Thông tư 23/2005/TT-BTC của Bộ Tài chính

Chia sẻ: sontinh

Thông tư 23/2005/TT-BTC của Bộ Tài chính về việc hướng dẫn kế toán thực hiện sáu (06) chuẩn mực kế toán ban hành theo Quyết định số 234/2003/QĐ-BTC ngày 30/12/2003 của Bộ trưởng Bộ Tài chính

Bạn đang xem 20 trang mẫu tài liệu này, vui lòng download file gốc để xem toàn bộ.

Nội dung Text: Thông tư 23/2005/TT-BTC của Bộ Tài chính

T H¤NG T¦
cña Bé Tµi chÝnh Sè 23/2005/TT-BTC ngµy 30 th¸ng 03 n¨m 2005 H íng
dÉn kÕ to¸n thùc hiÖn s¸u (06) chuÈn mùc kÕ to¸n ban hµnh theo
QuyÕt ®Þnh sè 234/2003/Q§-BTC
ngµy 30/12/2003 cña Bé trëng Bé Tµi chÝnh


- C¨n cø QuyÕt ®Þnh sè 234/2003/Q§-BTC ngµy 30/12/2003 cña Bé tr -
ëng Bé Tµi chÝnh vÒ viÖc ban hµnh vµ c«ng bè s¸u (06) chuÈn mùc kÕ to¸n
ViÖt Nam (®ît 3);
- C¨n cø ChÕ ®é kÕ to¸n doanh nghiÖp ban hµnh theo QuyÕt ®Þnh sè
1141TC/Q§/C§KT ngµy 1/11/1995 vµ c¸c Th«ng t híng dÉn söa ®æi, bæ
sung chÕ ®é kÕ to¸n doanh nghiÖp cña Bé Tµi chÝnh;
Bé Tµi chÝnh híng dÉn kÕ to¸n thùc hiÖn s¸u (06) chuÈn mùc kÕ to¸n ¸p
dông cho c¸c doanh nghiÖp thuéc c¸c ngµnh, c¸c thµnh phÇn kinh tÕ trong c¶
níc.


I- H¦íNG DÉN KÕ TO¸N CHUÈN MùC
“BÊT §éNG S¶N §ÇU T¦”


1. §Ýnh chÝnh vµo ChuÈn mùc sè 05 - BÊt ®éng s¶n ®Çu t (Ban hµnh
theo QuyÕt ®Þnh sè 234/2003/Q§- BTC ngµy 30/12/2003 cña Bé tr ëng Bé
Tµi chÝnh): côm tõ “doanh thu” cña ®o¹n 28 vµ côm tõ “kho¶n doanh thu tõ
viÖc b¸n” cña ®o¹n 29 ®îc thay b»ng côm tõ "gi¸ b¸n".
2. BÊt ®éng s¶n ®Çu t vµ c¸c trêng hîp ghi nhËn
2.1- BÊt ®éng s¶n ®Çu t
BÊt ®éng s¶n (B§S) ®Çu t lµ bÊt ®éng s¶n, gåm: QuyÒn sö dông ®Êt;
Nhµ, hoÆc mét phÇn cña nhµ, hoÆc c¶ nhµ vµ ®Êt; C¬ së h¹ tÇng do ng êi
chñ së h÷u hoÆc ngêi ®i thuª tµi s¶n theo hîp ®ång thuª tµi chÝnh, n¾m gi÷
nh»m môc ®Ých thu lîi tõ viÖc cho thuª hoÆc chê t¨ng gi¸ mµ kh«ng ph¶i ®Ó:
a) Sö dông trong s¶n xuÊt, cung cÊp hµng hãa, dÞch vô hoÆc sö dông
cho c¸c môc ®Ých qu¶n lý; hoÆc:
b) B¸n trong kú ho¹t ®éng kinh doanh th«ng th êng.
2.2. C¸c trêng hîp ®îc ghi nhËn lµ bÊt ®éng s¶n ®Çu t
a) QuyÒn sö dông ®Êt (do doanh nghiÖp bá tiÒn ra mua l¹i) n¾m gi÷
trong thêi gian dµi ®Ó chê t¨ng gi¸;
b) QuyÒn sö dông ®Êt (do doanh nghiÖp bá tiÒn ra mua l¹i) n¾m gi÷
mµ cha x¸c ®Þnh râ môc ®Ých sö dông trong t ¬ng lai;
c) Nhµ do doanh nghiÖp së h÷u (hoÆc do doanh nghiÖp thuª tµi chÝnh)
vµ cho thuª theo mét hoÆc nhiÒu hîp ®ång thuª ho¹t ®éng;
2


d) Nhµ ®ang ®îc gi÷ ®Ó cho thuª theo mét hoÆc nhiÒu hîp ®ång thuª
ho¹t ®éng;
e) C¬ së h¹ tÇng ®ang ® îc gi÷ ®Ó cho thuª theo mét hoÆc nhiÒu hîp
®ång thuª ho¹t ®éng.
2.3. C¸c trêng hîp ®Æc biÖt ®îc ghi nhËn lµ bÊt ®éng s¶n ®Çu t
a) §èi víi nh÷ng bÊt ®éng s¶n mµ mét phÇn doanh nghiÖp n¾m gi÷
nh»m môc ®Ých thu lîi tõ viÖc cho thuª ho¹t ®éng hoÆc chê t¨ng gi¸ vµ mét
phÇn sö dông cho s¶n xuÊt, cung cÊp hµng hãa, dÞch vô hoÆc cho qu¶n lý
th× nÕu nh÷ng phÇn tµi s¶n nµy ® îc b¸n riªng rÏ (hoÆc cho thuª riªng rÏ theo
mét hoÆc nhiÒu hîp ®ång thuª ho¹t ®éng), doanh nghiÖp sÏ h¹ch to¸n phÇn
tµi s¶n dïng ®Ó cho thuª hoÆc chê t¨ng gi¸ lµ bÊt ®éng s¶n ®Çu t cßn phÇn
tµi s¶n dïng cho s¶n xuÊt vµ qu¶n lý ® îc h¹ch to¸n lµ TSC§ h÷u h×nh hoÆc
TSC§ v« h×nh.
Trêng hîp bÊt ®éng s¶n kh«ng b¸n ® îc riªng rÏ vµ phÇn sö dông cho kinh
doanh hoÆc cho qu¶n lý lµ kh«ng ®¸ng kÓ th× h¹ch to¸n lµ bÊt ®éng s¶n
®Çu t. VÝ dô: Doanh nghiÖp cã mét toµ nhµ cã 80% diÖn tÝch chuyªn cho
thuª ho¹t ®éng vµ 20% diÖn tÝch sö dông lµm v¨n phßng c«ng ty th× toµ nhµ
®ã ®îc h¹ch to¸n lµ bÊt ®éng s¶n ®Çu t.
b) Trêng hîp doanh nghiÖp cung cÊp c¸c dÞch vô liªn quan cho nh÷ng
ngêi sö dông bÊt ®éng s¶n do doanh nghiÖp së h÷u lµ mét phÇn t ¬ng ®èi
nhá trong toµn bé tho¶ thuËn th× doanh nghiÖp sÏ h¹ch to¸n tµi s¶n nµy lµ bÊt
®éng s¶n ®Çu t. VÝ dô: Doanh nghiÖp së h÷u toµ nhµ cho c¸c ®¬n vÞ kh¸c
thuª lµm v¨n phßng (cho thuª ho¹t ®éng) ®ång thêi cung cÊp dÞch vô b¶o d -
ìng vµ an ninh ®èi víi toµ nhµ cho thuª nµy.
c) Trêng hîp, mét c«ng ty con cho c«ng ty mÑ hoÆc c«ng ty con kh¸c
trong cïng mét c«ng ty mÑ thuª hoÆc sö dông vµ n¾m gi÷ mét bÊt ®éng s¶n
th× bÊt ®éng s¶n ®ã ® îc h¹ch to¸n lµ bÊt ®éng s¶n ®Çu t trªn b¸o c¸o tµi
chÝnh riªng cña c«ng ty con cã bÊt ®éng s¶n ®ã hoÆc b¸o c¸o tµi chÝnh
riªng cña c«ng ty mÑ nÕu c«ng ty mÑ cho c¸c c«ng ty con thuª (nÕu nã tho¶
m·n ®Þnh nghÜa bÊt ®éng s¶n ®Çu t ), nhng kh«ng ®îc ph¶n ¸nh lµ bÊt ®éng
s¶n ®Çu t trong b¸o c¸o tµi chÝnh hîp nhÊt.
3. KÕ to¸n bÊt ®éng s¶n ®Çu t
3.1. KÕ to¸n bÊt ®éng s¶n ®Çu t cÇn t«n träng mét sè quy ®Þnh
sau:
1. Mét bÊt ®éng s¶n ®Çu t ®îc ghi nhËn lµ tµi s¶n ph¶i tho¶ m·n ®ång
thêi hai ®iÒu kiÖn sau:
a) Ch¾c ch¾n thu ®îc lîi Ých kinh tÕ trong t¬ng lai;
b) Nguyªn gi¸ cña bÊt ®éng s¶n ®Çu t ph¶i ®îc x¸c ®Þnh mét c¸ch ®¸ng
tin cËy.
2. BÊt ®éng s¶n ®Çu t ph¶i ®îc x¸c ®Þnh gi¸ trÞ ban ®Çu theo nguyªn
gi¸. Nguyªn gi¸ cña bÊt ®éng s¶n ®Çu t bao gåm c¶ c¸c chi phÝ giao dÞch liªn
quan trùc tiÕp ban ®Çu.
3. C¸c chi phÝ liªn quan ®Õn bÊt ®éng s¶n ®Çu t ph¸t sinh sau ghi nhËn
ban ®Çu ph¶i ®îc ghi nhËn lµ chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh trong kú, trõ khi
3


chi phÝ nµy cã kh¶ n¨ng ch¾c ch¾n lµm cho bÊt ®éng s¶n ®Çu t t¹o ra lîi
Ých kinh tÕ trong t¬ng lai nhiÒu h¬n møc ho¹t ®éng ® îc ®¸nh gi¸ ban ®Çu
th× ®îc ghi t¨ng nguyªn gi¸ bÊt ®éng s¶n ®Çu t.
4. Sau ghi nhËn ban ®Çu, trong thêi gian n¾m gi÷, cho thuª ho¹t ®éng
bÊt ®éng s¶n ®Çu t ®îc x¸c ®Þnh theo nguyªn gi¸, sè khÊu hao luü kÕ vµ gi¸
trÞ cßn l¹i.
5. ViÖc chuyÓn tõ bÊt ®éng s¶n ®Çu t sang bÊt ®éng s¶n chñ së h÷u
sö dông hay hµng tån kho vµ ng îc l¹i chØ ®îc thùc hiÖn khi cã sù thay ®æi
vÒ môc ®Ých sö dông nh c¸c trêng hîp sau:
a) BÊt ®éng s¶n ®Çu t chuyÓn sang bÊt ®éng s¶n chñ së h÷u sö dông
khi chñ së h÷u b¾t ®Çu sö dông tµi s¶n nµy;
b) BÊt ®éng s¶n ®Çu t chuyÓn sang hµng tån kho khi chñ së h÷u b¾t
®Çu triÓn khai c¸c c«ng viÖc söa ch÷a, c¶i t¹o n©ng cÊp cÇn thiÕt cho môc
®Ých b¸n;
c) BÊt ®éng s¶n chñ së h÷u sö dông chuyÓn sang bÊt ®éng s¶n ®Çu t
khi chñ së h÷u kÕt thóc sö dông tµi s¶n ®ã;
d) Hµng tån kho chuyÓn sang bÊt ®éng s¶n ®Çu t khi chñ së h÷u b¾t
®Çu cho bªn kh¸c thuª ho¹t ®éng;
e) BÊt ®éng s¶n x©y dùng chuyÓn sang bÊt ®éng s¶n ®Çu t khi kÕt
thóc giai ®o¹n x©y dùng, bµn giao ® a vµo ®Çu t (trong giai ®o¹n x©y dùng
ph¶i tu©n theo ChuÈn mùc kÕ to¸n sè 03 - "Tµi s¶n cè ®Þnh h÷u h×nh").
6. Khi mét doanh nghiÖp quyÕt ®Þnh b¸n mét bÊt ®éng s¶n ®Çu t mµ
kh«ng cã giai ®o¹n s÷a ch÷a, c¶i t¹o n©ng cÊp th× doanh nghiÖp vÉn tiÕp tôc
ghi nhËn lµ bÊt ®éng s¶n ®Çu t cho ®Õn khi bÊt ®éng s¶n ®Çu t ®ã ®îc b¸n
mµ kh«ng chuyÓn thµnh hµng tån kho.
7. Doanh thu tõ viÖc b¸n bÊt ®éng s¶n ®Çu t ®îc ghi nhËn lµ toµn bé gi¸
b¸n (gi¸ b¸n cha cã thuÕ GTGT ®èi víi trêng hîp doanh nghiÖp ¸p dông ph ¬ng
ph¸p tÝnh thuÕ GTGT theo ph¬ng ph¸p khÊu trõ thuÕ).
Trêng hîp b¸n bÊt ®éng s¶n ®Çu t theo ph¬ng thøc tr¶ chËm th× doanh
thu ®îc x¸c ®Þnh theo gi¸ b¸n tr¶ ngay (gi¸ b¸n ch a cã thuÕ GTGT ®èi víi trêng
hîp doanh nghiÖp ¸p dông ph ¬ng ph¸p tÝnh thuÕ GTGT theo ph ¬ng ph¸p
khÊu trõ thuÕ). Kho¶n chªnh lÖch gi÷a gi¸ b¸n tr¶ chËm vµ gi¸ b¸n tr¶ ngay vµ
thuÕ GTGT ®îc ghi nhËn lµ doanh thu tiÒn l·i cha thùc hiÖn theo quy ®Þnh
cña ChuÈn mùc kÕ to¸n sè 14 - "Doanh thu vµ thu nhËp kh¸c".
8. §èi víi c¸c ®¬n vÞ chuyªn kinh doanh bÊt ®éng s¶n th× ® îc kÕ to¸n
theo c¸c trêng hîp sau:
- §èi víi c¸c bÊt ®éng s¶n khi mua vÒ ®· x¸c ®Þnh râ môc ®Ých ®Ó b¸n
trong kú ®îc kÕ to¸n tu©n theo ChuÈn mùc kÕ to¸n sè 02 “Hµng tån kho”;
- §èi víi bÊt ®éng s¶n khi mua vÒ ch a x¸c ®Þnh râ ®îc môc ®Ých sö
dông trong t¬ng lai hoÆc mua vÒ ®Ó chuyªn cho thuª ho¹t ®éng (tho¶ m·n
®iÒu kiÖn ghi nhËn B§S ®Çu t ) th× ®îc kÕ to¸n tu©n theo ChuÈn mùc kÕ
to¸n sè 05 “BÊt ®éng s¶n ®Çu t”.
4


9. Riªng ®èi víi c¸c doanh nghiÖp lµ ng©n hµng, tæ chøc tÝn dông vµ
tæ chøc tµi chÝnh kh¸c, viÖc kÕ to¸n B§S ®Çu t ®îc híng dÉn trong mét v¨n
b¶n riªng mµ kh«ng ¸p dông theo quy ®Þnh t¹i th«ng t nµy.
3.2. KÕ to¸n bÊt ®éng s¶n ®Çu t
3.2.1. Tµi kho¶n kÕ to¸n sö dông
(1) Bæ sung TK 217 - BÊt ®éng s¶n ®Çu t
Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh sè hiÖn cã vµ t×nh h×nh biÕn ®éng
t¨ng, gi¶m bÊt ®éng s¶n ®Çu t cña doanh nghiÖp theo nguyªn gi¸.


H¹ch to¸n TK 217 - BÊt ®éng s¶n ®Çu t cÇn t«n träng mét sè quy ®Þnh
sau


1. Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh gi¸ trÞ bÊt ®éng s¶n ®ñ tiªu chuÈn
ghi nhËn lµ bÊt ®éng s¶n ®Çu t. Kh«ng ph¶n ¸nh vµo tµi kho¶n nµy gi¸ trÞ
bÊt ®éng s¶n mua vÒ ®Ó b¸n trong kú ho¹t ®éng kinh doanh b×nh th êng
hoÆc x©y dùng ®Ó b¸n trong t ¬ng lai gÇn, bÊt ®éng s¶n chñ së h÷u sö
dông, bÊt ®éng s¶n trong qu¸ tr×nh x©y dùng ch a hoµn thµnh víi môc ®Ých
®Ó sö dông trong t¬ng lai díi d¹ng bÊt ®éng s¶n ®Çu t.
2. BÊt ®éng s¶n ®Çu t ®îc ghi nhËn trªn tµi kho¶n nµy theo nguyªn gi¸.
Nguyªn gi¸ cña bÊt ®éng s¶n ®Çu t : Lµ toµn bé c¸c chi phÝ (tiÒn mÆt hoÆc
t¬ng ®¬ng tiÒn) mµ doanh nghiÖp bá ra hoÆc gi¸ trÞ hîp lý cña c¸c kho¶n
kh¸c ®a ra trao ®æi ®Ó cã ®îc bÊt ®éng s¶n ®Çu t tÝnh ®Õn thêi ®iÓm
mua hoÆc x©y dùng hoµn thµnh bÊt ®éng s¶n ®Çu t ®ã.
a) Tuú thuéc vµo tõng trêng hîp, nguyªn gi¸ cña bÊt ®éng s¶n ®Çu t ®îc
x¸c ®Þnh nh sau:
- Nguyªn gi¸ cña bÊt ®éng s¶n ®Çu t ®îc mua bao gåm gi¸ mua vµ c¸c
chi phÝ liªn quan trùc tiÕp ®Õn viÖc mua, nh : PhÝ dÞch vô t vÊn vÒ luËt
ph¸p liªn quan, thuÕ tríc b¹ vµ chi phÝ giao dÞch liªn quan kh¸c,...
- Trêng hîp mua bÊt ®éng s¶n ®Çu t thanh to¸n theo ph¬ng thøc tr¶
chËm, nguyªn gi¸ cña bÊt ®éng s¶n ®Çu t ®îc ph¶n ¸nh theo gi¸ mua tr¶ tiÒn
ngay t¹i thêi ®iÓm mua. Kho¶n chªnh lÖch gi÷a gi¸ mua tr¶ chËm vµ gi¸ mua
tr¶ tiÒn ngay ®îc h¹ch to¸n vµo chi phÝ tµi chÝnh theo kú h¹n thanh to¸n, trõ
khi sè chªnh lÖch ®ã ®îc tÝnh vµo nguyªn gi¸ bÊt ®éng s¶n ®Çu t theo quy
®Þnh cña ChuÈn mùc kÕ to¸n sè 16- "Chi phÝ ®i vay";
- Nguyªn gi¸ cña bÊt ®éng s¶n ®Çu t tù x©y dùng lµ gi¸ thµnh thùc tÕ vµ
c¸c chi phÝ liªn quan trùc tiÕp cña bÊt ®éng s¶n ®Çu t tÝnh ®Õn ngµy hoµn
thµnh c«ng viÖc x©y dùng;
- Trêng hîp bÊt ®éng s¶n thuª tµi chÝnh víi môc ®Ých ®Ó cho thuª ho¹t
®éng tho¶ m·n tiªu chuÈn ghi nhËn lµ bÊt ®éng s¶n ®Çu t th× nguyªn gi¸ cña
bÊt ®éng s¶n ®Çu t ®ã t¹i thêi ®iÓm khëi ®Çu thuª ® îc thùc hiÖn theo quy
®Þnh cña ChuÈn mùc kÕ to¸n sè 06 - “Thuª tµi s¶n”.
b) C¸c chi phÝ sau kh«ng ® îc tÝnh vµo nguyªn gi¸ cña bÊt ®éng s¶n
®Çu t:
5


- Chi phÝ ph¸t sinh ban ®Çu (trõ tr êng hîp c¸c chi phÝ nµy lµ cÇn thiÕt
®Ó ®a bÊt ®éng s¶n ®Çu t vµo tr¹ng th¸i s½n sµng sö dông);
- C¸c chi phÝ khi míi ®a bÊt ®éng s¶n ®Çu t vµo ho¹t ®éng lÇn ®Çu tríc
khi bÊt ®éng s¶n ®Çu t ®¹t tíi tr¹ng th¸i ho¹t ®éng b×nh thêng theo dù kiÕn;
- C¸c chi phÝ kh«ng b×nh th êng vÒ nguyªn vËt liÖu, lao ®éng hoÆc c¸c
nguån lùc kh¸c trong qu¸ tr×nh x©y dùng bÊt ®éng s¶n ®Çu t .
3. Trong qu¸ tr×nh n¾m gi÷ chê t¨ng gi¸, hoÆc cho thuª ho¹t ®éng ph¶i
tiÕn hµnh trÝch khÊu hao bÊt ®éng s¶n ®Çu t . KhÊu hao bÊt ®éng s¶n ®Çu
t ®îc ghi nhËn lµ chi phÝ kinh doanh trong kú. Doanh nghiÖp cã thÓ dùa vµo
c¸c bÊt ®éng s¶n chñ së h÷u sö dông cïng lo¹i ®Ó íc tÝnh thêi gian sö dông
h÷u Ých vµ x¸c ®Þnh ph¬ng ph¸p khÊu hao cña bÊt ®éng s¶n ®Çu t .
4. §èi víi nh÷ng bÊt ®éng s¶n ®Çu t ®îc mua vµo nhng ph¶i tiÕn hµnh
x©y dùng, c¶i t¹o, n©ng cÊp tr íc khi sö dông cho môc ®Ých ®Çu t th× gi¸ trÞ
B§S, chi phÝ mua s¾m vµ chi phÝ cho qu¸ tr×nh x©y dùng, c¶i t¹o, n©ng cÊp
bÊt ®éng s¶n ®Çu t ®îc ph¶n ¸nh trªn TK 241 “X©y dùng c¬ b¶n dë dang”.
Khi qu¸ tr×nh x©y dùng, c¶i t¹o, n©ng cÊp hoµn thµnh ph¶i x¸c ®Þnh nguyªn
gi¸ bÊt ®éng s¶n ®Çu t hoµn thµnh ®Ó kÕt chuyÓn vµo TK 217 “BÊt ®éng
s¶n ®Çu t”.
5. Ghi gi¶m bÊt ®éng s¶n ®Çu t trong c¸c trêng hîp:
- ChuyÓn ®æi môc ®Ých sö dông tõ bÊt ®éng s¶n ®Çu t sang hµng tån
kho hoÆc bÊt ®éng s¶n chñ së h÷u sö dông;
- B¸n bÊt ®éng s¶n ®Çu t ;
- Thanh lý bÊt ®éng s¶n ®Çu t ;
- HÕt thêi h¹n thuª tµi chÝnh tr¶ l¹i B§S ®Çu t cho ngêi cho thuª.
6. BÊt ®éng s¶n ®Çu t ®îc theo dâi chi tiÕt theo tõng ®èi t îng ghi bÊt
®éng s¶n ®Çu t trong “Sæ theo dâi bÊt ®éng s¶n ®Çu t ” t¬ng tù nh TSC§.


KÕt cÊu vµ néi dung ph¶n ¸nh cña
TK 217 - BÊt ®éng s¶n ®Çu t


Bªn Nî: Nguyªn gi¸ bÊt ®éng s¶n ®Çu t t¨ng trong kú.
Bªn Cã: Nguyªn gi¸ bÊt ®éng s¶n ®Çu t gi¶m trong kú.
Sè d bªn Nî: Nguyªn gi¸ bÊt ®éng s¶n ®Çu t cña doanh nghiÖp cuèi kú.


Ph¬ng ph¸p h¹ch to¸n kÕ to¸n mét sè ho¹t ®éng kinh tÕ chñ yÕu


1. H¹ch to¸n c¸c nghiÖp vô mua bÊt ®éng s¶n ®Çu t theo ph¬ng thøc tr¶
tiÒn ngay:
- Trêng hîp doanh nghiÖp ¸p dông ph ¬ng ph¸p tÝnh thuÕ GTGT theo
ph¬ng ph¸p khÊu trõ thuÕ, ghi:
Nî TK 217 - BÊt ®éng s¶n ®Çu t
6


Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®îc khÊu trõ (1332)
Cã c¸c TK 111, 112, 331.
- Trêng hîp doanh nghiÖp ¸p dông ph ¬ng ph¸p tÝnh thuÕ GTGT theo
ph¬ng ph¸p tÝnh trùc tiÕp trªn GTGT, ghi:
Nî TK 217 - BÊt ®éng s¶n ®Çu t
Cã c¸c TK 111, 112, 131, 331.
2. H¹ch to¸n nghiÖp vô mua bÊt ®éng s¶n ®Çu t theo ph¬ng thøc tr¶
chËm:
2.1. Trêng hîp doanh nghiÖp tÝnh nép thuÕ GTGT theo ph ¬ng ph¸p
khÊu trõ, ghi:
Nî TK 217 - BÊt ®éng s¶n ®Çu t (Nguyªn gi¸ - theo gi¸ mua tr¶ ngay ch a
cã thuÕ GTGT)
Nî TK 242 - Chi phÝ tr¶ tríc dµi h¹n (PhÇn l·i tr¶ chËm tÝnh b»ng sè
chªnh lÖch gi÷a tæng sè tiÒn ph¶i thanh to¸n trõ (-) gi¸ mua tr¶ ngay vµ thuÕ
GTGT ®Çu vµo)
Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®îc khÊu trõ (1332)
Cã TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ngêi b¸n.
2.2. Trêng hîp doanh nghiÖp tÝnh nép thuÕ GTGT theo ph ¬ng ph¸p trùc
tiÕp, ghi:
Nî TK 217 - BÊt ®éng s¶n ®Çu t (Nguyªn gi¸ - theo gi¸ mua tr¶ ngay ®·
cã thuÕ GTGT)
Nî TK 242 - Chi phÝ tr¶ tríc dµi h¹n (PhÇn l·i tr¶ chËm tÝnh b»ng sè
chªnh lÖch gi÷a tæng sè tiÒn ph¶i thanh to¸n trõ (-) gi¸ mua tr¶ ngay ®· cã
thuÕ GTGT)
Cã TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ngêi b¸n.
2.3. Hµng kú, tÝnh vµ ph©n bæ sè l·i ph¶i tr¶ vÒ viÖc mua bÊt ®éng
s¶n ®Çu t theo ph¬ng thøc tr¶ chËm, ghi:
Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh
Cã TK 242 - Chi phÝ tr¶ tríc dµi h¹n.
2.4. Khi thanh to¸n tiÒn cho ngêi b¸n, ghi:
Nî TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ngêi b¸n
Cã TK 515 - Doanh thu tµi chÝnh (PhÇn chiÕt khÊu thanh to¸n ® îc h-
ëng do thanh to¸n tríc thêi h¹n - NÕu cã)
Cã c¸c TK 111, 112,…
3. Trêng hîp bÊt ®éng s¶n ®Çu t h×nh thµnh do x©y dùng c¬ b¶n hoµn
thµnh bµn giao:
3.1. Khi ph¸t sinh chi phÝ x©y dùng bÊt ®éng s¶n ®Çu t , c¨n cø vµo c¸c
tµi liÖu vµ chøng tõ cã liªn quan, kÕ to¸n tËp hîp chi phÝ vµo bªn Nî TK 241-
XDCB dë dang theo quy ®Þnh t¹i Th«ng t sè 89/2002/ TT - BTC ngµy 9/10/
7


2002 Híng dÉn kÕ to¸n thùc hiÖn bèn (04) chuÈn mùc kÕ to¸n (®ît 1) phÇn h -
íng dÉn ChuÈn mùc kÕ to¸n sè 03 “TSC§ h÷u h×nh”.
3.2. Khi giai ®o¹n ®Çu t XDCB hoµn thµnh bµn giao chuyÓn tµi s¶n
®Çu t thµnh bÊt ®éng s¶n ®Çu t, kÕ to¸n c¨n cø vµo hå s¬ bµn giao, ghi:
Nî TK 217 - BÊt ®éng s¶n ®Çu t
Cã TK 241 - XDCB dë dang.
4. Khi chuyÓn tõ bÊt ®éng s¶n chñ së h÷u sö dông thµnh bÊt ®éng s¶n
®Çu t, c¨n cø vµo hå s¬ chuyÓn ®æi môc ®Ých sö dông, ghi:
Nî TK 217 - BÊt ®éng s¶n ®Çu t
Cã TK 211 - TSC§ h÷u h×nh, hoÆc
Cã TK 213 - TSC§ v« h×nh.
§ång thêi kÕt chuyÓn sè hao mßn luü kÕ (§èi víi nh÷ng bÊt ®éng s¶n
chñ së h÷u sö dông ®· trÝch khÊu hao), ghi:
Nî TK 2141, hoÆc 2143
Cã TK 2147 - Hao mßn bÊt ®éng s¶n ®Çu t.
5. Khi chuyÓn tõ hµng tån kho thµnh bÊt ®éng s¶n ®Çu t , c¨n cø vµo hå
s¬ chuyÓn ®æi môc ®Ých sö dông, ghi:
Nî TK 217 - BÊt ®éng s¶n ®Çu t
Cã TK 156 - Hµng ho¸ (1567 - Hµng ho¸ bÊt ®éng s¶n).
6. Khi ®i thuª tµi chÝnh víi môc ®Ých ®Ó cho thuª theo mét hoÆc nhiÒu
hîp ®ång thuª ho¹t ®éng, nÕu tµi s¶n thuª ®ã tho¶ m·n tiªu chuÈn lµ bÊt ®éng
s¶n ®Çu t, c¨n cø vµo hîp ®ång thuª tµi chÝnh vµ c¸c chøng tõ liªn quan, ghi:
Nî TK 217 - BÊt ®éng s¶n ®Çu t
Cã c¸c TK 111, 112, 315, 342.
(KÕ to¸n thanh to¸n tiÒn thuª khi nhËn Ho¸ ®¬n thuª tµi chÝnh ® îc thùc
hiÖn theo theo quy ®Þnh t¹i Th«ng t sè 105/ 2003/ TT – BTC ngµy 04/ 11/
2003 Híng dÉn kÕ to¸n thùc hiÖn s¸u (06) chuÈn mùc kÕ to¸n (®ît 2) phÇn h -
íng dÉn ChuÈn mùc kÕ to¸n sè 06 “Thuª tµi s¶n”).
7. Khi hÕt h¹n thuª tµi s¶n tµi chÝnh
- NÕu tr¶ l¹i bÊt ®éng s¶n ®Çu t thuª tµi chÝnh ®ang ph©n lo¹i lµ bÊt
®éng s¶n ®Çu t, ghi:
Nî TK 2147 - Hao mßn bÊt ®éng s¶n ®Çu t
Nî TK 632- Gi¸ vèn hµng b¸n
(Sè chªnh lÖch gi÷a nguyªn gi¸ B§S ®Çu t thuª vµ sè khÊu hao luü kÕ)
Cã TK 217 - BÊt ®éng s¶n ®Çu t (Nguyªn gi¸).
- NÕu mua l¹i bÊt ®éng s¶n ®Çu t thuª tµi chÝnh ®ang ph©n lo¹i lµ bÊt
®éng s¶n ®Çu t ®Ó tiÕp tôc ®Çu t, ghi t¨ng nguyªn gi¸ bÊt ®éng s¶n ®Çu t
sè ph¶i tr¶ thªm, ghi:
Nî TK 217 - BÊt ®éng s¶n ®Çu t
8


Cã c¸c TK 111, 112,…
- NÕu mua l¹i bÊt ®éng s¶n thuª tµi chÝnh ®ang ph©n lo¹i lµ bÊt ®éng
s¶n ®Çu t chuyÓn thµnh bÊt ®éng s¶n chñ së h÷u sö dông, ghi:
Nî TK 211 - TSC§ h÷u h×nh, hoÆc
Nî TK 213 - TSC§ v« h×nh
Cã TK 217 - BÊt ®éng s¶n ®Çu t
Cã c¸c TK 111, 112 (Sè tiÒn ph¶i tr¶ thªm).
§ång thêi kÕt chuyÓn sè hao mßn luü kÕ, ghi:
Nî TK 2147 - Hao mßn bÊt ®éng s¶n ®Çu t
Cã TK 2141 hoÆc 2143.
8. KÕ to¸n b¸n bÊt ®éng s¶n ®Çu t
8.1. Ghi nhËn doanh thu b¸n B§S ®Çu t:
- §èi víi doanh nghiÖp ¸p dông ph ¬ng ph¸p tÝnh thuÕ GTGT theo ph¬ng
ph¸p khÊu trõ thuÕ, ghi:
Nî c¸c TK 111, 112, 131 (Tæng gi¸ thanh to¸n)
Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô
(5117 - Doanh thu kinh doanh bÊt ®éng s¶n ®Çu t )
(Gi¸ b¸n cha cã thuÕ GTGT )
Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT (33311).
- §èi víi doanh nghiÖp ¸p dông ph ¬ng ph¸p tÝnh thuÕ GTGT theo ph¬ng
ph¸p trùc tiÕp trªn GTGT, ghi:
Nî c¸c TK 111, 112, 131 (Tæng gi¸ thanh to¸n)
Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô
(5117 - Doanh thu kinh doanh bÊt ®éng s¶n ®Çu t )
(Tæng gi¸ thanh to¸n)
8.2. KÕ to¸n ghi gi¶m nguyªn gi¸ vµ gi¸ trÞ cßn l¹i cña B§S ®Çu t ®· ®îc
b¸n, ghi:
Nî TK 214- Hao mßn TSC§ (2147- Hao mßn B§S ®Çu t )
Nî TK 632- Gi¸ vèn hµng b¸n (Gi¸ trÞ cßn l¹i cña B§S ®Çu t )
Cã TK 217- B§S ®Çu t (Nguyªn gi¸ cña B§S ®Çu t)
9. KÕ to¸n chuyÓn bÊt ®éng s¶n ®Çu t thµnh hµng tån kho hoÆc thµnh
bÊt ®éng s¶n chñ së h÷u sö dông:
ViÖc chuyÓn ®æi môc ®Ých sö dông gi÷a bÊt ®éng s¶n ®Çu t víi bÊt
®éng s¶n chñ së h÷u sö dông hoÆc hµng tån kho kh«ng lµm thay ®æi gi¸ trÞ
ghi sæ cña tµi s¶n ®îc chuyÓn vµ kh«ng lµm thay ®æi nguyªn gi¸ cña B§S
®Çu t trong viÖc x¸c ®Þnh gi¸ trÞ ghi sæ hay lËp b¸o c¸o tµi chÝnh.
9.1. Trêng hîp bÊt ®éng s¶n ®Çu t chuyÓn thµnh hµng tån kho khi chñ
së h÷u cã quyÕt ®Þnh söa ch÷a, c¶i t¹o n©ng cÊp ®Ó b¸n:
9


- Khi cã quyÕt ®Þnh söa ch÷a, c¶i t¹o, n©ng cÊp B§S ®Çu t ®Ó b¸n kÕ
to¸n tiÕn hµnh kÕt chuyÓn gi¸ trÞ cßn l¹i cña bÊt ®éng s¶n ®Çu t vµo TK 156
“Hµng ho¸”, ghi:
Nî TK 156 – Hµng ho¸
(TK 1567- Hµng ho¸ B§S- Gi¸ trÞ cßn l¹i cña B§S ®Çu t )
Nî TK 214 - Hao mßn TSC§ (2147) (Sè khÊu hao luü kÕ )
Cã TK 217 - BÊt ®éng s¶n ®Çu t (Nguyªn gi¸).
- Khi ph¸t sinh c¸c chi phÝ söa ch÷a, c¶i t¹o, n©ng cÊp triÓn khai cho
môc ®Ých b¸n, ghi:
Nî TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang
Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®îc khÊu trõ (NÕu cã)
Cã c¸c TK 111, 112, 152, 334, 331,…
- Khi kÕt thóc giai ®o¹n söa ch÷a, c¶i t¹o, n©ng cÊp triÓn khai cho môc
®Ých b¸n, kÕt chuyÓn toµn bé chi phÝ ghi t¨ng gi¸ gèc hµng ho¸ bÊt ®éng
s¶n chê b¸n, ghi:
Nî TK 156 - Hµng ho¸ (1567 )
Cã TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang
9.2. Trêng hîp chuyÓn bÊt ®éng s¶n ®Çu t thµnh bÊt ®éng s¶n chñ së
h÷u sö dông, ghi:
Nî TK 211 hoÆc 213
Cã TK 217 - BÊt ®éng s¶n ®Çu t;
§ång thêi, ghi:
Nî TK 2147 - Hao mßn bÊt ®éng s¶n ®Çu t
Cã TK 2141 hoÆc 2143.
(2) Bæ sung TK 2147 - Hao mßn bÊt ®éng s¶n ®Çu t
Tµi kho¶n nµy ph¶n ¸nh gi¸ trÞ hao mßn bÊt ®éng s¶n ®Çu t trong qu¸
tr×nh n¾m gi÷ chê t¨ng gi¸, cho thuª ho¹t ®éng cña doanh nghiÖp.
KÕt cÊu vµ néi dung ph¶n ¸nh cña
TK 2147 - Hao mßn bÊt ®éng s¶n ®Çu t


Bªn Nî:
Gi¸ trÞ hao mßn bÊt ®éng s¶n ®Çu t gi¶m.
Bªn Cã:
Gi¸ trÞ hao mßn bÊt ®éng s¶n ®Çu t t¨ng do trÝch khÊu hao hoÆc do
chuyÓn sè khÊu hao lòy kÕ cña bÊt ®éng s¶n chñ së h÷u sö dông thµnh bÊt
®éng s¶n ®Çu t.
Sè d bªn Cã:
Gi¸ trÞ hao mßn cña bÊt ®éng s¶n ®Çu t hiÖn cã cña doanh nghiÖp.
10


(3) Bæ sung TK 5117 - Doanh thu kinh doanh bÊt ®éng s¶n ®Çu t
Tµi kho¶n 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô ® îc bæ sung
thªm tµi kho¶n cÊp 2 TK 5117 - Doanh thu kinh doanh bÊt ®éng s¶n ®Çu t .
Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh doanh thu kinh doanh bÊt ®éng s¶n
®Çu t cña doanh nghiÖp. Doanh thu kinh doanh bÊt ®éng s¶n ®Çu t ®îc
ph¶n ¸nh vµo tµi kho¶n nµy bao gåm:
- Doanh thu cho thuª ho¹t ®éng bÊt ®éng s¶n ®Çu t lµ sè tiÒn cho thuª
tÝnh theo kú b¸o c¸o;
- Doanh thu b¸n bÊt ®éng s¶n ®Çu t lµ gi¸ b¸n cña B§S ®Çu t.


KÕt cÊu vµ néi dung ph¶n ¸nh cña
TK 5117 – Doanh thu kinh doanh bÊt ®éng s¶n ®Çu t


Bªn Nî:
- Sè thuÕ GTGT ph¶i nép tÝnh theo ph¬ng ph¸p trùc tiÕp (nÕu cã);
- KÕt chuyÓn doanh thu kinh doanh bÊt ®éng s¶n ®Çu t sang TK 911
“X¸c ®Þnh kÕt qu¶ kinh doanh”.
Bªn Cã:
Doanh thu kinh doanh bÊt ®éng s¶n ®Çu t ph¸t sinh trong kú.
Tµi kho¶n nµy kh«ng cã sè d cuèi kú.
(4) Bæ sung TK 1567- Hµng ho¸ bÊt ®éng s¶n
Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh gi¸ trÞ hiÖn cã vµ t×nh h×nh biÕn
®éng cña c¸c lo¹i hµng ho¸ bÊt ®éng s¶n cña c¸c doanh nghiÖp kh«ng chuyªn
kinh doanh bÊt ®éng s¶n.
Hµng ho¸ bÊt ®éng s¶n gåm:
- QuyÒn sö dông ®Êt, nhµ hoÆc nhµ vµ quyÒn sö dông ®Êt, c¬ së h¹
tÇng mua ®Ó b¸n trong kú ho¹t ®éng kinh doanh th«ng th êng;
- BÊt ®éng s¶n ®Çu t chuyÓn thµnh hµng tån kho khi chñ së h÷u b¾t
®Çu triÓn khai cho môc ®Ých b¸n.


