qua các c a kh u c a các t nh có đư ng biên gi i v i Trung Qu c, Lào, Campuchia, trong đó ch y u là Trung Qu c. Nh p kh u chính ng ch ch y u qua TP. H Chí Minh (chi m 70-80%), còn l i là qua H i Phòng, Đà N ng và m t s thành ph khác. Hàng th c ph m nh p vào có nhi u ch ng lo i, nhưng có m t s m t hàng th c ph m có nguy cơ cao như hoa qu , ph gia, th t và ph ph m c a gia súc, gia c m, đó còn chưa k các th c ph m nh p kh u theo con đư ng ti u ng ch, hàng xách tay...không th ki m soát đư c. M t v n đ quan tr ng trong qu n lý th c ph m nh p kh u là ki m soát VSATTP nh p kh u sau công b ch t lư ng s n ph m. Năm 2004, Vi n V sinh y t công c ng đã ti n hành kh o sát ch t lư ng 31 m u s a b t nh p ngo i tiêu th trên th trư ng TP. H Chí Minh. K t qu cho th y: Ch tiêu đ m và đ chua đ t tiêu chu n v yêu c u k thu t c a TCVN 5538- 2002 là 70,97%; ch tiêu hàm lư ng lipit theo tiêu chu n v yêu c u k thu t c a TCVN 5538- 2002 đ t 40,91%; ch tiêu hàm lư ng protit theo tiêu chu n v yêu c u k thu t c a TCVN 5538- 2002 đ t 19,36%. Như v y, v n còn m t lư ng đáng k s a không đ t yêu c u v đ
  16. m và đ chua mà v n đư c tiêu th công khai trên th trư ng; nhưng cũng ph n ánh các yêu c u k thu t trong TCVN chưa sát v i th c t và chưa rõ ràng, chi ti t. Bên c nh đó, vi c ki m d ch đ ng v t nh p kh u qua các c a kh u đư ng b và đư ng hàng không còn g p nhi u khó khăn do chưa có các khu cách ly ki m d ch đ ng v t. Trong khi đó, tình tr ng nh pl u đ ng v t, s n ph m đ ng v t biên gi i, đ c bi t là biên gi i Vi t – Trung, Campuchia di n ra thư ng xuyên, nh hư ng r t l n đ n công tác phòng ch ng d ch b nh đ ng v t và qu n lý v sinh an toàn th c ph m. Hi n nay, th c ph m ch c năng đang đư c ngư i tiêu dùng trong nư c quan tâm. Đây là nhóm s n ph m th c ph m có nguy cơ cao và ngu n g c ch y u là đư c nh p t nư c ngoài. Th c ph m ch c năng đư c kinh doanh ch y u theo m ng, vi c qu n lý các nhà phân ph i đ c l p (ngư i bán hàng cho các công ty) là r t khó khăn, đ c bi t là vi c qu ng cáo s n ph m. Năm 2004, Thanh tra B Y t đã ph i h p v i C c An toàn v sinh th c ph m và thanh tra s Y t m t tnh, thành ph ti n hành thanh tra t i m t s cơ s s n xu t và kinh doanh th c ph m ch c năng. K t qu thanh tra t i 15 cơ s trên đ a bàn Hà N i và các tnh lân c n cho th y 80% (12/15) cơ s vi ph m quy đ nh, trong đó s cơ s vi ph m v qu ng cáo là 7 (58,3%)và s cơ s vi ph m v ghi nhãn là 8 (66,6%). V qu ng cáo, n i dung vi ph m t p trung vào: qu ng cáo nhưng không đăng ký n i dung t i cơ quan y t và qu ng cáo quá n i dung và thành ph n công d ng c a s n ph m. V ghi nhãn, n i dung vi ph m ch y u t p trung vào : ghi sai thành ph n c u t o và ghi sai v công d ng s n ph m. Trên đây là th c tr ng tình hình qu n lý và th c hi n VSATTP thu c lĩnh v c ngành y t qu n lý. Các vi ph m pháp lu t v VSATTP x y ra t t c các công đo n c a chu i cung c p th c ph m t s n xu t, ch bi n, lưu thông và tiêu th th c ph m; không nh ng nh hư ng tr c ti p đ n s c kho , tu i th , ch t lư ng cu c s ng mà còn quy t đ nh uy tín c a thương hi u s n ph m th c ph m xu t kh u trên th trư ng qu c t . Do v y, c n ph i có s ph i h p hành đ ng đ ng b c a các B liên quan trong vi c qu n lý và ki m soát ch t ch ch t lư ng VSATTP t khâu nguyên li u đ n thành ph m. 3. Ph i h p trong h th ng b máy qu n lý nhà nư c v qu n lý VSATTP 3.1. Ph i h p liên ngành - Ban Ch đ o liên ngành v VSATTP đư c thành l p theo Quy t đ nh s 48/2005/QĐ-TTg c a Th tư ng Chính ph đã đi vào ho t đ ng và C c An toàn v sinh th c ph m B Y t đ m nhi m vai trò Văn phòng Ban Ch đ o. - Sáu C c và T ng c c có ch c năng qu n lý th c ph m đã nhóm h p theo đ nh kỳ (3 tháng/l n), trao đ i và gi i quy t các v vi c n i c m v VSATTP. - C cAn toàn v sinh th c ph m ph i h p v i các V , C c c a các B liên quan xây d ng và ban hành các Thông tư liên t ch v phân công ph i h p trong qu n lý VSATTP (5 Thông tư và 1 quy t đ nh) - Các V C c liên quan trong B Y t đã ph i v i các cơ quan liên quan gi i quy t các công vi c đ t xu t: Nhãn s n ph m c a Unilever, tr ng gà gi , s d ng thu c x t ki n đ b o qu n th c ph m, rư u vang gi , mì chính gi , đư ng gi .... Năm 2005 là năm đánh d u bư c chuy n bi n quan tr ng c a s ph i h p liên ngành; s phân công trách nhi m qu n lý VSATTP rõ nét hơn th hi n trong vi c ban hành các Thông tư liên t ch gi a B Y t và 5 B liên quan. S ho t đ ng hi u qu c a sáu C c và T ng c c đã giúp cho Ban Ch đ o liên ngành gi i quy t các v n đ phát sinh, n i c m trong qu n lý VSATTP. 3.2. T ch c ho t đ ng các cơ quan chuyên trách v VSATTP
  17. - Chương trình Hành đ ng c a Chính ph th c hi n Ngh quy t s 46-NQ/TW ngày 23/2/2005 c a B Chính tr v công tác b o v , chăm sóc và nâng cao s c kh e nhân dân trong tình hình m i đã nêu rõ: “Ki n toàn b máy qu n lý nhà nư c v VSATTP t trung ương đ n đ a phương. Đ n năm 2010, t t c các trung tâm Y t d phòng t nh, thành ph có khoa An toàn v sinh th c ph m; t i trung tâm y t d phòng tuy n huy n có khoa An toàn v sinh th c ph m” (Quy t đ nh s 243/2005/QĐ-TTg ngày 5/10/2005 c a Th tư ng Chính ph ). - Tham mưu đ xu t v i các c p có th m quy n t ch c h th ng thanh tra chuyên ngành v VSATTP th c hi n Pháp l nh V sinh an toàn th c ph m. Do đó, trong th i gian t i, c n ph i ki n toàn 2 t ch c trên thì m i có th đáp ng yêu c u qu n lý nhà nư c v VSATTP, đáp ng tình hình th c t hi n nay và s mong m i c a xã h i. 3.3. T ch c h th ng và năng l c các phòng ki m nghi m VSATTP - Th c hi n ch đ o c a Phó Th tư ng Ph m Gia Khiêm t i công văn s 690/VPCP-VX ngày 7/2/2003, C c An toàn