KÕt cÊu vµ néi dung ph¶n ¸nh
cña TK 1567- Hµng ho¸ bÊt ®éng s¶n


Bªn Nî:
- TrÞ gi¸ thùc tÕ hµng ho¸ bÊt ®éng s¶n mua vÒ ®Ó b¸n;
- Gi¸ trÞ cßn l¹i cña bÊt ®éng s¶n ®Çu t chuyÓn thµnh hµng tån kho;
- Chi phÝ söa ch÷a, c¶i t¹o, n©ng cÊp triÓn khai cho môc ®Ých b¸n ghi
t¨ng gi¸ gèc hµng ho¸ bÊt ®éng s¶n chê b¸n
- TrÞ gi¸ thùc tÕ cña hµng ho¸ bÊt ®éng s¶n thõa ph¸t hiÖn khi kiÓm kª.
11


Bªn Cã:
- TrÞ gi¸ thùc tÕ hµng ho¸ bÊt ®éng s¶n b¸n trong kú, hoÆc chuyÓn
thµnh bÊt ®éng s¶n ®Çu t;
- TrÞ gi¸ thùc tÕ cña hµng ho¸ bÊt ®éng s¶n thiÕu ph¸t hiÖn khi kiÓm kª.
Sè d bªn Nî: TrÞ gi¸ thùc tÕ hµng ho¸ bÊt ®éng s¶n cßn l¹i cuèi kú.
(5) Bæ sung néi dung ph¶n ¸nh cña TK 241 - XDCB dë dang
Bªn Nî:
- Chi phÝ mua s¾m bÊt ®éng s¶n ®Çu t (trêng hîp cÇn cã giai ®o¹n
®Çu t x©y dùng);
- Chi phÝ ®Çu t x©y dùng bÊt ®éng s¶n ®Çu t;
- Chi phÝ söa ch÷a, n©ng cÊp, c¶i t¹o ® îc ghi t¨ng nguyªn gi¸ bÊt ®éng
s¶n ®Çu t.
Bªn Cã:
- Ph¶n ¸nh gi¸ trÞ bÊt ®éng s¶n ®Çu t h×nh thµnh qua ®Çu t x©y dùng
®· hoµn thµnh;
- KÕt chuyÓn chi phÝ n©ng cÊp, c¶i t¹o ghi t¨ng nguyªn gi¸ bÊt ®éng
s¶n ®Çu t.
Sè d bªn Nî:
- Gi¸ trÞ bÊt ®éng s¶n ®Çu t ®ang ®Çu t x©y dùng dë dang.
- Chi phÝ söa ch÷a, n©ng cÊp, c¶i t¹o dë dang cuèi kú
(6) Bæ sung néi dung ph¶n ¸nh cña TK 632 – Gi¸ vèn hµng b¸n
Bªn Nî:
- Sè khÊu hao B§S ®Çu t trÝch trong kú;
- Chi phÝ söa ch÷a, n©ng cÊp, c¶i t¹o B§S ®Çu t kh«ng ®ñ ®iÒu kiÖn
tÝnh vµo nguyªn gi¸ B§S ®Çu t;
- Chi phÝ ph¸t sinh tõ nghiÖp vô cho thuª ho¹t ®éng B§S ®Çu t trong kú;
- Gi¸ trÞ cßn l¹i cña B§S ®Çu t b¸n, thanh lý trong kú;
- Chi phÝ cña nghiÖp vô b¸n, thanh lý B§S ®Çu t ph¸t sinh trong kú.
Bªn Cã:
KÕt chuyÓn toµn bé chi phÝ kinh doanh B§S ®Çu t ph¸t sinh trong kú
®Ó x¸c ®Þnh kÕt qu¶ ho¹t ®éng kinh doanh.
3.2.2. Híng dÉn bæ sung mét sè ph¬ng ph¸p kÕ to¸n liªn quan ®Õn
B§S ®Çu t:
(1) KÕ to¸n trÝch khÊu hao bÊt ®éng s¶n ®Çu t
1- §Þnh kú tÝnh, trÝch khÊu hao bÊt ®éng s¶n ®Çu t ®ang n¾m gi÷
chê t¨ng gi¸, ®ang cho thuª ho¹t ®éng, ghi:
Nî TK 632- Gi¸ vèn hµng b¸n (Chi tiÕt chi phÝ kinh doanh B§S ®Çu t )
Cã TK 2147 - Hao mßn bÊt ®éng s¶n ®Çu t.
12


§ång thêi, ghi ®¬n bªn Nî TK 009 - Nguån vèn khÊu hao TSC§ (Chi tiÕt
khÊu hao B§S ®Çu t).
2. Trêng hîp gi¶m gi¸ bÊt ®éng s¶n ®Çu t th× ®ång thêi víi viÖc ghi gi¶m
nguyªn gi¸ bÊt ®éng s¶n ®Çu t ph¶i ghi gi¶m gi¸ trÞ hao mßn luü kÕ cña bÊt
®éng s¶n ®Çu t (xem híng dÉn h¹ch to¸n TK 217).
(2) KÕ to¸n x©y dùng c¬ b¶n bÊt ®éng s¶n ®Çu t
1- Khi mua bÊt ®éng s¶n vÒ ®a vµo x©y dùng c¬ b¶n, ghi:
Nî TK 241 - XDCB dë dang
Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®îc khÊu trõ (1332)
Cã c¸c TK 111, 112, 331,…
2- Khi ph¸t sinh c¸c chi phÝ ®Çu t x©y dùng bÊt ®éng s¶n ®Çu t, ghi:
Nî TK 241 - XDCB dë dang
Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®îc khÊu trõ (1332)
Cã c¸c TK 111, 112, 152, 153, 142, 141, 242, 331,…
3- Khi qu¸ tr×nh x©y dùng c¬ b¶n bÊt ®éng s¶n ®Çu t hoµn thµnh bµn
giao , ghi:
Nî TK 217 - BÊt ®éng s¶n ®Çu t (NÕu ®ñ ®iÒu kiÖn lµ bÊt ®éng s¶n
®Çu t)
Nî TK 156 - Hµng ho¸ (1567- Hµng ho¸ B§S)
NÕu kh«ng ®ñ ®iÒu kiÖn ®Ó h×nh thµnh B§S ®Çu t )
Cã TK 241 - XDCB dë dang.
4- KÕ to¸n c¸c chi phÝ liªn quan ®Õn bÊt ®éng s¶n ®Çu t sau ghi nhËn
ban ®Çu:
4.1- Khi ph¸t sinh chi phÝ liªn quan ®Õn B§S ®Çu t sau ghi nhËn ban
®Çu, nÕu xÐt thÊy chi phÝ ®ã kh«ng ch¾c ch¾n lµm cho bÊt ®éng s¶n ®Çu
t t¹o ra lîi Ých kinh tÕ trong t ¬ng lai nhiÒu h¬n møc ho¹t ®éng ® îc ®¸nh gi¸
ban ®Çu hoÆc kh«ng bao gåm trong nghÜa vô cña doanh nghiÖp ph¶i chÞu
c¸c chi phÝ cÇn thiÕt sÏ ph¸t sinh ®Ó ® a bÊt ®éng s¶n tíi tr¹ng th¸i s½n sµng
ho¹t ®éng th× ®îc ghi nhËn vµo chi phÝ kinh doanh B§S ®Çu t trong kú, chi
phÝ tr¶ tríc dµi h¹n, ghi:
Nî TK 632 – Gi¸ vèn hµng b¸n
(Chi tiÕt chi phÝ kinh doanh B§S ®Çu t ), hoÆc
Nî TK 242 - Chi phÝ tr¶ tríc dµi h¹n (NÕu chi phÝ cã gi¸ trÞ lín)
Cã c¸c TK 111, 112, 152, 153, 334,…
4.2- Khi ph¸t sinh chi phÝ n©ng cÊp, c¶i t¹o mµ xÐt thÊy chi phÝ ®ã cã
kh¶ n¨ng ch¾c ch¾n lµm cho bÊt ®éng s¶n ®Çu t t¹o ra lîi Ých kinh tÕ trong
t¬ng lai nhiÒu h¬n møc ho¹t ®éng ® îc ®¸nh gi¸ ban ®Çu hoÆc bao gåm trong
nghÜa vô cña doanh nghiÖp ph¶i chÞu c¸c chi phÝ cÇn thiÕt sÏ ph¸t sinh ®Ó
®a bÊt ®éng s¶n ®Çu t tíi tr¹ng th¸i s½n sµng ho¹t ®éng th× ® îc ghi t¨ng
nguyªn gi¸ bÊt ®éng s¶n ®Çu t:
13


a) TËp hîp chi phÝ n©ng cÊp, c¶i t¹o bÊt ®éng s¶n ®Çu t thùc tÕ ph¸t
sinh, ghi:
Nî TK 241 - XDCB dë dang
Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®îc khÊu trõ (1332)
Cã c¸c TK 111, 112, 152, 153, 331,...
b) Khi kÕt thóc ho¹t ®éng n©ng cÊp, c¶i t¹o bÊt ®éng s¶n ®Çu t , bµn
giao ghi t¨ng nguyªn gi¸ bÊt ®éng s¶n ®Çu t, ghi:
Nî TK 217 - BÊt ®éng s¶n ®Çu t
Cã TK 241 - XDCB dë dang.
(3). KÕ to¸n cho thuª ho¹t ®éng bÊt ®éng s¶n ®Çu t
1- Ph¶n ¸nh doanh thu cho thuª ho¹t ®éng bÊt ®éng s¶n ®Çu t
1.1- Trêng hîp cho thuª ho¹t ®éng bÊt ®éng s¶n ®Çu t thu tiÒn tríc cho
thuª nhiÒu kú, doanh thu cña kú kÕ to¸n ® îc x¸c ®Þnh b»ng tæng sè tiÒn cho
thuª ho¹t ®éng bÊt ®éng s¶n ®Çu t ®· thu chia cho sè kú thu tiÒn tr íc cho
thuª ho¹t ®éng bÊt ®éng s¶n ®Çu t.
a) §èi víi ®¬n vÞ tÝnh thuÕ GTGT ph¶i nép theo ph ¬ng ph¸p khÊu trõ
thuÕ.
- Khi nhËn tiÒn cña kh¸ch hµng tr¶ tr íc vÒ ho¹t ®éng cho thuª ho¹t ®éng
bÊt ®éng s¶n ®Çu t cho nhiÒu kú, ghi:
Nî TK 111, 112 (Tæng sè tiÒn nhËn ®îc)
Cã TK 3387 - Doanh thu cha thùc hiÖn (theo gi¸ cha cã thuÕ GTGT)
Cã TK 333 - ThuÕ vµ c¸c kho¶n ph¶i nép Nhµ níc (3331).
- §ång thêi, tÝnh vµ kÕt chuyÓn doanh thu cña kú kÕ to¸n thùc hiÖn,
ghi:
Nî TK 3387 - Doanh thu cha thùc hiÖn
Cã TK 5117 - Doanh thu kinh doanh bÊt ®éng s¶n ®Çu t .
- Sang kú kÕ to¸n tiÕp sau, tÝnh vµ kÕt chuyÓn doanh thu cña kú kÕ
to¸n sau, ghi:
Nî TK 3387 - Doanh thu cha thùc hiÖn
Cã TK 5117 - Doanh thu kinh doanh bÊt ®éng s¶n ®Çu t
(Doanh thu cña kú kÕ to¸n).
- Sè tiÒn ph¶i tr¶ l¹i cho kh¸ch hµng v× hîp ®ång cung cÊp dÞch vô cho
thuª ho¹t ®éng bÊt ®éng s¶n ®Çu t kh«ng ®îc thùc hiÖn (nÕu cã), ghi:
Nî TK 3387 - Doanh thu cha thùc hiÖn (Gi¸ cha cã thuÕ GTGT)
Nî TK 531 - Hµng b¸n bÞ tr¶ l¹i (Tr êng hîp ®· ghi doanh thu trong kú
theo gi¸ cha cã thuÕ GTGT)
Nî TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (Sè tiÒn thuÕ GTGT cña ho¹t ®éng
cho thuª tµi s¶n kh«ng ®îc thùc hiÖn)
Cã TK 111, 112, 331… (Tæng sè tiÒn tr¶ l¹i).
14


b) §èi víi ®¬n vÞ tÝnh thuÕ GTGT ph¶i nép theo ph ¬ng ph¸p trùc tiÕp:
- Khi nhËn tiÒn cña kh¸ch hµng tr¶ tríc vÒ ho¹t ®éng cho thuª ho¹t
®éng bÊt ®éng s¶n ®Çu t cho nhiÒu n¨m, ghi:
Nî c¸c TK 111, 112… (Tæng sè tiÒn nhËn ®îc)
Cã TK 3387 - Doanh thu cha thùc hiÖn (Tæng sè tiÒn nhËn ®îc).
§ång thêi, tÝnh vµ kÕt chuyÓn doanh thu cña kú kÕ to¸n thu tiÒn, ghi:
Nî TK 3387 - Doanh thu cha thùc hiÖn
Cã TK 5117 - Doanh thu kinh doanh bÊt ®éng s¶n ®Çu t .
- Sang kú kÕ to¸n sau, tÝnh vµ kÕt chuyÓn doanh thu cña kú kÕ to¸n
sau, ghi:
Nî TK 3387 - Doanh thu cha thùc hiÖn
Cã TK 5117 - Doanh thu kinh doanh bÊt ®éng s¶n ®Çu t
(Doanh thu cña kú kÕ to¸n).
- Cuèi mçi kú kÕ to¸n, tÝnh vµ ph¶n ¸nh sè thuÕ GTGT ph¶i nép theo
ph¬ng ph¸p trùc tiÕp, ghi:
Nî TK 5117 - Doanh thu kinh doanh bÊt ®éng s¶n ®Çu t
Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép.
- Sè tiÒn ph¶i tr¶ l¹i cho kh¸ch hµng v× hîp ®ång cung cÊp dÞch vô vÒ
cho thuª ho¹t ®éng bÊt ®éng s¶n ®Çu t kh«ng ®îc thùc hiÖn (nÕu cã), ghi:
Nî TK 3387 - Doanh thu cha thùc hiÖn
Nî TK 531 - Hµng b¸n bÞ tr¶ l¹i (Trêng hîp ®· ghi doanh thu trong kú)
Cã c¸c TK 111, 112…. (Tæng sè tiÒn tr¶ l¹i).
1.2- Trêng hîp cho thuª ho¹t ®éng bÊt ®éng s¶n ®Çu t vµ thu tiÒn cho
thuª ho¹t ®éng theo tõng kú:
a) §èi víi ®¬n vÞ tÝnh thuÕ GTGT ph¶i nép theo ph ¬ng ph¸p khÊu trõ
thuÕ:
- Khi ph¸t hµnh ho¸ ®¬n thanh to¸n tiÒn cho thuª ho¹t ®éng bÊt ®éng
s¶n ®Çu t, ghi:
Nî TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng
Cã TK 5117 - Doanh thu kinh doanh bÊt ®éng s¶n ®Çu t
Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép.
- Khi thu ®îc tiÒn, ghi:
Nî c¸c TK 111, 112
Cã TK 131- Ph¶i thu cña kh¸ch hµng.
b) §èi víi ®¬n vÞ tÝnh thuÕ GTGT ph¶i nép theo ph ¬ng ph¸p trùc tiÕp:
- Khi ph¸t hµnh ho¸ ®¬n dÞch vô cho thuª bÊt ®éng s¶n ®Çu t (cho thuª
ho¹t ®éng), ghi:
15


Nî TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng
Cã TK 5117 - Doanh thu kinh doanh bÊt ®éng s¶n ®Çu t .
- Khi thu ®îc tiÒn, ghi:
Nî c¸c TK 111, 112
Cã TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng.
- Cuèi kú kÕ to¸n, tÝnh vµ ph¶n ¸nh sè thuÕ GTGT ph¶i nép theo ph ¬ng
ph¸p trùc tiÕp, ghi:
Nî TK 5117 - Doanh thu kinh doanh bÊt ®éng s¶n ®Çu t
Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép.
2- §Þnh kú tÝnh, trÝch khÊu hao TSC§ lµ bÊt ®éng s¶n ®Çu t cho thuª
ho¹t ®éng, ghi:
Nî TK 632- Gi¸ vèn hµng b¸n (Chi tiÕt chi phÝ kinh doanh B§S ®Çu t )
Cã TK 2147 - Hao mßn bÊt ®éng s¶n ®Çu t.
§ång thêi, ghi ®¬n bªn Nî TK 009 - Nguån vèn khÊu hao TSC§ (Chi tiÕt
khÊu hao B§S ®Çu t).
3- C¸c chi phÝ ph¸t sinh liªn quan ®Õn cho thuª ho¹t ®éng bÊt ®éng s¶n
®Çu t, ghi:
a) NÕu chi phÝ ph¸t sinh kh«ng lín, ghi:
Nî TK 632- Gi¸ vèn hµng b¸n (Chi tiÕt chi phÝ kinh doanh B§S ®Çu t )
Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®îc khÊu trõ (NÕu cã)
Cã c¸c TK 111, 112, 331, 334,…
b) NÕu chi phÝ ph¸t sinh nhiÒu vµ cÇn ph¶i tÝnh gi¸ thµnh dÞch vô cho
thuª bÊt ®éng s¶n ®Çu t th× thùc hiÖn theo híng dÉn kÕ to¸n cho thuª tµi s¶n
lµ cho thuª ho¹t ®éng (Môc D PhÇn I – Th«ng t sè 105/2003/TT-BTC ngµy
4/11/2003 vÒ Híng dÉn kÕ to¸n thùc hiÖn s¸u (06) chuÈn mùc kÕ to¸n ban
hµnh theo QuyÕt ®Þnh sè 165/2002/Q§-BTC ngµy 31/12/2002 cña Bé tr ëng
Bé Tµi chÝnh).
(4). KÕ to¸n b¸n, thanh lý bÊt ®éng s¶n ®Çu t
1- §èi víi doanh nghiÖp tÝnh thuÕ GTGT ph¶i nép theo ph ¬ng ph¸p
khÊu trõ , ghi:
Nî TK 111, 112, 131 (Tæng gi¸ thanh to¸n)
Cã TK 5117 - Doanh thu kinh doanh bÊt ®éng s¶n ®Çu t (Gi¸ b¸n cha cã
thuÕ GTGT)
Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT (33311- ThuÕ GTGT ®Çu ra).
2- §èi víi doanh nghiÖp tÝnh thuÕ GTGT ph¶i nép theo ph ¬ng ph¸p trùc
tiÕp, ghi:
Nî TK 111, 112, 131 (Tæng gi¸ thanh to¸n)
Cã TK 5117 - Doanh thu kinh doanh bÊt ®éng s¶n ®Çu t
3- Trêng hîp b¸n bÊt ®éng s¶n ®Çu t theo ph¬ng thøc tr¶ chËm, tr¶ gãp:
16


3.1- §èi víi doanh nghiÖp tÝnh thuÕ GTGT ph¶i nép theo ph ¬ng ph¸p
khÊu trõ:
- Khi b¸n B§S ®Çu t tr¶ chËm, tr¶ gãp th× ghi nhËn doanh thu kinh
doanh B§S ®Çu t cña kú kÕ to¸n theo gi¸ b¸n tr¶ ngay, phÇn chªnh lÖch gi÷a
gi¸ b¸n tr¶ chËm, tr¶ gãp víi gi¸ b¸n tr¶ ngay vµ thuÕ GTGT ghi vµo tµi kho¶n
“Doanh thu cha thùc hiÖn”, ghi:
Nî c¸c TK 111, 112, 131
Cã TK 5117 - Doanh thu kinh doanh B§S ®Çu t
(Gi¸ b¸n tr¶ ngay cha cã thuÕ GTGT)
Cã TK 3387 - Doanh thu cha thùc hiÖn
(Sè chªnh lÖch gi÷a gi¸ b¸n tr¶ chËm, tr¶ gãp víi gi¸ b¸n tr¶ ngay vµ thuÕ
GTGT)
Cã TK 333 - ThuÕ vµ c¸c kho¶n ph¶i nép Nhµ n íc (3331 – ThuÕ
GTGT).
- §Þnh kú, tÝnh, x¸c ®Þnh vµ kÕt chuyÓn doanh thu tiÒn l·i b¸n B§S
®Çu t tr¶ chËm, tr¶ gãp trong kú, ghi:
Nî TK 3387 - Doanh thu cha thùc hiÖn
Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh.
- Khi thùc thu tiÒn b¸n B§S ®Çu t tr¶ chËm, tr¶ gãp trong ®ã gåm c¶
phÇn chªnh lÖch gi÷a gi¸ b¸n tr¶ chËm, tr¶ gãp vµ gi¸ b¸n tr¶ ngay, ghi:
Nî c¸c TK 111, 112.
Cã TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng.
3.2. §èi víi B§S ®Çu t b¸n tr¶ chËm, tr¶ gãp kh«ng thuéc diÖn chÞu
thuÕ GTGT hoÆc chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph¬ng ph¸p trùc tiÕp:
- Khi b¸n B§S ®Çu t tr¶ chËm, tr¶ gãp th× ghi nhËn doanh thu kinh
doanh B§S ®Çu t cña kú kÕ to¸n theo gi¸ b¸n tr¶ ngay, phÇn chªnh lÖch gi÷a
gi¸ b¸n tr¶ chËm, tr¶ gãp vµ gi¸ b¸n tr¶ ngay (cã c¶ thuÕ GTGT) ghi nhËn lµ
doanh thu cha thùc hiÖn, ghi:
Nî c¸c TK 111, 112, 131
Cã TK 5117 - Doanh thu kinh doanh B§S ®Çu t (Gi¸ b¸n tr¶ ngay cã c¶
thuÕ GTGT)
Cã TK 3387 - Doanh thu cha thùc hiÖn (Sè chªnh lÖch gi÷a gi¸ b¸n tr¶
chËm, tr¶ gãp vµ gi¸ b¸n tr¶ ngay cã thuÕ GTGT).
- Cuèi kú, x¸c ®Þnh sè thuÕ GTGT ph¶i nép tÝnh theo ph ¬ng ph¸p trùc
tiÕp, ghi:
Nî TK 5117 - Doanh thu kinh doanh B§S ®Çu t
Cã TK 333- ThuÕ vµ c¸c kho¶n ph¶i nép NN (3331 – ThuÕ GTGT ph¶i
nép).
- §Þnh kú, tÝnh, x¸c ®Þnh vµ kÕt chuyÓn doanh thu tiÒn l·i b¸n hµng tr¶
chËm, tr¶ gãp, ghi:
17


Nî TK 3387 - Doanh thu cha thùc hiÖn
Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh.
- Khi thùc thu tiÒn b¸n hµng tr¶ chËm, tr¶ gãp trong ®ã gåm c¶ phÇn l·i
b¸n hµng tr¶ chËm, tr¶ gãp, ghi:
Nî c¸c TK 111, 112
Cã TK 131- Ph¶i thu cña kh¸ch hµng.
3.3- KÕ to¸n gi¶m nguyªn gi¸ vµ gi¸ trÞ cßn l¹i cña B§S ®Çu t b¸n, thanh
lý, ghi:
Nî TK 214- Hao mßn TSC§ (2147- Hao mßn B§S ®Çu t )
Nî TK 632- Gi¸ vèn hµng b¸n (Gi¸ trÞ cßn l¹i cña B§S ®Çu t )
Cã TK 217- B§S ®Çu t (Nguyªn gi¸ cña B§S ®Çu t)
3.4- C¸c chi phÝ b¸n (thanh lý) B§S ®Çu t ph¸t sinh, ghi:
Nî TK 632- Gi¸ vèn hµng b¸n (Chi phÝ kinh doanh B§S ®Çu t )
Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®îc khÊu trõ (NÕu cã)
Cã c¸c TK 111, 112, 331.


II - H¦íNG DÉN KÕ TO¸N CHUÈN MùC “KÕ TO¸N
C ¸ C K H O¶ N § Ç U T ¦ V µ O C ¤ N G T Y L I £ N K Õ T ”


1- Quy ®Þnh chung
1.1- Nhµ ®Çu t ®îc coi lµ cã ¶nh hëng ®¸ng kÓ
Nhµ ®Çu t trùc tiÕp: Nhµ ®Çu t n¾m gi÷ trùc tiÕp tõ 20% ®Õn d íi 50%
quyÒn biÓu quyÕt trong vèn chñ së h÷u cña bªn nhËn ®Çu t mµ kh«ng cã
tho¶ thuËn kh¸c th× ® îc coi lµ cã ¶nh hëng ®¸ng kÓ ®èi víi bªn nhËn ®Çu t .
Trêng hîp nhµ ®Çu t n¾m gi÷ díi 20% quyÒn biÓu quyÕt trong vèn chñ së
h÷u cña bªn nhËn ®Çu t nhng cã tho¶ thuËn gi÷a bªn nhËn ®Çu t vµ nhµ
®Çu t vÒ viÖc nhµ ®Çu t ®ã cã ¶nh hëng ®¸ng kÓ th× vÉn ®îc kÕ to¸n kho¶n
®Çu t ®ã theo quy ®Þnh cña ChuÈn mùc nµy. Tr êng hîp nhµ ®Çu t n¾m gi÷
trªn 50% quyÒn biÓu quyÕt trong vèn chñ së h÷u cña bªn nhËn ®Çu t nhng
cã tháa thuËn vÒ viÖc nhµ ®Çu t ®ã kh«ng n¾m gi÷ quyÒn kiÓm so¸t ®èi víi
bªn nhËn ®Çu t th× nhµ ®Çu t ph¶i kÕ to¸n kho¶n ®Çu t theo quy ®Þnh cña
ChuÈn mùc kÕ to¸n sè 07 - “KÕ to¸n c¸c kho¶n ®Çu t vµo c«ng ty liªn kÕt”.
Nhµ ®Çu t gi¸n tiÕp: Nhµ ®Çu t n¾m gi÷ gi¸n tiÕp th«ng qua c¸c c«ng
ty con tõ 20% ®Õn díi 50% quyÒn biÓu quyÕt cña bªn nhËn ®Çu t th× kh«ng
ph¶i tr×nh bµy kho¶n ®Çu t ®ã trªn b¸o c¸o tµi chÝnh riªng cña m×nh, mµ chØ
tr×nh bµy kho¶n ®Çu t ®ã trªn b¸o c¸o tµi chÝnh hîp nhÊt cña nhµ ®Çu t theo
ph¬ng ph¸p vèn chñ së h÷u.
1.2 - X¸c ®Þnh tû lÖ quyÒn biÓu quyÕt cña nhµ ®Çu t trong vèn
chñ së h÷u cña bªn nhËn ®Çu t (C«ng ty liªn kÕt)
a) Trêng hîp tû lÖ quyÒn biÓu quyÕt cña nhµ ®Çu t trong c«ng ty liªn
kÕt ®óng b»ng tû lÖ vèn gãp cña nhµ ®Çu t trong c«ng ty liªn kÕt:
18



Tû lÖ quyÒn Tæng vèn gãp cña nhµ ®Çu t trong
biÓu quyÕt cña c«ng ty liªn kÕt
nhµ ®Çu t trùc = x 100%
tiÕp trong c«ng
Tæng vèn chñ së h÷u cña c«ng ty liªn
ty liªn kÕt
kÕt


Tû lÖ quyÒn Tæng vèn gãp cña c«ng ty con cña
biÓu quyÕt cña nhµ ®Çu t trong c«ng ty liªn kÕt
nhµ ®Çu t gi¸n = x 100%
tiÕp trong c«ng
Tæng vèn chñ së h÷u cña c«ng ty liªn
ty liªn kÕt
kÕt
b) Trêng hîp tû lÖ quyÒn biÓu quyÕt kh¸c víi tû lÖ vèn gãp do cã tho¶
thuËn kh¸c gi÷a nhµ ®Çu t vµ c«ng ty liªn kÕt, quyÒn biÓu quyÕt cña nhµ
®Çu t ®îc x¸c ®Þnh c¨n cø vµo biªn b¶n tho¶ thuËn gi÷a nhµ ®Çu t vµ c«ng ty
liªn kÕt.
1.3- C¸c ph¬ng ph¸p kÕ to¸n kho¶n ®Çu t vµo c«ng ty liªn kÕt
- Ph¬ng ph¸p gi¸ gèc:
+ Nhµ ®Çu t ghi nhËn ban ®Çu kho¶n ®Çu t vµo c«ng ty liªn kÕt theo
gi¸ gèc.
+ Sau ngµy ®Çu t, nhµ ®Çu t ®îc ghi nhËn cæ tøc, lîi nhuËn ® îc chia
vµo doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh theo nguyªn t¾c dån tÝch.
+ C¸c kho¶n kh¸c tõ c«ng ty liªn kÕt mµ nhµ ®Çu t nhËn ®îc ngoµi cæ
tøc vµ lîi nhuËn ®îc chia ®îc coi lµ phÇn thu håi cña c¸c kho¶n ®Çu t vµ ®îc
ghi gi¶m gi¸ gèc kho¶n ®Çu t. VÝ dô kho¶n cæ tøc cña kú tr íc khi kho¶n ®Çu
t ®îc mua mµ nhµ ®Çu t nhËn ®îc ph¶i ghi gi¶m gi¸ gèc kho¶n ®Çu t.
+ Ph¬ng ph¸p gi¸ gèc ®îc ¸p dông trong kÕ to¸n kho¶n ®Çu t vµo c«ng ty
liªn kÕt khi lËp vµ tr×nh bµy b¸o c¸o tµi chÝnh riªng cña nhµ ®Çu t .
- Ph¬ng ph¸p vèn chñ së h÷u:
+ Kho¶n ®Çu t vµo c«ng ty liªn kÕt ®îc ghi nhËn ban ®Çu theo gi¸ gèc.
+ Sau ®ã, vµo cuèi mçi n¨m tµi chÝnh khi lËp vµ tr×nh bµy b¸o c¸o tµi
chÝnh hîp nhÊt, gi¸ trÞ ghi sæ cña kho¶n ®Çu t ®îc ®iÒu chØnh t¨ng hoÆc
gi¶m t¬ng øng víi phÇn së h÷u cña nhµ ®Çu t trong l·i hoÆc lç cña c«ng ty
liªn kÕt sau ngµy ®Çu t.
+ Cæ tøc, lîi nhuËn ®îc chia tõ c«ng ty liªn kÕt ® îc ghi gi¶m gi¸ trÞ ghi
sæ cña kho¶n ®Çu t vµo c«ng ty liªn kÕt trªn b¸o c¸o tµi chÝnh hîp nhÊt.
+ Gi¸ trÞ ghi sæ cña kho¶n ®Çu t vµo c«ng ty liªn kÕt còng ph¶i ® îc
®iÒu chØnh khi lîi Ých cña nhµ ®Çu t thay ®æi do cã sù thay ®æi trong vèn
chñ së h÷u cña c«ng ty liªn kÕt nhng kh«ng ®îc ph¶n ¸nh trªn B¸o c¸o kÕt qu¶
ho¹t ®éng kinh doanh cña c«ng ty liªn kÕt. VÝ dô thay ®æi trong vèn chñ së
h÷u cña c«ng ty liªn kÕt cã thÓ bao gåm nh÷ng kho¶n ph¸t sinh tõ viÖc ®¸nh
gi¸ l¹i TSC§ vµ c¸c kho¶n ®Çu t, chªnh lÖch tû gi¸ quy ®æi ngo¹i tÖ vµ nh÷ng
19


®iÒu chØnh c¸c chªnh lÖch ph¸t sinh khi hîp nhÊt kinh doanh (khi mua kho¶n
®Çu t).
+ Ph¬ng ph¸p vèn chñ së h÷u ®îc ¸p dông trong kÕ to¸n kho¶n ®Çu t
vµo c«ng ty liªn kÕt khi lËp vµ tr×nh bµy b¸o c¸o tµi chÝnh hîp nhÊt cña nhµ
®Çu t
1.4- C¨n cø ®Ó ghi sæ kÕ to¸n, lËp vµ tr×nh bµy b¸o c¸o tµi chÝnh
cña nhµ ®Çu t
1.4.1- C¨n cø ®Ó ghi sæ kÕ to¸n, lËp vµ tr×nh bµy b¸o c¸o tµi chÝnh
riªng cña nhµ ®Çu t
a) §èi víi kho¶n ®Çu t vµo c«ng ty cæ phÇn niªm yÕt trªn thÞ tr êng
chøng kho¸n, viÖc ghi sæ cña nhµ ®Çu t ®îc c¨n cø vµo sè tiÒn thùc tr¶ khi
mua cæ phiÕu bao gåm c¶ c¸c chi phÝ liªn quan trùc tiÕp ®Õn viÖc mua cæ
phiÕu vµ th«ng b¸o chÝnh thøc cña Trung t©m giao dÞch chøng kho¸n vÒ
viÖc cæ phiÕu cña c«ng ty niªm yÕt ®· thuéc phÇn së h÷u cña nhµ ®Çu t .
b) §èi víi kho¶n ®Çu t vµo c¸c c«ng ty cæ phÇn cha niªm yÕt trªn thÞ tr-
êng chøng kho¸n, viÖc ghi sæ ®îc c¨n cø vµo giÊy x¸c nhËn së h÷u cæ phiÕu
vµ giÊy thu tiÒn b¸n cæ phiÕu cña c«ng ty ® îc ®Çu t hoÆc chøng tõ mua
kho¶n ®Çu t ®ã.
c) §èi víi kho¶n ®Çu t vµo c¸c lo¹i h×nh doanh nghiÖp kh¸c viÖc ghi sæ
®îc c¨n cø vµo biªn b¶n gãp vèn, chia l·i (hoÆc lç) do c¸c bªn tho¶ thuËn
hoÆc c¸c chøng tõ mua, b¸n kho¶n ®Çu t ®ã.
d) Nhµ ®Çu t chØ ®îc ghi nhËn kho¶n lîi nhuËn ® îc chia tõ c«ng ty liªn
kÕt khi nhËn ®îc th«ng b¸o chÝnh thøc cña Héi ®ång qu¶n trÞ cña c«ng ty
liªn kÕt vÒ sè cæ tøc ® îc hëng hoÆc sè lîi nhuËn ®îc chia trong kú theo
nguyªn t¾c dån tÝch.
1.4.2 - C¨n cø ®Ó ghi sæ kÕ to¸n, lËp vµ tr×nh bµy b¸o c¸o tµi chÝnh
hîp nhÊt cña nhµ ®Çu t
a) §èi víi kho¶n ®Çu t trùc tiÕp vµo c«ng ty liªn kÕt, nhµ ®Çu t c¨n cø
vµo b¸o c¸o tµi chÝnh cña c«ng ty liªn kÕt vµ c¸c tµi liÖu cã liªn quan khi mua
kho¶n ®Çu t.
b) §èi víi kho¶n ®Çu t gi¸n tiÕp vµo c«ng ty liªn kÕt th«ng qua c¸c c«ng
ty con, nhµ ®Çu t c¨n cø vµo b¸o c¸o tµi chÝnh cña c«ng ty con vµ c¸c tµi liÖu
th«ng tin phôc vô cho viÖc hîp nhÊt, b¸o c¸o tµi chÝnh cña c«ng ty liªn kÕt vµ
c¸c tµi liÖu liªn quan khi c«ng ty con mua kho¶n ®Çu t vµo c«ng ty liªn kÕt.
c) Trong c¶ hai trêng hîp (®Çu t trùc tiÕp vµo c«ng ty liªn kÕt vµ ®Çu t
gi¸n tiÕp vµo c«ng ty liªn kÕt th«ng qua c¸c c«ng ty con), cuèi mçi n¨m tµi
chÝnh, nhµ ®Çu t c¨n cø vµo B¸o c¸o kÕt qu¶ ho¹t ®éng kinh doanh cña c«ng
ty liªn kÕt ®Ó x¸c ®Þnh vµ ghi nhËn phÇn l·i (hoÆc lç) cña m×nh trong c«ng
ty liªn kÕt trªn b¸o c¸o tµi chÝnh hîp nhÊt. §ång thêi c¨n cø vµo B¶ng c©n ®èi
kÕ to¸n cña c«ng ty liªn kÕt ®Ó x¸c ®Þnh vµ ®iÒu chØnh t¨ng hoÆc gi¶m gi¸
trÞ ghi sæ cña kho¶n ®Çu t t¬ng øng víi phÇn së h÷u cña m×nh trong sù thay
®æi vèn chñ së h÷u cña c«ng ty liªn kÕt nhng kh«ng ®îc ph¶n ¸nh trong b¸o
c¸o kÕt qu¶ ho¹t ®éng kinh doanh cña c«ng ty liªn kÕt.
d) Trêng hîp khi mua kho¶n ®Çu t, nÕu cã chªnh lÖch gi÷a gi¸ mua
kho¶n ®Çu t vµ gi¸ trÞ ghi sæ cña tµi s¶n thuÇn cã thÓ x¸c ®Þnh ® îc t¬ng
20


øng víi phÇn së h÷u cña kho¶n ®Çu t ®îc mua, t¹i thêi ®iÓm mua, kÕ to¸n
ph¶i x¸c ®Þnh kho¶n chªnh lÖch nµy thµnh c¸c phÇn sau ®©y:
- Chªnh lÖch gi÷a gi¸ trÞ hîp lý vµ gi¸ trÞ ghi sæ cña tµi s¶n thuÇn cã
thÓ x¸c ®Þnh ®îc cña c«ng ty liªn kÕt, ®ång thêi phÇn chªnh lÖch nµy ph¶i
®îc x¸c ®Þnh cho tõng nh©n tè, nh : Chªnh lÖch gi÷a gi¸ trÞ ghi sæ vµ gi¸ trÞ
hîp lý cña TSC§, cña hµng tån kho,...
- PhÇn chªnh lÖch cßn l¹i (gi¸ mua kho¶n ®Çu t trõ (-) gi¸ trÞ hîp lý cña
tµi s¶n thuÇn cã thÓ x¸c ®Þnh ®îc, nÕu cã) ®îc gäi lµ lîi thÕ th¬ng m¹i (hoÆc
lîi thÕ th¬ng m¹i ©m).
* Nhµ ®Çu t kh«ng ph¶i ph¶n ¸nh c¸c kho¶n chªnh lÖch gi÷a gi¸ mua
kho¶n ®Çu t vµ gi¸ trÞ ghi sæ cña tµi s¶n thuÇn cã thÓ x¸c ®Þnh ® îc cña
c«ng ty liªn kÕt trªn c¸c tµi kho¶n vµ sæ kÕ to¸n phôc vô cho viÖc lËp b¸o c¸o
tµi chÝnh riªng cña nhµ ®Çu t mµ chØ më sæ kÕ to¸n chi tiÕt ®Ó theo dâi vµ
tÝnh to¸n sè chªnh lÖch (nÕu cã) ®îc ph©n bæ hµng n¨m phôc vô cho viÖc
lËp b¸o c¸o tµi chÝnh hîp nhÊt (nÕu nhµ ®Çu t ph¶i lËp b¸o c¸o tµi chÝnh hîp
nhÊt). Sæ theo dâi chi tiÕt kho¶n chªnh lÖch nµy n»m trong hÖ thèng sæ kÕ
to¸n phôc vô cho viÖc lËp b¸o c¸o tµi chÝnh hîp nhÊt.
2- Quy ®Þnh cô thÓ
2.1- KÕ to¸n kho¶n ®Çu t vµo c«ng ty liªn kÕt khi lËp vµ tr×nh bµy
b¸o c¸o tµi chÝnh riªng cña nhµ ®Çu t
a) Bæ sung Tµi kho¶n 223 - §Çu t vµo c«ng ty liªn kÕt
Tµi kho¶n 223 “§Çu t vµo c«ng ty liªn kÕt” dïng ®Ó ph¶n ¸nh gi¸ trÞ
kho¶n ®Çu t vµo c«ng ty liªn kÕt vµ t×nh h×nh biÕn ®éng (t¨ng, gi¶m) gi¸ trÞ
kho¶n ®Çu t.
b) H¹ch to¸n tµi kho¶n 223 cÇn t«n träng mét sè quy ®Þnh sau:
- ViÖc kÕ to¸n kho¶n ®Çu t vµo c«ng ty liªn kÕt khi lËp vµ tr×nh bµy b¸o
c¸o tµi chÝnh riªng cña nhµ ®Çu t ®îc thùc hiÖn theo ph¬ng ph¸p gi¸ gèc.
- Gi¸ gèc cña kho¶n ®Çu t vµo c«ng ty liªn kÕt bao gåm phÇn vèn gãp
hoÆc gi¸ thùc tÕ mua kho¶n ®Çu t céng (+) c¸c chi phÝ mua (nÕu cã), nh chi
phÝ m«i giíi, giao dÞch, thuÕ, phÝ, lÖ phÝ...
- Trêng hîp gãp vèn vµo c«ng ty liªn kÕt b»ng TSC§, vËt t , hµng ho¸ th×
gi¸ gèc kho¶n ®Çu t ®îc ghi nhËn theo gi¸ trÞ ®îc c¸c bªn gãp vèn thèng nhÊt
®Þnh gi¸. Kho¶n chªnh lÖch gi÷a gi¸ trÞ ghi sæ cña TSC§, vËt t , hµng ho¸ vµ
gi¸ trÞ ®¸nh gi¸ l¹i ®îc ghi nhËn vµ xö lý nh sau:
+ Kho¶n chªnh lÖch lín h¬n gi÷a gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i vµ gi¸ trÞ ghi sæ cña vËt
t, hµng ho¸ ®îc h¹ch to¸n vµo thu nhËp kh¸c; Kho¶n chªnh lÖch nhá h¬n gi÷a
gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i vµ gi¸ trÞ ghi sæ cña vËt t , hµng ho¸ ®îc h¹ch to¸n vµo chi phÝ
kh¸c;
+ Kho¶n chªnh lÖch lín h¬n gi÷a gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i vµ gi¸ trÞ cßn l¹i cña
TSC§ ®îc h¹ch to¸n toµn bé vµo thu nhËp kh¸c; Kho¶n chªnh lÖch nhá h¬n
gi÷a gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i vµ gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§ ® îc h¹ch to¸n toµn bé vµo chi
phÝ kh¸c;
- Khi kÕ to¸n kho¶n ®Çu t vµo c«ng ty liªn kÕt theo ph ¬ng ph¸p gi¸ gèc,
gi¸ trÞ kho¶n ®Çu t kh«ng ®îc thay ®æi trong suèt qu¸ tr×nh ®Çu t , trõ trêng
21


hîp nhµ ®Çu t mua thªm hoÆc thanh l#ý (toµn bé hoÆc mét phÇn) kho¶n
®Çu t ®ã hoÆc nhËn ®îc c¸c kho¶n lîi Ých ngoµi lîi nhuËn ®îc chia.
- KÕ to¸n ph¶i më sæ kÕ to¸n chi tiÕt theo dâi gi¸ trÞ kho¶n ®Çu t vµo
tõng c«ng ty liªn kÕt.
- Tõ thêi ®iÓm nhµ ®Çu t kh«ng cßn ®îc coi lµ cã ¶nh h ëng ®¸ng kÓ
®èi víi c«ng ty liªn kÕt, nhµ ®Çu t ph¶i kÕt chuyÓn gi¸ trÞ ghi sæ cña kho¶n
®Çu t vµo c«ng ty liªn kÕt sang c¸c tµi kho¶n kh¸c cã liªn quan.


KÕt cÊu vµ néi dung ph¶n ¸nh cña
Tµi kho¶n 223 - §Çu t vµo c«ng ty liªn kÕt


Bªn Nî:
Gi¸ gèc kho¶n ®Çu t ®îc mua t¨ng;
Bªn Cã:
- Gi¸ gèc kho¶n ®Çu t gi¶m do thu ®îc c¸c kho¶n lîi Ých ngoµi lîi nhuËn
®îc chia;
- Gi¸ gèc kho¶n ®Çu t gi¶m do b¸n, thanh l#ý toµn bé hoÆc mét phÇn
kho¶n ®Çu t;
Sè d bªn Nî:
Gi¸ gèc kho¶n ®Çu t vµo c«ng ty liªn kÕt hiÖn ®ang n¾m gi÷ cuèi kú.
22


Ph¬ng ph¸p kÕ to¸n mét sè nghiÖp vô kinh tÕ chñ yÕu


1- Khi ®Çu t vµo c«ng ty liªn kÕt díi h×nh thøc mua cæ phiÕu hoÆc gãp
vèn b»ng tiÒn, c¨n cø vµo sè tiÒn thùc tÕ chi, nhµ ®Çu t ghi:
Nî TK 223 - §Çu t vµo c«ng ty liªn kÕt
Cã c¸c TK 111, 112.
2- Trêng hîp nhµ ®Çu t ®· n¾m gi÷ mét kho¶n ®Çu t díi 20% quyÒn
biÓu quyÕt vµo mét c«ng ty x¸c ®Þnh, khi nhµ ®Çu t mua thªm cæ phiÕu
hoÆc gãp thªm vèn vµo c«ng ty ®ã ®Ó ®¹t ® îc ®iÒu kiÖn cã ¶nh hëng ®¸ng
kÓ ®èi víi bªn nhËn ®Çu t, nhµ ®Çu t ghi:
Nî TK 223 - §Çu t vµo c«ng ty liªn kÕt
Cã TK 228 - §Çu t dµi h¹n kh¸c (toµn bé kho¶n ®Çu t díi 20%)
Cã TK 111, 112,...
3- Khi ®Çu t vµo c«ng ty liªn kÕt d íi h×nh thøc chuyÓn nî thµnh vèn cæ
phÇn (chuyÓn tr¸i phiÕu cã thÓ chuyÓn ®æi hoÆc kho¶n cho vay thµnh vèn
cæ phÇn), c¨n cø vµo tho¶ thuËn gi÷a nhµ ®Çu t vµ c«ng ty liªn kÕt vÒ gi¸ trÞ
thùc tÕ cña kho¶n nî ®îc chuyÓn thµnh vèn cæ phÇn, ghi:
Nî TK 223 - §Çu t vµo c«ng ty liªn kÕt (Gi¸ trÞ kho¶n nî ® îc chuyÓn
thµnh vèn cæ phÇn);
Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh (NÕu gi¸ trÞ kho¶n nî lín h¬n gi¸ trÞ vèn
cæ phÇn)
Cã TK 128 - §Çu t ng¾n h¹n kh¸c
Cã TK 228 - §Çu t dµi h¹n kh¸c
Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh (NÕu gi¸ trÞ kho¶n nî nhá
h¬n vèn cæ phÇn).
4- Khi ®Çu t vµo c«ng ty liªn kÕt díi h×nh thøc gãp vèn b»ng vËt t , hµng
hãa, TSC§, c¨n cø vµo gi¸ trÞ ®¸nh gi¸ l¹i vËt t , hµng ho¸, TSC§ ®îc tho¶
thuËn gi÷a nhµ ®Çu t vµ c«ng ty liªn kÕt, ghi:
Nî TK 223 - §Çu t vµo c«ng ty liªn kÕt
Nî TK 214 – Hao mßn TSC§
Nî TK 811 – Chi phÝ kh¸c (NÕu gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i cña vËt t , hµng ho¸,
TSC§ nhá h¬n gi¸ trÞ ghi sæ cña vËt t , hµng ho¸, gi¸ trÞ cßn l¹i cña
TSC§)
Cã c¸c TK 152, 153, 156, 211, 213
Cã TK 711 – Thu nhËp kh¸c (NÕu gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i cña vËt t , hµng ho¸,
TSC§ lín h¬n gi¸ trÞ ghi sæ cña vËt t, hµng ho¸, gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§).
5- Khi nhËn ®îc th«ng b¸o chÝnh thøc cña c«ng ty liªn kÕt vÒ sè cæ tøc,
lîi nhuËn ®îc chia, nhµ ®Çu t ghi:
Nî TK 131- Ph¶i thu cña kh¸ch hµng (Khi nhËn ® îc th«ng b¸o cña C«ng
ty liªn kÕt)
23


Nî TK 223 - §Çu t vµo c«ng ty liªn kÕt (nÕu nhËn cæ tøc b»ng cæ
phiÕu)
Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh.
Khi thùc nhËn tiÒn, ghi:
Nî c¸c TK 111, 112
Cã TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng.
6- Trêng hîp nhËn ®îc c¸c kho¶n kh¸c tõ c«ng ty liªn kÕt ngoµi cæ tøc, lîi
nhuËn ®îc chia, nhµ ®Çu t h¹ch to¸n gi¶m trõ gi¸ gèc ®Çu t, ghi:
Nî c¸c TK liªn quan
Cã TK 223 - §Çu t vµo c«ng ty liªn kÕt.
7- Khi nhµ ®Çu t thanh lý mét phÇn kho¶n ®Çu t hoÆc mua thªm kho¶n
®Çu t vµo c«ng ty liªn kÕt dÉn ®Õn kh«ng cßn ® îc coi lµ cã ¶nh hëng ®¸ng
kÓ ®èi víi c«ng ty liªn kÕt, nhµ ®Çu t kÕt chuyÓn gi¸ gèc cña kho¶n ®Çu t
sang c¸c tµi kho¶n cã liªn quan kh¸c, ghi:
Nî TK 221 - §Çu t vµo c«ng ty con (NÕu nhµ ®Çu t trë thµnh c«ng ty
mÑ)
Nî TK 228 - §Çu t dµi h¹n kh¸c (NÕu nhµ ®Çu t chØ cßn n¾m gi÷ díi
20% quyÒn biÓu quyÕt ë c«ng ty liªn kÕt)
Nî TK 111, 112 (nÕu thanh lý mét phÇn kho¶n ®Çu t )
Cã TK 223 - §Çu t vµo c«ng ty liªn kÕt.
Cã TK 111, 112 (NÕu mua thªm phÇn vèn ®Ó trë thµnh c«ng ty mÑ)
8- Khi thanh lý, nhîng b¸n kho¶n ®Çu t trong c«ng ty liªn kÕt, nhµ ®Çu t
ghi gi¶m kho¶n ®Çu t vµ ghi nhËn thu nhËp tõ viÖc thanh lý, nh îng b¸n kho¶n
®Çu t :
+ Trêng hîp thanh lý kho¶n ®Çu t bÞ lç, ghi:
Nî TK 111, 112, 131,...
Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh (Chªnh lÖch gi¸ gèc kho¶n ®Çu t lín h¬n
gi¸ b¸n kho¶n ®Çu t)
Cã TK 223 - §Çu t vµo c«ng ty liªn kÕt.
+ Trêng hîp thanh lý kho¶n ®Çu t cã l·i, ghi:
Nî c¸c TK 111, 112, 131,...
Cã TK 515 – Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh (Chªnh lÖch gi¸ b¸n kho¶n
®Çu t lín h¬n gi¸ gèc kho¶n ®Çu t)
Cã TK 223 - §Çu t vµo c«ng ty liªn kÕt.
+ Chi phÝ thanh lý kho¶n ®Çu t, ghi:
Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh
Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®îc khÊu trõ
Cã TK 111, 112,...
24