v sinh th c ph m đã ph i h p v i các đơn v liên quan c a các B xây d ng Quy ho ch h th ng ki m nghi m v sinh an toàn th c ph m trên ph m vi toàn qu c. Trong đó, đ n năm 2010, ngành Y t s có 5 Trung tâm Ki m nghi m an toàn v sinh th c ph m (1 trung tâm qu c gia t i Hà N i và 4 trung tâm khu v c đ t t i Vi n Pasteur Nha Trang, Vi n V sinh y t công c ng, Vi n V sinh d ch t Tây Nguyên và TP. C n Thơ). - H tr Vi n Dinh dư ng, Vi n V sinh Y t công c ng, Vi n v sinh d ch t Tây Nguyên và Trung tâm Y t d phòng Đà N ng xây d ng labo ki m nghi m VSATTP theo ISO/IEC 17025. Hi n Labo c a Trung tâm ki m nghi m c a Vi n Dinh dư ng đã đư c công nh n h p chu n. Đây là Labo ki m nghi m th c ph m đ u tiên c a ngành y t đư c ch ng nh n áp d ng h th ng qu n lý theo ISO. Năm 2006, C c s ti p t c ph i h pđ các Labo ki m nghi m VSATTP c a Vi n V sinh Y t công c ng, Vi n v sinh d ch t Tây Nguyên và Trung tâm Y t d phòng Đà N ng đư c công nh n h p chu n ISO/IEC 17025. 4. Công tác xây d ng tiêu chu n v VSATTP 4.1. Trình B trư ng B Y t ban hành 5 tiêu chu n ngành và lưu hành 12 b kits ki m tra nhanh VSATTP: - 52 TCN-TQTP 0011:2005: thư ng quy k thu t xác đ nh Tert-butyl hydroquinon (TBHQ) trong th c ph m b ng phương pháp đo quang - 52 TCN-TQTP 0012:2005: thư ng quy k thu t xác đ nh Butyl hydroxyanison (BHA) trong th c ph m b ng phương pháp đo quang. - Thư ng quy xác đ nh 3-MCPD. - 52 TCN-TQTP 0013:2006: Thư ng quy xác đ nh t ng s vi khu n lactic trong th c ph m. - 52 TCN-TQTP 0014:2006: Thư ng quy k thu t phân l p và xác đ nh Campylobacter trong th c ph m. - Quy t đ nh s 343/QĐ-BYT ngày 06/02/2006 v vi c cho phép lưu hành 12 b kits ki m tra nhanh VSATTP. 4.2. Đang trình lãnh đ o B ký ban hành quy ch đăng ký test nhanh ki m tra VSATTP.
  18. 4.3. Đang trong giai đo n d th o: 8 văn b n k thu t - Danh m c ch t h tr ch bi n và danh m c thu c b o v th c v t t n dư trong th c ph m. - Hai quy đ nh VSAT đ i v i bao bì ch a đ ng th c ph m. - Quy đ nh b o qu n th c ph m. - Quy đ nh đi u ki n v sinh cơ s s n xu t s a đ u nành. - Soát xét gi i h n t i đa hàm lư ng kim lo i n ng trong th c ph m. - Quy ho ch h th ng tiêu chu n th c ph m. 5. Công tác thanh tra, ki m tra VSATTP 5.1. T i trung ương - Ph i h p v i T ng c c TCĐLCL, C c QLTT t ch c 4 đoàn ki m tra t i 24 t nh, thành ph , đ c bi t là các t nh có c a kh u (t 15/1/2005 đ n 28/2/2005). - Ph i h p v i các B , ngành t ch c 10 đoàn thanh tra liên ngành, ti n hành thanh, ki m tra k t qu th c hi n Ch th 08 t i 32 t nh, thành ph (trong th i gian tri n khai Tháng hành đ ng). - Ph i h p v i Thanh tra B , thanh tra y t Hà N i, TP. H Chí Minh, Đà N ng t ch c chi n d ch thanh tra, ki m tra vi c b o đ m VSAT th c ăn đư ng ph . - Thành l p 4 đoàn liên ngành ki m tra công tác b o đ m v sinh