9- Trêng hîp nhµ ®Çu t cã nghÜa vô thanh to¸n thay cho c«ng ty liªn kÕt
c¸c kho¶n nî mµ nhµ ®Çu t ®· ®¶m b¶o hoÆc cam kÕt tr¶, khi x¸c ®Þnh
nghÜa vô vµ sè tiÒn thùc sù ph¶i tr¶ trong kú, ghi:
Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh
Cã TK 335 - Chi phÝ ph¶i tr¶.
2.2- KÕ to¸n kho¶n ®Çu t vµo c«ng ty liªn kÕt khi lËp vµ tr×nh bµy
b¸o c¸o tµi chÝnh hîp nhÊt cña nhµ ®Çu t , ngo¹i trõ c¸c trêng hîp ®îc quy
®Þnh t¹i ®o¹n 09 vµ ®o¹n 11 cña chuÈn mùc sè 07 “kÕ to¸n c¸c kho¶n
®Çu t vµo c«ng ty liªn kÕt”.
2.2.1- Nguyªn t¾c chung
a) Trong b¸o c¸o tµi chÝnh hîp nhÊt cña nhµ ®Çu t , kho¶n ®Çu t vµo
c«ng ty liªn kÕt ph¶i ® îc kÕ to¸n theo ph¬ng ph¸p vèn chñ së h÷u, ngo¹i trõ
c¸c trêng hîp ®îc quy ®Þnh t¹i ®o¹n 09 vµ ®o¹n 11 cña ChuÈn mùc sè 07 “KÕ
to¸n c¸c kho¶n ®Çu t vµo c«ng ty liªn kÕt”. Nhµ ®Çu t ph¶i lËp vµ tr×nh bµy
b¸o c¸o tµi chÝnh hîp nhÊt cña m×nh trong tr êng hîp nhµ ®Çu t cã Ýt nhÊt
mét c«ng ty con vµ ph¶i lËp vµ tr×nh bµy b¸o c¸o tµi chÝnh hîp nhÊt theo quy
®Þnh cña ChuÈn mùc kÕ to¸n sè 25 – B¸o c¸o tµi chÝnh hîp nhÊt vµ kÕ to¸n
c¸c kho¶n ®Çu t vµo c«ng ty con.
b) Cuèi mçi n¨m tµi chÝnh, khi lËp vµ tr×nh bµy b¸o c¸o tµi chÝnh hîp
nhÊt cña nhµ ®Çu t, gi¸ trÞ kho¶n môc "§Çu t vµo c«ng ty liªn kÕt, liªn doanh"
trong B¶ng c©n ®èi kÕ to¸n hîp nhÊt ph¶i ®îc ®iÒu chØnh nh sau:
b1) §iÒu chØnh phÇn lîi nhuËn hoÆc lç trong c«ng ty liªn kÕt tõ sau
ngµy ®Çu t vµ c¸c kho¶n ®iÒu chØnh kh¸c ®· ghi nhËn trªn B¶ng c©n ®èi kÕ
to¸n hîp nhÊt tõ c¸c n¨m tríc.
- Tríc khi ®iÒu chØnh phÇn lîi nhuËn hoÆc lç trong kú cña nhµ ®Çu t
trong c«ng ty liªn kÕt vµ c¸c kho¶n ®iÒu chØnh kh¸c, nhµ ®Çu t ph¶i ®iÒu
chØnh phÇn lîi nhuËn hoÆc lç thuéc phÇn së h÷u cña m×nh trong c«ng ty
liªn kÕt tõ sau ngµy ®Çu t vµ c¸c kho¶n ®iÒu chØnh kh¸c ®· ghi nhËn vµ
ph¶n ¸nh trong B¶ng c©n ®èi kÕ to¸n hîp nhÊt n¨m tr íc liÒn kÒ ®Ó ghi nhËn
vµ ph¶n ¸nh vµo kho¶n môc “§Çu t vµo c«ng ty liªn kÕt, liªn doanh”, kho¶n
môc “Lîi nhuËn cha ph©n phèi” vµ c¸c kho¶n môc kh¸c cã liªn quan trong
B¶ng c©n ®èi kÕ to¸n hîp nhÊt n¨m nay.
- C¨n cø ®Ó x¸c ®Þnh phÇn lîi nhuËn hoÆc lç trong c«ng ty liªn kÕt tõ
sau ngµy ®Çu t ®Õn cuèi n¨m tríc vµ c¸c kho¶n ®iÒu chØnh kh¸c lµ B¶ng
c©n ®èi kÕ to¸n riªng cña nhµ ®Çu t vµ B¶ng c©n ®èi kÕ to¸n hîp nhÊt n¨m
tríc liÒn kÒ, c¸c sæ kÕ to¸n chi tiÕt phôc vô viÖc hîp nhÊt b¸o c¸o tµi chÝnh.
b2) §iÒu chØnh phÇn lîi nhuËn hoÆc lç trong kú cña nhµ ®Çu t trong
c«ng ty liªn kÕt.
- Nhµ ®Çu t ph¶i x¸c ®Þnh vµ ®iÒu chØnh t¨ng hoÆc gi¶m gi¸ trÞ kho¶n
®Çu t vµo c«ng ty liªn kÕt t¬ng øng víi phÇn së h÷u cña nhµ ®Çu t trong lîi
nhuËn hoÆc lç sau thuÕ TNDN cña c«ng ty liªn kÕt t¹i thêi ®iÓm cuèi mçi
n¨m tµi chÝnh khi lËp vµ tr×nh bµy b¸o c¸o tµi chÝnh hîp nhÊt. Tr êng hîp c«ng
ty liªn kÕt lµ c«ng ty cæ phÇn cã cæ phiÕu u ®·i cæ tøc ®îc n¾m gi÷ bëi c¸c
cæ ®«ng bªn ngoµi th× nhµ ®Çu t ph¶i lo¹i trõ phÇn cæ tøc u ®·i tríc khi x¸c
25


®Þnh phÇn së h÷u cña m×nh trong lîi nhuËn hoÆc lç tõ c«ng ty liªn kÕt, kÓ
c¶ khi cha cã th«ng b¸o chÝnh thøc vÒ viÖc tr¶ cæ tøc trong kú.
- Trêng hîp kho¶n lç trong c«ng ty liªn kÕt mµ nhµ ®Çu t ph¶i g¸nh chÞu
lín h¬n gi¸ trÞ ghi sæ cña kho¶n ®Çu t trªn b¸o c¸o tµi chÝnh hîp nhÊt th× nhµ
®Çu t chØ ghi gi¶m gi¸ trÞ kho¶n ®Çu t trong b¸o c¸o tµi chÝnh hîp nhÊt cho
®Õn khi nã b»ng kh«ng (= 0).
- Trêng hîp nhµ ®Çu t cã nghÜa vô thanh to¸n thay cho c«ng ty liªn kÕt
c¸c kho¶n nî mµ nhµ ®Çu t ®· ®¶m b¶o hoÆc cam kÕt tr¶ th× phÇn chªnh
lÖch lín h¬n cña kho¶n lç trong c«ng ty liªn kÕt vµ gi¸ trÞ ghi sæ cña kho¶n
®Çu t ®îc ghi nhËn lµ mét kho¶n chi phÝ ph¶i tr¶. NÕu sau ®ã c«ng ty liªn
kÕt ho¹t ®éng cã l·i, nhµ ®Çu t chØ ®îc ghi nhËn phÇn së h÷u cña m×nh
trong kho¶n l·i ®ã sau khi ®· bï ®¾p ® îc phÇn lç thuÇn cha ®îc h¹ch to¸n tríc
®©y. Ph¬ng ph¸p vèn chñ së h÷u ® îc ¸p dông trong kÕ to¸n c¸c kho¶n ®Çu t
vµo c«ng ty liªn kÕt khi lËp vµ tr×nh bµy b¸o c¸o tµi chÝnh hîp nhÊt cña nhµ
®Çu t.
b3) §iÒu chØnh c¸c kho¶n chªnh lÖch ph¸t sinh khi mua kho¶n ®Çu t
vµo c«ng ty liªn kÕt
Khi mua kho¶n ®Çu t vµo c«ng ty liªn kÕt, nÕu cã chªnh lÖch gi÷a gi¸
mua kho¶n ®Çu t vµ phÇn së h÷u cña nhµ ®Çu t theo gi¸ trÞ hîp lý cña tµi
s¶n thuÇn cã thÓ x¸c ®Þnh ®îc cña c«ng ty liªn kÕt th× t¹i thêi ®iÓm mua
kho¶n ®Çu t, nhµ ®Çu t ph¶i x¸c ®Þnh kho¶n chªnh lÖch ®ã thµnh c¸c phÇn
nh ®· nªu t¹i ®iÓm d môc 1.3.2 nãi trªn. §ång thêi cuèi mçi n¨m tµi chÝnh khi
lËp b¸o c¸o tµi chÝnh hîp nhÊt, khi x¸c ®Þnh phÇn lîi nhuËn hoÆc lç cña nhµ
®Çu t trong c«ng ty liªn kÕt, nhµ ®Çu t ph¶i thùc hiÖn c¸c ®iÒu chØnh phï
hîp:
- Ph©n bæ kho¶n chªnh lÖch gi÷a gi¸ trÞ hîp lý vµ gi¸ trÞ ghi sæ cña tµi
s¶n thuÇn cã thÓ x¸c ®Þnh ®îc cña c«ng ty liªn kÕt;
- Ph©n bæ kho¶n lîi thÕ th¬ng m¹i (hoÆc lîi thÕ th¬ng m¹i ©m).
b4) §iÒu chØnh kho¶n cæ tøc, lîi nhuËn ® îc chia: Kho¶n cæ tøc, lîi
nhuËn ®îc chia tõ c«ng ty liªn kÕt trong kú ph¶i ghi gi¶m gi¸ trÞ ghi sæ kho¶n
®Çu t vµo c«ng ty liªn kÕt vµ phÇn lîi nhuËn hoÆc lç tõ c«ng ty liªn kÕt.
b5) §iÒu chØnh c¸c kho¶n thay ®æi trong vèn chñ së h÷u cña c«ng ty
liªn kÕt: Trêng hîp vèn chñ së h÷u cña c«ng ty liªn kÕt cã thay ®æi (nh ng
kh«ng ®îc ph¶n ¸nh qua B¸o c¸o kÕt qu¶ ho¹t ®éng kinh doanh trong kú, nh
chªnh lÖch ®¸nh gi¸ l¹i tµi s¶n, chªnh lÖch tû gi¸ kh«ng ® îc ghi nhËn lµ l·i, lç
trong kú), kÕ to¸n c¨n cø vµo B¶ng c©n ®èi kÕ to¸n cña c«ng ty liªn kÕt ®Ó
x¸c ®Þnh vµ ghi nhËn phÇn së h÷u cña nhµ ®Çu t trong gi¸ trÞ thay ®æi vèn
chñ së h÷u cña c«ng ty liªn kÕt. Kho¶n nµy ® îc ghi t¨ng (gi¶m) gi¸ trÞ kho¶n
®Çu t vµo c«ng ty liªn kÕt vµ c¸c kho¶n môc t ¬ng øng cña vèn chñ së h÷u
cña nhµ ®Çu t;
c) PhÇn lîi nhuËn hoÆc lç trong kú thuéc së h÷u cña nhµ ®Çu t trong
c«ng ty liªn kÕt x¸c ®Þnh ® îc theo quy ®Þnh ë ®iÓm b2, b3, b4 nªu trªn ph¶i
®îc ghi nhËn vµ tr×nh bµy thµnh mét kho¶n môc riªng biÖt trªn B¸o c¸o kÕt
qu¶ ho¹t ®éng kinh doanh hîp nhÊt (ë kho¶n môc “PhÇn lîi nhuËn hoÆc lç
trong c«ng ty liªn kÕt, liªn doanh”).
26


d) §Ó phôc vô cho viÖc lËp b¸o c¸o tµi chÝnh hîp nhÊt, bé phËn kÕ to¸n
hîp nhÊt ph¶i më “Sæ kÕ to¸n chi tiÕt theo dâi kho¶n ®Çu t vµo tõng c«ng ty
liªn kÕt” vµ “Sæ theo dâi ph©n bæ c¸c kho¶n chªnh lÖch ph¸t sinh khi mua
kho¶n ®Çu t vµo c«ng ty liªn kÕt”.
d1) Sæ kÕ to¸n chi tiÕt theo dâi c¸c kho¶n ®Çu t vµo c«ng ty liªn kÕt:
Sæ nµy lµ mét phÇn cña hÖ thèng sæ kÕ to¸n chi tiÕt phôc vô cho viÖc lËp
vµ tr×nh bµy b¸o c¸o tµi chÝnh hîp nhÊt theo quy ®Þnh cña ChuÈn mùc kÕ
to¸n sè 25 – “B¸o c¸o tµi chÝnh hîp nhÊt vµ kÕ to¸n kho¶n ®Çu t vµo c«ng ty
con".
Sæ kÕ to¸n chi tiÕt c¸c kho¶n ®Çu t vµo c«ng ty liªn kÕt ph¶i theo dâi
nh÷ng chØ tiªu sau: Gi¸ trÞ ghi sæ kho¶n ®Çu t vµo c«ng ty liªn kÕt; Kho¶n
®iÒu chØnh vµo cuèi mçi n¨m tµi chÝnh t ¬ng øng víi phÇn së h÷u cña nhµ
®Çu t trong lîi nhuËn hoÆc lç cña c«ng ty liªn kÕt; PhÇn ®iÒu chØnh t¨ng
(gi¶m) kho¶n ®Çu t theo gi¸ trÞ thay ®æi cña vèn chñ së h÷u cña c«ng ty liªn
kÕt nhng kh«ng ®îc ph¶n ¸nh vµo B¸o c¸o kÕt qu¶ kinh doanh cña c«ng ty liªn
kÕt; Kho¶n ®iÒu chØnh do b¸o c¸o tµi chÝnh cña nhµ ®Çu t vµ c«ng ty liªn
kÕt ®îc lËp kh¸c ngµy; Kho¶n ®iÒu chØnh do nhµ ®Çu t vµ c«ng ty liªn kÕt
kh«ng ¸p dông thèng nhÊt chÝnh s¸ch kÕ to¸n.
BiÓu sè 01
Sæ kÕ to¸n chi tiÕt theo dâi c¸c kho¶n ®Çu t vµo c«ng ty liªn kÕt
N¨m tµi chÝnh..............
Chøng tõ Gi¸ trÞ C¸c kho¶n ®îc ®iÒu chØnh t¨ng (gi¶m) gi¸ trÞ ghi sæ cña kho¶n ®Çu t Ghi sæ
ghi sæ Kho¶n ®iÒu PhÇn ®iÒu chØnh t¨ng kho¶n
Sè Ngµy DiÔn gi¶i Kho¶n ®iÒu Kho¶n ®iÒu
kho¶n chØnh t¬ng øng chØnh do b¸o c¸o chØnh do nhµ (gi¶m) kho¶n ®Çu t theo ®Çu t
hiÖu th¸ng
đÇu t vµo víi phÇn së h÷u tµi chÝnh cña ®Çu t vµ c«ng thay ®æi cña vèn chñ vµo c«ng
c«ng ty së h÷u cña c«ng ty liªn ty liªn kÕt
cña nhµ ®Çu t nhµ ®Çu t vµ ty liªn kÕt
liªn kÕt cuèi kú
trong lîi nhuËn c«ng ty liªn kÕt kh«ng ¸p dông kÕt nhng kh«ng ®îc
®Çu kú hoÆc lç cña c«ng ®îc lËp kh¸c ngµy thèng nhÊt ph¶n ¸nh vµo B¸o c¸o
ty liªn kÕt trong chÝnh s¸ch kÕ kÕt qu¶ kinh doanh cña
kú to¸n c«ng ty liªn kÕt
1 2 3 4 5 6 7 8 9
C«ng ty Liªn kÕt A
-
-
C«ng ty Liªn kÕt B
-
-
........

C¬ së sè liÖu ®Ó ghi vµo sæ kÕ to¸n chi tiÕt c¸c kho¶n ®Çu t vµo c«ng ty liªn kÕt lµ B¶ng x¸c ®Þnh phÇn lîi nhuËn hoÆc lç
trong c«ng ty liªn kÕt (BiÓu sè 03) cïng kú, c¸c tµi liÖu chøng tõ kh¸c cã liªn quan khi lËp b¸o c¸o tµi chÝnh hîp nhÊt ®èi víi c¸c
kho¶n ®Çu t vµo c«ng ty liªn kÕt.
d2) Sæ theo dâi ph©n bæ c¸c kho¶n chªnh lÖch ph¸t sinh khi mua kho¶n ®Çu t vµo c«ng ty liªn kÕt.
28



Sæ nµy lµ mét phÇn cña hÖ thèng sæ kÕ to¸n chi tiÕt phôc vô cho viÖc lËp vµ tr×nh bµy b¸o c¸o tµi chÝnh hîp nhÊt dïng ®Ó
theo dâi qu¸ tr×nh ph©n bæ c¸c kho¶n chªnh lÖch ph¸t sinh khi mua kho¶n ®Çu t vµo c«ng ty liªn kÕt (nÕu cã). Sæ theo dâi ph©n
bæ c¸c kho¶n chªnh lÖch ph¸t sinh khi mua kho¶n ®Çu t vµo c«ng ty liªn kÕt ph¶i theo dâi c¸c chØ tiªu: Néi dung ph©n bæ, tæng
gi¸ trÞ chªnh lÖch ph¸t sinh khi mua kho¶n ®Çu t , thêi gian khÊu hao TSC§ hoÆc ph©n bæ lîi thÕ th ¬ng m¹i, gi¸ trÞ ph©n bæ hµng
n¨m.
v¨n phßng quèc héi c¬ së d÷ liÖu luËt viÖt nam LAWDATA


BiÓu sè 02
Sæ theo dâi ph©n bæ
c¸c kho¶n chªnh lÖch ph¸t sinh khi mua kho¶n ®Çu t vµo c«ng ty liªn kÕt
STT Néi dung ph©n bæ Tæng Thêi gian N¨m N¨m N¨m ……
sè khÊu hao
chªnh (ph©n bæ)
lÖch
1 C«ng ty liªn kÕt A
- Chªnh lÖch gi÷a gi¸ trÞ hîp
lý vµ gi¸ trÞ ghi sæ cña
TSC§
- Lîi thÕ th¬ng m¹i (lîi thÕ th-
¬ng m¹i ©m)
Céng sè ph©n bæ hµng n¨m
2 C«ng ty liªn kÕt B
- Chªnh lÖch gi÷a gi¸ trÞ hîp
lý vµ gi¸ trÞ ghi sæ cña
TSC§
- Lîi thÕ th¬ng m¹i (lîi thÕ th-
¬ng m¹i ©m)
Céng sè ph©n bæ hµng n¨m
3 C«ng ty liªn kÕt C
- Chªnh lÖch gi÷a gi¸ trÞ hîp
lý vµ gi¸ trÞ ghi sæ cña
TSC§
- Lîi thÕ th¬ng m¹i (lîi thÕ th-
¬ng m¹i ©m)
Céng sè ph©n bæ hµng n¨m

* C¬ së sè liÖu ®Ó ghi vµo sæ theo dâi ph©n bæ c¸c kho¶n chªnh lÖch
ph¸t sinh khi mua kho¶n ®Çu t vµo c«ng ty liªn kÕt lµ c¸c chøng tõ cã liªn
quan ®Õn giao dÞch mua kho¶n ®Çu t, c¸c tµi liÖu x¸c ®Þnh gi¸ trÞ hîp lý cña
tµi s¶n thuÇn cã thÓ x¸c ®Þnh ®îc vµ lîi thÕ th¬ng m¹i (lîi thÕ th¬ng m¹i ©m)
(nÕu cã).
e) Sö dông b¸o c¸o tµi chÝnh cña c«ng ty liªn kÕt khi lËp b¸o c¸o tµi
chÝnh hîp nhÊt
- Khi ¸p dông ph¬ng ph¸p vèn chñ së h÷u ®Ó tr×nh bµy kho¶n ®Çu t vµo
c«ng ty liªn kÕt trong b¸o c¸o tµi chÝnh hîp nhÊt, nhµ ®Çu t ph¶i sö dông b¸o
c¸o tµi chÝnh cña c«ng ty liªn kÕt lËp cïng ngµy víi b¸o c¸o tµi chÝnh cña nhµ
®Çu t. Khi kh«ng thÓ cã b¸o c¸o tµi chÝnh lËp cïng ngµy th× míi ® îc sö dông
b¸o c¸o tµi chÝnh lËp vµo nh÷ng ngµy kh¸c nhau. Tr êng hîp nµy khi lËp b¸o
c¸o tµi chÝnh hîp nhÊt ph¶i ®iÒu chØnh ¶nh h ëng cña c¸c sù kiÖn vµ giao
dÞch träng yÕu gi÷a nhµ ®Çu t vµ c«ng ty liªn kÕt ph¸t sinh gi÷a ngµy lËp b¸o
c¸o tµi chÝnh cña nhµ ®Çu t vµ ngµy lËp b¸o c¸o tµi chÝnh cña c«ng ty liªn
kÕt ;
30


- Trêng hîp c«ng ty liªn kÕt ¸p dông chÝnh s¸ch kÕ to¸n kh¸c víi nhµ ®Çu
t cho c¸c giao dÞch vµ sù kiÖn gièng nhau ph¸t sinh trong c¸c tr êng hîp t¬ng tù
th× nhµ ®Çu t ph¶i thùc hiÖn c¸c ®iÒu chØnh thÝch hîp. Tr êng hîp nhµ ®Çu
t kh«ng thùc hiÖn ®îc c¸c ®iÒu chØnh ®ã th× ph¶i gi¶i tr×nh trong B¶n
thuyÕt minh b¸o c¸o tµi chÝnh hîp nhÊt.
2.2.2 – Ph¬ng ph¸p x¸c ®Þnh vµ ghi nhËn c¸c kho¶n ®iÒu chØnh
khi lËp vµ tr×nh bµy b¸o c¸o tµi chÝnh hîp nhÊt cña nhµ ®Çu t ®èi víi c¸c
kho¶n ®Çu t vµo c«ng ty liªn kÕt theo ph¬ng ph¸p vèn chñ së h÷u
a) X¸c ®Þnh vµ ghi nhËn phÇn lîi nhuËn hoÆc lç cña nhµ ®Çu t trong
c«ng ty liªn kÕt vµ c¸c kho¶n ®iÒu chØnh kh¸c tõ sau ngµy ®Çu t ®Õn cuèi
n¨m tµi chÝnh tríc liÒn kÒ
a1) X¸c ®Þnh phÇn lîi nhuËn hoÆc lç cña nhµ ®Çu t trong c«ng ty liªn
kÕt vµ c¸c kho¶n ®iÒu chØnh kh¸c ®· ghi nhËn tõ c¸c n¨m tr íc.
PhÇn lîi nhuËn hoÆc lç thuéc së h÷u cña nhµ ®Çu t trong c«ng ty liªn
kÕt vµ c¸c kho¶n ®iÒu chØnh kh¸c ®· ghi nhËn tõ sau ngµy ®Çu t ®Õn cuèi
n¨m tríc ®îc x¸c ®Þnh b»ng gi¸ trÞ ghi sæ cña kho¶n môc “§Çu t vµo c«ng ty
liªn kÕt, liªn doanh” trong B¶ng c©n ®èi kÕ to¸n hîp nhÊt n¨m tr íc liÒn kÒ trõ
®i gi¸ gèc cña kho¶n môc “§Çu t vµo c«ng ty liªn kÕt, liªn doanh” trong B¶ng
c©n ®èi kÕ to¸n riªng n¨m tríc liÒn kÒ cña nhµ ®Çu t.
a2) Ghi nhËn phÇn lîi nhuËn hoÆc lç cña nhµ ®Çu t trong c«ng ty liªn
kÕt vµ c¸c kho¶n ®iÒu chØnh kh¸c tõ sau ngµy ®Çu t ®Õn cuèi n¨m tríc liÒn
kÒ vµo B¶ng c©n ®èi kÕ to¸n hîp nhÊt n¨m nay.
- §èi víi phÇn lîi nhuËn ®· ghi nhËn, ghi:
T¨ng kho¶n môc “§Çu t vµo c«ng ty liªn kÕt, liªn doanh”
T¨ng kho¶n môc “Lîi nhuËn cha ph©n phèi”.
- §èi víi phÇn lç ®· ghi nhËn, ghi:
Gi¶m kho¶n môc “Lîi nhuËn cha ph©n phèi”
Gi¶m kho¶n môc “§Çu t vµo c«ng ty liªn kÕt, liªn doanh”.
- §èi víi phÇn ®iÒu chØnh t¨ng (gi¶m) do ®¸nh gi¸ l¹i tµi s¶n (nÕu cã),
ghi:
+ NÕu ®iÒu chØnh t¨ng, ghi:
T¨ng kho¶n môc “§Çu t vµo c«ng ty liªn kÕt, liªn doanh”
T¨ng kho¶n môc “Chªnh lÖch ®¸nh gi¸ l¹i tµi s¶n”.
+ NÕu ®iÒu chØnh gi¶m, ghi:
Gi¶m kho¶n môc “Chªnh lÖch ®¸nh gi¸ l¹i tµi s¶n”
Gi¶m kho¶n môc “§Çu t vµo c«ng ty liªn kÕt, liªn doanh”.
- §èi víi phÇn ®iÒu chØnh t¨ng (gi¶m) chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i:
+ NÕu ®iÒu chØnh t¨ng, ghi:
T¨ng kho¶n môc “§Çu t vµo c«ng ty liªn kÕt, liªn doanh”
T¨ng kho¶n môc “Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i”.
31


+ NÕu ®iÒu chØnh gi¶m, ghi:
Gi¶m kho¶n môc “Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i”
Gi¶m kho¶n môc “§Çu t vµo c«ng ty liªn kÕt, liªn doanh”.
b – X¸c ®Þnh vµ ghi nhËn phÇn lîi nhuËn hoÆc lç trong n¨m b¸o c¸o cña
nhµ ®Çu t trong c«ng ty liªn kÕt theo ph¬ng ph¸p vèn chñ së h÷u.
b1) X¸c ®Þnh phÇn lîi nhuËn hoÆc lç trong n¨m b¸o c¸o cña nhµ ®Çu t
trong c«ng ty liªn kÕt.
Khi lËp b¸o c¸o tµi chÝnh hîp nhÊt, nhµ ®Çu t c¨n cø vµo B¸o c¸o kÕt
qu¶ ho¹t ®éng kinh doanh cña c«ng ty liªn kÕt ®Ó x¸c ®Þnh phÇn lîi nhuËn
hoÆc lç cña m×nh trong kú trong lîi nhuËn sau thuÕ cña c«ng ty liªn kÕt. Sau
®ã, nhµ ®Çu t c¨n cø vµo c¸c tµi liÖu, chøng tõ khi mua kho¶n ®Çu t , sè liÖu
vÒ cæ tøc, lîi nhuËn ® îc chia ®Ó x¸c ®Þnh gi¸ trÞ ®iÒu chØnh cho n¨m b¸o
c¸o hiÖn hµnh ®èi víi c¸c kho¶n: Ph©n bæ chªnh lÖch gi÷a gi¸ trÞ hîp lý vµ gi¸
trÞ ghi sæ TSC§ cã thÓ x¸c ®Þnh ® îc; PhÇn ph©n bæ lîi thÕ th ¬ng m¹i
(hoÆc lîi thÕ th¬ng m¹i ©m); Kho¶n lîi nhuËn, cæ tøc ® îc chia ®· nhËn trong
kú. Sè liÖu chi tiÕt ®iÒu chØnh gi¸ trÞ ghi sæ kho¶n ®Çu t vµo c«ng ty liªn
kÕt theo phÇn lîi nhuËn hoÆc lç trong c«ng ty liªn kÕt ® îc ph¶n ¸nh trong
“B¶ng x¸c ®Þnh phÇn lîi nhuËn hoÆc lç trong c«ng ty liªn kÕt” (BiÓu sè 03)


BiÓu sè 03
B¶ng x¸c ®Þnh phÇn lîi nhuËn hoÆc lç trong c«ng ty liªn kÕt
C«ng ty liªn kÕt…….
N¨m tµi chÝnh ……….
STT Néi dung ®iÒu chØnh N¨m N¨m tríc
nay
1 PhÇn lîi nhuËn hoÆc lç trong c«ng ty liªn kÕt
trong kú
2 Ph©n bæ chªnh lÖch gi÷a gi¸ trÞ hîp lý vµ gi¸ trÞ
ghi sæ TSC§
3 Ph©n bæ lîi thÕ th¬ng m¹i (lîi thÕ th¬ng m¹i ©m)
4 Cæ tøc, lîi nhuËn ®îc chia
5 Céng c¸c kho¶n ®iÒu chØnh

* “B¶ng x¸c ®Þnh phÇn lîi nhuËn hoÆc lç trong c«ng ty liªn kÕt” lµ c¨n
cø ghi vµo cét 5 cña “Sæ kÕ to¸n chi tiÕt c¸c kho¶n ®Çu t vµo c«ng ty liªn
kÕt” (biÓu sè....)
* X¸c ®Þnh phÇn lîi nhuËn hoÆc lç trong c«ng ty liªn kÕt theo nguyªn
t¾c sau:
+ Nhµ ®Çu t x¸c ®Þnh phÇn lîi nhuËn hoÆc lç cña m×nh trong c«ng ty
liªn kÕt theo tû lÖ vèn gãp (nÕu ®Çu t b»ng cæ phiÕu th× theo mÖnh gi¸ cæ
phiÕu phæ th«ng cã quyÒn biÓu quyÕt) trong vèn chñ së h÷u cña c«ng ty liªn
kÕt nÕu tû lÖ lîi nhuËn ® îc chia hoÆc tû lÖ lç nhµ ®Çu t ph¶i g¸nh chÞu t¬ng
®¬ng víi tû lÖ vèn gãp theo c«ng thøc díi ®©y:
32



PhÇn lîi nhuËn Tæng vèn gãp cña nhµ ®Çu t Tæng lîi
hoÆc thua lç trong c«ng ty liªn kÕt x 100% x nhuËn hoÆc
-
cña nhµ ®Çu t lç trong kú
Tæng vèn chñ së h÷u cña
trùc tiÕp trong cña c«ng ty
c«ng ty liªn kÕt
c«ng ty liªn kÕt liªn kÕt


PhÇn lîi Tæng vèn gãp cña c«ng ty con cña Tæng lîi
nhuËn hoÆc nhµ ®Çu t trong c«ng ty liªn kÕt nhuËn
lç cña nhµ = x 100 x hoÆc lç
®Çu t gi¸n Tæng vèn chñ së h÷u cña c«ng ty liªn % trong kú
tiÕp trong kÕt cña c«ng
c«ng ty liªn ty liªn kÕt
kÕt

* Trêng hîp c«ng ty liªn kÕt lµ c«ng ty cæ phÇn, khi x¸c ®Þnh phÇn lîi
nhuËn hoÆc lç cña nhµ ®Çu t trong c«ng ty liªn kÕt, nhµ ®Çu t chØ x¸c
®Þnh phÇn vèn gãp cña m×nh trong c«ng ty liªn kÕt theo mÖnh gi¸ cæ
phiÕu;
* Trêng hîp c«ng ty kh«ng lµ c«ng ty cæ phÇn, khi x¸c ®Þnh phÇn lîi
nhuËn hoÆc lç cña nhµ ®Çu t trong c«ng ty liªn kÕt, nhµ ®Çu t x¸c ®Þnh
phÇn vèn gãp cña m×nh trong c«ng ty liªn kÕt lµ tæng gi¸ trÞ vèn ®· thùc gãp
(b»ng tiÒn hoÆc tµi s¶n) cho tíi thêi ®iÓm lËp BCTC hîp nhÊt n¨m b¸o c¸o.
VÝ dô x¸c ®Þnh phÇn lîi nhuËn hoÆc lç cña nhµ ®Çu t trong c«ng ty
liªn kÕt (trêng hîp nhµ ®Çu t trùc tiÕp):
T¹i ngµy 1/1/2004, C«ng ty A ®Çu t vµo c«ng ty B díi h×nh thøc mua cæ
phiÕu phæ th«ng cã quyÒn biÓu quyÕt (mua 2.000 cæ phiÕu, mÖnh gi¸ cæ
phiÕu lµ 10.000VND, gi¸ mua lµ 11.000VND). Tæng sè cæ phiÕu phæ th«ng
cã quyÒn biÓu quyÕt ®ang lu hµnh cña c«ng ty B lµ 8.000 cæ phiÕu (víi
tæng mÖnh gi¸ lµ 80.000.000VND), lîi nhuËn ch a ph©n phèi luü kÕ ®Õn n¨m
2004 cña c«ng ty B lµ 20.000.000VND. Tæng lîi nhuËn cña c«ng ty B trong
n¨m 2004 lµ 5.000.000VND. Cuèi n¨m 2004, khi c«ng ty A lËp b¸o c¸o tµi
chÝnh hîp nhÊt, c«ng ty A x¸c ®Þnh phÇn lîi nhuËn cña m×nh trong c«ng ty
liªn kÕt B nh sau:


PhÇn lîi 2.000 x 10.000
nhuËn cña = ---------------------------- x 100% x 5.000.00 = 1.000.000
c«ng ty A 8.000x10.000 + 0
trong c«ng ty 20.000.000
B


VÝ dô x¸c ®Þnh phÇn lîi nhuËn hoÆc lç cña nhµ ®Çu t trong c«ng ty
liªn kÕt (trêng hîp nhµ ®Çu t gi¸n tiÕp):
33


C«ng ty A lµ c«ng ty mÑ cña c«ng ty B. T¹i ngµy 1/1/2004, C«ng ty B
®Çu t vµo c«ng ty C díi h×nh thøc gãp vèn b»ng tµi s¶n. Nguyªn gi¸ cña tµi
s¶n mang ®i gãp vèn lµ 9.000.000VND, gi¸ trÞ ®¸nh gi¸ l¹i cña tµi s¶n ®em
gãp vèn theo tho¶ thuËn cña c«ng ty B víi c«ng ty C lµ 10.000.000VND.
Tæng vèn chñ së h÷u cña c«ng ty C tr íc thêi ®iÓm nhËn vèn gãp cña c«ng ty
B lµ 40.000.000VND. Tæng lîi nhuËn cña c«ng ty C trong n¨m 2004 lµ
2.500.000VND. Cuèi n¨m 2004, khi c«ng ty A lËp b¸o c¸o tµi chÝnh hîp nhÊt,
c«ng ty A x¸c ®Þnh phÇn lîi nhuËn cña m×nh trong c«ng ty liªn kÕt C nh sau:


PhÇn lîi nhuËn 10.000.000 500.0
cña c«ng ty A = -------------------------- x 100% x 2.500.000 = 00
trong c«ng ty C 40.000.000 +
10.000.000

+ Trêng hîp tû lÖ vèn gãp kh¸c víi tû lÖ phÇn lîi nhuËn ® îc chia hoÆc lç
ph¶i g¸nh chÞu do cã tho¶ thuËn kh¸c gi÷a nhµ ®Çu t vµ c«ng ty liªn kÕt,
phÇn lîi nhuËn hoÆc lç cña nhµ ®Çu t trong c«ng ty liªn kÕt ®îc x¸c ®Þnh c¨n
cø vµo biªn b¶n tho¶ thuËn gi÷a nhµ ®Çu t vµ c«ng ty liªn kÕt;
+ Khi x¸c ®Þnh c¸c kho¶n ®iÒu chØnh ®Ó ghi vµo “B¶ng x¸c ®Þnh
phÇn lîi nhuËn hoÆc lç trong c«ng ty liªn kÕt” ® îc thùc hiÖn nh sau:
* Sè ph©n bæ kho¶n chªnh lÖch lín h¬n gi÷a gi¸ trÞ hîp lý vµ gi¸ trÞ ghi
sæ ®îc ghi b»ng sè ©m díi h×nh thøc ghi trong ngoÆc ®¬n (***);
* Sè ph©n bæ kho¶n chªnh lÖch nhá h¬n gi÷a gi¸ trÞ hîp lý vµ gi¸ trÞ ghi
sæ ®îc ghi b×nh thêng;
* Sè ph©n bæ lîi thÕ th¬ng m¹i ®îc ghi b»ng sè ©m díi h×nh thøc ghi
trong ngoÆc ®¬n (***);
* Sè ph©n bæ lîi thÕ th¬ng m¹i ©m ®îc ghi b×nh thêng.
b2) - Ghi nhËn kho¶n ®iÒu chØnh phÇn lîi nhuËn hoÆc lç trong kú cña
nhµ ®Çu t trong c«ng ty liªn kÕt vµo b¸o c¸o tµi chÝnh hîp nhÊt cña nhµ ®Çu
t
- Khi lËp b¸o c¸o tµi chÝnh hîp nhÊt, c¨n cø vµo kÕt qu¶ x¸c ®Þnh phÇn
lîi nhuËn hoÆc lç trong kú trong c«ng ty liªn kÕt, kÕ to¸n ghi:
- NÕu kÕt qu¶ x¸c ®Þnh kho¶n ®iÒu chØnh lµ cã l·i, ghi:
T¨ng kho¶n môc “§Çu t vµo c«ng ty liªn kÕt, liªn doanh”
T¨ng kho¶n môc “Lîi nhuËn cha ph©n phèi”.
§ång thêi phÇn lîi nhuËn nµy ®îc ghi t¨ng kho¶n môc “PhÇn lîi nhuËn
hoÆc lç trong c«ng ty liªn kÕt, liªn doanh” trong B¸o c¸o kÕt qu¶ ho¹t ®éng
kinh doanh hîp nhÊt
- NÕu kÕt qu¶ x¸c ®Þnh c¸c kho¶n ®iÒu chØnh lµ lç, ghi:
Gi¶m kho¶n môc “Lîi nhuËn ch a ph©n phèi (chØ ghi gi¶m cho ®Õn khi
kho¶n ®Çu t nµy cã gi¸ trÞ b»ng kh«ng (=0)
Gi¶m kho¶n môc “§Çu t vµo c«ng ty liªn kÕt, liªn doanh”.
34


§ång thêi phÇn lç nµy ®îc ghi vµo kho¶n môc “PhÇn lîi nhuËn hoÆc lç
trong c«ng ty liªn kÕt, liªn doanh” trong B¸o c¸o kÕt qu¶ ho¹t ®éng kinh doanh
hîp nhÊt díi h×nh thøc ghi trong ngoÆc ®¬n(***).
c- Khi vèn chñ së h÷u cña c«ng ty liªn kÕt thay ®æi nh ng cha ®îc ph¶n
¸nh trªn B¸o c¸o kÕt qu¶ ho¹t ®éng kinh doanh trong kú cña c«ng ty liªn kÕt
(nh ®¸nh gi¸ l¹i TSC§ vµ c¸c kho¶n ®Çu t , chªnh lÖch tû gi¸ quy ®æi ngo¹i tÖ),
nhµ ®Çu t ph¶i ®iÒu chØnh gi¸ trÞ ghi sæ cña kho¶n ®Çu t vµo c«ng ty liªn
kÕt t¬ng øng víi phÇn së h÷u cña m×nh trong vèn chñ së h÷u cña c«ng ty liªn
kÕt sau ngµy ®Çu t:
c1- Trêng hîp vèn chñ së h÷u cña c«ng ty liªn kÕt t¨ng, gi¶m do ®¸nh gi¸
l¹i tµi s¶n, nhµ ®Çu t ph¶i x¸c ®Þnh phÇn së h÷u cña m×nh trong kho¶n t¨ng,
gi¶m chªnh lÖch ®¸nh gi¸ l¹i tµi s¶n, ghi:
- NÕu vèn chñ së h÷u cña c«ng ty liªn kÕt t¨ng do ®¸nh gi¸ l¹i tµi s¶n,
nhµ ®Çu t ®iÒu chØnh t¨ng gi¸ trÞ ghi sæ kho¶n ®Çu t vµo c«ng ty liªn kÕt t-
¬ng øng víi phÇn së h÷u cña m×nh, ghi:
T¨ng kho¶n môc “§Çu t vµo c«ng ty liªn kÕt, liªn doanh”
T¨ng kho¶n môc “Chªnh lÖch ®¸nh gi¸ l¹i tµi s¶n”.
- NÕu vèn chñ së h÷u cña c«ng ty liªn kÕt gi¶m do ®¸nh gi¸ l¹i tµi s¶n,
nhµ ®Çu t ®iÒu chØnh gi¶m gi¸ trÞ ghi sæ kho¶n ®Çu t vµo c«ng ty liªn kÕt t-
¬ng øng víi phÇn së h÷u cña m×nh, ghi:
Gi¶m kho¶n môc “Chªnh lÖch ®¸nh gi¸ l¹i tµi s¶n”
Gi¶m kho¶n môc“§Çu t vµo c«ng ty liªn kÕt, liªn doanh”.
c2- Trêng hîp vèn chñ së h÷u cña c«ng ty liªn kÕt t¨ng, gi¶m do chªnh
lÖch tû gi¸ quy ®æi ngo¹i tÖ, nhµ ®Çu t ph¶i x¸c ®Þnh phÇn së h÷u cña
m×nh trong kho¶n t¨ng, gi¶m chªnh lÖch tû gi¸, ghi:
- NÕu cã l·i chªnh lÖch tû gi¸ quy ®æi ngo¹i tÖ , ghi:
T¨ng kho¶n môc “§Çu t vµo c«ng ty liªn kÕt, liªn doanh”
T¨ng kho¶n môc “Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i”.
- NÕu cã lç chªnh lÖch tû gi¸ quy ®æi ngo¹i tÖ, ghi:
Gi¶m kho¶n môc “Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i”
Gi¶m kho¶n môc “§Çu t vµo c«ng ty liªn kÕt, liªn doanh”.
d- §iÒu chØnh gi¸ trÞ kho¶n ®Çu t do sö dông b¸o c¸o tµi chÝnh cña
c«ng ty liªn kÕt kh«ng ®îc lËp cïng ngµy víi b¸o c¸o tµi chÝnh cña nhµ ®Çu t
d1- Trêng hîp b¸o c¸o tµi chÝnh cña c«ng ty liªn kÕt kh«ng ® îc lËp cïng
ngµy víi b¸o c¸o tµi chÝnh cña nhµ ®Çu t , khi lËp b¸o c¸o tµi chÝnh hîp nhÊt,
nhµ ®Çu t ph¶i thùc hiÖn ®iÒu chØnh ®èi víi nh÷ng ¶nh h ëng cña c¸c sù
kiÖn vµ giao dÞch träng yÕu gi÷a nhµ ®Çu t vµ c«ng ty liªn kÕt ph¸t sinh gi÷a
ngµy lËp b¸o c¸o tµi chÝnh cña nhµ ®Çu t vµ ngµy lËp b¸o c¸o tµi chÝnh cña
c«ng ty liªn kÕt. VÝ dô nh nhµ ®Çu t mua hoÆc b¸n vËt t , hµng ho¸, TSC§ cã
gi¸ trÞ lín hoÆc cã c¸c giao dÞch tµi trî vèn vay cho c«ng ty liªn kÕt nh ng cha
®îc ph¶n ¸nh trªn b¸o c¸o tµi chÝnh riªng cña c«ng ty liªn kÕt.
35


- Trêng hîp c¸c giao dÞch träng yÕu gi÷a nhµ ®Çu t vµ c«ng ty liªn kÕt
dÉn ®Õn lµm t¨ng phÇn së h÷u cña nhµ ®Çu t trong lîi nhuËn hoÆc lç trong
c«ng ty liªn kÕt, ghi:
T¨ng kho¶n môc “§Çu t vµo c«ng ty liªn kÕt, liªn doanh”
T¨ng kho¶n môc “Lîi nhuËn cha ph©n phèi”.
- Trêng hîp c¸c giao dÞch träng yÕu gi÷a nhµ ®Çu t vµ c«ng ty liªn kÕt
lµm gi¶m phÇn së h÷u cña nhµ ®Çu t trong lîi nhuËn hoÆc lç cña c«ng ty liªn
kÕt, ghi:
Gi¶m kho¶n môc “Lîi nhuËn cha ph©n phèi”
Gi¶m kho¶n môc “§Çu t vµo c«ng ty liªn kÕt, liªn doanh”.
§ång thêi phÇn lîi nhuËn hoÆc lç nµy ph¶i ® îc ghi vµo kho¶n môc
“PhÇn lîi nhuËn hoÆc lç trong c«ng ty liªn kÕt, liªn doanh” trong B¸o c¸o kÕt
qu¶ ho¹t ®éng kinh doanh hîp nhÊt..
d2- Trêng hîp kh«ng thÓ x¸c ®Þnh ® îc ¶nh hëng cña nh÷ng sù kiÖn vµ
giao dÞch träng yÕu gi÷a nhµ ®Çu t vµ c«ng ty liªn kÕt, nhµ ®Çu t ph¶i tr×nh
bµy lý do vµ c¸c diÔn gi¶i kh¸c trong B¶n thuyÕt minh b¸o c¸o tµi chÝnh hîp
nhÊt.
®- §iÒu chØnh gi¸ trÞ kho¶n ®Çu t do nhµ ®Çu t vµ c«ng ty liªn kÕt sö
dông c¸c chÝnh s¸ch kÕ to¸n kh¸c nhau
Trêng hîp cã sù kh¸c biÖt trong viÖc ¸p dông chÝnh s¸ch kÕ to¸n cho c¸c
giao dÞch vµ sù kiÖn t¬ng tù gi÷a nhµ ®Çu t vµ c«ng ty liªn kÕt, nhµ ®Çu t
ph¶i ®iÒu chØnh phÇn lîi nhuËn hoÆc lç cña m×nh trong c«ng ty liªn kÕt
b»ng c¸ch chuyÓn ®æi c¸c chÝnh s¸ch kÕ to¸n cña c«ng ty liªn kÕt vÒ chÝnh
s¸ch kÕ to¸n cña nhµ ®Çu t. Kho¶n chªnh lÖch ph¸t sinh tõ viÖc chuyÓn ®æi
chÝnh s¸ch kÕ to¸n ®îc ®iÒu chØnh vµo gi¸ trÞ kho¶n ®Çu t, ghi:
+ NÕu sù kh¸c biÖt trong viÖc ¸p dông chÝnh s¸ch kÕ to¸n dÉn ®Õn
t¨ng lîi nhuËn thuéc së h÷u cña nhµ ®Çu t trong c«ng ty liªn kÕt, ghi:
T¨ng kho¶n môc “§Çu t vµo c«ng ty liªn kÕt, liªn doanh”
T¨ng kho¶n môc “Lîi nhuËn cha ph©n phèi”.
+ NÕu sù kh¸c biÖt trong viÖc ¸p dông chÝnh s¸ch kÕ to¸n dÉn ®Õn
gi¶m lîi nhuËn thuéc së h÷u cña nhµ ®Çu t trong c«ng ty liªn kÕt, ghi:
Gi¶m kho¶n môc “Lîi nhuËn cha ph©n phèi”
Gi¶m kho¶n môc “§Çu t vµo c«ng ty liªn kÕt, liªn doanh”.
§ång thêi phÇn t¨ng, gi¶m lîi nhuËn nµy ph¶i ® îc ph¶n ¸nh vµo kho¶n
môc “PhÇn lîi nhuËn hoÆc lç trong c«ng ty liªn kÕt, liªn doanh” trong B¸o c¸o
kÕt qu¶ ho¹t ®éng kinh doanh hîp nhÊt.
VÝ dô vÒ viÖc x¸c ®Þnh vµ ghi nhËn phÇn së h÷u cña nhµ ®Çu t trong
lîi nhuËn hoÆc lç cña c«ng ty liªn kÕt sau ngµy ®Çu t trong b¸o c¸o tµi chÝnh
hîp nhÊt.
Ngµy 1/6/2004, C«ng ty A mua 40% cæ phÇn cña c«ng ty B (trong tr êng
hîp nµy c«ng ty A lµ nhµ ®Çu t cã ¶nh hëng ®¸ng kÓ ®èi víi c«ng ty B do ®ã
c«ng ty B lµ c«ng ty liªn kÕt cña c«ng ty A) víi gi¸ 140.000 (ngh×n ®ång).
36


T¹i ngµy mua, C«ng ty B cã B¶ng c©n ®èi kÕ to¸n nh sau:
§¬n vÞ: 1.000®
Gi¸ trÞ ghi sæ Gi¸ trÞ hîp lý
TiÒn 10.000 10.000
C¸c kho¶n ph¶i thu 40.000 40.000
Hµng tån kho 80.000 80.000
TSC§ (Gi¸ trÞ cßn l¹i) 190.000 270.000
Tæng tµi s¶n 320.000 400.000
Nî ph¶i tr¶ 70.000 70.000
Vèn chñ së h÷u 250.000 330.000
Tæng nguån vèn 320.000 400.000