an toàn th c ph m T t Bính Tu t t i m t s t nh tr ng đi m và tham gia m t s đoàn liên ngành do các B liên quan t ch c. So v i năm 2004, ho t đ ng thanh ki m tra vi c th c hi n các quy đ nh v VSATTP tuy n trung ương và đ a phương đư c đ y m nh hơn, đ c bi t là đã t ch c đư c nhi u đoàn thanh tra liên ngành, t p trung ki m tra m t s khu v c có nhi u giao lưu thương m i v th c ph m như các t nh có c a kh u, các thành ph , khu công nghi p, vùng s n xu t th c ph m t p trung... 5.2. T i đ a phương - T i các t nh, thành ph , t ng s cơ s s n xu t th c ph m đư c thanh tra, ki m tra là 46.208 trong đó 34.007 cơ s đ t tiêu chu n ch t lư ng VSATTP (chi m 75,5%). T ng s cơ s kinh doanh d ch v th c ph m đư c thanh tra, ki m tra là 257.445 trong đó 178.386 cơ s đ t tiêu chu n ch t lư ng VSATTP (chi m 75,6%). T ng s b p ăn t p th đư c thanh tra, ki m tra là 6.433 trong đó 5.004 b p ăn đ t tiêu chu n ch t lư ng VSATTP (chi m 77,8%) (S li u báo cáo 9 tháng c a 64 t nh, thành ph ). 5.3. T vi c giám sát, ki m tra, thanh tra cho th y nh ng nguy cơ VSATTP c n chú ý: a/ Hàng th c ph m không đ m b o ch t lư ng VSAT: Do đ c đi m các cơ s s n xu t, kinh doanh th c ph m nư c ta còn nh l , th công không b o đ m các đi u ki n VSATTP, đ c bi t các làng ngh s n xu t bánh k o, th c ph m truy n th ng... nên không b o đ m ch t lư ng VSATTP c a s n ph m làm ra. Hi n nay, tình hình d ch b nh gia súc gia c m di n bi n ph c t p: cúm H5N1, b nh l n ch t hàng lo t, cá ch t ...; trong khi đó vi c ki m soát v sinh thú y, v sinh gi t m gia súc gia c m và lưu thông các s n ph m đ ng v t trên th trư ng v n chưa đư c ki m soát ch t ch nên nguy cơ truy n b nh t đ ng v t sang ngư i r t l n.
  19. Ki m soát th c ph m nh p kh u qua các c a kh u đư ng b g n như còn b b ng vì s lư ng nh p theo đư ng ti u ng ch và nh p l u r t l n. Ví d : t i c a kh u Lào Cai đã phát hi n 11 v vi ph m nh p l u th c ph m g m: 1.325 kg tim c t l n, 1.960 kg đ u xanh, 6.340 qu tr ng, 1.200 kg th t gà, 1.590 kg nho khô ... Ki m soát s n ph m th y s n tiêu dùng n i đ a g n v n b b ng , không cơ quan nào qu n lý; đ c bi t là hàng hóa th y s n khô, th y s n ch bi n s n (An Giang) V n t n t i tình tr ng s d ng ch t b o qu n đ c h i đ b o qu n th c ph m, t n dư thu c b o v th c v t (BVTV) quá m c cho phép trong rau đ n đ n h u qu gây ra nh ng v ng đ c th c ph m đáng ti c như: v ng đ c táo Nghĩa Đàn (Ngh An) làm cho 1 ngư i t vong, s d ng thu c x t ki n đ b o qu n tôm cá khô t i m t s t nh phía Nam, ng đ c th c ph m do đ u đũa t i Công ty Filia Vi t Nam (TP. H Chí Minh), ng đ c th c ph m do ăn dưa Thái Lan t i Ninh Bình... Vi c lưu thông, s d ng ph gia th c ph m ngoài danh m c cho phép đ ch bi n th c ph m v n còn ph bi n h u h t các đ a phương; đ c bi t trong ch bi n