T¹i ngµy mua, c«ng ty A ph¶i x¸c ®Þnh:
- Gi¸ gèc mua kho¶n ®Çu t lµ:
140.000
- Gi¸ trÞ ghi sæ cña 40% tµi s¶n
thuÇn cã thÓ x¸c ®Þnh ®îc lµ: 40%x(320.000-70.000) = 100.000
- Chªnh lÖch: 40.000
Kho¶n chªnh lÖch 40.000 ®îc ph©n bæ cho c¸c kho¶n môc cã sù chªnh
lÖch gi÷a gi¸ trÞ hîp lý vµ gi¸ trÞ ghi sæ:


Kho¶n môc Gi¸ trÞ Gi¸ trÞ Chªnh lÖch gi÷a gi¸ trÞ 40% cña sè
cã chªnh lÖch ghi sæ hîp lý ghi sæ vµ gi¸ trÞ hîp lý chªnh lÖch
TSC§ 190.000 270.00 80.000 32.000
0

Kho¶n chªnh lÖch gi÷a: 40.000 - 32.000 = 8.000 lµ lîi thÕ th ¬ng m¹i cña
nhµ ®Çu t ph¸t sinh khi mua kho¶n ®Çu t vµo c«ng ty liªn kÕt. HoÆc:
Chªnh lÖch gi÷a gi¸ gèc mua kho¶n ®Çu t (lµ 140.000) víi 40% cña tµi
s¶n thuÇn cã thÓ x¸c ®Þnh ®îc theo gi¸ trÞ hîp lý ((400.000 - 70.000) x 40% =
132.000) lµ 8.000. Kho¶n chªnh lÖch nµy lµ lîi thÕ th ¬ng m¹i.
C¸c kho¶n chªnh lÖch gi÷a gi¸ trÞ ghi sæ víi gi¸ trÞ hîp lý cña TSC§ vµ lîi
thÕ th¬ng m¹i x¸c ®Þnh ®îc t¹i thêi ®iÓm mua kho¶n ®Çu t cÇn ph¶i ®îc
ph©n bæ dÇn vµ ®iÒu chØnh khi x¸c ®Þnh vµ ghi nhËn phÇn lîi nhuËn
hoÆc lç cña nhµ ®Çu t trong c«ng ty liªn kÕt khi lËp b¸o c¸o tµi chÝnh hîp
nhÊt hµng n¨m. Thêi gian khÊu hao TSC§ hoÆc ph©n bæ lîi thÕ th ¬ng m¹i
cÇn ph¶i c¨n cø vµo thêi gian sö dông h÷u Ých cña tõng TSC§ vµ quy ®Þnh
hiÖn hµnh vÒ ph©n bæ lîi thÕ th¬ng m¹i.
Gi¶ sö:
TSC§ khÊu hao lµ 10 n¨m;
Lîi thÕ th¬ng m¹i ph©n bæ trong 20 n¨m.
37


Cuèi n¨m, khi lËp b¸o c¸o tµi chÝnh hîp nhÊt, C«ng ty A ph©n bæ kho¶n
chªnh lÖch gi÷a gi¸ trÞ hîp lý vµ gi¸ trÞ ghi sæ cña TSC§ vµ ph©n bæ lîi thÕ
th¬ng m¹i nh sau:


Sæ theo dâi ph©n bæ
c¸c kho¶n chªnh lÖch ph¸t sinh khi mua kho¶n ®Çu t vµo c«ng ty liªn kÕt


Néi dung ph©n bæ Tæng sè Thêi gian khÊu 2004 2005 2006 .......
Chªnh hao (ph©n bæ) .
lÖch
- Chªnh lÖch gi÷a gi¸ trÞ 32.000 10 n¨m 3.200 3.200 3.200
hîp lý vµ gi¸ trÞ ghi sæ
cña TSC§
- Lîi thÕ th¬ng m¹i 8.000 20 n¨m 400 400 400
Tæng sè ph©n bæ hµng 3.600 3.600 3.600
n¨m

Gi¶ sö trong n¨m 2004, c«ng ty B cã lîi nhuËn sau thuÕ lµ 20.000, c«ng
ty A ph¶i ph¶n ¸nh phÇn lîi nhuËn hoÆc lç cña m×nh trong c«ng ty liªn kÕt
trªn b¸o c¸o tµi chÝnh hîp nhÊt nh sau:


PhÇn lîi nhuËn hoÆc lç cña c«ng
ty A trong c«ng ty liªn kÕt B trong = 40% x 20.000 = 8.000
n¨m 2004

Tæng sè ®iÒu chØnh t¨ng lîi nhuËn cha
ph©n phèi vµ gi¸ gèc kho¶n ®Çu t trong = 8.000 – 3.600 = 4.400
c«ng ty liªn kÕt A trong n¨m 2004


B¶ng x¸c ®Þnh phÇn lîi nhuËn hoÆc lç trong c«ng ty liªn kÕt

C«ng ty liªn kÕt B
N¨m 2004


STT Néi dung ®iÒu chØnh N¨m nay N¨m tríc
1 PhÇn lîi nhuËn hoÆc lç trong c«ng ty liªn kÕt 8.000
2 Ph©n bæ chªnh lÖch gi÷a gi¸ trÞ hîp lý vµ gi¸ trÞ (3.200)
ghi sæ TSC§
3 Ph©n bæ lîi thÕ th¬ng m¹i (400)
4 Lîi nhuËn, cæ tøc ®îc chia ®· nhËn -
5 Céng c¸c kho¶n ®iÒu chØnh 4.400

- Sau khi x¸c ®Þnh ®îc tæng sè ®iÒu chØnh t¨ng lîi nhuËn cha ph©n
phèi vµ gi¸ gèc kho¶n ®Çu t trong c«ng ty liªn kÕt A trong n¨m 2004, ghi:
38


T¨ng kho¶n môc “§Çu t vµo c«ng ty liªn kÕt, liªn doanh”: 4.400
T¨ng kho¶n môc “Lîi nhuËn cha ph©n phèi”: 4.400.
§ång thêi phÇn lîi nhuËn nµy ®îc ghi t¨ng kho¶n môc “PhÇn lîi nhuËn
hoÆc lç trong c«ng ty liªn kÕt, liªn doanh” trong B¸o c¸o kÕt qu¶ ho¹t ®éng
kinh doanh hîp nhÊt.
2.2.3. Tr×nh bµy kho¶n ®Çu t vµo c«ng ty liªn kÕt trong B¸o c¸o tµi
chÝnh hîp nhÊt
a) Gi¸ trÞ kho¶n ®Çu t vµo c«ng ty liªn kÕt ®îc ghi nhËn theo gi¸ gèc vµ
c¸c kho¶n ®iÒu chØnh vµo cuèi mçi n¨m tµi chÝnh vµ ® îc ph¶n ¸nh ë kho¶n
môc “§Çu t vµo c«ng ty liªn kÕt, liªn doanh” – M· sè 252 trong “B¶ng C©n ®èi
kÕ to¸n hîp nhÊt”.
b) Trong B¶n thuyÕt minh b¸o c¸o tµi chÝnh hîp nhÊt, nhµ ®Çu t ph¶i
tr×nh bµy:
- Danh s¸ch c¸c c«ng ty liªn kÕt kÌm theo c¸c th«ng tin vÒ phÇn së h÷u
vµ tû lÖ (%) quyÒn biÓu quyÕt, nÕu tû lÖ nµy kh¸c víi tû lÖ (%) phÇn së h÷u;
- Ph¬ng ph¸p kÕ to¸n ®îc sö dông ®Ó kÕ to¸n kho¶n ®Çu t vµo c«ng ty
liªn kÕt trong B¸o c¸o tµi chÝnh hîp nhÊt.


III. H¦íNG DÉN KÕ TO¸N CHUÈN MùC
“ T H ¤ N G T I N T µ I C H Ý N H V Ò N H ÷ N G K H O¶ N
VèN GãP LI£N DOANH”


1- KÕ to¸n ho¹t ®éng liªn doanh d íi h×nh thøc hîp ®ång hîp t¸c kinh
doanh
1.1. Trêng hîp liªn doanh díi h×nh thøc ho¹t ®éng kinh doanh ®ång kiÓm
so¸t
1.1.1. Quy ®Þnh chung
a) Hîp ®ång hîp t¸c kinh doanh díi h×nh thøc ho¹t ®éng kinh doanh ®ång
kiÓm so¸t lµ ho¹t ®éng liªn doanh kh«ng thµnh lËp mét c¬ së kinh doanh míi.
C¸c bªn liªn doanh cã nghÜa vô vµ ® îc hëng quyÒn lîi theo tháa thuËn trong
hîp ®ång. Ho¹t ®éng cña hîp ®ång liªn doanh ® îc c¸c bªn gãp vèn thùc hiÖn
cïng víi c¸c ho¹t ®éng kinh doanh th«ng thêng kh¸c cña tõng bªn.
b) Hîp ®ång hîp t¸c kinh doanh quy ®Þnh c¸c kho¶n chi phÝ ph¸t sinh
riªng cho ho¹t ®éng kinh doanh ®ång kiÓm so¸t do mçi bªn liªn doanh bá ra
th× bªn ®ã ph¶i g¸nh chÞu; §èi víi c¸c kho¶n chi phÝ chung (nÕu cã) th× c¨n
cø vµo c¸c tháa thuËn trong hîp ®ång ®Ó ph©n chia cho c¸c bªn gãp vèn.
c) C¸c bªn tham gia liªn doanh ph¶i më sæ kÕ to¸n ®Ó ghi chÐp vµ ph¶n
¸nh trong b¸o c¸o tµi chÝnh cña m×nh c¸c néi dung sau ®©y:
+ Tµi s¶n gãp vèn liªn doanh vµ chÞu sù kiÓm so¸t cña bªn gãp vèn liªn
doanh;
+ C¸c kho¶n nî ph¶i tr¶ ph¶i g¸nh chÞu;
39


+ Doanh thu ®îc chia tõ viÖc b¸n hµng hoÆc cung cÊp dÞch vô cña liªn
doanh;
+ Chi phÝ ph¶i g¸nh chÞu.
d) Khi bªn liªn doanh cã ph¸t sinh chi phÝ chung ph¶i më sæ kÕ to¸n ®Ó
ghi chÐp, tËp hîp toµn bé c¸c chi phÝ chung ®ã. §Þnh kú c¨n cø vµo c¸c tháa
thuËn trong hîp ®ång liªn doanh vÒ viÖc ph©n bæ c¸c chi phÝ chung, kÕ to¸n
lËp B¶ng ph©n bæ chi phÝ chung (BiÓu sè 04), ® îc c¸c bªn liªn doanh x¸c
nhËn, giao cho mçi bªn gi÷ mét b¶n (b¶n chÝnh). B¶ng ph©n bæ chi phÝ
chung kÌm theo c¸c chøng tõ gèc hîp ph¸p lµ c¨n cø ®Ó mçi bªn liªn doanh kÕ
to¸n chi phÝ chung ®îc ph©n bæ tõ hîp ®ång.
®) Trêng hîp hîp ®ång liªn doanh quy ®Þnh chia s¶n phÈm, ®Þnh kú
theo tháa thuËn trong hîp ®ång liªn doanh, c¸c bªn liªn doanh ph¶i lËp B¶ng
ph©n chia s¶n phÈm (BiÓu sè 05) cho c¸c bªn gãp vèn vµ ® îc c¸c bªn x¸c
nhËn sè lîng, quy c¸ch s¶n phÈm ®îc chia tõ hîp ®ång, giao cho mçi bªn gi÷
mét b¶n (b¶n chÝnh). Mçi khi thùc giao s¶n phÈm, c¸c bªn liªn doanh ph¶i lËp
PhiÕu giao nhËn s¶n phÈm (hoÆc phiÕu xuÊt kho) lµm 2 b¶n, giao cho mçi
bªn gi÷ mét b¶n. PhiÕu giao nhËn s¶n phÈm lµ c¨n cø ®Ó c¸c bªn liªn doanh
ghi sæ kÕ to¸n, theo dâi vµ lµ c¨n cø thanh lý hîp ®ång.


BiÓu sè 04
Hîp ®ång hîp t¸c kinh MÉu sè 01-HTKD
doanh: (Ban hµnh theo TT sè 23/2005/TT-BTC ngµy
…………………………… 30/03/2005 cña Bé Tµi chÝnh)


B¶NG PH¢N Bæ CHI PHÝ CHUNG
(Ph¸t sinh t¹i bªn tham gia hîp ®ång hîp t¸c kinh doanh lµ: …)


1. Tªn hîp
®ång:.................................................................................................
2. Thêi gian thùc hiÖn hîp
®ång:........................................................................
3. C¸c bªn tham gia hîp
®ång:............................................................................
4. Néi dung cña hîp
®ång:..................................................................................
5. Thêi gian ph¸t sinh chi phÝ chung cÇn ph©n bæ: Tõ:....
§Õn:........


§¬n vÞ tÝnh:........
ST Chøng tõ Tæng sè tiÒn Ph©n chia cho c¸c bªn Ghi
T Sè, ngµy, Néi ThuÕ Bªn gãp vèn Bªn gãp vèn ......... chó
th¸ng, n¨m dung GTGT A B .
40


(nÕu Tæng ThuÕ Chi ThuÕ Chi
cã) chi GTGT phÝ GTGT phÝ
phÝ (nÕu cã) (nÕu
cã)
A B C 1 2 3 4 5 6 ...... D



Tæng céng:

......., ngµy..... th¸ng... n¨m....
Bªn gãp vèn A Bªn gãp vèn B ................
(Ký, hä tªn) (Ký, hä tªn) ................
®ãng dÊu ®ãng dÊu ................


C¸ch ghi mét sè néi dung trong b¶ng:
Cét B: Ghi sè hiÖu; ngµy, th¸ng, n¨m cña chøng tõ;
Cét C; Ghi néi dung cña chøng tõ;
Cét 1,2: Ghi sè ThuÕ GTGT vµ tæng chi phÝ chung cña Hîp ®ång;
Cét 3,4: Ghi sè ThuÕ GTGT vµ chi phÝ ph©n bæ cho ®èi t¸c A;
Cét 5,6: Ghi sè ThuÕ GTGT vµ chi phÝ ph©n bæ cho ®èi t¸c B;


BiÓu sè 05
Hîp ®ång hîp t¸c kinh MÉu sè 02-HTKD
doanh: (Ban hµnh theo TT sè 23/2005/TT-BTC ngµy
…………………………… 30/03/2005 cña Bé Tµi chÝnh)


B¶NG PH¢N CHIA S¶N PHÈM
(T¹i bªn tham gia hîp ®ång hîp t¸c kinh doanh lµ:…)


1. Tªn hîp
®ång:................................................................................................
2. Thêi gian thùc hiÖn hîp
®ång:.......................................................................
3. C¸c bªn tham gia hîp
®ång:..........................................................................
4. Néi dung cña hîp
®ång:................................................................................
41


5. Thêi gian ph¸t sinh s¶n phÈm cÇn ph©n chia: Tõ:............
§Õn:................


§¬n vÞ tÝnh:..............


ST Lo¹i s¶n Tæng s¶n Ph©n chia cho c¸c bªn Ghi chó
T phÈm phÈm Bªn gãp vèn Bªn gãp vèn B ........
A
A B 1 2 3 .... C




......., ngµy..... th¸ng... n¨m....
Bªn gãp vèn A Bªn gãp vèn B ................
(Ký, hä tªn) (Ký, hä tªn) ................
®ãng dÊu ®ãng dÊu ................
C¸ch ghi mét sè néi dung trong b¶ng:
Cét B: Ghi tªn, quy c¸ch s¶n phÈm;
Cét 1: Ghi tæng gi¸ trÞ s¶n phÈm;
Cét 2: Ghi sè s¶n phÈm ph©n chia cho ®èi t¸c A theo quy ®Þnh cña hîp
®ång;
Cét 3: Ghi sè s¶n phÈm ph©n chia cho ®èi t¸c B theo quy ®Þnh cña hîp
®ång;
.............
e) Trêng hîp hîp ®ång liªn doanh quy ®Þnh chia doanh thu, theo tõng
lÇn b¸n hµng bªn liªn doanh ®îc giao tr¸ch nhiÖm b¸n hé s¶n phÈm cho c¸c
bªn kh¸c ph¶i ph¸t hµnh hãa ®¬n cho toµn bé s¶n phÈm cña hîp ®ång. §Þnh
kú, theo tháa thuËn, bªn b¸n hµng ph¶i lËp B¶ng ph©n chia doanh thu (BiÓu
sè 06) vµ ®îc c¸c bªn x¸c nhËn, giao cho mçi bªn gi÷ mét b¶n chÝnh. Khi
nhËn ®îc B¶ng ph©n chia doanh thu, c¸c bªn liªn doanh kh«ng b¸n s¶n phÈm
ph¶i lËp hãa ®¬n b¸n hµng cho bªn b¸n s¶n phÈm ®èi víi sè doanh thu ® îc h-
ëng tõ hîp ®ång. C¸c hãa ®¬n nµy lµ c¨n cø ®Ó c¸c bªn liªn doanh kÕ to¸n
doanh thu b¸n hµng tõ hîp ®ång.


BiÓu sè 06
Hîp ®ång hîp t¸c kinh MÉu sè 03-HTKD
doanh: (Ban hµnh theo TT sè 23/2005/TT-BTC ngµy
…………………………… 30/03/2005 cña Bé Tµi chÝnh)
42

B¶NG PH¢N CHIA DOANH THU
(Ghi nhËn t¹i bªn tham gia hîp ®ång hîp t¸c kinh doanh lµ:…)


1. Tªn hîp
®ång:.............................................................................................
2. Thêi gian thùc hiÖn hîp
®ång:....................................................................
3. C¸c bªn tham gia hîp
®ång:.......................................................................
4. Néi dung cña hîp
®ång:.............................................................................
5. Thêi gian ph¸t sinh doanh thu cÇn ph©n
chia:............................................


§¬n vÞ tÝnh:............
ST Chøng tõ Ghi nhËn Ph©n chia cho c¸c bªn Ghi
T tæng sè tiÒn chó
Sè, ngµy, Néi ThuÕ Tæng Bªn gãp vèn A Bªn gãp vèn .......
th¸ng, n¨m dung GTGT chi B .
(nÕu phÝ ThuÕ Doan ThuÕ Doan
cã) GTGT h thu GTGT h thu
(nÕu cã) (nÕu
cã)
A B C 1 2 3 4 5 6 ...... D


Tæng céng:

......., ngµy..... th¸ng... n¨m....
Bªn gãp vèn A Bªn gãp vèn B ................
(Ký, hä tªn) (Ký, hä tªn) ................
®ãng dÊu ®ãng dÊu ................


C¸ch ghi mét sè néi dung trong b¶ng:
Cét B: Ghi sè hiÖu; ngµy, th¸ng, n¨m cña chøng tõ;
Cét C; Ghi néi dung cña chøng tõ;
Cét 1, 2: Ghi sè ThuÕ GTGT vµ tæng doanh thu chung cña Hîp ®ång;
Cét 3, 4: Ghi sè ThuÕ GTGT vµ doanh thu ph©n chia cho ®èi t¸c A;
Cét 5, 6: Ghi sè ThuÕ GTGT vµ doanh thu ph©n chia cho ®èi t¸c B;
..................
43


1.1.2. Ph¬ng ph¸p kÕ to¸n c¸c nghiÖp vô kinh tÕ liªn quan ®Õn chi
phÝ, doanh thu cña ho¹t ®éng kinh doanh ®ång kiÓm so¸t
(1) KÕ to¸n chi phÝ ph¸t sinh riªng t¹i mçi bªn liªn doanh
a) C¨n cø vµo c¸c hãa ®¬n, chøng tõ liªn quan, tËp hîp chi phÝ ph¸t sinh
riªng mµ bªn liªn doanh ph¶i g¸nh chÞu khi tham gia ho¹t ®éng kinh doanh
®ång kiÓm so¸t, ghi:
Nî TK 621, 622, 627, 641, 642 (Chi tiÕt cho hîp ®ång)
Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®îc khÊu trõ (NÕu cã)
Cã TK 111, 112, 331,........
b) Cuèi kú kÕt chuyÓn chi phÝ ph¸t sinh ®Ó tËp hîp chi phÝ SXKD cña
hîp ®ång liªn doanh, ghi:
Nî TK 154 - Chi phÝ SXKD dë dang (Chi tiÕt cho hîp ®ång)
Cã TK 621, 622, 627 (Chi tiÕt hîp ®ång)
c) KÕ to¸n chi phÝ SXKD ph¸t sinh riªng cña c¸c bªn liªn doanh trong tr -
êng hîp hîp ®ång chia s¶n phÈm:
c.1) Khi nhËn s¶n phÈm ® îc chia tõ hîp ®ång liªn doanh nhËp kho, c¨n
cø vµo phiÕu giao nhËn s¶n phÈm tõ hîp ®ång, phiÕu nhËp kho vµ c¸c
chøng tõ liªn quan, ghi:
Nî TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu (NÕu s¶n phÈm ®îc chia cha ph¶i lµ
thµnh phÈm cuèi cïng)
Nî TK 155 - Thµnh phÈm (NÕu s¶n phÈm ®îc chia lµ thµnh phÈm)
Nî TK 157 - Hµng göi ®i b¸n (NÕu göi s¶n phÈm ® îc chia ®em ®i b¸n
ngay kh«ng qua kho)
Cã TK 154 - Chi phÝ SXKD dë dang (Chi tiÕt cho hîp ®ång).
c.2) Khi nhËn s¶n phÈm ® îc chia tõ hîp ®ång vµ ®a vµo sö dông ngay
cho s¶n xuÊt, kinh doanh, c¨n cø vµo phiÕu giao nhËn s¶n phÈm tõ hîp ®ång
vµ c¸c chøng tõ liªn quan, ghi:
Nî TK 621 - Chi phÝ nguyªn liÖu, vËt liÖu trùc tiÕp
Cã TK 154 - Chi phÝ SXKD dë dang (Chi tiÕt cho hîp ®ång).
d) Trêng hîp hîp ®ång liªn doanh quy ®Þnh kh«ng chia s¶n phÈm mµ
giao cho mét bªn b¸n ra ngoµi, sau khi ph¸t hµnh hãa ®¬n cho bªn b¸n s¶n
phÈm, kÕt chuyÓn chi phÝ riªng tham gia hîp ®ång vµo gi¸ vèn hµng b¸n, ghi:
Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n
Cã TK 154 - Chi phÝ SXKD dë dang (Chi tiÕt cho hîp ®ång).
(2) KÕ to¸n chi phÝ ph¸t sinh chung do mçi bªn tham gia liªn doanh
ph¶i g¸nh chÞu
a) KÕ to¸n t¹i bªn tham gia liªn doanh cã ph¸t sinh chi phÝ chung
a.1) Khi ph¸t sinh chi phÝ chung do c¸c bªn liªn doanh ph¶i g¸nh chÞu,
c¨n cø vµo c¸c hãa ®¬n, chøng tõ liªn quan, ghi:
Nî TK 621, 622, 627, 641, 642 (Chi tiÕt cho hîp ®ång)
44


Nî TK 133 – ThuÕ GTGT ®îc khÊu trõ (NÕu cã)
Cã TK 111, 112, 331, …
a.2) NÕu hîp ®ång liªn doanh quy ®Þnh ph¶i ph©n chia chi phÝ chung,
cuèi kú c¨n cø vµo quy ®Þnh cña hîp ®ång, kÕ to¸n lËp B¶ng ph©n bæ chi
phÝ ph¸t sinh chung cho c¸c bªn gãp vèn liªn doanh kh¸c vµ sau khi ® îc c¸c
bªn liªn doanh chÊp nhËn, c¨n cø vµo chÝ phÝ ® îc ph©n bæ cho c¸c bªn gãp
vèn liªn doanh kh¸c, ghi:
Nî TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (Chi tiÕt cho tõng ®èi t¸c)
Cã TK 133 – ThuÕ GTGT ®îc khÊu trõ (NÕu cã)
Cã TK 621, 622, 627, 641, 642.
b) KÕ to¸n t¹i bªn liªn doanh kh«ng h¹ch to¸n chi phÝ chung cho hîp
®ång liªn doanh
C¨n cø vµo B¶ng ph©n bæ chi phÝ chung cña hîp ®ång liªn doanh ®· ® -
îc c¸c bªn gãp vèn liªn doanh chÊp nhËn (do bªn kÕ to¸n chi phÝ chung cung
cÊp), ghi:
Nî TK 621, 622, 623, 641, 642 (Chi tiÕt cho hîp ®ång)
Nî TK 133 – ThuÕ GTGT ®îc khÊu trõ (NÕu cã)
Cã TK 338 - Ph¶i tr¶ kh¸c (Chi tiÕt cho ®èi t¸c kÕ to¸n chi phÝ chung).
(3) KÕ to¸n doanh thu b¸n s¶n phÈm trong tr êng hîp mét bªn liªn
doanh b¸n hé hµng hãa vµ chia doanh thu cho c¸c ®èi t¸c kh¸c
a) KÕ to¸n ë bªn b¸n s¶n phÈm
- Khi b¸n s¶n phÈm theo quy ®Þnh cña hîp ®ång bªn b¸n ph¶i ph¸t hµnh
hãa ®¬n cho toµn bé s¶n phÈm b¸n ra, ®ång thêi ph¶n ¸nh tæng sè tiÒn b¸n
s¶n phÈm cña ho¹t ®éng liªn doanh, ghi:
Nî TK 111, 112, 131, ….
Cã TK 338 - Ph¶i tr¶ kh¸c (Chi tiÕt cho hîp ®ång)
Cã TK 3331- ThuÕ GTGT ph¶i nép (NÕu cã).
- C¨n cø vµo quy ®Þnh cña hîp ®ång liªn doanh vµ B¶ng ph©n bæ
doanh thu, ph¶n ¸nh doanh thu t ¬ng øng víi lîi Ých cña bªn liªn doanh ® îc h-
ëng, ghi:
Nî TK 338 - Ph¶i tr¶ kh¸c (Chi tiÕt cho hîp ®ång)
Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô (Lîi Ých mµ bªn
b¸n ®îc hëng theo tháa thuËn trong hîp ®ång).
- Khi nhËn ®îc hãa ®¬n do bªn ®èi t¸c kh«ng b¸n s¶n phÈm ph¸t hµnh
theo sè doanh thu mµ bªn ®èi t¸c ®ã ®îc hëng tõ hîp ®ång, ghi:
Nî TK 338 - Ph¶i tr¶ kh¸c (Chi tiÕt cho hîp ®ång)
Nî TK 3331 – ThuÕ GTGT ph¶i nép (33311- NÕu chia c¶ thuÕ GTGT
®Çu ra)
Cã TK 338 - Ph¶i tr¶ kh¸c (Chi tiÕt cho tõng ®èi t¸c)
45


- Khi thanh to¸n tiÒn b¸n s¶n phÈm do bªn ®èi t¸c kh«ng b¸n s¶n phÈm
®îc, ghi:
Nî TK 338 - Ph¶i tr¶ kh¸c (Chi tiÕt cho tõng ®èi t¸c)
Cã TK 111, 112 , ...
b) KÕ to¸n ë bªn kh«ng b¸n s¶n phÈm
- Bªn liªn doanh kh«ng tham gia b¸n s¶n phÈm cña liªn doanh c¨n cø vµo
b¶ng ph©n bæ doanh thu ®· ®îc c¸c bªn x¸c nhËn vµ chøng tõ cã liªn quan do
bªn b¸n s¶n phÈm cung cÊp, lËp hãa ®¬n cho bªn b¸n s¶n phÈm theo sè
doanh thu mµ m×nh ®îc hëng, ghi:
Nî TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (Bao gåm thuÕ GTGT nÕu chia c¶
ThuÕ GTGT ®Çu ra, chi tiÕt cho ®èi t¸c b¸n s¶n phÈm,).
Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô (Chi tiÕt cho hîp
®ång vµ theo sè tiÒn ®îc chia)
Cã TK 3331- ThuÕ GTGT ph¶i nép (NÕu ® îc chia c¶ thuÕ GTGT ®Çu
ra).
- Khi bªn ®èi t¸c thanh to¸n tiÒn b¸n s¶n phÈm, c¨n cø vµo sè tiÒn thùc
nhËn, ghi:
Nî TK 111, 112, ... (Sè tiÒn do ®èi t¸c trong hîp ®ång chuyÓn tr¶).
Cã TK 138 - Ph¶i thu kh¸c .
(4) KÕ to¸n chia lîi nhuËn trong tr êng hîp hîp ®ång quy ®Þnh chia lîi
nhuËn tríc thuÕ
a) KÕ to¸n ë bªn thùc hiÖn kÕ to¸n hîp ®ång hîp t¸c kinh doanh
+ Khi b¸n s¶n phÈm theo quy ®Þnh cña hîp ®ång bªn kÕ to¸n ph¶i ph¸t
hµnh hãa ®¬n cho toµn bé s¶n phÈm b¸n ra, ®ång thêi ph¶n ¸nh tæng sè tiÒn
b¸n s¶n phÈm cña ho¹t ®éng liªn doanh, ghi:
Nî TK 111, 112, 131,........
Cã TK 511- Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô (Chi tiÕt cho hîp
®ång)
Cã TK 3331- ThuÕ GTGT ph¶i nép (NÕu cã).
+ C¨n cø vµo chi phÝ s¶n xuÊt kinh doanh thùc tÕ ph¸t sinh liªn quan
®Õn hîp ®ång hîp t¸c kinh doanh, kÕ to¸n tËp hîp chi phÝ vµ kÕt chuyÓn ®Ó
tÝnh chi phÝ s¶n xuÊt kinh doanh dë dang hoÆc thµnh phÈm nhËp kho (nÕu
cã). Khi b¸n s¶n phÈm theo quy ®Þnh cña hîp ®ång kÕ to¸n x¸c ®Þnh gi¸ vèn
hµng b¸n, ghi:
Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n
Cã TK 154, 155
+ Sau khi kÕt chuyÓn doanh thu, gi¸ vèn vµ x¸c ®Þnh kÕt qu¶ ho¹t ®éng
liªn doanh, kÕ to¸n c¨n cø vµo quy ®Þnh cña hîp ®ång hîp t¸c kinh doanh vµ
kÕt qu¶ ph©n chia lîi nhuËn tr íc thuÕ, ph¶n ¸nh lîi nhuËn tr íc thuÕ t¬ng øng
víi lîi Ých mµ ®¬n vÞ ®îc hëng vµ ph¶i tr¶ cho bªn ®èi t¸c, ghi:
Trêng hîp l·i:
46


Nî TK 421 - Lîi nhuËn cha ph©n phèi (Chi tiÕt cho hîp ®ång)
Cã TK 421 – Lîi nhuËn cha ph©n phèi (PhÇn ®¬n vÞ ®îc hëng)
Cã TK 338 - Ph¶i tr¶ kh¸c (PhÇn ®èi t¸c ® îc hëng, chi tiÕt cho tõng ®èi
t¸c)
Trêng hîp lç:
Nî TK 421 - Lîi nhuËn cha ph©n phèi (PhÇn ®¬n vÞ ph¶i g¸nh chÞu)
Nî TK 338 - Ph¶i tr¶ kh¸c (PhÇn ®èi t¸c ph¶i g¸nh chÞu, chi tiÕt cho tõng
®èi t¸c)
Cã TK 421 - Lîi nhuËn cha ph©n phèi (Chi tiÕt cho hîp ®ång)
+ Khi thanh to¸n tiÒn cho bªn ®èi t¸c, ghi:
Nî TK 338 - Ph¶i tr¶ kh¸c (Chi tiÕt cho tõng ®èi t¸c)
Cã TK 111, 112,...
b) KÕ to¸n ë bªn kh«ng thùc hiÖn kÕ to¸n Hîp ®ång HTKD
+ Bªn liªn doanh kh«ng tham gia b¸n s¶n phÈm cña liªn doanh c¨n cø
vµo kÕt qu¶ ph©n chia lîi nhuËn tríc thuÕ tõ hîp ®ång vµ chøng tõ cã liªn
quan do ®èi t¸c cung cÊp, ghi:
Nî TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (Chi tiÕt cho ®èi t¸c b¸n s¶n phÈm).
Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh (Lîi nhuËn ® îc chia)
+ Khi bªn ®èi t¸c thanh to¸n tiÒn b¸n s¶n phÈm, c¨n cø vµo sè tiÒn thùc
nhËn, ghi:
Nî TK 111, 112, ... (Sè tiÒn do ®èi t¸c trong hîp ®ång chuyÓn tr¶).
Cã TK 138 – Ph¶i thu kh¸c.
1.2. Trêng hîp liªn doanh díi h×nh thøc tµi s¶n ®ång kiÓm so¸t
1.2.1. Quy ®Þnh chung
a) Tµi s¶n ®ång kiÓm so¸t bëi c¸c bªn gãp vèn liªn doanh lµ tµi s¶n ® îc
gãp hoÆc do c¸c bªn tham gia liªn doanh mua, ® îc sö dông cho môc ®Ých
cña liªn doanh vµ mang l¹i lîi Ých cho c¸c bªn tham gia liªn doanh theo quy
®Þnh cña Hîp ®ång liªn doanh.
b) Mçi bªn liªn doanh ® îc nhËn s¶n phÈm tõ viÖc sö dông tµi s¶n ®ång
kiÓm so¸t vµ chÞu mét phÇn chi phÝ ph¸t sinh theo tháa thuËn trong hîp
®ång.
c) C¸c bªn liªn doanh ph¶i më sæ kÕ to¸n chi tiÕt trªn cïng hÖ thèng sæ
kÕ to¸n cña m×nh ®Ó ghi chÐp vµ ph¶n ¸nh trong b¸o c¸o tµi chÝnh cña
m×nh nh÷ng néi dung sau ®©y:
+ PhÇn vèn gãp vµo tµi s¶n ®ång kiÓm so¸t, ® îc ph©n lo¹i theo tÝnh
chÊt cña tµi s¶n;
+ C¸c kho¶n nî ph¶i tr¶ ph¸t sinh riªng cña mçi bªn gãp vèn liªn doanh;
+ PhÇn nî ph¶i tr¶ ph¸t sinh chung ph¶i g¸nh chÞu cïng víi c¸c bªn gãp
vèn liªn doanh kh¸c tõ ho¹t ®éng cña liªn doanh;
47


+ C¸c kho¶n thu nhËp tõ viÖc b¸n hoÆc sö dông phÇn s¶n phÈm ® îc
chia tõ liªn doanh cïng víi phÇn chi phÝ ph¸t sinh ® îc ph©n chia tõ ho¹t ®éng
cña liªn doanh;
+ C¸c kho¶n chi phÝ ph¸t sinh liªn quan ®Õn viÖc gãp vèn liªn doanh.
d) Trêng hîp ph¸t sinh c¸c chi phÝ, doanh thu chung mµ c¸c bªn tham gia
hîp ®ång ph¶i g¸nh chÞu hoÆc ® îc hëng th× c¸c bªn liªn doanh ph¶i thùc
hiÖn c¸c quy ®Þnh vÒ kÕ to¸n nh ®èi víi trêng hîp ho¹t ®éng kinh doanh
®ång kiÓm so¸t.
1.2.2. KÕ to¸n mét sè néi dung liªn quan ®Õn ho¹t ®éng liªn doanh
tµi s¶n ®ång kiÓm so¸t
a) Trêng hîp bªn liªn doanh ®em tµi s¶n cè ®Þnh cña m×nh ®i gãp vèn
vµo hîp ®ång hîp t¸c kinh doanh d íi h×nh thøc tµi s¶n ®ång kiÓm so¸t, kÕ
to¸n vÉn tiÕp tôc theo dâi TSC§ ®ã trªn TK 211 vµ chØ ph¶n ¸nh sù thay ®æi
môc ®Ých, n¬i sö dông cña tµi s¶n cè ®Þnh.
b) Trêng hîp bªn liªn doanh mua hoÆc ®em c¸c tµi s¶n kh¸c ®i gãp vèn
vµo hîp ®ång hîp t¸c kinh díi h×nh thøc tµi s¶n ®ång kiÓm so¸t, c¨n cø vµo c¸c
chi phÝ thùc tÕ bá ra ®Ó cã ®îc tµi s¶n ®ång kiÓm so¸t, ghi:
Nî TK 211, 213 (Chi tiÕt tµi s¶n ®ång kiÓm so¸t trong hîp ®ång hîp t¸c
kinh doanh)
Nî TK 133 – ThuÕ GTGT ®îc khÊu trõ (NÕu cã).
Cã c¸c TK 111, 112,...
Cã TK 331- Ph¶i tr¶ cho ngêi b¸n.
c) Trêng hîp bªn liªn doanh tù thùc hiÖn hoÆc phèi hîp cïng víi ®èi t¸c
kh¸c tiÕn hµnh ®Çu t x©y dùng ®Ó cã ®îc tµi s¶n ®ång kiÓm so¸t:
c1) C¨n cø vµo chi phÝ thùc tÕ bá ra cña bªn liªn doanh, ghi:
Nî TK 241 – X©y dùng c¬ b¶n dë dang (Chi tiÕt hîp ®ång hîp t¸c kinh
doanh tµi s¶n ®ång kiÓm so¸t)
Nî TK 133 – ThuÕ GTGT ®îc khÊu trõ (NÕu cã).
Cã TK 111, 112, 152, 153, 155, 156, ...
Cã TK 331, 341,…
c2) Khi c«ng tr×nh ®Çu t X§CB hoµn thµnh, ®a vµo sö dông, quyÕt to¸n
®îc duyÖt, kÕ to¸n x¸c ®Þnh gi¸ trÞ tµi s¶n ®ång kiÓm so¸t h×nh thµnh qua
®Çu t XDCB vµ c¸c kho¶n chi phÝ kh«ng ®îc duyÖt chi (nÕu cã), ghi:
Nî TK 211 - TSC§ h÷u h×nh (Chi tiÕt tµi s¶n ®ång kiÓm so¸t)
Nî TK 213 - TSC§ v« h×nh (Chi tiÕt tµi s¶n ®ång kiÓm so¸t)
Nî TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (1388) (PhÇn chi phÝ kh«ng ® îc duyÖt chi
ph¶i thu håi - nÕu cã)
Nî TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu
Cã TK 241 - XDCB dë dang.
48


c3) C¨n cø vµo nguån vèn dïng vµo viÖc ®Çu t , x©y dùng tµi s¶n ®ång
kiÓm so¸t, kÕ to¸n kÕt chuyÓn sang nguån vèn kinh doanh theo quy ®Þnh
hiÖn hµnh.
c4) Ph¬ng ph¸p ghi chÐp c¸c nghiÖp vô kinh tÕ liªn quan ®Õn kÕ to¸n
chi phÝ, doanh thu mµ c¸c bªn liªn doanh tµi s¶n ®ång kiÓm so¸t ph¶i g¸nh
chÞu hoÆc ®îc hëng, thùc hiÖn nh quy ®Þnh ®èi víi tr êng hîp ho¹t ®éng kinh
doanh ®ång kiÓm so¸t.
2. KÕ to¸n gãp vèn liªn doanh díi h×nh thøc thµnh lËp c¬ së kinh
doanh ®ång kiÓm so¸t
2.1. Quy ®Þnh chung
a) C¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t ® îc thµnh lËp bëi c¸c bªn gãp vèn
liªn doanh (c¬ së ®ång kiÓm so¸t) lµ c¬ së kinh doanh míi ® îc thµnh lËp cã
ho¹t ®éng ®éc lËp gièng nh ho¹t ®éng cña mét doanh nghiÖp, tuy nhiªn vÉn
chÞu sù kiÓm so¸t cña c¸c bªn gãp vèn liªn doanh theo hîp ®ång liªn doanh.
C¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t ph¶i tæ chøc thùc hiÖn c«ng t¸c kÕ to¸n
riªng theo quy ®Þnh cña ph¸p luËt hiÖn hµnh vÒ kÕ to¸n nh c¸c doanh
nghiÖp kh¸c. C¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t chÞu tr¸ch nhiÖm kiÓm so¸t
tµi s¶n, c¸c kho¶n nî ph¶i tr¶, doanh thu, thu nhËp kh¸c vµ chi phÝ ph¸t sinh t¹i
®¬n vÞ m×nh. Mçi bªn gãp vèn liªn doanh ® îc hëng mét phÇn kÕt qu¶ ho¹t
®éng cña c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t theo tháa thuËn cña hîp ®ång
liªn doanh.
b) C¸c bªn tham gia liªn doanh gãp vèn b»ng tiÒn hoÆc b»ng tµi s¶n
vµo liªn doanh. PhÇn vèn gãp nµy ph¶i ® îc ghi sæ kÕ to¸n vµ ®îc ph¶n ¸nh
trong B¶ng c©n ®èi kÕ to¸n cña bªn liªn doanh lµ mét kho¶n môc ®Çu t vµo
c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t.
2.2. KÕ to¸n vèn gãp liªn doanh vµo c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm
so¸t khi lËp vµ tr×nh bµy b¸o c¸o tµi chÝnh riªng cña bªn gãp vèn liªn
doanh
2.2.1. §æi tªn Tµi kho¶n 222 “Gãp vèn liªn doanh” thµnh Tµi kho¶n
222 “Vèn gãp liªn doanh”
Tµi kho¶n 222 dïng ®Ó ph¶n ¸nh toµn bé vèn gãp liªn doanh d íi h×nh
thøc thµnh lËp c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t vµ t×nh h×nh thu håi l¹i vèn
gãp liªn doanh khi kÕt thóc hîp ®ång liªn doanh.
Vèn gãp vµo c¬ së ®ång kiÓm so¸t cña doanh nghiÖp bao gåm tÊt c¶
c¸c lo¹i tµi s¶n, vËt t, tiÒn vèn thuéc quyÒn së h÷u cña doanh nghiÖp kÓ c¶
tiÒn vay dµi h¹n dïng vµo viÖc gãp vèn.


H¹ch to¸n TK 222 - Vèn gãp liªn doanh
cÇn t«n träng mét sè quy ®Þnh sau


1. Gi¸ trÞ vèn gãp vµo c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t ph¶n ¸nh trªn tµi
kho¶n nµy ph¶i lµ gi¸ trÞ vèn gãp ® îc c¸c bªn tham gia liªn doanh thèng nhÊt
®¸nh gi¸ vµ ®îc chÊp thuËn trong biªn b¶n gãp vèn.
2. Trêng hîp gãp vèn liªn doanh b»ng vËt t, hµng hãa:
49


- NÕu gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i cña vËt t , hµng hãa cao h¬n gi¸ trÞ ghi trªn sæ kÕ
to¸n ë thêi ®iÓm gãp vèn, th× kho¶n chªnh lÖch nµy ® îc ghi nhËn vµo thu
nhËp kh¸c. PhÇn thu nhËp kh¸c do chªnh lÖch ®¸nh gi¸ l¹i vËt t , hµng hãa t-
¬ng øng víi lîi Ých cña bªn gãp vèn liªn doanh ph¶i ® îc ho·n l¹i vµ ghi nhËn lµ
doanh thu cha thùc hiÖn. Khi c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t b¸n sè vËt t ,
hµng hãa cho bªn thø ba ®éc lËp, kho¶n doanh thu ch a thùc hiÖn nµy ® îc
kÕt chuyÓn vµo thu nhËp kh¸c.
- NÕu gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i cña vËt t , hµng hãa thÊp h¬n gi¸ trÞ ghi trªn sæ kÕ
to¸n ë thêi ®iÓm gãp vèn, th× kho¶n chªnh lÖch nµy ® îc ghi nhËn vµo chi
phÝ kh¸c.
3. Trêng hîp gãp vèn liªn doanh b»ng tµi s¶n cè ®Þnh:
- NÕu gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i cña TSC§ cao h¬n gi¸ trÞ ghi trªn sæ kÕ to¸n ë thêi
®iÓm gãp vèn, th× kho¶n chªnh lÖch nµy ® îc ghi nhËn vµo thu nhËp kh¸c.
PhÇn thu nhËp kh¸c do chªnh lÖch ®¸nh gi¸ l¹i TSC§ t ¬ng øng víi phÇn vèn
gãp cña bªn gãp vèn liªn doanh ph¶i ® îc ho·n l¹i vµ ghi nhËn lµ doanh thu ch a
thùc hiÖn. Hµng n¨m, kho¶n doanh thu ch a thùc hiÖn nµy (l·i do ®¸nh gi¸ l¹i
TSC§ ®a ®i gãp vèn liªn doanh) ®îc ph©n bæ dÇn vµo thu nhËp kh¸c theo
thêi gian sö dông h÷u Ých dù kiÕn cña tµi s¶n cè ®Þnh ®em ®i gãp vèn liªn
doanh.
- NÕu gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i cña TSC§ thÊp h¬n gi¸ trÞ ghi trªn sæ kÕ to¸n ë
thêi ®iÓm gãp vèn, th× kho¶n chªnh lÖch nµy ® îc ghi nhËn ngay vµo chi phÝ
kh¸c trong kú.
4. Khi thu håi vèn gãp liªn doanh vµo së së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t,
c¨n cø vµo gi¸ trÞ vËt t, tµi s¶n vµ tiÒn do liªn doanh tr¶ l¹i ®Ó ghi gi¶m sè vèn
®· gãp. NÕu bÞ thiÖt h¹i do kh«ng thu håi ®ñ vèn gãp th× kho¶n thiÖt h¹i nµy
®îc ghi nhËn lµ mét kho¶n chi phÝ tµi chÝnh. NÕu gi¸ trÞ thu håi cao h¬n sè
vèn ®· gãp th× kho¶n l·i nµy ®îc ghi nhËn lµ doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh.
5. Lîi nhuËn tõ kÕt qu¶ ®Çu t gãp vèn liªn doanh vµo c¬ së ®ång kiÓm
so¸t lµ kho¶n doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh vµ ® îc ph¶n ¸nh vµo bªn Cã Tµi
kho¶n 515 “Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh”. Sè lîi nhuËn chia cho c¸c bªn
tham gia liªn doanh cã thÓ ® îc thanh to¸n toµn bé hoÆc thanh to¸n tõng phÇn
theo mçi kú kÕ to¸n vµ còng cã thÓ gi÷ l¹i ®Ó bæ sung vèn gãp liªn doanh
nÕu c¸c bªn tham gia liªn doanh chÊp thuËn.
C¸c kho¶n chi phÝ vÒ ho¹t ®éng liªn doanh ph¸t sinh ® îc ph¶n ¸nh vµo
bªn Nî TK 635 “Chi phÝ tµi chÝnh”.
6. C¸c bªn gãp vèn liªn doanh vµo c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t cã
quyÒn chuyÓn nhîng gi¸ trÞ phÇn vèn gãp cña m×nh trong liªn doanh. Tr êng
hîp gi¸ trÞ chuyÓn nhîng cao h¬n sè vèn ®· gãp vµo liªn doanh th× chªnh lÖch
l·i do chuyÓn nhîng vèn ®îc ph¶n ¸nh vµo bªn Cã TK 515 “Doanh thu ho¹t
®éng tµi chÝnh”. Ngîc l¹i, nÕu gi¸ trÞ chuyÓn nh îng thÊp h¬n sè vèn ®· gãp
th× chªnh lÖch lç do chuyÓn nh îng vèn ®îc ph¶n ¸nh vµo bªn Nî TK 635 “Chi
phÝ tµi chÝnh”.
7. §èi víi c¬ së ®ång kiÓm so¸t, khi chuyÓn nh îng phÇn vèn gi÷a c¸c bªn
tham gia liªn doanh th× c¸c chi phÝ liªn quan ®Õn ho¹t ®éng chuyÓn nh îng
cña c¸c bªn kh«ng h¹ch to¸n trªn sæ kÕ to¸n cña doanh nghiÖp mµ chØ theo
50


dâi chi tiÕt nguån vèn gãp vµ lµm thñ tôc chuyÓn ®æi tªn chñ së h÷u trªn
GiÊy chøng nhËn ®¨ng ký kinh doanh hoÆc GiÊy phÐp ®Çu t .
8. §èi víi bªn liªn doanh hoÆc ®èi t¸c kh¸c mua l¹i phÇn vèn gãp cña c¸c
bªn kh¸c trong liªn doanh, th× ph¶n ¸nh phÇn vèn gãp vµo liªn doanh theo gi¸
thùc tÕ mua (gi¸ mua phÇn vèn gãp nµy cã thÓ cao h¬n hoÆc thÊp h¬n gi¸
trÞ sæ s¸ch cña phÇn vèn gãp ®îc chuyÓn nhîng t¹i thêi ®iÓm thùc hiÖn viÖc
chuyÓn nhîng).
9. KÕ to¸n ph¶i më sæ kÕ to¸n chi tiÕt theo dâi c¸c kho¶n vèn gãp liªn
doanh vµo c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t theo tõng ®èi t¸c, tõng lÇn gãp
vµ tõng kho¶n vèn ®· thu håi, chuyÓn nhîng.
51


KÕt cÊu vµ néi dung ph¶n ¶nh cña
Tµi kho¶n 222 - Vèn gãp liªn doanh


Bªn Nî:
Sè vèn gãp liªn doanh ®· gãp vµo c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t
t¨ng.
Bªn Cã:
Sè vèn gãp liªn doanh vµo c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t gi¶m do ®·
thu håi, chuyÓn nhîng.
Sè d bªn Nî:
Sè vèn gãp liªn doanh vµo c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t hiÖn cßn
cuèi kú.
2.2.2. Ph¬ng ph¸p kÕ to¸n c¸c nghiÖp vô kinh tÕ liªn quan ®Õn vèn
gãp vµo c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t
(1) KÕ to¸n vèn gãp liªn doanh vµo c¬ së ®ång kiÓm so¸t
a) Khi gãp vèn liªn doanh b»ng tiÒn vµo c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm
so¸t, ghi:
Nî TK 222 - Vèn gãp liªn doanh
Cã TK 111 - TiÒn mÆt
Cã TK 112 - TiÒn göi Ng©n hµng.
b) Khi gãp vèn liªn doanh vµo c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t b»ng
vËt t, hµng hãa, ghi:
b1) Khi gãp vèn liªn doanh vµo c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t b»ng
vËt t, hµng hãa, ghi:
Nî TK 222 - Vèn gãp liªn doanh (Theo gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i);
Nî TK 811 - Chi phÝ kh¸c (Sè chªnh lÖch gi¸ trÞ ghi sæ lín h¬n gi¸ ®¸nh
gi¸ l¹i);
Cã c¸c TK 152, 153, 155, 156 (Gi¸ trÞ ghi sæ kÕ to¸n);
Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c (Sè chªnh lÖch gi¸ trÞ ghi sæ nhá h¬n gi¸
®¸nh gi¸ l¹i);
b2) Trêng hîp sè chªnh lÖch gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i vËt t , hµng hãa lín h¬n gi¸ trÞ
ghi sæ cña vËt t, hµng hãa, bªn gãp vèn liªn doanh ph¶i ph¶n ¸nh ho·n l¹i
phÇn thu nhËp kh¸c t¬ng øng víi tû lÖ gãp vèn cña ®¬n vÞ m×nh trong liªn
doanh, ghi:
Nî TK 711 - Thu nhËp kh¸c (PhÇn thu nhËp t ¬ng øng víi lîi Ých cña bªn
gãp vèn liªn doanh)
Cã TK 3387 - Doanh thu cha thùc hiÖn (Chi tiÕt chªnh lÖch do ®¸nh gi¸
l¹i TSC§ ®em ®i gãp vèn vµo c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t).
52


b3) Khi c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t ®· b¸n sè vËt t , hµng hãa ®ã
cho bªn thø ba ®éc lËp, bªn gãp vèn liªn doanh kÕt chuyÓn sè doanh thu ch a
thùc hiÖn vµo thu nhËp kh¸c trong kú, ghi:
Nî TK 3387 - Doanh thu cha thùc hiÖn
Cã TK 711- Thu nhËp kh¸c
c) Trêng hîp gãp vèn b»ng tµi s¶n cè ®Þnh:
c.1) Khi gãp vèn liªn doanh vµo c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t b»ng
tµi s¶n cè ®Þnh, ghi:
Nî TK 222 - Vèn gãp liªn doanh (Theo gi¸ trÞ thùc tÕ cña TSC§ do c¸c
bªn thèng nhÊt ®¸nh gi¸);
Nî TK 214 - Hao mßn TSC§ (Sè khÊu hao ®· trÝch);
Nî TK 811 - Chi phÝ kh¸c (Sè chªnh lÖch ®¸nh gi¸ l¹i nhá h¬n gi¸ trÞ cßn
l¹i cña TSC§);
Cã TK 211 - TSC§ h÷u h×nh (Nguyªn gi¸); hoÆc
Cã TK 213 - TSC§ v« h×nh (Nguyªn gi¸);
Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c (Sè chªnh lÖch ®¸nh gi¸ l¹i lín h¬n gi¸ trÞ cßn
l¹i cña TSC§).
c.2) Trêng hîp sè chªnh lÖch gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i TSC§ lín h¬n gi¸ trÞ cßn l¹i
cña TSC§, bªn gãp vèn liªn doanh ph¶i ph¶n ¸nh ho·n l¹i phÇn thu nhËp kh¸c
t¬ng øng víi tû lÖ gãp vèn cña ®¬n vÞ m×nh trong liªn doanh, ghi:
Nî TK 711 - Thu nhËp kh¸c (PhÇn thu nhËp t ¬ng øng víi lîi Ých cña bªn
gãp vèn liªn doanh)
Cã TK 3387 - Doanh thu cha thùc hiÖn (Chi tiÕt chªnh lÖch do ®¸nh gi¸
l¹i TSC§ ®em ®i gãp vèn vµo c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t).
c.3) Hµng n¨m c¨n cø vµo thêi gian sö dông h÷u Ých cña tµi s¶n cè
®Þnh ®em gãp vèn, kÕ to¸n ph©n bæ trë l¹i sè doanh thu ch a thùc hiÖn vµo
thu nhËp kh¸c trong kú, ghi:
Nî TK 3387 - Doanh thu ch a thùc hiÖn (Chi tiÕt chªnh lÖch do ®¸nh gi¸
l¹i
TSC§ ®em ®i gãp vèn vµo c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t);
Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c (PhÇn doanh thu ch a thùc hiÖn ®îc ph©n
bæ cho 1 n¨m).
c.4- Trêng hîp hîp ®ång liªn doanh kÕt thóc ho¹t ®éng, hoÆc bªn gãp
vèn chuyÓn nhîng phÇn vèn gãp liªn doanh cho ®èi t¸c kh¸c, kÕt chuyÓn
toµn bé kho¶n chªnh lÖch do ®¸nh gi¸ l¹i TSC§ khi gãp vèn cßn l¹i (®ang ph¶n
¸nh ë bªn Cã TK 3387 “Doanh thu ch a thùc hiÖn”) sang thu nhËp kh¸c, kÕ
to¸n ghi:
Nî TK 3387 - (Chi tiÕt chªnh lÖch do ®¸nh gi¸ l¹i TSC§ ®em ®i gãp vèn
cña c¸c c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t);
Cã TK 711 – Thu nhËp kh¸c.
53


d) Trêng hîp doanh nghiÖp ViÖt Nam ®îc Nhµ níc giao ®Êt ®Ó gãp vèn
liªn doanh víi c¸c c«ng ty níc ngoµi b»ng gi¸ trÞ quyÒn sö dông ®Êt, mÆt n íc,
mÆt biÓn, th× sau khi cã quyÕt ®Þnh cña Nhµ n íc giao ®Êt ®Ó gãp vµo liªn
doanh vµ lµm xong thñ tôc giao cho liªn doanh, ghi:
Nî TK 222 - Vèn gãp liªn doanh
Cã TK 411 - Nguån vèn kinh doanh (Chi tiÕt nguån vèn Nhµ n íc).
®) Trêng hîp bªn gãp vèn liªn doanh ® îc chia lîi nhuËn nhng sö dông sè
lîi nhuËn ®îc chia ®Ó gãp thªm vèn vµo liªn doanh, ghi:
Nî TK 222 - Vèn gãp liªn doanh
Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh.
(2) KÕ to¸n chi phÝ cho ho¹t ®éng liªn doanh vµ lîi nhuËn nhËn ® îc
tõ liªn doanh:
a) C¸c kho¶n chi phÝ liªn quan ®Õn ho¹t ®éng gãp vèn liªn doanh ph¸t
sinh trong kú (L·i tiÒn vay ®Ó gãp vèn, tiÒn thuª ®Êt, c¸c chi phÝ kh¸c,...),
ghi:
Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh
Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®îc khÊu trõ (NÕu cã)
Cã TK 111, 112, 152,…
b) Ph¶n ¸nh c¸c kho¶n lîi nhuËn tõ liªn doanh ph¸t sinh trong kú khi nhËn
®îc th«ng b¸o vÒ sè lîi nhuËn ®îc chia hoÆc khi nhËn ®îc tiÒn, ghi:
- Khi nhËn ®îc th«ng b¸o vÒ sè lîi nhuËn ®îc chia, ghi:
Nî TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng (Khi nhËn ® îc giÊy b¸o cña liªn
doanh)
Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh.
- Khi nhËn ®îc tiÒn, ghi:
Nî TK 111, 112 - (Sè tiÒn nhËn ®îc)
Cã 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng.
(3) KÕ to¸n thu håi vèn gãp vµo c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t
khi kÕt thóc hîp ®ång liªn doanh hoÆc c¬ së ®ång kiÓm so¸t chÊm døt
ho¹t ®éng
a) Khi thu håi vèn gãp vµo c¬ së ®ång kiÓm so¸t, c¨n cø vµo chøng tõ
giao nhËn cña c¸c bªn tham gia liªn doanh, ghi:
Nî TK 111, 112, 152, 153, 156, 211, 213, ...
Cã TK 222 - Vèn gãp liªn doanh.
b) Sè vèn kh«ng thu håi ®îc do liªn doanh lµm ¨n thua lç ®îc coi lµ mét
kho¶n thiÖt h¹i vµ ph¶i tÝnh vµo chi phÝ ho¹t ®éng tµi chÝnh, ghi:
Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh
Cã TK 222 - Vèn gãp liªn doanh.
54


c) Gi¸ trÞ thu håi vît qu¸ sè vèn gãp vµo c¬ së ®ång kiÓm so¸t ® îc coi lµ
thu nhËp vµ ph¶i tÝnh vµo doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh, ghi:
Nî TK 111, 112, 152, 153, 156, 211, 213, ...
Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh.
(4) KÕ to¸n chuyÓn nhîng vèn gãp vµo c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm
so¸t
a) §èi víi doanh nghiÖp chuyÓn quyÒn së h÷u vèn gãp vµo c¬ së ®ång
kiÓm so¸t, c¨n cø vµo gi¸ trÞ hîp lý cña tµi s¶n nhËn vÒ do bªn nhËn chuyÓn
nhîng thanh to¸n, ghi:
Nî TK 111, 112, 152, 153, 156, 211, 213, ...
Nî TK 635 – Chi phÝ tµi chÝnh (NÕu gi¸ trÞ hîp lý cña tµi s¶n nhËn vÒ
thÊp
h¬n sè vèn ®· gãp)
Cã TK 222 – Vèn gãp liªn doanh
Cã TK 515 – Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh (NÕu gi¸ trÞ hîp lý cña
tµi s¶n nhËn vÒ cao h¬n sè vèn ®· gãp).
b) Trêng hîp bªn ViÖt Nam ®îc Nhµ níc giao ®Êt ®Ó tham gia liªn
doanh, khi chuyÓn nhîng vèn gãp vµo c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t cho
bªn níc ngoµi vµ tr¶ l¹i quyÒn sö dông ®Êt cho Nhµ níc, ghi:
Nî TK 411 - Nguån vèn kinh doanh
Cã TK 222 - Vèn gãp liªn doanh.
NÕu bªn ®èi t¸c thanh to¸n cho bªn ViÖt Nam mét kho¶n tiÒn nh lµ mét
kho¶n ®Òn bï cho viÖc chuyÓn nh îng (trong trêng hîp nµy c¬ së kinh doanh
®ång kiÓm so¸t chuyÓn sang thuª ®Êt), ghi:
Nî TK 111, 112, ...
Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh.
c) §èi víi doanh nghiÖp nhËn chuyÓn nh îng vèn gãp, nÕu ®ang lµ ®èi
t¸c tham gia gãp vèn liªn doanh th× sau khi t¨ng thªm quyÒn së h÷u ®èi víi c¬
së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t ph¶i tæng hîp sè vèn ®· gãp vµ c¨n cø vµo tû
lÖ quyÒn biÓu quyÕt ®Ó x¸c ®Þnh kho¶n ®Çu t vµo c¬ së nµy lµ kho¶n ®Çu
t vµo c«ng ty con hay kho¶n ®Çu t vµo c«ng ty liªn kÕt, ghi:
Nî TK 221 - §Çu t vµo c«ng ty con
Nî TK 223 - §Çu t vµo c«ng ty liªn kÕt
Cã TK 111, 112 (Sè tiÒn thanh to¸n cho bªn gãp vèn liªn doanh tr íc
®ã ®Ó cã quyÒn së h÷u)
Cã TK 222 - Vèn gãp liªn doanh.
d) §èi víi doanh nghiÖp nhËn chuyÓn nh îng, nÕu míi tham gia vµo liªn
doanh ®Ó trë thµnh bªn gãp vèn liªn doanh th× ghi nhËn kho¶n vèn gãp liªn
doanh trªn c¬ së gi¸ gèc, ghi:
Nî TK 222 - Vèn gãp liªn doanh
55


Cã c¸c TK 111, 112 (Sè tiÒn ®· thanh to¸n ®Ó cã quyÒn tham gia gãp
vèn liªn doanh)
Cã c¸c TK liªn quan kh¸c.
®) Trêng hîp bªn ViÖt Nam chuyÓn nh îng phÇn vèn gãp cho bªn n íc
ngoµi trong c¬ së ®ång kiÓm so¸t vµ tr¶ l¹i quyÒn sö dông ®Êt vµ chuyÓn
sang h×nh thøc thuª ®Êt. C¬ së ®ång kiÓm so¸t ph¶i ghi gi¶m quyÒn sö dông
®Êt vµ ghi gi¶m nguån vèn kinh doanh t ¬ng øng víi quyÒn sö dông ®Êt. ViÖc
gi÷ nguyªn hoÆc ghi t¨ng vèn phô thuéc vµo viÖc ®Çu t tiÕp theo cña chñ së
h÷u. TiÒn thuª ®Êt do c¬ së nµy thanh to¸n kh«ng tÝnh vµo vèn chñ së h÷u
mµ h¹ch to¸n vµo chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh theo c¸c kú t¬ng øng.
(5) Híng dÉn kÕ to¸n nghiÖp vô giao dÞch gi÷a bªn gãp vèn liªn doanh
vµ c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t
a) Trêng hîp bªn gãp vèn liªn doanh gãp bæ sung vèn vµo c¬ së kinh
doanh ®ång kiÓm so¸t b»ng tµi s¶n.
Trêng hîp nµy, kÕ to¸n t ¬ng tù nh khi gãp vèn lÇn ®Çu quy ®Þnh t¹i
®iÓm (1), môc 2.2.2 nªu trªn.
b) Trêng hîp bªn gãp vèn liªn doanh b¸n tµi s¶n cho c¬ së kinh doanh
®ång kiÓm so¸t:
b.1) Khi bªn gãp vèn liªn doanh b¸n tµi s¶n cho c¬ së ®ång kiÓm so¸t,
c¨n cø vµo gi¸ thùc tÕ b¸n tµi s¶n, kÕ to¸n ph¶n ¸nh doanh thu, ghi:
Nî TK 111, 112, 131, … (Gi¸ b¸n tµi s¶n, hµng hãa cho liªn doanh).
Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng hãa vµ cung cÊp dÞch vô (Tr êng hîp
b¸n hµng hãa)
Cã TK 711- Thu nhËp kh¸c (Trêng hîp b¸n TSC§)
Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép.
b.2) §ång thêi ph¶n ¸nh gi¸ vèn hµng b¸n, ghi:
Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n (Trêng hîp b¸n hµng hãa)
Nî TK 811 - Chi phÝ kh¸c (Trêng hîp b¸n tµi s¶n cè ®Þnh- Gi¸ trÞ cßn l¹i)
Nî TK 214 - KhÊu hao tµi s¶n cè ®Þnh (Sè hao mßn lòy kÕ cña TSC§)
Cã TK 156 - Hµng hãa (Trêng hîp b¸n hµng hãa)
Cã TK 211 - Tµi s¶n cè ®Þnh h÷u h×nh (Nguyªn gi¸ TSC§).
b.3) Trêng hîp bªn gãp vèn liªn doanh b¸n tµi s¶n cè ®Þnh, hµng hãa
cho c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t cã l·i nh ng trong kú c¬ së kinh doanh
®ång kiÓm so¸t cha b¸n tµi s¶n cho bªn thø 3 ®éc lËp, bªn gãp vèn liªn doanh
ph¶i ph¶n ¸nh ho·n l¹i phÇn l·i do b¸n TSC§, hµng hãa t ¬ng øng víi phÇn lîi
Ých cña m×nh trong c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t, ghi:
Nî TK 421 - Lîi nhuËn cha ph©n phèi
Cã TK 3387 - Doanh thu ch a thùc hiÖn (PhÇn l·i t ¬ng øng víi phÇn lîi
Ých cña m×nh trong liªn doanh).
b.4) Khi c¬ së ®ång kiÓm so¸t b¸n tµi s¶n mua tõ bªn gãp vèn cho bªn
thø ba ®éc lËp, bªn gãp vèn liªn doanh ghi:
56


Nî TK 3387 - Doanh thu cha thùc hiÖn (PhÇn l·i t¬ng øng víi phÇn lîi
Ých cña m×nh trong liªn doanh)
Cã TK 421 – Lîi nhuËn cha ph©n phèi.
c) Trêng hîp bªn gãp vèn liªn doanh mua tµi s¶n cña c¬ së kinh doanh
®ång kiÓm so¸t:
Khi mua tµi s¶n tõ c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t, c¨n cø hãa ®¬n
chøng tõ liªn quan kÕ to¸n ghi nhËn tµi s¶n, hµng hãa mua vÒ nh mua cña
c¸c nhµ cung cÊp kh¸c. Tuy nhiªn nÕu trong kú bªn gãp vèn liªn doanh ch a
b¸n l¹i tµi s¶n nµy cho bªn thø ba ®éc lËp th× bªn gãp vèn liªn doanh kh«ng
ph¶i h¹ch to¸n phÇn l·i cña m×nh trong liªn doanh thu ® îc tõ giao dÞch nµy khi
lËp b¸o c¸o tµi chÝnh hîp nhÊt theo ph¬ng ph¸p vèn chñ së h÷u.
(6) Xö lý sè d c¸c kho¶n chªnh lÖch ®¸nh gi¸ l¹i tµi s¶n khi gãp vèn liªn
doanh b»ng tµi s¶n tõ tríc ®Õn nay ®ang cßn ph¶n ¸nh trªn TK 412 “Chªnh
lÖch ®¸nh gi¸ l¹i tµi s¶n”
1. Trêng hîp d Cã TK 412, ghi:
Nî TK 412 - Chªnh lÖch ®¸nh gi¸ l¹i tµi s¶n
Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c (T¬ng øng víi thêi gian ®· sö dông cña tµi
s¶n ®a ®i gãp vèn liªn doanh)
Cã TK 3387 - Doanh thu cha thùc hiÖn (T¬ng øng víi thêi gian sö dông
h÷u Ých cßn l¹i dù kiÕn cña TSC§ ®a ®i gãp vèn liªn doanh).
2. Trêng hîp d Nî TK 412, ghi:
Nî TK 811 - Chi phÝ kh¸c
Cã TK 412 - Chªnh lÖch ®¸nh gi¸ l¹i tµi s¶n.
2.3. KÕ to¸n kho¶n vèn gãp vµo c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t khi
lËp vµ tr×nh bµy b¸o c¸o tµi chÝnh hîp nhÊt cña bªn gãp vèn liªn doanh
2.3.1. Nguyªn t¾c chung
a) Trêng hîp bªn gãp vèn liªn doanh cã Ýt nhÊt mét c«ng ty con th× bªn
liªn doanh ph¶i lËp b¸o c¸o tµi chÝnh hîp nhÊt. Trong b¸o c¸o tµi chÝnh hîp
nhÊt kho¶n vèn gãp liªn doanh vµo c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t ph¶i ® îc
kÕ to¸n theo ph¬ng ph¸p vèn chñ së h÷u (ngo¹i trõ c¸c tr êng hîp ®îc qui ®Þnh
t¹i ®o¹n 27 vµ ®o¹n 28 cña chuÈn mùc sè 08 “Th«ng tin tµi chÝnh vÒ nh÷ng
kho¶n vèn gãp liªn doanh”. Khi lËp b¸o c¸o tµi chÝnh hîp nhÊt bªn gãp vèn liªn
doanh ph¶i ®iÒu chØnh gi¸ trÞ ghi sæ cña kho¶n vèn gãp liªn doanh t ¬ng øng
víi phÇn lîi nhuËn (hoÆc lç) sau thuÕ TNDN thuéc lîi Ých cña bªn gãp vèn
trong kÕt qu¶ ho¹t ®éng kinh doanh cña c¬ së ®ång kiÓm so¸t. Nguyªn t¾c
x¸c ®Þnh vµ ph¬ng ph¸p ghi nhËn phÇn lîi nhuËn (hoÆc lç) trong c¬ së kinh
doanh ®ång kiÓm so¸t vµ c¸c kho¶n ®iÒu chØnh kh¸c theo ph ¬ng ph¸p vèn
chñ së h÷u ®îc thùc hiÖn t¬ng tù nh qui ®Þnh khi lËp b¸o c¸o tµi chÝnh hîp
nhÊt ®èi víi kho¶n ®Çu t vµo c«ng ty liªn kÕt.
b) Trêng hîp bªn gãp vèn liªn doanh mua tµi s¶n cña liªn doanh vµ ch a
b¸n lo¹i tµi s¶n nµy cho mét bªn thø ba ®éc lËp th× bªn gãp vèn liªn doanh
kh«ng ph¶i h¹ch to¸n phÇn l·i cña m×nh t ¬ng øng víi lîi Ých cña m×nh trong
liªn doanh trong B¸o c¸o tµi chÝnh hîp nhÊt theo ph ¬ng ph¸p vèn chñ së h÷u.
57


c) Gi¸ trÞ phÇn lîi nhuËn (hoÆc lç) cña bªn gãp vèn liªn doanh trong c¬
së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t sau khi x¸c ®Þnh ® îc, thùc hiÖn ®iÒu chØnh
vµo B¶ng c©n ®èi kÕ to¸n hîp nhÊt vµ B¸o c¸o kÕt qu¶ ho¹t ®éng kinh doanh
hîp nhÊt.
d) §èi víi nh÷ng thay ®æi trong nguån vèn chñ së h÷u cña c¬ së ®ång
kiÓm so¸t mµ cha ®îc ph¶n ¸nh trªn B¸o c¸o kÕt qu¶ ho¹t ®éng kinh doanh
cña c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t, kÕ to¸n ph¶i x¸c ®Þnh phÇn së h÷u
cña m×nh t¬ng øng víi phÇn lîi Ých cña bªn gãp vèn liªn doanh ®Ó ®iÒu
chØnh gi¸ trÞ ghi sæ kho¶n ®Çu t vµo c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t.
2.3.2. Ph¬ng ph¸p kÕ to¸n kho¶n vèn gãp vµo c¬ së kinh doanh ®ång
kiÓm so¸t khi lËp b¸o c¸o tµi chÝnh hîp nhÊt cña bªn gãp vèn liªn doanh theo
ph¬ng ph¸p vèn chñ së h÷u
a) §iÒu chØnh phÇn lîi nhuËn (hoÆc lç) trong c¬ së kinh doanh ®ång
kiÓm so¸t vµ c¸c kho¶n ®iÒu chØnh kh¸c ®· ghi nhËn trªn B¶ng c©n ®èi kÕ
to¸n hîp nhÊt tõ c¸c n¨m tríc kÓ tõ sau ngµy mua kho¶n ®Çu t:
a1) §èi víi phÇn lîi nhuËn ®· ghi nhËn, ghi:
T¨ng kho¶n môc “§Çu t vµo c«ng ty liªn kÕt, liªn doanh”
T¨ng kho¶n môc “Lîi nhuËn cha ph©n phèi”
a2) §èi víi phÇn lç ®· ghi nhËn, ghi:
Gi¶m kho¶n môc “Lîi nhuËn cha ph©n phèi”
Gi¶m kho¶n môc “§Çu t vµo c«ng ty liªn kÕt, liªn doanh”
a3) §èi víi phÇn ®iÒu chØnh t¨ng (gi¶m) do ®¸nh gi¸ l¹i tµi s¶n (nÕu cã)
ghi:
+ NÕu ®iÒu chØnh t¨ng, ghi:
T¨ng kho¶n môc “§Çu t vµo c«ng ty liªn kÕt, liªn doanh”
T¨ng kho¶n môc “Chªnh lÖch ®¸nh gi¸ l¹i tµi s¶n”
+ NÕu ®iÒu chØnh gi¶m, ghi:
Gi¶m kho¶n môc “Chªnh lÖch ®¸nh gi¸ l¹i tµi s¶n”
Gi¶m kho¶n môc “§Çu t vµo c«ng ty liªn kÕt, liªn doanh”
a4) §èi víi phÇn ®iÒu chØnh t¨ng (gi¶m) chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i, ghi:
+ NÕu ®iÒu chØnh t¨ng, ghi:
T¨ng kho¶n môc “§Çu t vµo c«ng ty liªn kÕt, liªn doanh”
T¨ng kho¶n môc “Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i”
+ NÕu ®iÒu chØnh gi¶m, ghi:
Gi¶m kho¶n môc “Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i”
Gi¶m kho¶n môc “§Çu t vµo c«ng ty liªn kÕt, liªn doanh”
b) X¸c ®Þnh vµ ®iÒu chØnh phÇn lîi nhuËn (hoÆc lç) trong n¨m b¸o c¸o
t¬ng øng víi phÇn së h÷u cña bªn gãp vèn liªn doanh trong c¬ së kinh doanh
®ång kiÓm so¸t
58


b1) X¸c ®Þnh phÇn lîi nhuËn (hoÆc lç) trong n¨m b¸o c¸o cña bªn gãp
vèn liªn doanh trong c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t theo ph ¬ng ph¸p vèn
chñ së h÷u:
- C¨n cø vµo B¸o c¸o kÕt qu¶ ho¹t ®éng kinh doanh trong n¨m b¸o c¸o
cña c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t x¸c ®Þnh phÇn lîi nhuËn (hoÆc lç)
thuéc lîi Ých cña bªn gãp vèn liªn doanh trong liªn doanh.
- Ph¬ng ph¸p x¸c ®Þnh phÇn lîi nhuËn hoÆc lç trong n¨m b¸o c¸o trong
c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t ®îc thùc hiÖn t¬ng tù nh qui ®Þnh ®èi víi
x¸c ®Þnh phÇn lîi nhuËn hoÆc lç trong kú cña nhµ ®Çu t trong c«ng ty liªn
kÕt khi lËp b¸o c¸o tµi chÝnh hîp nhÊt.
b2) Ghi nhËn kho¶n ®iÒu chØnh phÇn lîi nhuËn (hoÆc lç) trong kú
trong c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t vµ c¸c kho¶n ®iÒu chØnh kh¸c vµo
b¸o c¸o tµi chÝnh hîp nhÊt:
- Trêng hîp c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t ho¹t ®éng cã l·i, c¨n cø vµo
sè lîi nhuËn sau khi x¸c ®Þnh ® îc thuéc phÇn lîi Ých cña bªn gãp vèn liªn
doanh, kÕ to¸n ph¶n ¸nh:
T¨ng kho¶n môc “§Çu t vµo c«ng ty liªn kÕt, liªn doanh” (PhÇn lîi nhuËn
t¬ng øng víi së h÷u cña bªn gãp vèn liªn doanh)
T¨ng kho¶n môc “Lîi nhuËn ch a ph©n phèi” (Trong B¶ng c©n ®èi kÕ
to¸n hîp nhÊt)
* §ång thêi phÇn lîi nhuËn nµy ®îc ghi vµo kho¶n môc “PhÇn lîi nhuËn
hoÆc lç trong c«ng ty liªn kÕt, liªn doanh” trong B¸o c¸o kÕt qu¶ ho¹t ®éng
kinh doanh hîp nhÊt n¨m b¸o c¸o.
- Trêng hîp c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t ho¹t ®éng bÞ lç, c¨n cø
vµo sè lç sau khi x¸c ®Þnh ® îc thuéc phÇn lîi Ých cña bªn gãp vèn liªn doanh,
kÕ to¸n ph¶n ¸nh:
Gi¶m kho¶n môc “Lîi nhuËn ch a ph©n phèi (Trong B¶ng c©n ®èi kÕ
to¸n hîp nhÊt)
Gi¶m kho¶n môc “§Çu t vµo c«ng ty liªn kÕt, liªn doanh” (PhÇn lç t ¬ng
øng víi së h÷u cña bªn gãp vèn liªn doanh)
* §ång thêi phÇn lç nµy ® îc ghi vµo kho¶n môc “PhÇn lîi nhuËn hoÆc lç
trong c«ng ty liªn kÕt, liªn doanh” trong B¸o c¸o kÕt qu¶ ho¹t ®éng kinh doanh
hîp nhÊt.
c) X¸c ®Þnh vµ ®iÒu chØnh phÇn së h÷u cña bªn gãp vèn liªn doanh
®èi víi c¸c kho¶n thay ®æi nguån vèn chñ së h÷u nh ng kh«ng ®îc ph¶n ¸nh
trªn B¸o c¸o kÕt qu¶ kinh doanh cña c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t.
c1) Trêng hîp vèn chñ së h÷u cña c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t
t¨ng, gi¶m do ®¸nh gi¸ l¹i tµi s¶n:
- NÕu vèn chñ së h÷u cña c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t t¨ng do
®¸nh gi¸ l¹i tµi s¶n, bªn gãp vèn liªn doanh, ghi:
T¨ng kho¶n môc “§Çu t vµo c«ng ty liªn kÕt, liªn doanh”
T¨ng kho¶n môc “Chªnh lÖch ®¸nh gi¸ l¹i tµi s¶n”
59


- NÕu nguån vèn chñ së h÷u cña c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t gi¶m
do ®¸nh gi¸ l¹i tµi s¶n, bªn gãp vèn liªn doanh, ghi:
Gi¶m kho¶n môc “Chªnh lÖch ®¸nh gi¸ l¹i tµi s¶n”
Gi¶m kho¶n môc “§Çu t vµo c«ng ty liªn kÕt, liªn doanh”
c2) Trêng hîp vèn chñ së h÷u cña c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t
t¨ng, gi¶m do ®¸nh gi¸ chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i:
- NÕu vèn chñ së h÷u cña c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t t¨ng do
chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i, bªn gãp vèn liªn doanh, ghi:
T¨ng kho¶n môc “§Çu t vµo c«ng ty liªn kÕt, liªn doanh”
T¨ng kho¶n môc “Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i”
- NÕu vèn chñ së h÷u cña c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t gi¶m do
chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i, bªn gãp vèn liªn doanh, ghi:
Gi¶m kho¶n môc “Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i”
Gi¶m kho¶n môc “§Çu t vµo c«ng ty liªn kÕt, liªn doanh”
c3) Trêng hîp c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t ¸p dông chÝnh s¸ch kÕ
to¸n kh¸c víi chÝnh s¸ch kÕ to¸n cña bªn gãp vèn liªn doanh cho nh÷ng giao
dÞch vµ sù kiÖn t¬ng tù th× tríc khi x¸c ®Þnh phÇn lîi nhuËn hoÆc lç thuéc lîi
Ých cña bªn liªn doanh trong c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t, bªn gãp vèn
liªn doanh ph¶i thùc hiÖn nh÷ng ®iÒu chØnh thÝch hîp phÇn lîi nhuËn hoÆc
lç cña m×nh trong liªn doanh vµ ph¶n ¸nh gi¸ trÞ c¸c kho¶n cÇn ®iÒu chØnh
nh sau:
- Trêng hîp c¸c kho¶n ®iÒu chØnh dÉn ®Õn l·i cña c¬ së kinh doanh
®ång kiÓm so¸t, ghi:
T¨ng kho¶n môc “§Çu t vµo c«ng ty liªn kÕt, liªn doanh”;
T¨ng kho¶n môc “Lîi nhuËn ch a ph©n phèi” (Trong B¶ng c©n ®èi kÕ
to¸n hîp nhÊt).
- Trêng hîp c¸c kho¶n ®iÒu chØnh dÉn ®Õn lç cña c¬ së kinh doanh
®ång kiÓm so¸t, ghi:
Gi¶m kho¶n môc “Lîi nhuËn ch a ph©n phèi (Trong B¶ng c©n ®èi kÕ
to¸n hîp nhÊt)
Gi¶m kho¶n môc “§Çu t vµo c«ng ty liªn kÕt, liªn doanh” (Trong B¶ng
c©n ®èi kÕ to¸n hîp nhÊt)
2.3.3. Tr×nh bµy kho¶n vèn gãp vµo c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm
so¸t trong B¸o c¸o tµi chÝnh hîp nhÊt
a) Gi¸ trÞ vèn gãp vµo c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t ® îc ghi nhËn
theo gi¸ gèc vµ c¸c kho¶n ®iÒu chØnh vµo cuèi mçi n¨m tµi chÝnh ® îc ph¶n
¸nh ë kho¶n môc: “§Çu t vµo c«ng ty liªn kÕt, liªn doanh” - M· sè 252 trong
B¶ng c©n ®èi kÕ to¸n hîp nhÊt.
b) PhÇn lîi nhuËn hoÆc lç trong c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t x¸c
®Þnh ®îc vµo cuèi mçi n¨m tµi chÝnh khi ¸p dông ph ¬ng ph¸p vèn chñ së h÷u
®îc ph¶n ¸nh ë kho¶n môc “PhÇn lîi nhuËn hoÆc lç trong c«ng ty liªn kÕt, liªn
doanh” trong B¸o c¸o kÕt qu¶ ho¹t ®éng kinh doanh hîp nhÊt.
60


c) Trong B¶n thuyÕt minh b¸o c¸o tµi chÝnh hîp nhÊt, doanh nghiÖp
ph¶i tr×nh bµy:
+ “Tæng gi¸ trÞ cña c¸c kho¶n nî ngÉu nhiªn”, trõ khi kh¶ n¨ng lç lµ thÊp
vµ tån t¹i biÖt lËp víi gi¸ trÞ cña c¸c kho¶n nî ngÉu nhiªn kh¸c, gåm: BÊt kú
kho¶n nî ngÉu nhiªn mµ bªn gãp vèn liªn doanh ph¶i g¸nh chÞu liªn quan ®Õn
víi phÇn vèn cña bªn gãp vèn liªn doanh gãp vµo liªn doanh vµ phÇn mµ bªn
gãp vèn liªn doanh cïng ph¶i g¸nh chÞu víi c¸c bªn gãp vèn liªn doanh kh¸c tõ
mçi kho¶n nî ngÉu nhiªn; PhÇn cña c¸c kho¶n nî ngÉu nhiªn cña liªn doanh
mµ bªn gãp vèn liªn doanh ph¶i chÞu tr¸ch nhiÖm mét c¸ch ngÉu nhiªn; C¸c
kho¶n nî ngÉu nhiªn ph¸t sinh do bªn gãp vèn liªn doanh ph¶i chÞu tr¸ch
nhiÖm mét c¸ch ngÉu nhiªn ®èi víi c¸c kho¶n nî cña c¸c bªn gãp vèn liªn
doanh kh¸c trong liªn doanh.
+ Tr×nh bµy riªng biÖt “Tæng gi¸ trÞ cña c¸c kho¶n cam kÕt” sau ®©y
theo phÇn vèn gãp vµo liªn doanh cña bªn gãp vèn liªn doanh víi c¸c kho¶n
cam kÕt kh¸c: BÊt kú kho¶n cam kÕt vÒ tiÒn vèn nµo cña bªn gãp vèn liªn
doanh liªn quan ®Õn phÇn vèn gãp cña hä trong liªn doanh vµ phÇn bªn gãp
vèn liªn doanh ph¶i g¸nh chÞu trong cam kÕt vÒ tiÒn vèn víi c¸c bªn gãp vèn
liªn doanh kh¸c; phÇn cam kÕt vÒ tiÒn vèn cña bªn gãp vèn liªn doanh trong
liªn doanh.
+ Tr×nh bµy chi tiÕt c¸c kho¶n vèn gãp trong c¸c liªn doanh quan träng
mµ bªn gãp vèn liªn doanh tham gia.
d) Bªn gãp vèn liªn doanh ph¶i ph¶n ¸nh trong B¶n thuyÕt minh b¸o c¸o
tµi chÝnh c¸c th«ng tin bæ sung sau:
- Danh s¸ch c¸c c«ng ty liªn doanh; kÌm theo c¸c th«ng tin vÒ phÇn së
h÷u vµ tû lÖ (%) quyÒn biÓu quyÕt, nÕu tû lÖ nµy kh¸c víi phÇn së h÷u; vµ
- NÕu bªn gãp vèn liªn doanh kh«ng thùc hiÖn ® îc viÖc ®iÒu chØnh c¸c
kho¶n chªnh lÖch ph¸t sinh do sö dông b¸o c¸o tµi chÝnh cña c«ng ty liªn
doanh ®îc lËp kh¸c ngµy víi b¸o c¸o tµi chÝnh cña nhµ ®Çu t hoÆc nhµ ®Çu
t vµ c«ng ty liªn doanh ¸p dông c¸c chÝnh s¸ch kÕ to¸n kh¸c nhau cho c¸c giao
dÞch vµ sù kiÖn t¬ng tù th× ph¶i thuyÕt minh ®iÒu nµy trªn B¶n thuyÕt minh
b¸o c¸o tµi chÝnh hîp nhÊt.
2.4. KÕ to¸n kho¶n ®Çu t vµo c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t
trong b¸o c¸o tµi chÝnh cña nhµ ®Çu t
2.4.1. Nguyªn t¾c chung
- Trêng hîp nhµ ®Çu t gãp vèn vµo liªn doanh díi h×nh thøc c¬ së kinh
doanh ®ång kiÓm so¸t nhng kh«ng cã quyÒn ®ång kiÓm so¸t (n¾m gi÷ d íi
20% quyÒn biÓu quyÕt trong liªn doanh) ph¶i h¹ch to¸n phÇn vèn gãp liªn
doanh vµo TK 228 “§Çu t dµi h¹n kh¸c” theo gi¸ gèc.
- Trêng hîp nhµ ®Çu t gãp vèn vµo c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t vµ
cã ¶nh hëng ®¸ng kÓ (n¾m gi÷ trªn 20 % quyÒn biÓu quyÕt) trong liªn doanh
th× ®îc h¹ch to¸n theo ChuÈn mùc kÕ to¸n sè 07 “KÕ to¸n c¸c kho¶n ®Çu t
vµo c«ng ty liªn kÕt” vµ híng dÉn t¹i PhÇn II Th«ng t nµy.
2.4.2. KÕ to¸n phÇn vèn gãp liªn doanh trong c¬ së kinh doanh
®ång kiÓm so¸t nhng nhµ ®Çu t kh«ng cã quyÒn ®ång kiÓm so¸t vµ
kh«ng cã ¶nh hëng ®¸ng kÓ
61


a) Tµi kho¶n kÕ to¸n sö dông:
KÕ to¸n phÇn vèn gãp vµo c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t nh ng nhµ
®Çu t kh«ng cã quyÒn kiÓm so¸t vµ kh«ng cã ¶nh h ëng ®¸ng kÓ ®îc ph¶n
¸nh trªn Tµi kho¶n 228 “§Çu t dµi h¹n kh¸c”.
b) Ph¬ng ph¸p kÕ to¸n c¸c kho¶n vèn gãp vµo liªn doanh cña nhµ ®Çu t :
- Khi gãp vèn vµo liªn doanh, nhµ ®Çu t c¨n cø vµo sè vèn thùc tÕ gãp,
ghi:
Nî TK 228 - §Çu t dµi h¹n kh¸c
Cã TK 111, 112,…
- C¸c chi phÝ ph¸t sinh trong qu¸ tr×nh n¾m gi÷ kho¶n vèn gãp vµo liªn
doanh, ghi:
Nî TK 811 - Chi phÝ kh¸c
Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®îc khÊu trõ
Cã TK 111, 112, 331, ...
- Cæ tøc, lîi nhuËn ®îc chia tõ liªn doanh, ghi:
Nî TK 111, 112, 131, ...
Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh.
- Khi nhµ ®Çu t gãp thªm vèn vµo liªn doanh vµ trë thµnh mét bªn gãp
vèn cã quyÒn ®ång kiÓm so¸t trong c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t, nhµ
®Çu t ghi:
Nî TK 222 - Vèn gãp liªn doanh
Cã TK 111, 112, ...
Cã TK 228 - §Çu t dµi h¹n kh¸c.
- Khi nhµ ®Çu t gãp thªm vèn vµo liªn doanh vµ cã ¶nh h ëng ®¸ng kÓ
trong c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t, nhµ ®Çu t ghi:
Nî TK 223 - §Çu t vµo c«ng ty liªn kÕt
Cã TK 111, 112, ...
Cã TK 228 - §Çu t dµi h¹n kh¸c.
- Khi nhµ ®Çu t thanh lý phÇn vèn gãp ®Çu t trong c¬ së kinh doanh
®ång kiÓm so¸t.
+ Trêng hîp thanh lý cã l·i, ghi:
Nî TK 111, 112, ...
Cã TK 228 - §Çu t dµi h¹n kh¸c
Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh.
+ Trêng hîp thanh lý bÞ lç, ghi:
Nî TK 111, 112, ...
Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh
62


Cã TK 228 - §Çu t dµi h¹n kh¸c.
VÝ dô vÒ viÖc lËp B¶ng c©n ®èi kÕ to¸n hîp nhÊt ®èi víi c¸c kho¶n vèn
gãp liªn doanh (®¬n vÞ tÝnh 1000 ®ång):
Ngµy 31/12/2004 t¹i C«ng ty cæ phÇn s¶n xuÊt xi m¨ng Sao §á cã t×nh
h×nh tµi chÝnh nh sau:
Tµi s¶n Nguån vèn
TiÒn: 200.000 Ph¶i tr¶ ngêi b¸n 300.000
Ph¶i thu kh¸ch hµng: 400.000 C¸c kho¶n ph¶i tr¶, ph¶i nép 200.000
kh¸c:
Tµi s¶n ng¾n h¹n kh¸c: 100.000 Nî dµi h¹n: 300.000
Tµi s¶n cè ®Þnh 1.000.000 Vèn ®Çu t cña chñ së h÷u: 1.200.000
§Çu t vµo c«ng ty liªn kÕt, 400.000 Chªnh lÖch tû gi¸: 20.000
liªn doanh:
Tµi s¶n dµi h¹n kh¸c: 300.000 Lîi nhuËn cha ph©n phèi: 180.000
Quü kh¸c: 200.000
Tæng céng tµi s¶n: 2.400.000 Tæng céng nguån vèn: 2.400.000

Ngµy 31/12/2004 t¹i C«ng ty Liªn doanh s¶n xuÊt bao b× B×nh Minh
cã t×nh h×nh tµi chÝnh nh sau:
Tµi s¶n Nguån vèn
TiÒn: 100.000 Ph¶i tr¶ ngêi b¸n 100.000
Ph¶i thu kh¸ch hµng: 50.000 C¸c kho¶n ph¶i tr¶, ph¶i nép 50.000
kh¸c:
Tµi s¶n ng¾n h¹n kh¸c: 150.000 Nî dµi h¹n: 150.000
Tµi s¶n cè ®Þnh 400.000 Vèn ®Çu t cña chñ së h÷u: 500.000
Tµi s¶n dµi h¹n kh¸c: 300.000 Chªnh lÖch tû gi¸: 10.000
Lîi nhuËn cha ph©n phèi: 100.000
Quü kh¸c thuéc vèn chñ së 90.000
h÷u:
Tæng céng tµi s¶n: 1.000.000 Tæng céng nguån vèn: 1.000.000

Ngµy 31/12/2004 t¹i C«ng ty Liªn doanh xuÊt, nhËp khÈu xi m¨ng Hång
Mai cã t×nh h×nh tµi chÝnh nh sau:
Tµi s¶n Nguån vèn
TiÒn: 50.000 Ph¶i tr¶ ngêi b¸n 50.000
Ph¶i thu kh¸ch hµng: 50.000 C¸c kho¶n ph¶i tr¶, ph¶i nép 100.00
kh¸c kh¸c: 0
Tµi s¶n ng¾n h¹n kh¸c: 150.000 Nî dµi h¹n: 50.000
Tµi s¶n cè ®Þnh 300.000 Vèn ®Çu t cña chñ së h÷u: 300.00
0
Tµi s¶n dµi h¹n kh¸c: 50.000 Chªnh lÖch tû gi¸: 10.000
Lîi nhuËn cha ph©n phèi: 50.000
Quü kh¸c thuéc vèn chñ së 40.000
h÷u:
Tæng céng tµi s¶n: 600.000 Tæng céng nguån vèn: 600.00
0
63