giò, ch , bánh truy n th ng. Ví d : vi c mua bán đư ng Cyclamate trái phép TP. H Chí Minh. Qua ki m tra c a Trung tâm YTDP TP. H Chí Minh cho th y, t l s d ng hàn the trong ch l a, mì s i t i 70-74%. b/ Hàng th c ph m gi , quá h n s d ng: Nguy cơ th c ph m gi năm nay có xu th tăng cao, đ c bi t là hàng th c ph m s n xu t trong nư c và nh p kh u. Các m t hàng th trư ng trong nư c tiêu th m nh trong d p T t b làm gi như: rư u, mì chính, bánh m t k o, nư c ng t... Ví d : v s n xu t 4 t n b t ng t gi t i TP. H Chí Minh; v t y xoá h n s d ng cũ và ghi l i h n s d ng m i cho 3.400 thùng nư c trái cây đóng lon quá h n; v s n xu t và tiêu th rư u gi t i Qu n Hoàng Mai (Hà N i); v làm rư u vang Pháp gi t i B c Ninh; v làm mì chính gi nhãn hi u Ajinomoto t i Ninh Thu n... đã đư c l c lư ng Công an và Qu n lý th trư ng phát hi n và x lý. c/ Ô nhi m th c ph m, ng đ c th c ph m: Nguy cơ ô nhi m th c ph m và ng đ c th c ph m có chi u hư ng gia tăng n u không đư c ki m soát m nh m hơn n a. T i TP. H Chí Minh, ch tính riêng năm 2005 đã có 23 v v i s ngư i m c đã lên t i 1.318 (chi m trên 30% s m c c a toàn qu c) v i 02 trư ng h p t vong, trong đó có 9/23 v m c v i s lư ng trên 30 ngư i/v ; 5 v x y ra t i các trư ng ti u h c v i 205 cháu b ng đ c. G n đây nh t, trong ngày 16/01/2006 đã x y ra 3 v ng đ c th c ph m t i 3 trư ng ti u h c t i qu n Bình Th nh do cùng 1 cơ s cung c p th c ăn đã làm cho 247 cháu b ng đ c (220 cháu ph i vào vi n c p c u). Chi ti t tình hình ng đ c th c ph m năm 2005 xin tham kh o ph l c. 6. Công tác thông tin, tuyên truy n, giáo d c nâng cao nh n th c và ý th c ch p hành pháp lu t v VSATTP Ho t đ ng tuyên truy n giáo d c VSATTP là m t trong nh ng ho t đ ng quan tr ng nh t trong công tác b o đ m v sinh an toàn th c ph m. T năm 1999, C c An toàn v sinh th c ph m luôn ph i h p v i các B , Ngành liên quan và các cơ quan thông tin đ i chúng tri n khai các ho t đ ng tuyên truy n, giáo d c ki n th c VSATTP cho các nhóm đ i tư ng trên nhi u kênh truy n thông khác nhau - Năm 2005, C c An toàn v sinh th c ph m, B Y t đã ph i h p v i Ban Văn hoá xã h i Đài Ti ng nói Vi t Nam xây d ng n i dung và phát sóng 300 lư t thông đi p, 391 phóng s , tin bài v VSATTP v i th i lư ng 2510 phút và 872 lư t phát. - Ph i h p v i Đài Truy n hình Vi t Nam xây d ng và phát sóng 60 tin bài, phóng s trên VTV1; 49 tin bài trên VTV2; 22 tin bài, ti u ph m trên VTV3 v i t ng c ng 286 lư t phát và 100 lư t phát thông đi p Tháng Hành đ ng. - Các báo vi t:Thư ng xuyên theo dõi và ph i h p tuyên truy n v i 27 Báo vi t và t p chí; đã có 2862 tin, bài, nh có n i dung tuyên truy n v VSATTP. - Ph i h p v i H i Nhà báo, H i Nông dân và H i ngư i cao tu i t ch c 3 l p t p hu n cho 320 c ng tác viên v công tác b o đ m VSATTP.