C«ng ty cæ phÇn s¶n xuÊt xi m¨ng Sao §á ®Çu t vµo 2 c¬ së ®ång
kiÓm so¸t trªn víi tû lÖ vèn gãp lµ 50%.
Th«ng tin bæ sung trong n¨m 2004, nh sau:
- B¸o c¸o kÕt qu¶ ho¹t ®éng kinh doanh cña C«ng ty Liªn doanh s¶n
xuÊt bao b× B×nh Minh cho thÊy trong n¨m 2004 C«ng ty nµy cã lîi nhuËn
sau thuÕ lµ 90.000.
- Bªn gãp vèn liªn doanh ®· nhÊt trÝ chia lîi nhuËn trong n¨m lµ 40.000
(mçi bªn lµ 20.000). C«ng ty cæ phÇn s¶n xuÊt xi m¨ng Sao §á ®· h¹ch to¸n
vµo thu nhËp ho¹t ®éng tµi chÝnh 20.000 vµ thùc nhËn sè lîi nhuËn tõ c¬ së
®ång kiÓm so¸t nµy lµ 10.000.
- C«ng ty Liªn doanh s¶n xuÊt bao b× B×nh Minh ghi nhËn mét kho¶n
chªnh lÖch tû gi¸ lµ 10.000 tõ c¸c giao dÞch kinh tÕ ph¸t sinh trong n¨m.
- B¸o c¸o cña C«ng ty Liªn doanh xuÊt, nhËp khÈu xi m¨ng Hång Mai cã
niªn ®é kÕ to¸n kÕt thóc tr íc C«ng ty cæ phÇn s¶n xuÊt xi m¨ng Sao §á lµ 6
th¸ng. Trong n¨m 2004 C«ng ty Liªn doanh xuÊt, nhËp khÈu xi m¨ng Hång
Mai cã l·i 40.000. Trong thêi gian sau khi lËp b¸o c¸o tµi chÝnh 2 th¸ng, C«ng
ty nµy thùc hiÖn mét hîp ®ång vµ bÞ lç 30.000.
- C«ng ty cæ phÇn s¶n xuÊt xi m¨ng Sao §á cã mét kho¶n ®Çu t vµo
C«ng ty cæ phÇn bª t«ng ®óc s½n Thanh Tr×.
Trong trêng hîp nµy khi lËp b¸o c¸o tµi chÝnh hîp nhÊt kho¶n môc ®Çu t
vµo c«ng ty liªn kÕt, liªn doanh cña C«ng ty cæ phÇn s¶n xuÊt xi m¨ng Sao
§á ®îc ®iÒu chØnh nh sau:
1. X¸c ®Þnh phÇn lîi Ých t¬ng øng cña C«ng ty cæ phÇn s¶n xuÊt xi
m¨ng Sao §á tõ kÕt qu¶ ho¹t ®éng kinh doanh n¨m 2004 trong C«ng ty Liªn
doanh s¶n xuÊt bao b× B×nh Minh lµ:
50% x 90.000 = 45.000
2. Trõ ®i lîi nhuËn ®· th«ng b¸o tõ liªn doanh: 45.000 - 20.000 =
25.000
3. Ph¶n ¸nh lîi nhuËn trong c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t:
+ Ghi t¨ng kho¶n môc “§Çu t vµo c«ng ty liªn kÕt, liªn doanh”: 25.000
+ Ghi t¨ng kho¶n môc “Lîi nhuËn cha ph©n phèi”: 25.000
4. Ph¶n ¸nh phÇn së h÷u cña bªn gãp vèn liªn doanh ®èi víi c¸c kho¶n
thay ®æi nguån vèn chñ së h÷u nh ng kh«ng ®îc ph¶n ¸nh trªn B¸o c¸o kÕt
qu¶ kinh doanh:
+ T¨ng kho¶n môc “§Çu t vµo c«ng ty liªn kÕt, liªn doanh”: 10.000
+ T¨ng kho¶n môc “Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i”: 10.000
5. X¸c ®Þnh phÇn lîi Ých t ¬ng øng cña C«ng ty cæ phÇn s¶n xuÊt xi
m¨ng Sao §á tõ kÕt qu¶ ho¹t ®éng kinh doanh n¨m 2004 trong C«ng ty Liªn
doanh xuÊt, nhËp khÈu xi m¨ng Hång Mai lµ: 50% x 40.000 = 20.000
6. Ph¶n ¸nh lîi nhuËn trong c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t:
+ Ghi t¨ng kho¶n môc “§Çu t vµo c«ng ty liªn kÕt, liªn doanh”: 20.000
64


+ Ghi t¨ng kho¶n môc “Lîi nhuËn cha ph©n phèi”: 20.000
7. §iÒu chØnh ¶nh hëng do viÖc ¸p dông chÝnh s¸ch kÕ to¸n kh¸c (kÕt
thóc kú kÕ to¸n n¨m sím h¬n 6 th¸ng) cña C«ng ty Liªn doanh xuÊt, nhËp
khÈu xi m¨ng Hång Mai lµ: 50% x 30.000 = 15.000
+ Ghi gi¶m kho¶n môc “Lîi nhuËn cha ph©n phèi”: 15.000
+ Ghi gi¶m kho¶n môc “ §Çu t vµo c«ng ty liªn kÕt, liªn doanh”: 15.000
KÕt qu¶ sau khi ®iÒu chØnh:
+ Kho¶n môc §Çu t vµo c«ng ty liªn kÕt, liªn doanh: 400.000 + 25.000 +
10.000 + 20.000 - 15.000 = 440.000.
+ Kho¶n môc Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i: 20.000 + 10.000 = 30.000.
+ Kho¶n môc Lîi nhuËn cha ph©n phèi: 180.000 + 25.000 + 20.000 -
15.000 = 210.000.
Ngµy 31/12/2004 B¸o c¸o tµi chÝnh hîp nhÊt do C«ng ty cæ phÇn s¶n
xuÊt xi m¨ng Sao §á lËp ®èi víi c¸c kho¶n ®Çu t vµo c«ng ty liªn doanh nh
sau (kh«ng xÐt ®Õn kho¶n ®Çu t vµo C«ng ty cæ phÇn bª t«ng ®óc s½n
Thanh Tr× vµ c¸c néi dung kh¸c):


Tµi s¶n Nguån vèn
TiÒn: 200.000 Ph¶i tr¶ ngêi b¸n 300.000
Ph¶i thu kh¸ch hµng: 400.000 C¸c kho¶n ph¶i tr¶, ph¶i nép 200.000
kh¸c:
Tµi s¶n ng¾n h¹n kh¸c: 100.000 Nî dµi h¹n: 300.000
Tµi s¶n cè ®Þnh 1.000.00 Vèn ®Çu t cña chñ së h÷u: 1.200.000
0
§Çu t vµo c«ng ty liªn kÕt, 440.000 Chªnh lÖch tû gi¸: 30.000
liªn doanh:
Tµi s¶n dµi h¹n kh¸c: 300.000 Lîi nhuËn cha ph©n phèi: 210.000
Quü kh¸c thuéc vèn chñ së 200.000
h÷u:
Tæng céng tµi s¶n: 2.440.00 Tæng céng nguån vèn: 2.440.000
0


IV- H¦íNG DÉN KÕ TO¸N CHUÈN MùC
“TR×NH BµY B¸O C¸O TµI CHÝNH”


1- Quy ®Þnh chung
1.1- Trong Th«ng t nµy chØ quy ®Þnh vµ h íng dÉn c¸c yªu cÇu
chung vÒ kÕt cÊu, néi dung vµ nguyªn t¾c lËp vµ tr×nh bµy b¸o c¸o tµi
chÝnh doanh nghiÖp liªn quan ®Õn nh÷ng néi dung bæ sung, söa ®æi theo
ChuÈn mùc sè 21 “Tr×nh bµy b¸o c¸o tµi chÝnh”, kh«ng nh¾c l¹i nh÷ng vÊn
®Ò ®· ®îc quy ®Þnh t¹i QuyÕt ®Þnh sè 167/2000/Q§-BTC ngµy 25/10/2000
vµ c¸c Th«ng t sè 89/2002/TT-BTC ngµy 9/10/ 2002 “Híng dÉn kÕ to¸n thùc
hiÖn bèn (04) chuÈn mùc kÕ to¸n ban hµnh theo QuyÕt ®Þnh sè
65


149/2001/Q§-BTC ngµy 31/12/2001 cña Bé tr ëng Bé Tµi chÝnh”, vµ Th«ng t
sè 105/2003/TT-BTC ngµy 4/11/2003 “H íng dÉn kÕ to¸n thùc hiÖn s¸u (06)
chuÈn mùc kÕ to¸n ban hµnh theo QuyÕt ®Þnh sè 165/2002/Q§-BTC ngµy
31/12/2002 cña Bé trëng Bé Tµi chÝnh”, mµ kh«ng tr¸i víi quy ®Þnh cña
ChuÈn mùc kÕ to¸n sè 21 vµ Th«ng t nµy.
1.2- Nh÷ng quy ®Þnh vµ h íng dÉn nµy ®îc ¸p dông cho viÖc lËp vµ
tr×nh bµy b¸o c¸o tµi chÝnh n¨m vµ b¸o c¸o tµi chÝnh gi÷a niªn ®é ®Çy ®ñ
cña tÊt c¶ c¸c lo¹i h×nh doanh nghiÖp. Riªng ®èi víi c¸c doanh nghiÖp võa vµ
nhá vÉn tu©n thñ c¸c quy ®Þnh chung t¹i phÇn nµy vµ nh÷ng qui ®Þnh, h íng
dÉn cô thÓ phï hîp víi lo¹i h×nh doanh nghiÖp võa vµ nhá.
Th«ng t nµy kh«ng ¸p dông cho viÖc lËp vµ tr×nh bµy th«ng tin tµi
chÝnh tãm lîc gi÷a niªn ®é. ViÖc lËp vµ tr×nh bµy b¸o c¸o tµi chÝnh cña c¸c
ng©n hµng, vµ tæ chøc tµi chÝnh t ¬ng tù ®îc quy ®Þnh bæ sung ë ChuÈn
mùc kÕ to¸n sè 22 "Tr×nh bµy bæ sung b¸o c¸o tµi chÝnh cña c¸c ng©n hµng
vµ tæ chøc tµi chÝnh t¬ng tù".
1.3- HÖ thèng b¸o c¸o tµi chÝnh cña doanh nghiÖp gåm:
- B¶ng c©n ®èi kÕ to¸n MÉu sè B 01 - DN
- B¸o c¸o kÕt qu¶ ho¹t ®éng kinh doanh MÉu sè B 02 - DN
- B¸o c¸o lu chuyÓn tiÒn tÖ MÉu sè B 03 - DN
- B¶n thuyÕt minh b¸o c¸o tµi chÝnh MÉu sè B 09 - DN
1.4- Tr¸ch nhiÖm lËp vµ tr×nh bµy b¸o c¸o tµi chÝnh
TÊt c¶ c¸c doanh nghiÖp thuéc c¸c ngµnh, c¸c thµnh phÇn kinh tÕ ®Òu
ph¶i lËp vµ tr×nh bµy b¸o c¸o tµi chÝnh theo quy ®Þnh cña LuËt kÕ to¸n,
ChuÈn mùc kÕ to¸n sè 21, chÕ ®é kÕ to¸n hiÖn hµnh vµ h íng dÉn t¹i Th«ng
t nµy.
1.5- Yªu cÇu lËp vµ tr×nh bµy b¸o c¸o tµi chÝnh
ViÖc lËp vµ tr×nh bµy b¸o c¸o tµi chÝnh doanh nghiÖp ph¶i tu©n thñ c¸c
yªu cÇu ®· ®îc qui ®Þnh t¹i ChuÈn mùc kÕ to¸n sè 21 “Tr×nh bµy b¸o c¸o tµi
chÝnh”, gåm:
+ Trung thùc vµ hîp lý;
+ Lùa chän vµ ¸p dông c¸c chÝnh s¸ch kÕ to¸n phï hîp víi qui ®Þnh cña
tõng chuÈn mùc kÕ to¸n nh»m ®¶m b¶o cung cÊp th«ng tin thÝch hîp víi nhu
cÇu ra c¸c quyÕt ®Þnh kinh tÕ cña ng êi sö dông vµ cung cÊp ®îc c¸c th«ng
tin ®¸ng tin cËy, khi:
- Tr×nh bµy trung thùc, hîp lý t×nh h×nh tµi chÝnh, t×nh h×nh vµ kÕt qu¶
kinh doanh cña doanh nghiÖp;
- Ph¶n ¸nh ®óng b¶n chÊt kinh tÕ cña c¸c giao dÞch vµ sù kiÖn kh«ng
chØ ®¬n thuÇn ph¶n ¸nh h×nh thøc hîp ph¸p cña chóng;
- Tr×nh bµy kh¸ch quan, kh«ng thiªn vÞ;
- Tu©n thñ nguyªn t¾c thËn träng;
- Tr×nh bµy ®Çy ®ñ trªn mäi khÝa c¹nh träng yÕu.
1.6- Nguyªn t¾c lËp vµ tr×nh bµy b¸o c¸o tµi chÝnh
66


ViÖc lËp vµ tr×nh bµy b¸o c¸o tµi chÝnh ph¶i tu©n thñ s¸u (06) nguyªn
t¾c ®· ®îc quy ®Þnh t¹i ChuÈn mùc kÕ to¸n sè 21 - Tr×nh bµy b¸o c¸o tµi
chÝnh, gåm:
a) Ho¹t ®éng liªn tôc;
b) C¬ së dån tÝch;
c) NhÊt qu¸n;
d) Träng yÕu vµ tËp hîp;
e) Bï trõ;
f) Cã thÓ so s¸nh.
C¸c nguyªn t¾c a, b, c, d ® îc thùc hiÖn nh quy ®Þnh trong ChuÈn mùc
sè 21. Th«ng t nµy híng dÉn nguyªn t¾c e, f cô thÓ nh sau:
1. Nguyªn t¾c bï trõ

a) Bï trõ tµi s¶n vµ nî ph¶i tr¶:
Khi ghi nhËn c¸c giao dÞch kinh tÕ vµ c¸c sù kiÖn ®Ó lËp vµ tr×nh bµy
b¸o c¸o tµi chÝnh kh«ng ®îc bï trõ tµi s¶n vµ c«ng nî, mµ ph¶i tr×nh bµy riªng
biÖt tÊt c¶ c¸c kho¶n môc tµi s¶n vµ c«ng nî trªn b¸o c¸o tµi chÝnh.
b) Bï trõ doanh thu, thu nhËp kh¸c vµ chi phÝ:
+ §îc bï trõ theo qui ®Þnh t¹i mét chuÈn mùc kÕ to¸n kh¸c;
+ Mét sè giao dÞch ngoµi ho¹t ®éng kinh doanh th«ng th êng cña doanh
nghiÖp th× ®îc bï trõ khi ghi nhËn giao dÞch vµ tr×nh bµy b¸o c¸o tµi chÝnh,
vÝ dô:
- §èi víi ho¹t ®éng kinh doanh chøng kho¸n ng¾n h¹n:


L·i (lç) b¸n = Thu b¸n chøng kho¸n - Gi¸ gèc chøng kho¸n
chøng kho¸n


- §èi víi ho¹t ®éng kinh doanh ngo¹i tÖ:


L·i (lç) mua, = Thu b¸n ngo¹i tÖ - Gi¸ mua ngo¹i tÖ
b¸n ngo¹i tÖ


C¸c kho¶n môc ®îc bï trõ ®îc tr×nh bµy: Sè l·i (hoÆc lç thuÇn).
2. Nguyªn t¾c cã thÓ so s¸nh
Theo nguyªn t¾c cã thÓ so s¸nh gi÷a c¸c kú kÕ to¸n, trong c¸c b¸o c¸o tµi
chÝnh nh: B¶ng c©n ®èi kÕ to¸n, B¸o c¸o kÕt qu¶ ho¹t ®éng kinh doanh, B¸o
c¸o lu chuyÓn tiÒn tÖ ph¶i tr×nh bµy c¸c sè liÖu ®Ó so s¸nh, cô thÓ:.
- §èi víi B¶ng c©n ®èi kÕ to¸n:
67


+ B¶ng c©n ®èi kÕ to¸n n¨m ph¶i tr×nh bµy sè liÖu so s¸nh theo tõng
chØ tiªu t¬ng øng ®îc lËp vµo cuèi kú kÕ to¸n n¨m tr íc gÇn nhÊt (Sè ®Çu
n¨m);
+ B¶ng c©n ®èi kÕ to¸n quý ph¶i tr×nh bµy sè liÖu so s¸nh tõng chØ tiªu
t¬ng øng ®îc lËp vµo cuèi kú kÕ to¸n n¨m tríc gÇn nhÊt (Sè ®Çu n¨m).
- §èi víi B¸o c¸o kÕt qu¶ ho¹t ®éng kinh doanh:
+ B¸o c¸o kÕt qu¶ ho¹t ®éng kinh doanh n¨m ph¶i tr×nh bµy sè liÖu so
s¸nh theo tõng chØ tiªu t¬ng øng ®îc lËp cho kú kÕ to¸n n¨m tr íc gÇn nhÊt
(N¨m tríc);
+ B¸o c¸o kÕt qu¶ ho¹t ®éng kinh doanh lËp theo kú kÕ to¸n quý ph¶i
tr×nh bµy sè liÖu cña quý b¸o c¸o vµ sè lòy kÕ tõ ®Çu n¨m ®Õn ngµy lËp b¸o
c¸o tµi chÝnh quý vµ cã thÓ cã sè liÖu so s¸nh theo tõng chØ tiªu cña B¸o c¸o
kÕt qu¶ ho¹t ®éng kinh doanh quý cïng kú n¨m tríc (Quý nµy n¨m tríc).
- §èi víi B¸o c¸o lu chuyÓn tiÒn tÖ:
+ B¸o c¸o lu chuyÓn tiÒn tÖ n¨m ph¶i tr×nh bµy sè liÖu so s¸nh theo
tõng chØ tiªu t¬ng øng ®îc lËp cho kú kÕ to¸n n¨m tríc gÇn nhÊt (N¨m tríc);
+ B¸o c¸o lu chuyÓn tiÒn tÖ quý ph¶i tr×nh bµy sè lòy kÕ tõ ®Çu n¨m
®Õn ngµy lËp b¸o c¸o tµi chÝnh quý vµ cã thÓ cã sè liÖu so s¸nh theo tõng
chØ tiªu cña b¸o c¸o lu chuyÓn tiÒn tÖ quý cïng kú n¨m tr íc (Quý nµy n¨m tr-
íc).
§Ó b¶o ®¶m nguyªn t¾c so s¸nh, sè liÖu “N¨m tr íc” trong B¸o c¸o kÕt
qu¶ ho¹t ®éng kinh doanh, B¸o c¸o l u chuyÓn tiÒn tÖ vµ B¶n thuyÕt minh b¸o
c¸o tµi chÝnh ph¶i ®îc ®iÒu chØnh l¹i sè liÖu trong c¸c trêng hîp:
- N¨m b¸o c¸o ¸p dông chÝnh s¸ch kÕ to¸n kh¸c víi n¨m tríc;
- N¨m b¸o c¸o ph©n lo¹i chØ tiªu b¸o c¸o kh¸c víi n¨m tríc;
- Kú kÕ to¸n “N¨m b¸o c¸o” dµi hoÆc ng¾n h¬n kú kÕ to¸n n¨m tr íc.
Ngoµi ra, trong B¶n thuyÕt minh b¸o c¸o tµi chÝnh cßn ph¶i tr×nh bµy râ
lý do cña sù thay ®æi trªn ®Ó ngêi sö dông hiÓu râ ®îc b¸o c¸o tµi chÝnh.
1.7- Kú b¸o c¸o
- B¸o c¸o tµi chÝnh cña tÊt c¶ c¸c lo¹i h×nh doanh nghiÖp ph¶i ® îc lËp
cho tõng kú kÕ to¸n n¨m. Riªng ®èi víi c¸c doanh nghiÖp Nhµ n íc ngoµi b¸o
c¸o tµi chÝnh n¨m cßn ph¶i lËp b¸o c¸o tµi chÝnh quý. C¸c doanh nghiÖp cßn
cã thÓ lËp b¸o c¸o tµi chÝnh theo kú kÕ to¸n kh¸c theo yªu cÇu cña ph¸p luËt,
cña c«ng ty mÑ hoÆc cña chñ së h÷u.
- C¸c doanh nghiÖp ph¶i lËp b¸o c¸o tµi chÝnh theo kú kÕ to¸n n¨m lµ
n¨m d¬ng lÞch hoÆc kú kÕ to¸n n¨m lµ 12 th¸ng trßn sau khi th«ng b¸o cho c¬
quan thuÕ. Trêng hîp ®Æc biÖt, doanh nghiÖp ® îc phÐp thay ®æi ngµy kÕt
thóc kú kÕ to¸n n¨m dÉn ®Õn viÖc lËp b¸o c¸o tµi chÝnh cho mét niªn ®é kÕ
to¸n cã thÓ dµi h¬n hoÆc ng¾n h¬n mét n¨m d ¬ng lÞch nhng kh«ng ®îc vît
qu¸ 15 th¸ng. Trêng hîp nµy doanh nghiÖp ph¶i nªu râ trong phÇn “VII -
Nh÷ng th«ng tin kh¸c” cña B¶n thuyÕt minh b¸o c¸o tµi chÝnh:
+ Lý do ph¶i thay ®æi ngµy kÕt thóc kú kÕ to¸n n¨m;
68


+ C¸c th«ng tin so s¸nh: “Sè ®Çu n¨m”, “N¨m tr íc” nh»m ®Ó so s¸nh ®îc
tr×nh bµy trong B¶ng c©n ®èi kÕ to¸n, B¸o c¸o kÕt qña ho¹t ®éng kinh doanh,
B¸o c¸o lu chuyÓn tiÒn tÖ vµ B¶n thuyÕt minh B¸o c¸o tµi chÝnh cã liªn quan,
trong trêng hîp nµy ph¶i ®îc ®iÒu chØnh cho phï hîp víi kú b¸o c¸o cña niªn
®é b¸o c¸o th× míi cã gi¸ trÞ so s¸nh. NÕu kh«ng thÓ ®iÒu chØnh sè liÖu n¨m
tríc th× kh«ng thÓ so s¸nh víi sè liÖu cña niªn ®é b¸o c¸o.
2- Híng dÉn lËp vµ tr×nh bµy b¸o c¸o tµi chÝnh
2.1- Nh÷ng th«ng tin chung vÒ doanh nghiÖp
Trong b¸o c¸o tµi chÝnh, doanh nghiÖp ph¶i tr×nh bµy c¸c th«ng tin
chung sau ®©y:
a) Tªn vµ ®Þa chØ cña doanh nghiÖp b¸o c¸o;
b) Nªu râ b¸o c¸o tµi chÝnh nµy lµ b¸o c¸o tµi chÝnh riªng cña doanh
nghiÖp hay b¸o c¸o tµi chÝnh hîp nhÊt cña tËp ®oµn;
c) Ngµy kÕt thóc niªn ®é kÕ to¸n hoÆc kú b¸o c¸o tïy theo tõng b¸o c¸o
tµi chÝnh;
d) Ngµy lËp b¸o c¸o tµi chÝnh;
®) §¬n vÞ tiÒn tÖ dïng ®Ó lËp b¸o c¸o tµi chÝnh.
2.2- LËp vµ tr×nh bµy B¶ng c©n ®èi kÕ to¸n
2.2.1- Nguyªn t¾c lËp vµ tr×nh bµy B¶ng c©n ®èi kÕ to¸n
Theo quy ®Þnh t¹i ChuÈn mùc sè 21 “ Tr×nh bµy b¸o c¸o tµi chÝnh” tõ
®o¹n 15 ®Õn ®o¹n 32, khi lËp vµ tr×nh bµy B¶ng c©n ®èi kÕ to¸n ph¶i tu©n
thñ c¸c nguyªn t¾c chung vÒ lËp vµ tr×nh bµy b¸o c¸o tµi chÝnh, nh ng kh«ng
®îc ¸p dông “Nguyªn t¾c bï trõ”.
Ngoµi ra, trªn B¶ng c©n ®èi kÕ to¸n, c¸c kho¶n môc tµi s¶n vµ nî ph¶i tr¶
ph¶i ®îc tr×nh bµy riªng biÖt thµnh ng¾n h¹n vµ dµi h¹n, tuú theo thêi h¹n cña
chu kú kinh doanh b×nh thêng cña doanh nghiÖp, cô thÓ nh sau:
a) §èi víi doanh nghiÖp cã chu kú kinh doanh b×nh th êng trong vßng 12
th¸ng, th× tµi s¶n vµ nî ph¶i tr¶ ®îc ph©n thµnh ng¾n h¹n vµ dµi h¹n theo
®iÒu kiÖn sau:
+ Tµi s¶n vµ Nî ph¶i tr¶ ® îc thu håi hay thanh to¸n trong vßng 12 th¸ng tíi
kÓ tõ ngµy kÕt thóc kú kÕ to¸n n¨m, ®îc xÕp vµo lo¹i ng¾n h¹n;
+ Tµi s¶n vµ Nî ph¶i tr¶ ®îc thu håi hay thanh to¸n sau 12 th¸ng tíi kÓ tõ
ngµy kÕt thóc kú kÕ to¸n n¨m, ®îc xÕp vµo lo¹i dµi h¹n.
b) §èi víi doanh nghiÖp cã chu kú kinh doanh b×nh th êng dµi h¬n 12
th¸ng, th× tµi s¶n vµ nî ph¶i tr¶ ®îc ph©n thµnh ng¾n h¹n vµ dµi h¹n theo
®iÒu kiÖn sau:
+ Tµi s¶n vµ Nî ph¶i tr¶ ®îc thu håi hay thanh to¸n trong vßng mét chu
kú kinh doanh b×nh thêng, ®îc xÕp vµo lo¹i ng¾n h¹n;
+ Tµi s¶n vµ Nî ph¶i tr¶ ®îc thu håi hay thanh to¸n trong thêi gian dµi
h¬n mét chu kú kinh doanh b×nh thêng, ®îc xÕp vµo lo¹i dµi h¹n.
69


c) §èi víi c¸c doanh nghiÖp do tÝnh chÊt ho¹t ®éng kh«ng thÓ dùa vµo
chu kú kinh doanh ®Ó ph©n biÖt gi÷a ng¾n h¹n vµ dµi h¹n, th× c¸c tµi s¶n vµ
nî ph¶i tr¶ ®îc tr×nh bµy theo tÝnh thanh kho¶n gi¶m dÇn.
2.2.2- KÕt cÊu vµ néi dung B¶ng c©n ®èi kÕ to¸n
C¨n cø vµo c¸c nguyªn t¾c tr×nh bµy nªu trªn, B¶ng c©n ®èi kÕ to¸n
gåm tèi thiÓu c¸c kho¶n môc chñ yÕu vµ ® îc s¾p xÕp theo kÕt cÊu qui ®Þnh
t¹i MÉu sè B01-DN kÌm theo Th«ng t nµy.


BiÓu sè 07


§¬n vÞ b¸o MÉu sè B 01-DN
c¸o:..... Ban hµnh theo Q§ sè 167/2000/Q§-BTC ngµy
§Þa 25/10/2000
chØ:................. vµ söa ®æi, bæ sung theo Th«ng t sè 23/2005/TT-BTC
ngµy 30/03/2005 cña Bé trëng BTC


B¶NG C¢N §èI KÕ TO¸N
T¹i ngµy... th¸ng... n¨m...(*)
§¬n vÞ tÝnh:.............



Tµi s¶n M· ThuyÕ Sè Sè
sè t minh cuèi ®Çu
n¨m n¨m
1 2 3 4 5
A. Tµi s¶n ng¾n h¹n 100
(100)=110+120+130+140+150
I. TiÒn vµ c¸c kho¶n t¬ng ®¬ng tiÒn 110
1.TiÒn 111 1
2. C¸c kho¶n t¬ng ®¬ng tiÒn 112 1
II. C¸c kho¶n ®Çu t tµi chÝnh ng¾n h¹n 120
1. §Çu t ng¾n h¹n 121 11
2. Dù phßng gi¶m gi¸ chøng kho¸n ®Çu t ng¾n 129 (...) (...)
h¹n (*)
III. C¸c kho¶n ph¶i thu 130
1. Ph¶i thu kh¸ch hµng 131 2
2. Tr¶ tríc cho ngêi b¸n 132
3. Ph¶i thu néi bé 133 2
4. Ph¶i thu theo tiÕn ®é kÕ ho¹ch hîp ®ång 134
x©y dùng
5. C¸c kho¶n ph¶i thu kh¸c 138 2
6. Dù phßng c¸c kho¶n ph¶i thu khã ®ßi (*) 139 2 (…) (…)
IV. Hµng tån kho 140
70


1. Hµng tån kho 141 3
2. Dù phßng gi¶m gi¸ hµng tån kho (*) 149 (…) (…)
V. Tµi s¶n ng¾n h¹n kh¸c 150
1. Chi phÝ tr¶ tríc ng¾n h¹n 151
2. C¸c kho¶n thuÕ ph¶i thu 152 4
3. Tµi s¶n ng¾n h¹n kh¸c 158
B. Tµi s¶n dµi h¹n (200 = 210 + 220 + 240 +
250 + 260) 200
I. C¸c kho¶n ph¶i thu dµi h¹n 210
1. Ph¶i thu dµi h¹n cña kh¸ch hµng 211 5
2. Ph¶i thu néi bé dµi h¹n 212
3. Ph¶i thu dµi h¹n kh¸c 213
4. Dù phßng ph¶i thu dµi h¹n khã ®ßi (*) 219 (...) (...)
II. Tµi s¶n cè ®Þnh 220
1. Tµi s¶n cè ®Þnh h÷u h×nh 221 6
- Nguyªn gi¸ 222
- Gi¸ trÞ hao mßn luü kÕ (*) 223 (…) (…)
2. Tµi s¶n cè ®Þnh thuª tµi chÝnh 224 7
- Nguyªn gi¸ 225
- Gi¸ trÞ hao mßn luü kÕ (*) 226 (…) (…)
3. Tµi s¶n cè ®Þnh v« h×nh 227 8
- Nguyªn gi¸ 228
- Gi¸ trÞ hao mßn luü kÕ (*) 229 (…) (…)
4. Chi phÝ x©y dùng c¬ b¶n dë dang 230 9
III. BÊt ®éng s¶n ®Çu t 240 10
- Nguyªn gi¸ 241
- Gi¸ trÞ hao mßn luü kÕ (*) 242 (…) (…)
IV. C¸c kho¶n ®Çu t tµi chÝnh dµi h¹n 250 11
1. §Çu t vµo c«ng ty con 251
2. §Çu t vµo c«ng ty liªn kÕt, liªn doanh 252
3. §Çu t dµi h¹n kh¸c 258
4. Dù phßng gi¶m gi¸ chøng kho¸n ®Çu t dµi 259 (…) (…)
h¹n (*)
V. Tµi s¶n dµi h¹n kh¸c 260
1. Chi phÝ tr¶ tríc dµi h¹n 261 12
2. Tµi s¶n thuÕ thu nhËp ho·n l¹i 262 13
3. Tµi s¶n dµi h¹n kh¸c 268
Tæng céng tµi s¶n (270 = 100 + 200) 270

1 3 2 4 5
Nguån vèn
A. Nî ph¶i tr¶ (300 = 310 + 320) 300
I. Nî ng¾n h¹n 310
1. Vay vµ nî ng¾n h¹n 311 14
2. Ph¶i tr¶ ngêi b¸n 312 15
3. Ngêi mua tr¶ tiÒn tríc 313 15
4. ThuÕ vµ c¸c kho¶n ph¶i nép Nhµ níc 314 16
5. Ph¶i tr¶ c«ng nh©n viªn 315
71


6. Chi phÝ ph¶i tr¶ 316 17
7. Ph¶i tr¶ néi bé 317
8. Ph¶i tr¶ theo tiÕn ®é kÕ ho¹ch hîp ®ång 318
x©y dùng
9. C¸c kho¶n ph¶i tr¶, ph¶i nép kh¸c 319 18
II. Nî dµi h¹n 320
1. Ph¶i tr¶ dµi h¹n ngêi b¸n 321
2. Ph¶i tr¶ dµi h¹n néi bé 322 19
3. Ph¶i tr¶ dµi h¹n kh¸c 323
4. Vay vµ nî dµi h¹n 324 20
5. ThuÕ thu nhËp ho·n l¹i ph¶i tr¶ 325 13
B. VèN CHñ Së H÷U (400 = 410 + 420) 400
I. Vèn chñ së h÷u 410
1. Vèn ®Çu t cña chñ së h÷u 411 21
2. ThÆng d vèn cæ phÇn 412
3. Cæ phiÕu ng©n quü 413 (...) (...)
4. Chªnh lÖch ®¸nh gi¸ l¹i tµi s¶n 414
5. Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i 415
6. Quü ®Çu t ph¸t triÓn 416 21
7. Quü dù phßng tµi chÝnh 417 21
8. Quü kh¸c thuéc vèn chñ së h÷u 418 21
9. Lîi nhuËn cha ph©n phèi 419
II. Nguån kinh phÝ vµ quü kh¸c 420
1. Quü khen thëng, phóc lîi 421
2. Nguån kinh phÝ 422 22
3. Nguån kinh phÝ ®· h×nh thµnh TSC§ 423
Tæng céng nguån vèn (430 = 300 + 400) 430


C ¸ C C H Ø T I ª U N G O µ I B¶ N G C © N ® è I K Õ T O ¸ N


ChØ tiªu ThuyÕt Sè cuèi Sè ®Çu
minh n¨m n¨m
1. Tµi s¶n thuª ngoµi 23
2. VËt t, hµng hãa nhËn gi÷ hé, nhËn gia
c«ng
3. Hµng hãa nhËn b¸n hé, nhËn ký göi
4. Nî khã ®ßi ®· xö lý
5. Ngo¹i tÖ c¸c lo¹i
6. Dù to¸n chi ho¹t ®éng
7. Nguån vèn khÊu hao c¬ b¶n hiÖn cã

LËp, ngµy.... th¸ng.... n¨m...
Ngêi lËp biÓu KÕ to¸n trëng Gi¸m ®èc
(Ký, hä tªn) (Ký, hä tªn) (Ký, hä tªn)
72


Ghi chó: (1) Nh÷ng chØ tiªu kh«ng cã sè liÖu cã thÓ kh«ng ph¶i tr×nh
bµy nhng kh«ng ®îc ®¸nh l¹i sè thø tù chØ tiªu vµ “M· sè”.
(2) Sè liÖu trong c¸c chØ tiªu cã dÊu (*) ® îc ghi b»ng sè ©m díi h×nh
thøc ghi trong ngoÆc ®¬n (.....).
(*) §èi víi B¶ng c©n ®èi kÕ to¸n quý th× cét “Sè cuèi n¨m” ® îc chuyÓn
thµnh cét “Sè cuèi quý” cét “Sè ®Çu n¨m” kh«ng thay ®æi.
2.2.3- Néi dung vµ ph¬ng ph¸p lËp mét sè chØ tiªu bæ sung vµ söa ®æi
trong B¶ng c©n ®èi kÕ to¸n


PhÇn: TµI S¶N


A- TµI S¶N NG¾N H¹N (M· sè 100)
Tµi s¶n ng¾n h¹n lµ tiÒn, c¸c kho¶n t ¬ng ®¬ng tiÒn vµ c¸c tµi s¶n kh¸c
cã thÓ chuyÓn ®æi thµnh tiÒn, hoÆc cã thÓ b¸n hay sö dông trong vßng mét
n¨m hoÆc mét chu kú kinh doanh b×nh thêng cña doanh nghiÖp.
Tµi s¶n ng¾n h¹n ph¶n ¸nh tæng gi¸ trÞ tiÒn, c¸c kho¶n t ¬ng ®¬ng tiÒn
vµ c¸c tµi s¶n ng¾n h¹n kh¸c cã ®Õn thêi ®iÓm b¸o c¸o, gåm: TiÒn, c¸c kho¶n
t¬ng ®¬ng tiÒn, c¸c kho¶n ®Çu t tµi chÝnh ng¾n h¹n, c¸c kho¶n ph¶i thu,
hµng tån kho vµ tµi s¶n ng¾n h¹n kh¸c.
M· sè 100 = M· sè 110 + M· sè 120 + M· sè 130 + M· sè 140 + M· sè 150
I. TiÒn vµ c¸c kho¶n t¬ng ®¬ng tiÒn ( M· sè 110)
ChØ tiªu nµy ph¶n ¸nh tæng hîp toµn bé sè tiÒn hiÖn cã cña doanh
nghiÖp t¹i thêi ®iÓm b¸o c¸o, gåm: tiÒn mÆt, tiÒn göi ng©n hµng, tiÒn ®ang
chuyÓn vµ c¸c kho¶n t¬ng ®¬ng tiÒn.
M· sè 110 = M· sè 111 + M· sè 112
1- TiÒn ( M· sè 111):
Lµ chØ tiªu tæng hîp ph¶n ¸nh toµn bé sè tiÒn hiÖn cã cña doanh
nghiÖp t¹i thêi ®iÓm b¸o c¸o, gåm tiÒn mÆt, tiÒn göi ng©n hµng vµ tiÒn
®ang chuyÓn.
Sè liÖu ®Ó ghi vµo chØ tiªu “ TiÒn” lµ tæng sè d Nî cña c¸c Tµi kho¶n
111 “TiÒn mÆt”, 112 “TiÒn göi ng©n hµng” vµ 113 “TiÒn ®ang chuyÓn”
trªn Sæ C¸i.
2- C¸c kho¶n t¬ng ®¬ng tiÒn (M· sè 112):
ChØ tiªu nµy ph¶n ¸nh c¸c kho¶n ®Çu t ng¾n h¹n cã thêi h¹n thu håi
hoÆc ®¸o h¹n kh«ng qu¸ 3 th¸ng cã kh¶ n¨ng chuyÓn ®æi dÔ dµng thµnh mét
lîng tiÒn x¸c ®Þnh vµ kh«ng cã nhiÒu rñi ro trong chuyÓn ®æi thµnh tiÒn kÓ
tõ ngµy mua kho¶n ®Çu t ®ã t¹i thêi ®iÓm b¸o c¸o.
Sè liÖu ®Ó ghi vµo chØ tiªu nµy lµ chi tiÕt sè d Nî cuèi kú kÕ to¸n cña
Tµi kho¶n 121 “§Çu t chøng kho¸n ng¾n h¹n” trªn Sæ C¸i, gåm: chi tiÕt kú
phiÕu ng©n hµng, tÝn phiÕu kho b¹c... cã thêi h¹n thu håi hoÆc ®¸o h¹n
kh«ng qu¸ 3 th¸ng kÓ tõ ngµy mua.
73


II- C¸c kho¶n ®Çu t tµi chÝnh ng¾n h¹n (M· sè 120)
Lµ chØ tiªu tæng hîp ph¶n ¸nh tæng gi¸ trÞ cña c¸c kho¶n ®Çu t tµi
chÝnh ng¾n h¹n (sau khi ®· trõ ®i dù phßng gi¶m gi¸ chøng kho¸n ®Çu t
ng¾n h¹n), bao gåm ®Çu t chøng kho¸n ng¾n h¹n, cho vay ng¾n h¹n vµ ®Çu
t ng¾n h¹n kh¸c. C¸c kho¶n ®Çu t ng¾n h¹n ®îc ph¶n ¸nh trong môc nµy lµ
c¸c kho¶n ®Çu t cã thêi h¹n thu håi vèn díi 1 n¨m hoÆc trong mét chu kú kinh
doanh, kh«ng bao gåm c¸c kho¶n ®Çu t ng¾n h¹n cã thêi h¹n thu håi hoÆc
®¸o h¹n kh«ng qu¸ 3 th¸ng kÓ tõ ngµy mua kho¶n ®Çu t ®ã t¹i thêi ®iÓm b¸o
c¸o ®· ®îc tÝnh vµo chØ tiªu “C¸c kho¶n t¬ng ®¬ng tiÒn”.
M· sè 120 = M· sè 121+ M· sè 129
1- §Çu t ng¾n h¹n (M· sè 121):
Sè liÖu ®Ó ghi vµo chØ tiªu nµy lµ tæng sè d Nî cña c¸c Tµi kho¶n 121
“§Çu t chøng kho¸n ng¾n h¹n” vµ 128 “§Çu t ng¾n h¹n kh¸c” trªn Sæ C¸i sau
khi trõ ®i c¸c kho¶n ®Çu t ng¾n h¹n ®· ®îc tÝnh vµo chØ tiªu “C¸c kho¶n t ¬ng
®¬ng tiÒn”.
III- C¸c kho¶n ph¶i thu (M· sè 130)
Lµ chØ tiªu tæng hîp ph¶n ¸nh toµn bé gi¸ trÞ cña c¸c kho¶n ph¶i thu
kh¸ch hµng, kho¶n tr¶ tríc cho ngêi b¸n, ph¶i thu néi bé, ph¶i thu theo tiÕn ®é
kÕ ho¹ch hîp ®ång x©y dùng, vµ c¸c kho¶n ph¶i thu kh¸c t¹i thêi ®iÓm b¸o c¸o
cã thêi h¹n thu håi hoÆc thanh to¸n d íi 1 n¨m hoÆc trong mét chu kú kinh
doanh (sau khi trõ ®i dù phßng ph¶i thu khã ®ßi).
M· sè 130 = M· sè 131 + M· sè 132 + M· sè 133 + M· sè 134 + M· sè 138
+ M· sè 139.
1- C¸c kho¶n ph¶i thu kh¸c (M· sè 138):
ChØ tiªu nµy ph¶n ¸nh c¸c kho¶n ph¶i thu kh¸c tõ c¸c ®èi tùîng liªn quan,
c¸c kho¶n t¹m øng, c¸c kho¶n cÇm cè, ký c îc, ký quü ng¾n h¹n t¹i thêi ®iÓm
b¸o c¸o.
Sè liÖu ®Ó ghi vµo chØ tiªu“ C¸c kho¶n ph¶i thu kh¸c“ lµ tæng sè d Nî
cña c¸c Tµi kho¶n 138, 338, 141, 144, theo chi tiÕt tõng ®èi t îng ph¶i thu trªn
sæ kÕ to¸n chi tiÕt.
IV- Hµng tån kho (M· sè 140)
Lµ chØ tiªu tæng hîp ph¶n ¸nh toµn bé trÞ gi¸ hiÖn cã c¸c lo¹i hµng tån
kho dù tr÷ cho qu¸ tr×nh s¶n xuÊt, kinh doanh cña doanh nghiÖp (sau khi trõ
®i dù phßng gi¶m gi¸ hµng tån kho) ®Õn thêi ®iÓm b¸o c¸o.
M· sè 140 = M· sè 141 + M· sè 149.
1- Hµng tån kho (M· sè 141)
Sè liÖu ®Ó ghi vµo chØ tiªu “Hµng tån kho” lµ tæng sè d Nî cña c¸c Tµi
kho¶n 151 “Hµng mua ®ang ®i trªn ® êng”, 152 “Nguyªn liÖu, vËt liÖu”, 153
“C«ng cô, dông cô”, 154 “Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang”, 155 “Thµnh
phÈm”, 156 “Hµng hãa” vµ 157 “Hµng göi ®i b¸n” trªn Sæ C¸i.
V- Tµi s¶n ng¾n h¹n kh¸c (M· sè 150)
Lµ chØ tiªu tæng hîp ph¶n ¸nh tæng c¸c kho¶n chi phÝ tr¶ tr íc ng¾n h¹n,
c¸c kho¶n thuÕ ph¶i thu vµ tµi s¶n ng¾n h¹n kh¸c t¹i thêi ®iÓm b¸o c¸o.
74


M· sè 150 = M· sè 151 + M· sè 152 + M· sè 158
1- C¸c kho¶n thuÕ ph¶i thu (M· sè 152):
ChØ tiªu nµy ph¶n ¸nh c¸c kho¶n thuÕ GTGT cßn ® îc khÊu trõ vµ kho¶n
thuÕ nép thõa cho Nhµ níc t¹i thêi ®iÓm b¸o c¸o.
Sè liÖu ®Ó ghi vµo chØ tiªu “C¸c kho¶n thuÕ ph¶i thu” c¨n cø vµo sè d
Nî Tµi kho¶n 133 “ThuÕ gi¸ trÞ gi¸ t¨ng ® îc khÊu trõ” vµ chi tiÕt sè d Nî Tµi
kho¶n 333 “ThuÕ vµ c¸c kho¶n ph¶i nép Nhµ níc” trªn Sæ C¸i.
2- Tµi s¶n ng¾n h¹n kh¸c (M· sè 158)
ChØ tiªu nµy ph¶n ¸nh gi¸ trÞ tµi s¶n thiÕu chê xö lý vµ c¸c tµi s¶n ng¾n
h¹n kh¸c t¹i thêi ®iÓm b¸o c¸o.
Sè liÖu ®Ó ghi vµo chØ tiªu “Tµi s¶n ng¾n h¹n kh¸c” c¨n cø vµo sè d Nî
Tµi kho¶n 1381 “Tµi s¶n thiÕu chê xö lý” trªn Sæ C¸i.
B- TµI S¶N DµI H¹N
ChØ tiªu nµy ph¶n ¸nh trÞ gi¸ c¸c lo¹i tµi s¶n kh«ng ® îc ph¶n ¸nh trong
chØ tiªu tµi s¶n ng¾n h¹n.
Tµi s¶n dµi h¹n ph¶n ¸nh tæng gi¸ trÞ c¸c kho¶n ph¶i thu dµi h¹n, tµi s¶n
cè ®Þnh, bÊt ®éng s¶n ®Çu t vµ c¸c tµi s¶n dµi h¹n kh¸c cã ®Õn thêi ®iÓm
b¸o c¸o, bao gåm: c¸c kho¶n ph¶i thu dµi h¹n, tµi s¶n cè ®Þnh, bÊt ®éng s¶n
®Çu t, c¸c kho¶n ®Çu t tµi chÝnh dµi h¹n vµ tµi s¶n dµi h¹n kh¸c.
M· sè 200 = M· sè 210 + M· sè 220 + M· sè 240 + M· sè 250 + M· sè 260
I- C¸c kho¶n ph¶i thu dµi h¹n (M· sè 210)
Lµ chØ tiªu tæng hîp ph¶n ¸nh toµn bé gi¸ trÞ cña c¸c kho¶n ph¶i thu dµi
h¹n cña kh¸ch hµng, ph¶i thu néi bé dµi h¹n, vµ c¸c kho¶n ph¶i thu dµi h¹n kh¸c
t¹i thêi ®iÓm b¸o c¸o cã thêi h¹n thu håi hoÆc thanh to¸n trªn 1 n¨m (sau khi
trõ ®i dù phßng ph¶i thu khã ®ßi).
1- Ph¶i thu dµi h¹n cña kh¸ch hµng (M· sè 211):
Ph¶n ¸nh sè tiÒn cßn ph¶i thu cña kh¸ch hµng ® îc xÕp vµo lo¹i tµi s¶n
dµi h¹n t¹i thêi ®iÓm b¸o c¸o.
Sè liÖu ®Ó ghi vµo chØ tiªu “Ph¶i thu dµi h¹n cña kh¸ch hµng”c¨n cø vµo
chi tiÕt sè d Nî cña Tµi kho¶n 131 “Ph¶i thu cña kh¸ch hµng”, më chi tiÕt theo
tõng kh¸ch hµng ®èi víi c¸c kho¶n ph¶i thu cña kh¸ch hµng ® îc xÕp vµo lo¹i tµi
s¶n dµi h¹n.
2- Ph¶i thu néi bé dµi h¹n (M· sè 212):
Ph¶n ¸nh sè vèn kinh doanh ®· giao cho c¸c ®¬n vÞ trùc thuéc vµ c¸c
kho¶n ph¶i thu néi bé dµi h¹n kh¸c.
Sè liÖu ®Ó ghi vµo chØ tiªu “Ph¶i thu néi bé dµi h¹n kh¸c” lµ sè d Nî cña
Tµi kho¶n 1361 “Vèn kinh doanh ë c¸c ®¬n vÞ trùc thuéc” trªn Sæ C¸i vµ chi
tiÕt sè d Nî cña Tµi kho¶n 1368 “Ph¶i thu néi bé kh¸c” ®èi víi c¸c kho¶n ph¶i
thu néi bé ®îc xÕp vµo lo¹i tµi s¶n dµi h¹n.
3- Ph¶i thu dµi h¹n kh¸c (M· sè 213):
75


Ph¶n ¸nh c¸c kho¶n ph¶i thu kh¸c tõ c¸c ®èi t îng cã liªn quan ®îc xÕp
vµo lo¹i tµi s¶n dµi h¹n, vµ c¸c kho¶n ký quü, ký cîc dµi h¹n.
Sè liÖu ®Ó ghi vµo chØ tiªu “C¸c kho¶n ph¶i thu dµi h¹n kh¸c” lµ chi tiÕt
sè d Nî cña c¸c Tµi kho¶n 138, 338, 244, trªn Sæ C¸i.
II- Tµi s¶n cè ®Þnh (M· sè 220)
Lµ chØ tiªu tæng hîp ph¶n ¸nh toµn bé gi¸ trÞ cßn l¹i ( nguyªn gi¸ trõ ®i
gi¸ trÞ hao mßn lòy kÕ ) cña c¸c lo¹i tµi s¶n cè ®Þnh vµ bÊt ®éng s¶n ®Çu t
t¹i thêi ®iÓm b¸o c¸o.
M· sè 220 = M· sè 221+ M· sè 224+ M· sè 227+ M· sè 230
1- Chi phÝ x©y dùng c¬ b¶n dë dang (M· sè 230)
Ph¶n ¸nh toµn bé gi¸ trÞ tµi s¶n cè ®Þnh ®ang mua s¾m, chi phÝ ®Çu
t x©y dùng, chi phÝ söa ch÷a lín TSC§ dë dang hoÆc ®· hoµn thµnh nh ng
cha bµn giao hoÆc ®a vµo sö dông.
Sè liÖu ®Ó ghi vµo chØ tiªu “Chi phÝ x©y dùng c¬ b¶n dë dang” lµ sè d
Nî cña Tµi kho¶n 241 “X©y dùng c¬ b¶n dë dang” trªn Sæ C¸i.
III- BÊt ®éng s¶n ®Çu t (M· sè 240)
Lµ chØ tiªu tæng hîp ph¶n ¸nh toµn bé gi¸ trÞ cßn l¹i cña c¸c lo¹i bÊt
®éng s¶n ®Çu t t¹i thêi ®iÓm b¸o c¸o.
M· sè 240 = M· sè 241 – M· sè 242
1.1- Nguyªn gi¸ (M· sè 241)
Ph¶n ¸nh toµn bé nguyªn gi¸ cña c¸c lo¹i bÊt ®éng s¶n ®Çu t t¹i thêi
®iÓm b¸o c¸o.
Sè liÖu ®Ó ph¶n ¸nh vµo chØ tiªu nµy lµ sè d Nî cña Tµi kho¶n 217 “BÊt
®éng s¶n ®Çu t”, trªn Sæ C¸i.
1.2- Gi¸ trÞ hao mßn luü kÕ (M· sè 242)
Ph¶n ¸nh toµn bé gi¸ trÞ ®· hao mßn lòy kÕ cña c¸c lo¹i bÊt ®éng s¶n
®Çu t t¹i thêi ®iÓm b¸o c¸o. Sè liÖu ®Ó ghi vµo chØ tiªu nµy ® îc ghi b»ng sè
©m díi h×nh thøc ghi trong ngoÆc ®¬n: (...).
Sè liÖu ®Ó ghi vµo chØ tiªu “Gi¸ trÞ hao mßn luü kÕ” lµ sè d Cã cña Tµi
kho¶n 2147 “Hao mßn bÊt ®éng s¶n ®Çu t” trªn Sæ C¸i.


IV- C¸c kho¶n ®Çu t tµi chÝnh dµi h¹n (M· sè 250)
Lµ chØ tiªu tæng hîp ph¶n ¸nh tæng gi¸ trÞ c¸c kho¶n ®Çu t tµi chÝnh
dµi h¹n t¹i thêi ®iÓm b¸o c¸o nh : ®Çu t vµo c«ng ty con, ®Çu t vµo c«ng ty liªn
kÕt, liªn doanh, ®Çu t dµi h¹n kh¸c...
M· sè 250 = M· sè 251+ M· sè 252+ M· sè 258+ M· sè 259
1- §Çu t vµo c«ng ty con (M· sè 251)
Ph¶n ¸nh gi¸ trÞ c¸c kho¶n ®Çu t vµo c«ng ty con t¹i thêi ®iÓm b¸o c¸o.
Sè liÖu ®Ó ghi vµo chØ tiªu “§Çu t vµo c«ng ty con” lµ sè d Nî cña Tµi
kho¶n 221“ §Çu t vµo c«ng ty con” trªn Sæ C¸i.
76


2- §Çu t vµo c«ng ty liªn kÕt, liªn doanh (M· sè 252)
Lµ chØ tiªu tæng hîp ph¶n ¸nh gi¸ trÞ kho¶n ®Çu t vµo c«ng ty liªn kÕt
vµ vèn gãp liªn doanh d íi h×nh thøc thµnh lËp c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm
so¸t t¹i thêi ®iÓm b¸o c¸o.
Sè liÖu ®Ó ghi vµo chØ tiªu “§Çu t vµo c«ng ty liªn kÕt, liªn doanh” lµ
tæng sè d Nî cña c¸c Tµi kho¶n 223 “§Çu t vµo c«ng ty liªn kÕt”, vµ 222 “Vèn
gãp liªn doanh”, trªn Sæ C¸i.
V- Tµi s¶n dµi h¹n kh¸c (M· sè 260)
Lµ chØ tiªu tæng hîp ph¶n ¸nh tæng sè chi phÝ tr¶ tr íc dµi h¹n nhng cha
ph©n bæ vµo chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh ®Õn cuèi kú b¸o c¸o, tµi s¶n thuÕ
thu nhËp ho·n l¹i, vµ tµi s¶n dµi h¹n kh¸c, t¹i thêi ®iÓm b¸o c¸o.
M· sè 260 = M· sè 261+ M· sè 262+ M· sè 268
1- Tµi s¶n thuÕ thu nhËp ho·n l¹i (M· sè 262):
Néi dung vµ ph¬ng ph¸p lËp chØ tiªu nµy ®îc thùc hiÖn theo chuÈn mùc
kÕ to¸n vµ híng dÉn kÕ to¸n thùc hiÖn chuÈn mùc kÕ to¸n sè 17 “ThuÕ thu
nhËp doanh nghiÖp”.
2- Tµi s¶n dµi h¹n kh¸c (M· sè 268):
Ph¶n ¸nh gi¸ trÞ c¸c tµi s¶n dµi h¹n kh¸c ngoµi c¸c tµi s¶n dµi h¹n ®· nªu
trªn.


PhÇn- NGUåN VèN


A- Nî PH¶I TR¶ (M· sè 300)
M· sè 300 = M· sè 310+ M· sè 320
I- Nî ng¾n h¹n (M· sè 310)
Lµ chØ tiªu tæng hîp ph¶n ¸nh tæng gi¸ trÞ c¸c kho¶n nî cßn ph¶i tr¶ cã
thêi h¹n thanh to¸n d íi mét n¨m hoÆc díi mét chu kú kinh doanh, vµ gi¸ trÞ c¸c
kho¶n chi phÝ ph¶i tr¶, tµi s¶n thõa chê xö lý, c¸c kho¶n nhËn ký quü, ký c îc
dµi h¹n t¹i thêi ®iÓm b¸o c¸o.
M· sè 310= M· sè 311+ M· sè 312+ M· sè 313+ M· sè 314+ M· sè 315+
M· sè 316+ M· sè 317+ M· sè 318+ M· sè 319


1- C¸c kho¶n ph¶i tr¶, ph¶i nép kh¸c (M· sè 319)
Ph¶n ¸nh c¸c kho¶n ph¶i tr¶, ph¶i nép ng¾n h¹n kh¸c ngoµi c¸c kho¶n nî
ph¶i tr¶ ®· ®îc ph¶n ¸nh trong c¸c chØ tiªu tr íc ®ã, bao gåm c¸c kho¶n nhËn
ký quü, ký cîc dµi h¹n vµ quü qu¶n lý cña cÊp trªn.
Sè liÖu ®Ó ghi vµo chØ tiªu “C¸c kho¶n ph¶i tr¶, ph¶i nép kh¸c” lµ tæng
sè d Cã cña c¸c Tµi kho¶n 338 “Ph¶i tr¶, ph¶i nép kh¸c”, Tµi kho¶n 138 “Ph¶i
thu kh¸c”, Tµi kho¶n 344 “NhËn ký quü, ký cîc dµi h¹n”, Tµi kho¶n 451 “Quü
qu¶n lý cña cÊp trªn” trªn Sæ C¸i (kh«ng bao gåm c¸c kho¶n ph¶i tr¶, ph¶i nép
kh¸c ®îc xÕp vµo lo¹i nî ph¶i tr¶ dµi h¹n).
77


II- Nî dµi h¹n (M· sè 320)
Lµ chØ tiªu tæng hîp ph¶n ¸nh tæng gi¸ trÞ c¸c kho¶n nî dµi h¹n cña
doanh nghiÖp bao gåm nh÷ng kho¶n nî cã thêi h¹n thanh to¸n trªn mét n¨m
hoÆc trªn mét chu kú kinh doanh, kho¶n ph¶i tr¶ ng êi b¸n, ph¶i tr¶ néi bé, c¸c
kho¶n ph¶i tr¶ dµi h¹n kh¸c, vay vµ nî dµi h¹n vµ thuÕ thu nhËp ho·n l¹i ph¶i
tr¶ t¹i thêi ®iÓm b¸o c¸o.
M· sè 320= M· sè 321+ M· sè 322+ m· sè 323+ M· sè 324+ M· sè 325
1- Ph¶i tr¶ dµi h¹n ngêi b¸n (M· sè 321):
Ph¶n ¸nh sè tiÒn ph¶i tr¶ cho ng êi b¸n ®îc xÕp vµo lo¹i nî dµi h¹n t¹i thêi
®iÓm b¸o c¸o.
Sè liÖu ®Ó ghi vµo chØ tiªu “Ph¶i tr¶ dµi h¹n ng êi b¸n” c¨n cø vµo chi
tiÕt sè d Cã cña Tµi kho¶n 331 “Ph¶i tr¶ cho ngêi b¸n”, më theo tõng ngêi b¸n
®èi víi c¸c kho¶n ph¶i tr¶ cho ngêi b¸n ®îc xÕp vµo lo¹i nî dµi h¹n.
2- Ph¶i tr¶ dµi h¹n néi bé ( M· sè 322):
Ph¶n ¸nh c¸c kho¶n nî ph¶i tr¶ dµi h¹n néi bé, bao gåm c¸c kho¶n vèn ®·
nhËn, ®· vay cña ®¬n vÞ chÝnh vµ c¸c kho¶n vay nî lÉn nhau gi÷a c¸c ®¬n
vÞ trùc thuéc trong doanh nghiÖp.
Sè liÖu ®Ó ghi vµo chØ tiªu “Ph¶i tr¶ néi bé dµi h¹n” c¨n cø vµo chi tiÕt
sè d Cã cña Tµi kho¶n 336 “Ph¶i tr¶ néi bé” ®èi víi c¸c kho¶n ph¶i tr¶ néi bé
®îc xÕp vµo lo¹i Nî dµi h¹n.
3- ThuÕ thu nhËp ho·n l¹i ph¶i tr¶ (M· sè 325);
Néi dung vµ ph¬ng ph¸p lËp chØ tiªu nµy ®ù¬c thùc hiÖn theo chuÈn
mùc kÕ to¸n vµ híng dÉn kÕ to¸n thùc hiÖn chuÈn mùc kÕ to¸n sè 17 “ThuÕ
thu nhËp doanh nghiÖp”.
B- VèN CHñ Së H÷U (M· sè 400)
M· sè 400= M· sè 410+ M· sè 420
I- Vèn chñ së h÷u (M· sè 410)
M· sè 410 = M· sè 411+ M· sè 412+ M· sè 413+ M· sè 414+ M· sè 415 +
M· sè 416 +M· sè 417 +M· Sè 418 +M· Sè 419
1- Vèn ®Çu t cña chñ së h÷u (M· sè 411)
Lµ chØ tiªu ph¶n ¸nh toµn bé vèn ®Çu t (vèn gãp) cña chñ së h÷u vµo
doanh nghiÖp nh vèn ®Çu t cña Nhµ níc (®èi víi c«ng ty Nhµ níc); vèn gãp
cña c¸c cæ ®«ng (®èi víi c«ng ty cæ phÇn), vèn gãp cña c¸c bªn liªn doanh,
vèn gãp cña c¸c thµnh viªn hîp danh, vèn gãp cña thµnh viªn c«ng ty tr¸ch
nhiÖm h÷u h¹n, vèn ®Çu t cña chñ doanh nghiÖp t nh©n, ...
Sè liÖu ®Ó ghi vµo chØ tiªu “Vèn ®Çu t cña chñ së h÷u” lµ sè d cã cña
Tµi kho¶n 411 “Nguån vèn kinh doanh” trªn Sæ C¸i
2- ThÆng d vèn cæ phÇn (M· sè 412):
ChØ tiªu nµy ph¶n ¸nh tæng gi¸ trÞ chªnh lÖch gi÷a vèn gãp theo mÖnh
gi¸ cæ phiÕu víi gi¸ thùc tÕ ph¸t hµnh cæ phiÕu.
78


Sè liÖu ®Ó ghi vµo chØ tiªu “ThÆng d vèn cæ phÇn” lµ sè d Cã cña Tµi
kho¶n “ThÆng d vèn cæ phÇn”. NÕu tµi kho¶n nµy cã sè d Nî th× ®îc ghi
b»ng sè ©m díi h×nh thøc ghi trong ngoÆc ®¬n (...).
3- Cæ phiÕu ng©n quü (M· sè 413):
Lµ chØ tiªu ph¶n ¸nh gi¸ trÞ thùc tÕ mua l¹i sè cæ phiÕu do c«ng ty cæ
phÇn ph¸t hµnh sau ®ã ®îc mua l¹i bëi chÝnh c«ng ty cæ phÇn ®ã lµm cæ
phiÕu ng©n quü.
ChØ tiªu nµy ®îc ghi b»ng sè ©m díi h×nh thøc ghi trong ngoÆc ®¬n
(...).
Sè liÖu ®Ó ghi vµo chØ tiªu “Cæ phiÕu ng©n quü” lµ sè d Nî cña Tµi
kho¶n “Cæ phiªu ng©n quü” trªn Sæ C¸i.
4- Quü kh¸c thuéc vèn chñ së h÷u (M· sè 418)
Ph¶n ¸nh c¸c quü kh¸c thuéc vèn chñ së h÷u cña doanh nghiÖp ® îc
trÝch lËp tõ lîi nhuËn sau thuÕ (ngoµi quü dù phßng tµi chÝnh vµ quü ®Çu t
ph¸t triÓn) vµ quü hç trî vµ s¾p xÕp cæ phÇn hãa DNNN ë c¸c Tæng c«ng ty
Nhµ níc (nÕu cã).
II- Nguån kinh phÝ vµ quü kh¸c (M· sè 420)
Lµ chØ tiªu tæng hîp ph¶n ¸nh tæng gi¸ trÞ quü khen th ëng, phóc lîi;
tæng sè kinh phÝ sù nghiÖp ® îc cÊp ®Ó chi tiªu cho c¸c ho¹t ®éng ngoµi kinh
doanh sau khi trõ ®i c¸c kho¶n chi b»ng nguån kinh phÝ ® îc cÊp; nguån kinh
phÝ ®· h×nh thµnh TSC§, t¹i thêi ®iÓm b¸o c¸o.
M· sè 420 = M· sè 421 + M· sè 422 + M· sè 423
1- Nguån kinh phÝ (M· sè 422)
Ph¶n ¸nh nguån kinh phÝ sù nghiÖp ® îc cÊp nhng cha sö dông hÕt,
hoÆc sè chi sù nghiÖp lín h¬n nguån kinh phÝ sù nghiÖp.
Sè liÖu ®Ó ghi vµo chØ tiªu “Nguån kinh phÝ” c¨n cø vµo sè d Cã cña
Tµi kho¶n 461 “Nguån kinh phÝ sù nghiÖp” sau khi trõ ®i sè d Nî Tµi kho¶n
161 “Chi sù nghiÖp” trªn Sæ C¸i.
Trêng hîp “Chi sù nghiÖp” lín h¬n “Nguån kinh phÝ sù nghiÖp” th× chØ
tiªu nµy ®îc ghi b»ng sè ©m díi h×nh thøc ghi trong ngoÆc ®¬n (...).
2.3- LËp vµ tr×nh bµy B¸o c¸o kÕt qu¶ ho¹t ®éng kinh doanh
2.3.1- KÕt cÊu vµ néi dung B¸o c¸o kÕt qu¶ ho¹t ®éng kinh doanh
C¨n cø vµo c¸c qui ®Þnh cña ChuÈn mùc kÕ to¸n sè 21 “Tr×nh bµy B¸o
c¸o tµi chÝnh”, B¸o c¸o kÕt qu¶ ho¹t ®éng kinh doanh gåm tèi thiÓu c¸c kho¶n
môc chñ yÕu vµ ®îc s¾p xÕp theo kÕt cÊu qui ®Þnh t¹i MÉu sè B02- DN kÌm
theo Th«ng t nµy.
79


BiÓu sè 08


§¬n vÞ b¸o MÉu sè B 02-DN
c¸o:..... Ban hµnh theo Q§ sè 167/2000/Q§-BTC ngµy
§Þa 25/10/2000
chØ:................. vµ söa ®æi, bæ sung theo Th«ng t sè 23/2005/TT-BTC
ngµy 30/03/2005 cña Bé trëng BTC


B¸O C¸O KÕT QU¶ HO¹T §éNG KINH DOANH
N¨m....


§¬n vÞ tÝnh:............
ChØ tiªu M· ThuyÕ N¨m N¨m
sè t minh nay tríc
1 2 3 4 5
1. Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô 01 24
2. C¸c kho¶n gi¶m trõ 03 24
3. Doanh thu thuÇn vÒ b¸n hµng vµ cung cÊp 10 24
dÞch vô (10 = 01 - 03)
4. Gi¸ vèn hµng b¸n 11 25
5. Lîi nhuËn gép vÒ b¸n hµng vµ cung cÊp 20
dÞch vô (20 = 10 - 11)
6. Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh 21 24
7. Chi phÝ tµi chÝnh 22 26
- Trong ®ã: Chi phÝ l·i vay 23
8. Chi phÝ b¸n hµng 24
9. Chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp 25
10 Lîi nhuËn thuÇn tõ ho¹t ®éng kinh doanh 30
{30 = 20 + (21 - 22) - (24 + 25)}
11. Thu nhËp kh¸c 31
12. Chi phÝ kh¸c 32
13. Lîi nhuËn kh¸c (40 = 31 - 32) 40
14. Tæng lîi nhuËn kÕ to¸n tríc thuÕ 50
(50 = 30 + 40)
15. ThuÕ thu nhËp doanh nghiÖp 51 28
16. Lîi nhuËn sau thuÕ thu nhËp doanh 60 28
nghiÖp
(60 = 50 - 51)

LËp, ngµy.... th¸ng.... n¨m...
Ngêi lËp biÓu KÕ to¸n trëng Gi¸m ®èc
(Ký, hä tªn) (Ký, hä tªn) (Ký, hä tªn)
80


Ghi chó: Nh÷ng chØ tiªu kh«ng cã sè liÖu cã thÓ kh«ng ph¶i tr×nh bµy
nhng kh«ng ®îc ®¸nh l¹i sè thø tù chØ tiªu vµ “M· sè”.
2.3.2- Néi dung vµ ph¬ng ph¸p lËp B¸o c¸o kÕt qu¶ ho¹t ®éng kinh
doanh
Néi dung vµ ph¬ng ph¸p lËp c¸c chØ tiªu trong B¸o c¸o kÕt qu¶ ho¹t
®éng kinh doanh thùc hiÖn theo qui ®Þnh t¹i Th«ng t sè 89/2002/TT-BTC
ngµy 9/10/2002 “Híng dÉn kÕ to¸n thùc hiÖn 4 chuÈn mùc kÕ to¸n ban hµnh
kÌm theo QuyÕt ®Þnh sè 149/2001/Q§-BTC ngµy 31/12/2001 cña Bé Tµi
chÝnh”.
2.4- MÉu biÓu B¸o c¸o lu chuyÓn tiÒn tÖ
- MÉu biÓu, néi dung vµ ph ¬ng ph¸p lËp B¸o c¸o lu chuyÓn tiÒn tÖ ®îc
thùc hiÖn theo qui ®Þnh t¹i Th«ng t sè 105/2003/TT-BTC ngµy 4/11/2003 cña
Bé Tµi chÝnh “Híng dÉn kÕ to¸n thùc hiÖn 06 chuÈn mùc kÕ to¸n ban hµnh
kÌm theo QuyÕt ®Þnh sè 165/2002/Q§-BTC ngµy 31/12/2002 cña Bé Tµi
chÝnh”.
- Bæ sung vµo MÉu sè 03-DN “B¸o c¸o lu chuyÓn tiÒn tÖ” cét 3 “ThuyÕt
minh” nh»m ®¸nh dÊu dÉn ®Õn c¸c phÇn thuyÕt minh trong B¶n thuyÕt minh
b¸o c¸o tµi chÝnh.


BiÓu sè 09
§¬n vÞ b¸o MÉu sè B 03-DN
c¸o:..... Ban hµnh theo Q§ sè 167/2000/Q§-BTC ngµy
§Þa 25/10/2000
chØ:................. vµ söa ®æi, bæ sung theo Th«ng t sè 23/2005/TT-BTC
ngµy 30/03/2005 cña Bé trëng BTC


B¸O C¸O L¦U CHUYÓN TIÒN TÖ
(Theo ph¬ng ph¸p trùc tiÕp)
N¨m......
§¬n vÞ tÝnh: ...........
ChØ tiªu M· sè ThuyÕ N¨m N¨m
t minh nay tríc
1 2 3 4 5
I. Lu chuyÓn tiÒn tõ ho¹t ®éng kinh doanh
1. TiÒn thu tõ b¸n hµng, cung cÊp dÞch vô vµ doanh 01
thu kh¸c
2. TiÒn chi tr¶ cho ngêi cung cÊp hµng hãa vµ dÞch 02

3. TiÒn chi tr¶ cho ngêi lao ®éng 03
4. TiÒn chi tr¶ l·i vay 04
5. TiÒn chi nép thuÕ Thu nhËp doanh nghiÖp 05
6. TiÒn thu kh¸c tõ ho¹t ®éng kinh doanh 06
7. TiÒn chi kh¸c cho ho¹t ®éng kinh doanh 07
81


Lu chuyÓn tiÒn thuÇn tõ ho¹t ®éng kinh doanh 20
II. Lu chuyÓn tiÒn tõ ho¹t ®éng ®Çu t
1. TiÒn chi ®Ó mua s¾m, x©y dùng TSC§ vµ c¸c tµi 21 6,7,
s¶n dµi h¹n kh¸c 8,11
2. TiÒn thu tõ thanh lý, nhîng b¸n TSC§ vµ c¸c tµi s¶n 22
dµi h¹n kh¸c
3. TiÒn chi cho vay, mua c¸c c«ng cô nî cña ®¬n vÞ 23
kh¸c
4. TiÒn thu håi cho vay, b¸n l¹i c¸c c«ng cô nî cña 24
®¬n vÞ kh¸c
5. TiÒn chi ®Çu t gãp vèn vµo ®¬n vÞ kh¸c 25
6. TiÒn thu håi ®Çu t gãp vèn vµo ®¬n vÞ kh¸c 26
7. TiÒn thu l·i cho vay, cæ tøc vµ lîi nhuËn ® îc chia 27
Lu chuyÓn tiÒn thuÇn tõ ho¹t ®éng ®Çu t 30
III. Lu chuyÓn tiÒn tõ ho¹t ®éng tµi chÝnh
1. TiÒn thu tõ ph¸t hµnh cæ phiÕu, nhËn vèn gãp 31 21
cña chñ së h÷u
2. TiÒn chi tr¶ vèn gãp cho c¸c chñ së h÷u, mua l¹i 32 21
cæ phiÕu cña doanh nghiÖp ®· ph¸t hµnh
3. TiÒn vay ng¾n h¹n, dµi h¹n nhËn ®îc 33
4. TiÒn chi tr¶ nî gèc vay 34
5. TiÒn chi tr¶ nî thuª tµi chÝnh 35
6. Cæ tøc, lîi nhuËn ®· tr¶ cho chñ së h÷u 36 21
Lu chuyÓn tiÒn thuÇn tõ ho¹t ®éng tµi chÝnh 40
Lu chuyÓn tiÒn thuÇn trong kú (20+30+40) 50
TiÒn vµ t¬ng ®¬ng tiÒn ®Çu kú 60
¶nh hëng cña thay ®æi tû gi¸ hèi ®o¸i quy ®æi ngo¹i 61

TiÒn vµ t¬ng ®¬ng tiÒn cuèi kú (50+60+61) 70 29

LËp, ngµy.... th¸ng.... n¨m...
Ngêi lËp biÓu KÕ to¸n trëng Gi¸m ®èc
(Ký, hä tªn) (Ký, hä tªn) (Ký, hä tªn)


Ghi chó: Nh÷ng chØ tiªu kh«ng cã sè liÖu cã thÓ kh«ng ph¶i tr×nh bµy
nhng kh«ng ®îc ®¸nh l¹i sè thø tù chØ tiªu vµ “M· sè”.



BiÓu sè 10
§¬n vÞ b¸o MÉu sè B 03-DN
c¸o:..... Ban hµnh theo Q§ sè 167/2000/Q§-BTC ngµy
§Þa 25/10/2000
chØ:................. vµ söa ®æi, bæ sung theo Th«ng t sè 23/2005/TT-BTC
ngµy 30/03/2005 cña Bé trëng BTC
82

B¸O C¸O L¦U CHUYÓN TIÒN TÖ
(Theo ph¬ng ph¸p gi¸n tiÕp)
N¨m…..
§¬n vÞ tÝnh:...........
ChØ tiªu M· sè ThuyÕ N¨m N¨m tr-
t minh nay íc
1 2 3 4 5
I. Lu chuyÓn tiÒn tõ ho¹t ®éng kinh doanh
1. Lîi nhuËn tríc thuÕ 01
2. §iÒu chØnh cho c¸c kho¶n
- KhÊu hao TSC§ 02
- C¸c kho¶n dù phßng 03
- L·i, lç chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i cha thùc hiÖn 04
- L·i, lç tõ ho¹t ®éng ®Çu t 05
- Chi phÝ l·i vay 06
3. Lîi nhuËn tõ ho¹t ®éng kinh doanh tr íc thay 08
®æi vèn lu ®éng
- T¨ng gi¶m c¸c kho¶n ph¶i thu 09
- T¨ng gi¶m hµng tån kho 10
- T¨ng gi¶m c¸c kho¶n ph¶i tr¶ (kh«ng kÓ l·i vay 11
ph¶i tr¶, thuÕ thu nhËp ph¶i nép)
- T¨ng gi¶m chi phÝ tr¶ tríc 12
- TiÒn l·i vay ®· tr¶ 13
- ThuÕ thu nhËp doanh nghiÖp ®· nép 14
- TiÒn thu kh¸c tõ ho¹t ®éng kinh doanh 15
- TiÒn chi kh¸c tõ ho¹t ®éng kinh doanh 16
Lu chuyÓn tiÒn thuÇn tõ ho¹t ®éng kinh 20
doanh
II. Lu chuyÓn tiÒn tõ ho¹t ®éng ®Çu t
1.TiÒn chi ®Ó mua s¾m, x©y dùng TSC§ vµ c¸c 21 6,7,
tµi s¶n dµi h¹n kh¸c 8 ,11
2.TiÒn thu tõ thanh lý, nhîng b¸n TSC§ vµ c¸c tµi 22
s¶n dµi h¹n kh¸c
3.TiÒn chi cho vay, mua c¸c c«ng cô nî cña ®¬n 23
vÞ kh¸c
4.TiÒn thu håi cho vay, b¸n l¹i c¸c c«ng cô nî cña 24
®¬n vÞ kh¸c
5. TiÒn chi ®Çu t gãp vèn vµo ®¬n vÞ kh¸c 25
6. TiÒn thu håi ®Çu t gãp vèn vµo ®¬n vÞ kh¸c 26
7. TiÒn thu l·i cho vay, cæ tøc vµ lîi nhuËn ® îc 27
chia
Lu chuyÓn tiÒn thuÇn tõ ho¹t ®éng ®Çu t 30
III. Lu chuyÓn tiÒn tõ ho¹t ®éng tµi chÝnh
1.TiÒn thu tõ ph¸t hµnh cæ phiÕu, nhËn vèn gãp 31 21
cña chñ së h÷u
2.TiÒn chi tr¶ vèn gãp cho c¸c chñ së h÷u, mua l¹i 32 21
cæ phiÕu cña doanh nghiÖp ®· ph¸t hµnh
83


3. TiÒn vay ng¾n h¹n, dµi h¹n nhËn ®îc 33
4. TiÒn chi tr¶ nî gèc vay 34
5. TiÒn chi tr¶ nî thuª tµi chÝnh 35
6. Cæ tøc, lîi nhuËn ®· tr¶ cho chñ së h÷u 36 21
Lu chuyÓn tiÒn thuÇn tõ ho¹t ®éng tµi chÝnh 40
Lu chuyÓn tiÒn thuÇn trong kú (20+30+40) 50
TiÒn vµ t¬ng ®¬ng tiÒn ®Çu kú 60
¶nh hëng cña thay ®æi tû gi¸ hèi ®o¸i quy ®æi 61
ngo¹i tÖ
TiÒn vµ t¬ng ®¬ng tiÒn cuèi kú (50+60+61) 70 29

LËp, ngµy.... th¸ng.... n¨m...
Ngêi lËp biÓu KÕ to¸n trëng Gi¸m ®èc
(Ký, hä tªn) (Ký, hä tªn) (Ký, hä tªn)
Ghi chó: Nh÷ng chØ tiªu kh«ng cã sè liÖu cã thÓ kh«ng ph¶i tr×nh bµy
nhng kh«ng ®îc ®¸nh l¹i sè thø tù chØ tiªu vµ “M· sè”.
2.5- LËp vµ tr×nh bµy B¶n thuyÕt minh b¸o c¸o tµi chÝnh
2.5.1- KÕt cÊu vµ néi dung B¶n thuyÕt minh b¸o c¸o tµi chÝnh
C¨n cø vµo qui ®Þnh cña ChuÈn mùc kÕ to¸n sè 21 “Tr×nh bµy b¸o c¸o
tµi chÝnh”, tõ ®o¹n 63 ®Õn 74, B¶n thuyÕt minh b¸o c¸o tµi chÝnh cã kÕt cÊu
vµ néi dung qui ®Þnh t¹i MÉu sè B09-DN kÌm theo Th«ng t nµy.


BiÓu sè 11
§¬n vÞ b¸o MÉu sè B 09-DN
c¸o:..... Ban hµnh theo Q§ sè 167/2000/Q§-BTC ngµy
§Þa 25/10/2000
chØ:................. vµ söa ®æi, bæ sung theo Th«ng t sè 23/2005/TT-BTC
ngµy 30/03/2005 cña Bé trëng BTC


B¶N THUYÕT MINH B¸O C¸O TµI CHÝNH
N¨m....


I- §Æc ®iÓm ho¹t ®éng cña doanh nghiÖp
1- H×nh thøc së h÷u vèn
2- LÜnh vùc kinh doanh
3- Ngµnh nghÒ kinh doanh
II- Niªn ®é kÕ to¸n, ®¬n vÞ tiÒn tÖ sö dông trong kÕ to¸n
1- Niªn ®é kÕ to¸n (b¾t ®Çu tõ ngµy................ kÕt thóc vµo
ngµy...............).
2- §¬n vÞ tiÒn tÖ sö dông trong kÕ to¸n.
84


III- ChÕ ®é kÕ to¸n ¸p dông
1- ChÕ ®é kÕ to¸n ¸p dông
2- H×nh thøc kÕ to¸n ¸p dông
IV- Tuyªn bè vÒ viÖc tu©n thñ ChuÈn mùc kÕ to¸n vµ ChÕ ®é kÕ
to¸n ViÖt Nam
V- C¸c chÝnh s¸ch kÕ to¸n ¸p dông
1- Nguyªn t¾c x¸c ®Þnh c¸c kho¶n tiÒn: tiÒn mÆt, tiÒn göi ng©n hµng,
tiÒn ®ang chuyÓn gåm:
- Nguyªn t¾c x¸c ®Þnh c¸c kho¶n t¬ng ®¬ng tiÒn;
- Nguyªn t¾c vµ ph¬ng ph¸p chuyÓn ®æi c¸c ®ång tiÒn kh¸c ra ®ång
tiÒn sö dông trong kÕ to¸n.
2- ChÝnh s¸ch kÕ to¸n ®èi víi hµng tån kho:
- Nguyªn t¾c ®¸nh gi¸ hµng tån kho;
- Ph¬ng ph¸p x¸c ®Þnh gi¸ trÞ hµng tån kho cuèi kú;
- Ph¬ng ph¸p h¹ch to¸n hµng tån kho (kª khai th êng xuyªn hay kiÓm kª
®Þnh kú);
- LËp dù phßng gi¶m gi¸ hµng tån kho.
3- Nguyªn t¾c ghi nhËn c¸c kho¶n ph¶i thu th¬ng m¹i vµ ph¶i thu kh¸c:
- Nguyªn t¾c ghi nhËn;
- LËp dù phßng ph¶i thu khã ®ßi.
4- Nguyªn t¾c x¸c ®Þnh kho¶n ph¶i thu, ph¶i tr¶ theo tiÕn ®é kÕ ho¹ch
hîp ®ång x©y dùng:
- Nguyªn t¾c x¸c ®Þnh kho¶n ph¶i thu theo tiÕn ®é kÕ ho¹ch hîp ®ång
x©y dùng;
- Nguyªn t¾c x¸c ®Þnh kho¶n ph¶i tr¶ theo tiÕn ®é kÕ ho¹ch hîp ®ång
x©y dùng.
5- Ghi nhËn vµ khÊu hao TSC§:
- Nguyªn t¾c ghi nhËn TSC§ h÷u h×nh, TSC§ v« h×nh;
- Ph¬ng ph¸p khÊu hao TSC§ h÷u h×nh, TSC§ v« h×nh.
6- Hîp ®ång thuª tµi chÝnh:
- Nguyªn t¾c ghi nhËn nguyªn gi¸ TSC§ thuª tµi chÝnh;
- Nguyªn t¾c vµ ph¬ng ph¸p khÊu hao TSC§ thuª tµi chÝnh.
7- Ghi nhËn vµ khÊu hao bÊt ®éng s¶n ®Çu t :
- Nguyªn t¾c ghi nhËn bÊt ®éng s¶n ®Çu t;
- Nguyªn t¾c vµ ph¬ng ph¸p khÊu hao bÊt ®éng s¶n ®Çu t .
8- Nguyªn t¾c vèn hãa c¸c kho¶n chi phÝ ®i vay vµ c¸c kho¶n chi phÝ
kh¸c:
85


- Nguyªn t¾c vèn hãa c¸c kho¶n chi phÝ ®i vay;
- Tû lÖ vèn hãa chi phÝ ®i vay ® îc sö dông ®Ó x¸c ®Þnh chi phÝ ®i vay
®îc vèn hãa trong kú;
- Nguyªn t¾c vèn hãa c¸c kho¶n chi phÝ kh¸c:
+ Chi phÝ tr¶ tríc;
+ Chi phÝ kh¸c.
- Ph¬ng ph¸p ph©n bæ chi phÝ tr¶ tríc ;
- Ph¬ng ph¸p ph©n bæ lîi thÕ th¬ng m¹i.
9- Nguyªn t¾c kÕ to¸n chi phÝ nghiªn cøu vµ triÓn khai:
10- KÕ to¸n c¸c kho¶n ®Çu t tµi chÝnh:
- Nguyªn t¾c ghi nhËn c¸c kho¶n ®Çu t vµo c«ng ty con, c«ng ty liªn
kÕt;
- Nguyªn t¾c ghi nhËn c¸c kho¶n ®Çu t chøng kho¸n ng¾n h¹n, dµi h¹n;
- Nguyªn t¾c ghi nhËn c¸c kho¶n ®Çu t ng¾n h¹n, dµi h¹n kh¸c;
- Ph¬ng ph¸p lËp dù phßng gi¶m gi¸ ®Çu t chøng kho¸n ng¾n h¹n, dµi
h¹n.
11- KÕ to¸n c¸c ho¹t ®éng liªn doanh:
Nguyªn t¾c kÕ to¸n ho¹t ®éng liªn doanh d íi h×nh thøc: Ho¹t ®éng kinh
doanh ®ång kiÓm so¸t vµ tµi s¶n ®ång kiÓm so¸t; C¬ së kinh doanh ®ång
kiÓm so¸t.
12- Ghi nhËn c¸c kho¶n ph¶i tr¶ th¬ng m¹i vµ ph¶i tr¶ kh¸c.
13- Ghi nhËn chi phÝ ph¶i tr¶, trÝch tr íc chi phÝ söa ch÷a lín, chi phÝ
b¶o hµnh s¶n phÈm, trÝch qòi dù phßng trî cÊp mÊt viÖc lµm.
14- Ghi nhËn c¸c kho¶n chi phÝ tr¶ tríc, dù phßng.
15- Ghi nhËn c¸c tr¸i phiÕu cã thÓ chuyÓn ®æi.
16- Nguyªn t¾c chuyÓn ®æi ngo¹i tÖ vµ c¸c nghiÖp vô dù phßng rñi ro
hèi ®o¸i.
17- Nguån vèn chñ së h÷u:
- Ghi nhËn vµ tr×nh bµy cæ phiÕu mua l¹i;
- Ghi nhËn cæ tøc;
- Nguyªn t¾c trÝch lËp c¸c kho¶n dù tr÷ c¸c qòy tõ lîi nhuËn sau thuÕ.
18- Nguyªn t¾c ghi nhËn doanh thu:
Nguyªn t¾c ghi nhËn doanh thu b¸n hµng; doanh thu cung cÊp dÞch vô;
doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh.
19- Nguyªn t¾c ghi nhËn doanh thu, chi phÝ hîp ®ång x©y dùng
- Nguyªn t¾c ghi nhËn doanh thu hîp ®ång x©y dùng;
- Nguyªn t¾c ghi nhËn chi phÝ hîp ®ång x©y dùng.
86


VI- Th«ng tin bæ sung cho c¸c kho¶n môc tr×nh bµy trong B¶ng
c©n ®èi kÕ to¸n vµ B¸o c¸o kÕt qña ho¹t ®éng kinh doanh
1- TiÒn vµ c¸c kho¶n t¬ng ®¬ng tiÒn N¨m nay N¨m
tríc
- TiÒn mÆt ..... .....
- TiÒn göi ng©n hµng ..... .....
- TiÒn ®ang chuyÓn ..... .....
- C¸c kho¶n t¬ng ®¬ng tiÒn ..... .....
Céng ..... .....
2- C¸c kho¶n ph¶i thu ng¾n h¹n N¨m nay N¨m tríc
- Ph¶i thu kh¸ch hµng ..... .....
- Tr¶ tríc cho ngêi b¸n ..... .....
- Ph¶i thu néi bé ..... .....
- Ph¶i thu theo tiÕn ®é kÕ ho¹ch hîp ®ång x©y dùng ..... .....
- C¸c kho¶n ph¶i thu kh¸c:
+ T¹m øng ..... .....
+ Tµi s¶n thiÕu chê xö lý ..... .....
+ Ký quÜ, ký cîc ng¾n h¹n ..... .....
+ Ph¶i thu kh¸c ..... .....
- Dù phßng ph¶i thu khã ®ßi (…) (…)
- Gi¸ trÞ thuÇn cña ph¶i thu th¬ng m¹i vµ ph¶i thu kh¸c.... .....
Céng ..... .....
3- Hµng tån kho N¨m nay N¨m tr-
íc
- Hµng mua ®ang ®i trªn ®êng ..... .....
- Nguyªn liÖu, vËt liÖu ..... .....
- C«ng cô, dông cô ..... .....
- Chi phÝ SX, KD dë dang ..... .....
- Thµnh phÈm ..... .....
- Hµng hãa ..... .....
- Hµng göi ®i b¸n ..... .....
Céng gi¸ gèc hµng tån kho ..... .....
- Dù phßng gi¶m gi¸ hµng tån kho (.....)
(.....)
- Gi¸ trÞ thuÇn cã thÓ thùc hiÖn ®îc cña hµng tån kho ..... .....
87


* Gi¸ trÞ hoµn nhËp dù phßng gi¶m gi¸ hµng tån kho trong n¨m:..............
* Gi¸ trÞ hµng tån kho dïng ®Ó thÕ chÊp cho c¸c kho¶n nî:......................
* Lý do trÝch thªm hoÆc hoµn nhËp dù phßng gi¶m gi¸ hµng tån
kho:......
4- C¸c kho¶n thuÕ ph¶i thu N¨m nay N¨m
tríc
- ThuÕ GTGT cßn ®îc khÊu trõ ..... .....
- C¸c kho¶n thuÕ nép thõa cho Nhµ níc: ..... .....
+ ThuÕ thu nhËp doanh nghiÖp ..... .....
+.................................... ...... .....
Céng ..... .....
5- C¸c kho¶n ph¶i thu dµi h¹n N¨m nay N¨m
tríc
- Ph¶i thu dµi h¹n kh¸ch hµng ..... .....
- Ph¶i thu néi bé dµi h¹n ..... .....
+ Vèn kinh doanh ë c¸c ®¬n vÞ trùc thuéc ..... .....
+ Cho vay néi bé ..... .....
+ Ph¶i thu néi bé kh¸c ..... .....
- Ph¶i thu dµi h¹n kh¸c ..... .....
- Dù phßng ph¶i thu dµi h¹n khã ®ßi (…)
(…)
- Gi¸ trÞ thuÇn cña c¸c kho¶n ph¶i thu dµi h¹n ..... .....
Céng ..... .....
6- T¨ng, gi¶m tµi s¶n cè ®Þnh h÷u h×nh:
Kho¶n môc Nhµ M¸y mãc Ph¬ng ThiÕt bÞ TSC§ Tæng
cöa thiÕt bÞ tiÖn vËn dông cô kh¸c céng
t¶i truyÒn qu¶n lý
dÉn
Nguyªn gi¸ TSC§ h÷u h×nh
Sè d ®Çu n¨m
- Mua trong n¨m
- §Çu t XDCB hoµn thµnh
- T¨ng kh¸c
- ChuyÓn sang B§S ®Çu t
- Thanh lý, nhîng b¸n
- Gi¶m kh¸c
Sè d cuèi n¨m
Gi¸ trÞ hao mßn lòy kÕ
Sè d ®Çu n¨m
- KhÊu hao trong n¨m
- ChuyÓn sang bÊt ®éng s¶n
88


®Çu t
- Thanh lý, nhîng b¸n
- Gi¶m kh¸c
Sè d cuèi n¨m
Gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§ HH
- T¹i ngµy ®Çu n¨m
- T¹i ngµy cuèi n¨m

* Gi¸ trÞ cßn l¹i cuèi n¨m cña TSC§ h÷u h×nh ®· dïng thÕ chÊp, cÇm cè
c¸c kho¶n vay:
* Nguyªn gi¸ TSC§ cuèi n¨m ®· khÊu hao hÕt nh ng vÉn cßn sö dông:
* Nguyªn gi¸ TSC§ cuèi n¨m chê thanh lý:
* C¸c cam kÕt vÒ viÖc mua, b¸n TSC§ h÷u h×nh cã gi¸ trÞ lín ch a thùc
hiÖn:
7- T¨ng, gi¶m tµi s¶n cè ®Þnh thuª tµi chÝnh:


Kho¶n môc M¸y mãc Ph¬ng tiÖn ThiÕt bÞ TSC§ Tæng
thiÕt bÞ vËn t¶i, dông cô kh¸c céng
truyÒn dÉn qu¶n lý
Nguyªn gi¸ TSC§ thuª TC
Sè d ®Çu n¨m
- Thuª tµi chÝnh trong n¨m
- Mua l¹i TSC§ thuª tµi
chÝnh
- Tr¶ l¹i TSC§ thuª tµi
chÝnh
Sè d cuèi n¨m
Gi¸ trÞ hao mßn lòy kÕ
Sè d ®Çu n¨m
- KhÊu hao trong n¨m
- Mua l¹i TSC§ thuª tµi
chÝnh
- Tr¶ l¹i TSC§ thuª tµi chÝnh
Sè d cuèi n¨m
Gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§
thuª TC
- T¹i ngµy ®Çu n¨m
- T¹i ngµy cuèi n¨m



8- T¨ng, gi¶m tµi s¶n cè ®Þnh v« h×nh:


Kho¶n môc QuyÒn B¶n Nh·n PhÇn TSC§ Tæn
sö dông quyÒn, hiÖu mÒm m¸y v« g
89


®Êt b»ng s¸ng hµng vi tÝnh h×nh céng
chÕ ho¸ kh¸c
Nguyªn gi¸ TSC§ v« h×nh
Sè d ®Çu n¨m
- Mua trong n¨m
- T¹o ra tõ néi bé doanh
nghiÖp
- T¨ng do hîp nhÊt kinh
doanh
- T¨ng kh¸c
- Thanh lý, nhîng b¸n
Sè d cuèi n¨m
Gi¸ trÞ hao mßn lòy kÕ
Sè d ®Çu n¨m
- KhÊu hao trong n¨m
- Thanh lý, nhîng b¸n
- Gi¶m kh¸c
Sè d cuèi n¨m
Gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§VH
- T¹i ngµy ®Çu n¨m
- T¹i ngµy cuèi n¨m

- ThuyÕt minh sè liÖu vµ gi¶i tr×nh kh¸c theo yªu cÇu cña ChuÈn mùc
kÕ to¸n sè 04 “ TSC§ v« h×nh”


9- Chi phÝ x©y dùng c¬ b¶n dë dang: N¨m nay N¨m tríc
- Chi phÝ XDCB dë dang ....... ........
Trong ®ã: Nh÷ng c«ng tr×nh lín:
+ C«ng tr×nh.......................... ....... ........
+ C«ng tr×nh.......................... ....... ........
+ ........................................... ....... ........