  20. - Ph i h p v i UBND Đ ng Nai t ch c thành công L phát đ ng Tháng hành đ ng vì ch t lư ng VSATTP v i s tham gia c a các B ngành t Trung ương đ n đ a phương. - Xây d ng và c p phát n ph m truy n thông cho 64 t nh, thành ph và các B , ngành. - Ch đ o công tác tuyên truy n giáo d c trên các phương ti n thông tin đ i chúng như: Đài truy n hình, Đài Phát thanh, Báo chí. Cùng v i vi c t ng bư c nâng cao nh n th c, th c hành v VSATTP cho c ng đ ng, công tác giáo d c truy n thông đã góp ph n gi i quy t và đ nh hư ng dư lu n xã h i đ i v i nh ng s ki n “nóng”, đ t xu t như tr ng gà gi , g o nhi m Cadimi, hoa qu t m hoá ch t... - T i đ a phương: T ch c 4.944 bu i ph bi n ki n th c VSATTP cho 594.946 ngư i tiêu dùng. Tuy nhiên, do ki n th c và trình đ c a ngư i s n xu t kinh doanh th c ph m có h n, do s tác đ ng c a cơ ch th trư ng, nên nh ng ngư i s n xu t kinh doanh th c ph m đã vô tình ho c c ý làm sai các quy đ nh v VSATTP. Thêm n a, nh ng ngư i tiêu dùng cũng chưa nh n th c đúng ho c có thái đ làm ngơ trư c nh ng hành vi vi ph m v VSATTP. M t nghiên c u đánh giá v nh n th c và th c hành VSATTP c a các nhóm đ i tư ng m ts làng ngh s n xu t th c ph m truy n th ng năm 2004 cho th y: - nhóm ngư i qu n lý: ch có 55,6% ngư i đư c ph ng v n hi u đư c v ng đ c th c ph m; 77,8% ngư i hi u đư c tác nhân gây ô nhi m th c ph m; hơn 90% ngư i không nh đư c m t văn b n quy ph m pháp lu t v VSATTP. - nhóm ngư i s n xu t, kinh doanh th c ph m: có 82,4% ngư i chưa đư c qua t p hu n v VSATTP; còn 25-85% ngư i th c hi n không đúng các quy đ nh VSATTP trong kinh doanh, ch bi n th c ph m . M t nghiên c u khác đánh giá hi u bi t c a công nhân s n xu t nư c gi i khát Hà N i cho th y: năm 2000 có 26,2% công nhân bi t v danh m c ph gia quy đ nh cho ch bi n th c ph m; đ n năm 2004, t l này là 32,7%; ch có 39,7% công nhân đư c đánh giá đ t v ki n th c VSATTP. 7. Xã h i hoá công tác b o đ m VSATTP Ngh quy t 46-NQ/TW c a B chính tr đã ch rõ: “B o v chăm sóc và nâng cao s c kho là b n ph n c a m i ngư i dân, m i gia đình và c ng đ ng, là trách nhi m c a các c p u đ ng, chính quy n, m t tr n T qu c, các đoàn th nhân dân và các t ch c xã h i, trong đó ngành y t là nòng c t v chuyên môn và k thu t”. Quán tri t quan đi m ch đ o trên, ngành y t đã tri n khai xây d ng m t s mô hình đi m b o đ m v sinh an toàn th c ph m nh m huy đ ng s tham gia c a chính quy n, đoàn th t i đ a phương, cơ s th c ph m, t đó nhân r ng ra các đ a phương, cơ s th c ph m khác: - Mô hình th c ăn đư ng ph : đư c tri n khai t i 7 thành ph tr ng đi m: Hà N i, H i Phòng, H Long, Hu , Đà N ng, Đà L t, TP. H Chí Minh theo 6 nguyên t c th c hi n và 8 bư c tri n khai. - Xây d ng 13 mô hình Truy n thông c ng đ ng, xây d ng đ i s ng văn hoá, phòng ng a ng đ c th c ph m và các b nh truy n qua th c ph m t i 9 đ a phương. - Mô hình áp d ng h th ng qu n lý HACCP t i các cơ s s n xu t, ch bi n th c ph m có nguy cơ cao: Tri n khai t p hu n áp d ng h th ng qu n lý theo HACCP: Năm 2004: 7 cơ s s n xu t th c ph m
Đồng bộ tài khoản