10- T¨ng, gi¶m bÊt ®éng s¶n ®Çu t:
Kho¶n môc Sè ®Çu T¨ng Gi¶m Sè cuèi
n¨m trong n¨m trong n¨m n¨m
Nguyªn gi¸ bÊt ®éng s¶n ®Çu t
- QuyÒn sö dông ®Êt
- Nhµ
- Nhµ vµ quyÒn sö dông ®Êt
.....................
Gi¸ trÞ hao mßn lòy kÕ
- QuyÒn sö dông ®Êt
- Nhµ
- Nhµ vµ quyÒn sö dông ®Êt
.....................
90


Gi¸ trÞ cßn l¹i B§S ®Çu t
- QuyÒn sö dông ®Êt
- Nhµ
- Nhµ vµ quyÒn sö dông ®Êt
.....................

- ThuyÕt minh sè liÖu vµ gi¶i tr×nh kh¸c theo yªu cÇu cña ChuÈn mùc
kÕ to¸n sè 05 “BÊt ®éng s¶n ®Çu t”.
-
-..............
11- C¸c kho¶n ®Çu t tµi chÝnh ng¾n h¹n, dµi h¹n: N¨m nay
N¨m tríc
11.1- §Çu t tµi chÝnh ng¾n h¹n: N¨m nay N¨m tríc
- §Çu t chøng kho¸n ng¾n h¹n:
+ Chøng kho¸n ng¾n h¹n lµ t¬ng ®¬ng tiÒn ....... ........
+ Chøng kho¸n ®Çu t ng¾n h¹n kh¸c ....... ........
+ Dù phßng gi¶m gi¸ chøng kho¸n ®Çu t ng¾n (.......) (........)
h¹n
- §Çu t ng¾n h¹n kh¸c ....... ........
- Gi¸ trÞ thuÇn cña ®Çu t tµi chÝnh ng¾n h¹n ....... ........
11.2- §Çu t tµi chÝnh dµi h¹n: N¨m nay N¨m tríc
- §Çu t vµo c«ng ty con ....... ........
- §Çu t vµo c«ng ty liªn kÕt ....... ........
- §Çu t vµo c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t ....... ........
- §Çu t dµi h¹n kh¸c: ....... ........
+ §Çu t chøng kho¸n dµi h¹n ....... ........
+ Cho vay dµi h¹n ....... ........
+ §Çu t dµi h¹n kh¸c ....... ........
- Dù phßng gi¶m gi¸ chøng kho¸n ®Çu t dµi h¹n (.......) (........)
- Gi¸ trÞ thuÇn cña ®Çu t tµi chÝnh dµi h¹n ....... ........
Céng ....... ........

* Danh s¸ch c¸c c«ng ty con, c«ng ty liªn kÕt, liªn doanh quan träng


12- Chi phÝ tr¶ tríc dµi h¹n N¨m nay N¨m tríc
- Sè d ®Çu n¨m ....... ........
- T¨ng trong n¨m ....... ........
- §· kÕt chuyÓn vµo chi phÝ SXKD trong n¨m ....... ........
- Gi¶m kh¸c ....... ........
- Sè d cuèi n¨m ....... ........

13- Tµi s¶n thuÕ thu nhËp ho·n l¹i vµ thuÕ thu nhËp ho·n l¹i ph¶i tr¶
- .........
91


-..........


14- C¸c kho¶n vay vµ nî ng¾n h¹n N¨m nay N¨m tríc
- Vay ng¾n h¹n ....... ........
- Vay dµi h¹n ®Õn h¹n tr¶ ....... ........
- Nî thuª tµi chÝnh ®Õn h¹n tr¶ ....... ........
- Tr¸i phiÕu ph¸t hµnh ®Õn h¹n tr¶ ....... ........
Céng ....... ........
15- Ph¶i tr¶ ngêi b¸n vµ ngêi mua tr¶ tiÒn tríc N¨m nay N¨m tríc
- Ph¶i tr¶ ngêi b¸n ....... ........
- Ngêi mua tr¶ tiÒn tríc ....... ........
Céng ....... ........
16- ThuÕ vµ c¸c kho¶n ph¶i nép nhµ níc N¨m nay N¨m tríc
16.1- ThuÕ ph¶i nép Nhµ níc ....... ........
- ThuÕ GTGT ....... ........
- ThuÕ Tiªu thô ®Æc biÖt ....... ........
- ThuÕ xuÊt, nhËp khÈu ....... ........
- ThuÕ TNDN ....... ........
- ThuÕ tµi nguyªn ....... ........
- ThuÕ nhµ ®Êt ....... ........
- TiÒn thuª ®Êt ....... ........
- C¸c lo¹i thuÕ kh¸c ....... ........
16.2- C¸c kho¶n ph¶i nép kh¸c ....... ........
- C¸c kho¶n phÝ, lÖ phÝ ....... ........
- C¸c kho¶n ph¶i nép kh¸c ....... ........
Céng ....... ........
17- Chi phÝ ph¶i tr¶ N¨m nay N¨m tríc
- Chi phÝ ph¶i tr¶ ....... ........
- QuÜ dù phßng trî cÊp mÊt viÖc lµm ....... ........
Céng ....... ........
18- C¸c kho¶n ph¶i tr¶, ph¶i nép kh¸c N¨m nay N¨m tríc
- Tµi s¶n thõa chê xö lý ....... ........
- B¶o hiÓm y tÕ ....... ........
- B¶o hiÓm x· héi ....... ........
- Kinh phÝ c«ng ®oµn ....... ........
- Doanh thu cha thùc hiÖn ....... ........
- QuÜ qu¶n lý cña cÊp trªn ....... ........
- Cæ tøc ph¶i tr¶ ....... ........
- C¸c kho¶n ph¶i tr¶, ph¶i nép kh¸c ....... ........
Céng ....... ........
19- Ph¶i tr¶ dµi h¹n néi bé N¨m nay N¨m tríc
- Ph¶i tr¶ dµi h¹n néi bé vÒ cÊp vèn ....... ........
- Vay dµi h¹n néi bé ....... ........
92


- Ph¶i tr¶ dµi h¹n néi bé kh¸c ....... ........
Céng ....... ........
20- C¸c kho¶n vay vµ nî dµi h¹n N¨m nay N¨m tríc
20.1- Vay dµi h¹n
- Vay ng©n hµng ....... ........
- Vay ®èi tîng kh¸c ....... ........
20.2- Nî dµi h¹n
- Thuª tµi chÝnh ....... ........
- Tr¸i phiÕu ph¸t hµnh ....... ........
- Nî dµi h¹n kh¸c ....... ........

* Gi¸ trÞ tr¸i phiÕu cã thÓ chuyÓn ®æi
* Thêi h¹n thanh to¸n tr¸i phiÕu
20.3- C¸c kho¶n nî thuª tµi chÝnh
N¨m nay N¨m tríc
Tæng kho¶n Tr¶ Tr¶ nî Tæng kho¶n Tr¶ Tr¶ nî
T.to¸n tiÒn thuª tiÒn l·i gèc T.to¸n tiÒn thuª tiÒn l·i gèc
tµi chÝnh thuª tµi chÝnh thuª
Díi 1 n¨m
Tõ 1-5 n¨m
Trªn 5 n¨m

21- Vèn chñ së h÷u
21.1- B¶ng ®èi chiÕu biÕn ®éng cña Vèn chñ së h÷u
Vèn ThÆng Cæ Chªnh Chªnh Quü Quü Quü Lîi nhuËn
gãp d vèn phiÕu lÖch lÖch ®Çu t dù kh¸c sau thuÕ
cæ ng©n ®¸nh gi¸ tû gi¸ ph¸t phßng thuéc cha ph©n
phÇn quÜ l¹i tµi hèi triÓn tµi vèn chñ phèi
s¶n ®o¸i chÝnh së h÷u
A 1 2 3 4 5 6 7 8 9
Sè d ®Çu n¨m
tríc
- T¨ng vèn
trong
n¨m tríc
- Lîi nhuËn
t¨ng trong n¨m
tríc
- Chia cæ tøc
n¨m tríc
............
Sè d cuèi n¨m
tríc
Sè d ®Çu n¨m
nay
T¨ng n¨m nay
- T¨ng vèn n¨m
nay
- Lîi nhuËn
93

t¨ng trong n¨m
- Chia cæ tøc
n¨m nay
Sè d cuèi n¨m
nay
94


21.2- Chi tiÕt vèn ®Çu t cña chñ së h÷u
N¨m nay N¨m tríc
Tæng Vèn cæ Vèn cæ Tæng Vèn cæ Vèn
sè phÇn th- phÇn u ®·i sè phÇn th- cæ
êng êng phÇn u
®·i
- Vèn ®Çu t cña Nhµ
níc
- Vèn gãp (cæ ®«ng,
thµnh viªn...)
- ThÆng d vèn cæ
phÇn
- Cæ phiÕu ng©n (...) (...) (...) (...) (...) (...)
quü
Céng

* Gi¸ trÞ tr¸i phiÕu ®· chuyÓn thµnh cæ phiÕu trong n¨m


21.3- C¸c giao dÞch vÒ vèn víi c¸c chñ së h÷u vµ N¨m nay N¨m tríc
ph©n phèi cæ tøc, lîi nhuËn
- Vèn ®Çu t cña chñ së h÷u ....... .......
+ Vèn gãp ®Çu n¨m ....... .......
+ Vèn gãp t¨ng trong n¨m ....... .......
+ Vèn gãp gi¶m trong n¨m ....... .......
+ Vèn gãp cuèi n¨m ....... .......
- Cæ tøc, lîi nhuËn ®· chia ....... .......

21.4- Cæ tøc
- Cæ tøc ®· c«ng bè sau ngµy kÕt thóc niªn ®é kÕ to¸n:
+ Cæ tøc ®· c«ng bè trªn cæ phiÕu thêng:.................
+ Cæ tøc ®· c«ng bè trªn cæ phiÕu u ®·i:..................
- Cæ tøc cña cæ phiÕu u ®·i lòy kÕ cha ®îc ghi nhËn:.......
21.5- Cæ phiÕu N¨m nay N¨m tríc
- Sè lîng cæ phiÕu ®îc phÐp ph¸t hµnh ....... .......
- Sè lîng cæ phiÕu ®· ®îc ph¸t hµnh vµ gãp vèn ....... .......
®Çy ®ñ
+ Cæ phiÕu thêng ....... .......
+ Cæ phiÕu u ®·i ....... .......
- Sè lîng cæ phiÕu ®îc mua l¹i ....... .......
+ Cæ phiÕu thêng ....... .......
+ Cæ phiÕu u ®·i ....... .......
- Sè lîng cæ phiÕu ®ang lu hµnh ....... .......
+ Cæ phiÕu thêng ....... .......
95


+ Cæ phiÕu u ®·i ....... .......

* MÖnh gi¸ cæ phiÕu :..............................
21.6- Quü kh¸c thuéc vèn chñ së h÷u
- Quü hç trî vµ s¾p xÕp cæ phÇn hãa DNNN
.......................
21.7- Môc ®Ých trÝch lËp quü ®Çu t ph¸t triÓn, quü dù phßng tµi chÝnh
vµ quü kh¸c thuéc vèn chñ së h÷u
-
-
-
21.8- Thu nhËp vµ chi phÝ, l·i hoÆc lç ® îc h¹ch to¸n trùc tiÕp vµo Vèn
chñ së h÷u theo qui ®Þnh cña c¸c chuÈn mùc kÕ to¸n kh¸c
-
-
-
22- Nguån kinh phÝ N¨m nay N¨m tríc
- Nguån kinh phÝ ®îc cÊp trong n¨m ....... .......
- Chi sù nghiÖp (......) (......)
- Nguån kinh phÝ cßn l¹i cuèi kú ....... .......
23- Tµi s¶n thuª ngoµi N¨m nay N¨m tríc
23.1- Gi¸ trÞ tµi s¶n thuª ngoµi
- TSC§ thuª ngoµi ....... .......
- Tµi s¶n kh¸c thuª ngoµi ....... .......
23.2- Tæng sè tiÒn thuª tèi thiÓu trong t ¬ng lai
cña Hîp ®ång thuª ho¹t ®éng TSC§ kh«ng hñy
ngang theo c¸c thêi h¹n
- §Õn 1 n¨m ....... .......
- Trªn 1-5 n¨m ....... .......
- Trªn 5 n¨m ....... .......
24- Doanh thu N¨m nay N¨m tríc
24.1- Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô
- Tæng doanh thu ....... .......
+ Doanh thu b¸n hµng ....... .......
+ Doanh thu cung cÊp dÞch vô ....... .......
- C¸c kho¶n gi¶m trõ doanh thu ....... .......
+ ChiÕt khÊu th¬ng m¹i ....... .......
+ Gi¶m gi¸ hµng b¸n ....... .......
+ Hµng b¸n bÞ tr¶ l¹i ....... .......
+ ThuÕ GTGT ph¶i nép (PP trùc tiÕp) ....... .......
+ ThuÕ tiªu thô ®Æc biÖt ....... .......
96


+ ThuÕ xuÊt khÈu ....... .......
- Doanh thu thuÇn
Trong ®ã:
+ Doanh thu thuÇn trao ®æi hµng hãa ....... .......
+ Doanh thu thuÇn trao ®æi dÞch vô ....... .......
24.2- Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh
- L·i tiÒn göi, tiÒn cho vay ....... .......
- L·i ®Çu t tr¸i phiÕu, kú phiÕu, tÝn phiÕu ....... .......
- Cæ tøc, lîi nhuËn ®îc chia ....... .......
- L·i b¸n ngo¹i tÖ ....... .......
- L·i, lç chªnh lÖch tû gi¸ ....... .......
- L·i b¸n hµng tr¶ chËm ....... .......
- Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh kh¸c ....... .......

24.3- Doanh thu hîp ®ång x©y dùng
- Doanh thu cña hîp ®ång x©y dùng ®îc ghi nhËn trong kú;
- Tæng doanh thu luü kÕ cña hîp ®ång x©y dùng ® îc ghi nhËn ®Õn thêi
®iÓm lËp b¸o c¸o tµi chÝnh;
- Sè tiÒn cßn ph¶i tr¶ cho kh¸ch hµng liªn quan ®Õn hîp ®ång x©y dùng;
- Sè tiÒn cßn ph¶i thu cña kh¸ch hµng liªn quan ®Õn hîp ®ång x©y
dùng.
25- Gi¸ vèn hµng b¸n N¨m nay N¨m tríc
- Gi¸ vèn cña thµnh phÈm ®· cung cÊp ....... .......
- Gi¸ vèn cña hµng hãa ®· cung cÊp ....... .......
- Gi¸ vèn cña dÞch vô ®· cung cÊp ....... .......
Céng ....... .......
26- Chi phÝ tµi chÝnh N¨m nay N¨m tríc
- Chi phÝ ho¹t ®éng tµi chÝnh ....... .......
- Lç do thanh lý c¸c kho¶n ®Çu t ng¾n h¹n ....... .......
- Lç ph¸t sinh khi b¸n ngo¹i tÖ ....... .......
Céng ....... .......
27- Chi phÝ s¶n xuÊt kinh doanh theo yÕu tè N¨m nay N¨m tríc
27.1- Chi phÝ nguyªn liÖu, vËt liÖu ....... .......
- ....... .......
- ....... .......
27.2- Chi phÝ nh©n c«ng ....... .......
- ....... .......
- ....... .......
27.3- Chi phÝ khÊu hao tµi s¶n cè ®Þnh ....... .......
27.4- Chi phÝ dÞch vô mua ngoµi ....... .......
27.5- Chi phÝ kh¸c b»ng tiÒn ....... .......
Céng ....... .......
28- ThuÕ thu nhËp doanh nghiÖp ph¶i nép vµ lîi N¨m nay N¨m tríc
97


nhuËn sau thuÕ trong kú
- Tæng lîi nhuËn kÕ to¸n tríc thuÕ ....... .......
- C¸c kho¶n ®iÒu chØnh t¨ng hoÆc gi¶m lîi ....... .......
nhuËn kÕ to¸n ®Ó x¸c ®Þnh lîi nhuËn chÞu thuÕ
TNDN
+ C¸c kho¶n ®iÒu chØnh t¨ng ....... .......
+ C¸c kho¶n ®iÒu chØnh gi¶m ....... .......
- Tæng thu nhËp chÞu thuÕ ....... .......
- ThuÕ thu nhËp doanh nghiÖp ph¶i nép ....... .......
- Lîi nhuËn sau thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp ....... .......

29- TiÒn vµ c¸c kho¶n t¬ng ®¬ng tiÒn cuèi kú
29.1- C¸c giao dÞch kh«ng b»ng tiÒn
- Mua tµi s¶n b»ng c¸ch nhËn c¸c kho¶n nî liªn quan trùc tiÕp hoÆc
th«ng qua nghiÖp vô cho thuª tµi chÝnh:
- Mua doanh nghiÖp th«ng qua ph¸t hµnh cæ phiÕu:
- ChuyÓn nî thµnh vèn chñ së h÷u:
29.2- Mua vµ thanh lý c«ng ty con hoÆc ®¬n vÞ kinh doanh kh¸c trong
kú b¸o c¸o.
- Tæng gi¸ trÞ mua hoÆc thanh lý;
- PhÇn gi¸ trÞ mua hoÆc thanh lý ®îc thanh to¸n b»ng tiÒn vµ c¸c kho¶n
t¬ng ®¬ng tiÒn;
- Sè tiÒn vµ c¸c kho¶n t¬ng ®¬ng tiÒn thùc cã trong c«ng ty con hoÆc
®¬n vÞ kinh doanh kh¸c ®îc mua hoÆc thanh lý;
- PhÇn gi¸ trÞ tµi s¶n vµ c«ng nî kh«ng ph¶i lµ tiÒn vµ c¸c kho¶n t ¬ng ®-
¬ng tiÒn trong c«ng ty con hoÆc ®¬n vÞ kinh doanh kh¸c ® îc mua hoÆc
thanh lý trong kú.
+ §Çu t tµi chÝnh ng¾n h¹n;
+ C¸c kho¶n ph¶i thu;
+ Hµng tån kho;
+ Tµi s¶n cè ®Þnh;
+ §Çu t tµi chÝnh dµi h¹n;
+ Nî ng¾n h¹n;
+ Nî dµi h¹n.
29.3- C¸c kho¶n tiÒn vµ t¬ng ®¬ng tiÒn doanh nghiÖp n¾m gi÷ nh ng
kh«ng ®îc sö dông:
- C¸c kho¶n tiÒn nhËn ký quü, ký cîc ng¾n h¹n, dµi h¹n;
- Kinh phÝ dù ¸n;
-………………..
98


VII- Nh÷ng th«ng tin kh¸c
1- Nh÷ng kho¶n nî ngÉu nhiªn, kho¶n cam kÕt vµ nh÷ng th«ng tin tµi
chÝnh kh¸c.
2- Th«ng tin so s¸nh (nh÷ng thay ®æi vÒ th«ng tin n¨m tr íc).
3- Nh÷ng th«ng tin kh¸c.


LËp, ngµy.... th¸ng.... n¨m...
Ngêi lËp biÓu KÕ to¸n trëng Gi¸m ®èc
(Ký, hä tªn) (Ký, hä tªn) (Ký, hä tªn)
Ghi chó: Nh÷ng chØ tiªu hoÆc néi dung ®¬n vÞ kh«ng cã sè liÖu hoÆc
th«ng tin th× kh«ng ph¶i tr×nh bµy vµ kh«ng ® îc ®¸nh l¹i sè thø tù chØ tiªu
vµ “M· sè”.
2.5.2- Néi dung vµ ph¬ng ph¸p lËp B¶n thuyÕt minh b¸o c¸o tµi
chÝnh
- C¨n cø vµo thùc tÕ ¸p dông hÖ thèng chuÈn mùc kÕ to¸n doanh
nghiÖp ViÖt Nam ®· ban hµnh vµ hÖ thèng chÕ ®é kÕ to¸n doanh nghiÖp ¸p
dông t¹i ®¬n vÞ ®Ó tr×nh bµy c¸c th«ng tin ® îc yªu cÇu trong B¶n thuyÕt
minh b¸o c¸o tµi chÝnh.
- ViÖc lùa chän sè liÖu vµ th«ng tin cÇn ph¶i tr×nh bµy trong B¶n thuyÕt
minh b¸o c¸o tµi chÝnh ®îc thùc hiÖn theo nguyªn t¾c träng yÕu qui ®Þnh t¹i
ChuÈn mùc sè 21 - Tr×nh bµy b¸o c¸o tµi chÝnh.
- C¨n cø vµo qui ®Þnh cña c¸c chuÈn mùc kÕ to¸n cô thÓ, doanh
nghiÖp c¨n cø sæ kÕ to¸n tæng hîp vµ chi tiÕt ®Ó lÊy sè liÖu vµ th«ng tin ghi
vµo c¸c phÇn phï hîp cña B¶n thuyÕt minh b¸o c¸o tµi chÝnh.
- ViÖc ®¸nh sè c¸c thuyÕt minh dÉn tõ B¶ng c©n ®èi kÕ to¸n, B¸o c¸o
kÕt qu¶ ho¹t ®éng kinh doanh, B¸o c¸o l u chuyÓn tiÒn tÖ ®îc thay ®æi l¹i cho
phï hîp víi ®iÒu kiÖn cô thÓ cña doanh nghiÖp, nh ng ph¶i thùc hiÖn ®óng
yªu cÇu vµ néi dung th«ng tin cÇn ®îc tr×nh bµy qui ®Þnh trong Th«ng t nµy.
Ngoµi ra doanh nghiÖp cã thÓ tr×nh bµy bæ sung nh÷ng th«ng tin kh¸c nh»m
môc ®Ých gióp cho nh÷ng ng êi sö dông hiÓu ®îc b¸o c¸o tµi chÝnh cña
doanh nghiÖp.


V. H¦íNG DÉN KÕ TO¸N CHUÈN MùC "B¸O C¸O TµI CHÝNH HîP
NHÊT Vµ KÕ TO¸N KHO¶N §ÇU T¦ VµO C¤NG TY CON"


1- Quy ®Þnh chung vÒ B¸o c¸o tµi chÝnh hîp nhÊt
1.1- Môc ®Ých cña B¸o c¸o tµi chÝnh hîp nhÊt
1- Tæng hîp vµ tr×nh bµy mét c¸ch tæng qu¸t, toµn diÖn t×nh h×nh tµi
s¶n, nî ph¶i tr¶, nguån vèn chñ së h÷u ë thêi ®iÓm kÕt thóc n¨m tµi chÝnh,
t×nh h×nh vµ kÕt qu¶ ho¹t ®éng kinh doanh n¨m tµi chÝnh cña tËp ®oµn nh
mét doanh nghiÖp ®éc lËp kh«ng tÝnh ®Õn ranh giíi ph¸p lý cña c¸c ph¸p
nh©n riªng biÖt lµ c«ng ty mÑ hay c«ng ty con trong tËp ®oµn.
99


2- Cung cÊp th«ng tin kinh tÕ, tµi chÝnh chñ yÕu cho viÖc ®¸nh gi¸ thùc
tr¹ng t×nh h×nh tµi chÝnh vµ t×nh h×nh kinh doanh cña tËp ®oµn trong n¨m
tµi chÝnh ®· qua vµ nh÷ng dù ®o¸n trong t ¬ng lai. Th«ng tin cña b¸o c¸o tµi
chÝnh hîp nhÊt lµ c¨n cø quan träng cho viÖc ®Ò ra c¸c quyÕt ®Þnh vÒ qu¶n
lý, ®iÒu hµnh ho¹t ®éng kinh doanh, hoÆc ®Çu t vµo tËp ®oµn cña chñ së
h÷u, cña c¸c nhµ ®Çu t, cña c¸c chñ nî hiÖn t¹i vµ t¬ng lai,...
1.2- Ph¹m vi ¸p dông
1- KÕt thóc n¨m tµi chÝnh c¸c tËp ®oµn, hoÆc tæng c«ng ty nhµ n íc
ph¶i lËp B¸o c¸o tµi chÝnh hîp nhÊt ®Ó ph¶n ¸nh t×nh h×nh tµi chÝnh vµ t×nh
h×nh kinh doanh cña:
(1) TËp ®oµn: TËp ®oµn bao gåm c«ng ty mÑ vµ c¸c c«ng ty con;
HoÆc
(2) Tæng c«ng ty Nhµ níc.
Tæng c«ng ty nhµ níc lµ doanh nghiÖp ho¹t ®éng theo LuËt doanh
nghiÖp Nhµ níc bao gåm tæng c«ng ty do Nhµ n íc quyÕt ®Þnh ®Çu t vµ
thµnh lËp, tæng c«ng ty do c¸c c«ng ty tù ®Çu t vµ thµnh lËp trong ®ã c«ng ty
mÑ nhµ níc n¾m quyÒn chi phèi doanh nghiÖp kh¸c.
Tæng c«ng ty nhµ níc bao gåm tæng c«ng ty vµ c¸c c«ng ty thµnh viªn
h¹ch to¸n ®éc lËp, c«ng ty TNHH nhµ n íc mét thµnh viªn, hoÆc nhiÒu thµnh
viªn, c«ng ty cæ phÇn nhµ níc vµ c¸c ®¬n vÞ kh¸c (®¬n vÞ sù nghiÖp, nÕu
cã).
Trong Th«ng t nµy, c¸c ®èi tîng (1) vµ (2) ®îc gäi chung lµ tËp ®oµn .
2- C¸c tæng c«ng ty nhµ n íc ph¶i lËp B¸o c¸o tµi chÝnh hîp nhÊt lµ c¸c
tæng c«ng ty thµnh lËp vµ ho¹t ®éng theo m« h×nh cã c«ng ty con. Tæng
c«ng ty nhµ níc cã thÓ së h÷u trùc tiÕp hoÆc së h÷u gi¸n tiÕp c«ng ty con
th«ng qua mét c«ng ty con kh¸c, trõ tr êng hîp ®Æc biÖt khi x¸c ®Þnh râ lµ
quyÒn së h÷u kh«ng g¾n liÒn víi quyÒn kiÓm so¸t.
C¸c tæng c«ng ty nhµ n íc thµnh lËp vµ ho¹t ®éng theo m« h×nh kh«ng
cã c«ng ty con chØ lËp B¸o c¸o tµi chÝnh tæng hîp h íng dÉn t¹i Môc 4- PhÇn
V - Th«ng t nµy.
3- TËp ®oµn lËp B¸o c¸o tµi chÝnh hîp nhÊt ph¶i tu©n thñ quy ®Þnh vÒ
ph¹m vi lËp B¸o c¸o tµi chÝnh hîp nhÊt t¹i c¸c ®o¹n 8, 9, 10, 11 cña ChuÈn
mùc sè 25 "B¸o c¸o tµi chÝnh hîp nhÊt vµ kÕ to¸n kho¶n ®Çu t vµo c«ng ty
con".
1.3- Néi dung cña hÖ thèng B¸o c¸o tµi chÝnh hîp nhÊt
1- HÖ thèng B¸o c¸o tµi chÝnh hîp nhÊt gåm 4 biÓu mÉu b¸o c¸o:
- B¶ng c©n ®èi kÕ to¸n hîp nhÊt MÉu sè B 01 – DN/HN
- B¸o c¸o kÕt qu¶ ho¹t ®éng kinh doanh hîp nhÊt MÉu sè B 02 –
DN/HN
- B¸o c¸o lu chuyÓn tiÒn tÖ hîp nhÊt MÉu sè B 03 –
DN/HN
- B¶n thuyÕt minh b¸o c¸o tµi chÝnh hîp nhÊt MÉu sè B 09 –
DN/HN
100


Ngoµi ra, ®Ó phôc vô yªu cÇu qu¶n lý kinh tÕ, tµi chÝnh, yªu cÇu chØ
®¹o, ®iÒu hµnh c¸c tËp ®oµn s¶n xuÊt, kinh doanh c¸c tËp ®oµn, tæng c«ng
ty nhµ níc,... cã thÓ quy ®Þnh lËp thªm c¸c B¸o c¸o tµi chÝnh hîp nhÊt chi tiÕt
kh¸c.
2- Néi dung, ph¬ng ph¸p tÝnh to¸n, h×nh thøc tr×nh bµy c¸c chØ tiªu
trong tõng B¸o c¸o tµi chÝnh hîp nhÊt thùc hiÖn theo quy ®Þnh t¹i phÇn IV- H -
íng dÉn chuÈn mùc “Tr×nh bµy B¸o c¸o tµi chÝnh” vµ h íng dÉn trong Th«ng t
nµy vµ phÇn 2.5 díi ®©y “Bæ sung c¸c chØ tiªu trong tõng mÉu b¸o c¸o tµi
chÝnh hîp nhÊt” ®îc ¸p dông thèng nhÊt cho viÖc lËp B¸o c¸o tµi chÝnh hîp
nhÊt cña tËp ®oµn, tæng c«ng ty nhµ níc, tæng c«ng ty kh¸c.
Trong qu¸ tr×nh ¸p dông, nÕu thÊy cÇn thiÕt c¸c tËp ®oµn, tæng c«ng ty
cã thÓ bæ sung chi tiÕt c¸c chØ tiªu cña B¸o c¸o tµi chÝnh hîp nhÊt cho phï
hîp víi ®Æc ®iÓm ho¹t ®éng kinh doanh cña tËp ®oµn, tæng c«ng ty. NÕu cã
söa ®æi, bæ sung ph¶i ®îc Bé Tµi chÝnh chÊp thuËn b»ng v¨n b¶n.
1.4- Tr¸ch nhiÖm, thêi h¹n lËp vµ nép B¸o c¸o tµi chÝnh hîp nhÊt
1.4.1- Tr¸ch nhiÖm lËp B¸o c¸o tµi chÝnh hîp nhÊt
C¸c ®¬n vÞ sau ®©y ph¶i thùc hiÖn lËp B¸o c¸o tµi chÝnh hîp nhÊt cña
tËp ®oµn ngoµi b¸o c¸o tµi chÝnh riªng cña ®¬n vÞ nµy:
- TÊt c¶ c¸c c«ng ty mÑ n¾m gi÷ trªn 50% quyÒn biÓu quyÕt ë c«ng ty
con (c«ng ty mÑ cã thÓ së h÷u trùc tiÕp c«ng ty con hoÆc së h÷u gi¸n tiÕp
c«ng ty con qua mét c«ng ty con kh¸c) theo quy ®Þnh t¹i ®o¹n 09, 10 cña
ChuÈn mùc kÕ to¸n sè 25 “B¸o c¸o tµi chÝnh hîp nhÊt vµ kÕ to¸n c¸c kho¶n
®Çu t vµo c«ng ty con” ph¶i lËp, nép vµ c«ng khai b¸o c¸o tµi chÝnh hîp nhÊt
theo quy ®Þnh cña chuÈn mùc sè 25 vµ h íng dÉn t¹i Th«ng t nµy, ngo¹i trõ
c¸c c«ng ty mÑ ®ång thêi lµ c«ng ty con bÞ mét c«ng ty kh¸c së h÷u toµn bé
hoÆc gÇn nh toµn bé vµ nÕu nh c¸c cæ ®«ng thiÓu sè trong c«ng ty chÊp
thuËn th× kh«ng ph¶i lËp vµ tr×nh bµy b¸o c¸o tµi chÝnh hîp nhÊt.
- TÊt c¶ c¸c tæng c«ng ty nhµ n íc thµnh lËp vµ ho¹t ®éng theo m« h×nh
cã c«ng ty con ph¶i lËp, nép B¸o c¸o tµi chÝnh hîp nhÊt theo quy ®Þnh cña
LuËt kÕ to¸n, chuÈn mùc kÕ to¸n sè 25 vµ híng dÉn t¹i Th«ng t nµy.
C«ng ty mÑ hoÆc tæng c«ng ty nhµ níc thµnh lËp vµ ho¹t ®éng theo m«
h×nh cã c«ng ty con lµ ®¬n vÞ cã tr¸ch nhiÖm lËp B¸o c¸o tµi chÝnh hîp nhÊt
®îc gäi lµ c«ng ty mÑ trong Th«ng t nµy.
1.4.2- Thêi h¹n lËp, nép vµ c«ng khai B¸o c¸o tµi chÝnh hîp nhÊt
- B¸o c¸o tµi chÝnh hîp nhÊt ph¶i lËp vµ nép vµo cuèi kú kÕ to¸n n¨m tµi
chÝnh cho c¸c c¬ quan qu¶n lý Nhµ níc theo quy ®Þnh chËm nhÊt lµ 90 ngµy
kÓ tõ ngµy kÕt thóc kú kÕ to¸n n¨m tµi chÝnh.
- B¸o c¸o tµi chÝnh hîp nhÊt ph¶i ® îc c«ng khai trong thêi h¹n 120 ngµy
kÓ tõ ngµy kÕt thóc kú kÕ to¸n n¨m.
1.4.3- N¬i nhËn B¸o c¸o tµi chÝnh hîp nhÊt


N¬i nhËn b¸o c¸o
101


§èi tîng lËp B¸o c¸o tµi chÝnh Thêi h¹n C¬ quan Tµi C¬ C¬ quan
hîp nhÊt lËp b¸o c¸o chÝnh, c¬ quan quan Thèng
thµnh lËp doanh ThuÕ kª
nghiÖp
1. Tæng c«ng ty nhµ n íc N¨m, Quý x x x
(thµnh lËp vµ ho¹t ®éng theo (1) (2)
m« h×nh cã c«ng ty con)
2. TËp ®oµn doanh nghiÖp N¨m x x x
cã vèn ®Çu t níc ngoµi (1) (2)
3. TËp ®oµn doanh nghiÖp N¨m x x x
kh¸c (1) (2)

(1) §èi víi c¸c tæng c«ng ty nhµ n íc ho¹t ®éng theo LuËt Doanh nghiÖp
nhµ níc do UBND cÊp tØnh thµnh lËp ph¶i nép B¸o c¸o tµi chÝnh hîp nhÊt
cho Së Tµi chÝnh cÊp tØnh. §èi víi tæng c«ng ty nhµ n íc do c¸c Bé, c¬ quan
trung ¬ng, hoÆc Thñ tíng ChÝnh phñ quyÕt ®Þnh thµnh lËp ph¶i nép B¸o c¸o
tµi chÝnh hîp nhÊt cho Bé Tµi chÝnh (Côc Tµi chÝnh doanh nghiÖp) vµ c¸c
Bé, c¬ quan trung ¬ng lµ ngêi quyÕt ®Þnh thµnh lËp tæng c«ng ty.
(1) §èi víi c¸c tËp ®oµn, tæng c«ng ty nhµ n íc ho¹t ®éng trong c¸c lÜnh
vùc Ng©n hµng, ®Çu t tµi chÝnh, b¶o hiÓm, chøng kho¶n ph¶i nép b¸o c¸o tµi
chÝnh hîp nhÊt cho Bé Tµi chÝnh (Vô Tµi chÝnh ng©n hµng, Vô B¶o hiÓm,
Côc Tµi chÝnh doanh nghiÖp). Riªng ®èi víi c¸c tËp ®oµn, tæng c«ng ty nhµ
níc cã chøng kho¸n niªm yÕt hoÆc c¸c tËp ®oµn, tæng c«ng ty Nhµ n íc cã
®¬n vÞ thµnh viªn cã chøng kho¸n niªm yÕt cßn ph¶i nép b¸o c¸o tµi chÝnh
hîp nhÊt cho Bé Tµi chÝnh (Uû ban Chøng kho¸n Nhµ n íc).
(1) §èi víi c¸c tËp ®oµn ho¹t ®éng theo LuËt Doanh nghiÖp, LuËt §Çu t
níc ngoµi t¹i ViÖt Nam th× nép b¸o c¸o tµi chÝnh hîp nhÊt cho c¬ quan ®¨ng
ký kinh doanh (Së kÕ ho¹ch vµ ®Çu t - nÕu do Së kÕ ho¹ch vµ ®Çu t cÊp
giÊy phÐp ®Çu t hoÆc giÊy ®¨ng ký kinh doanh, hoÆc Bé kÕ ho¹ch vµ ®Çu
t nÕu do Bé kÕ ho¹ch vµ ®Çu t cÊp giÊy phÐp ®Çu t hoÆc giÊy ®¨ng ký kinh
doanh).
(1) §èi víi c¸c tËp ®oµn, tæng c«ng ty nhµ níc ®· thùc hiÖn kiÓm to¸n
b¸o c¸o tµi chÝnh hîp nhÊt, ph¶i ®Ýnh kÌm B¸o c¸o kiÓm to¸n vÒ B¸o c¸o tµi
chÝnh hîp nhÊt khi nép B¸o c¸o tµi chÝnh hîp nhÊt cho c¸c c¬ quan qu¶n lý
nhµ níc, hoÆc khi c«ng khai b¸o c¸o tµi chÝnh hîp nhÊt.
(2) §èi víi c¸c tæng c«ng ty nhµ n íc do c¸c Bé, c¬ quan Trung ¬ng hoÆc
Thñ tíng ChÝnh phñ quyÕt ®Þnh thµnh lËp cßn ph¶i nép B¸o c¸o tµi chÝnh
hîp nhÊt cho Bé Tµi chÝnh (Tæng côc ThuÕ). §èi víi c¸c tËp ®oµn, tæng c«ng
ty nhµ níc kh¸c ph¶i nép B¸o c¸o tµi chÝnh hîp nhÊt cho c¬ quan thuÕ ®Þa
ph¬ng.
(3) C«ng ty mÑ khi nép vµ c«ng khai b¸o c¸o tµi chÝnh hîp nhÊt ph¶i nép
vµ c«ng khai c¶ b¸o c¸o tµi chÝnh cña c¸c c«ng ty con theo qui ®Þnh cña LuËt
KÕ to¸n vµ NghÞ ®Þnh sè 129/2004/N§-CP ngµy 31/5/2004 quy ®Þnh chi
tiÕt vµ híng dÉn thi hµnh mét sè ®iÒu cña LuËt kÕ to¸n ¸p dông trong ho¹t
®éng kinh doanh.
2- Quy ®Þnh cô thÓ vÒ B¸o c¸o tµi chÝnh hîp nhÊt
102


2.1- Nguyªn t¾c lËp vµ tr×nh bµy B¸o c¸o tµi chÝnh hîp nhÊt
1- C«ng ty mÑ khi lËp B¸o c¸o tµi chÝnh hîp nhÊt ph¶i c¨n cø vµo b¸o c¸o
tµi chÝnh cña tÊt c¶ c¸c c«ng ty con ë trong n íc vµ ngoµi níc do c«ng ty mÑ
kiÓm so¸t, ngo¹i trõ c¸c c«ng ty ®îc ®Ò cËp ë ®o¹n 10 cña ChuÈn mùc sè 25,
®Ó thùc hiÖn hîp nhÊt B¸o c¸o tµi chÝnh.
QuyÒn kiÓm so¸t cña c«ng ty mÑ ®èi víi c«ng ty con ® îc x¸c ®Þnh khi
c«ng ty mÑ n¾m gi÷ trªn 50% quyÒn biÓu quyÕt ë c«ng ty con (c«ng ty mÑ
cã thÓ së h÷u trùc tiÕp c«ng ty con hoÆc së h÷u gi¸n tiÕp c«ng ty con qua
mét c«ng ty con kh¸c) trõ trêng hîp ®Æc biÖt khi x¸c ®Þnh râ lµ quyÒn së h÷u
kh«ng g¾n liÒn víi quyÒn kiÓm so¸t.
2- C«ng ty mÑ kh«ng ® îc lo¹i trõ ra khái B¸o c¸o tµi chÝnh hîp nhÊt c¸c
b¸o c¸o tµi chÝnh cña c«ng ty con cã ho¹t ®éng kinh doanh kh¸c biÖt víi ho¹t
®éng cña tÊt c¶ c¸c c«ng ty con kh¸c trong tËp ®oµn.
3- B¸o c¸o tµi chÝnh hîp nhÊt ®îc lËp vµ tr×nh bµy theo nguyªn t¾c kÕ
to¸n vµ nguyªn t¾c ®¸nh gi¸ nh b¸o c¸o tµi chÝnh hµng n¨m cña doanh nghiÖp
®éc lËp theo qui ®Þnh cña ChuÈn mùc kÕ to¸n sè 21”Tr×nh bµy b¸o c¸o tµi
chÝnh” vµ qui ®Þnh cña c¸c chuÈn mùc kÕ to¸n kh¸c.
4- B¸o c¸o tµi chÝnh hîp nhÊt ® îc lËp trªn c¬ së ¸p dông chÝnh s¸ch kÕ
to¸n thèng nhÊt cho c¸c giao dÞch vµ sù kiÖn cïng lo¹i trong nh÷ng hoµn c¶nh
t¬ng tù trong toµn bé tËp ®oµn.
- NÕu c«ng ty con sö dông c¸c chÝnh s¸ch kÕ to¸n kh¸c víi chÝnh s¸ch
kÕ to¸n ¸p dông thèng nhÊt trong tËp ®oµn th× c«ng ty con ph¶i cã ®iÒu
chØnh thÝch hîp c¸c b¸o c¸o tµi chÝnh tríc khi sö dông cho viÖc lËp B¸o c¸o
tµi chÝnh hîp nhÊt cña tËp ®oµn.
- Trêng hîp nÕu c«ng ty con kh«ng thÓ sö dông chÝnh s¸ch kÕ to¸n mét
c¸ch thèng nhÊt lµm ¶nh hëng ®Õn hîp nhÊt b¸o c¸o tµi chÝnh cña tËp ®oµn
th× ph¶i gi¶i tr×nh vÒ c¸c kho¶n môc ®· ® îc h¹ch to¸n theo c¸c chÝnh s¸ch kÕ
to¸n kh¸c nhau trong B¶n thuyÕt minh b¸o c¸o tµi chÝnh hîp nhÊt.
5- C¸c b¸o c¸o tµi chÝnh cña c«ng ty mÑ vµ c«ng ty con sö dông ®Ó hîp
nhÊt b¸o c¸o tµi chÝnh ph¶i ®îc lËp cho cïng mét kú kÕ to¸n n¨m.
B¸o c¸o tµi chÝnh sö dông ®Ó hîp nhÊt cã thÓ ® îc lËp vµo thêi ®iÓm
kh¸c nhau miÔn lµ thêi gian chªnh lÖch ®ã kh«ng v ît qu¸ 3 th¸ng. NÕu ngµy
kÕt thóc kú kÕ to¸n n¨m lµ kh¸c nhau qu¸ 3 th¸ng, c«ng ty con ph¶i lËp thªm
mét bé b¸o c¸o tµi chÝnh cho môc ®Ých hîp nhÊt cã kú kÕ to¸n trïng víi kú kÕ
to¸n n¨m cña tËp ®oµn.
6- KÕt qu¶ ho¹t ®éng kinh doanh cña c«ng ty con sÏ ® îc ®a vµo B¸o c¸o
tµi chÝnh hîp nhÊt kÓ tõ ngµy mua c«ng ty con, lµ ngµy c«ng ty mÑ thùc sù
n¾m quyÒn kiÓm so¸t c«ng ty con theo ChuÈn mùc kÕ to¸n “Hîp nhÊt kinh
doanh”.
KÕt qu¶ ho¹t ®éng kinh doanh cña c«ng ty con bÞ thanh lý ® îc ®a vµo
B¸o c¸o kÕt qu¶ kinh doanh hîp nhÊt cho tíi ngµy thanh lý c«ng ty con, lµ ngµy
c«ng ty mÑ thùc sù chÊm døt quyÒn kiÓm so¸t ®èi víi c«ng ty con.
Sè chªnh lÖch gi÷a kho¶n thu tõ viÖc thanh lý c«ng ty con vµ gi¸ trÞ ghi
sæ cßn l¹i cña tµi s¶n trõ ®i nî ph¶i tr¶ cña c«ng ty con nµy t¹i ngµy thanh lý
103


®îc ghi nhËn trong B¸o c¸o kÕt qu¶ kinh doanh hîp nhÊt nh kho¶n l·i, lç thanh
lý c«ng ty con.
§Ó ®¶m b¶o nguyªn t¾c so s¸nh cña b¸o c¸o tµi chÝnh tõ niªn ®é kÕ
to¸n nµy ®Õn niªn ®é kÕ to¸n kh¸c, cÇn cung cÊp th«ng tin bæ sung vÒ ¶nh
hëng cña viÖc mua vµ thanh lý c¸c c«ng ty con ®Õn t×nh h×nh tµi chÝnh t¹i
ngµy b¸o c¸o, kÕt qu¶ cña kú b¸o c¸o vµ ¶nh h ëng ®Õn c¸c kho¶n môc t ¬ng
øng cña n¨m tríc.
7- Kho¶n ®Çu t vµo mét doanh nghiÖp ph¶i h¹ch to¸n theo ChuÈn mùc
kÕ to¸n “C«ng cô tµi chÝnh”, kÓ tõ khi doanh nghiÖp ®ã kh«ng cßn lµ c«ng ty
con n÷a vµ còng kh«ng trë thµnh mét c«ng ty liªn kÕt nh ®Þnh nghÜa cña
ChuÈn mùc sè 07 “KÕ to¸n c¸c kho¶n ®Çu t vµo c«ng ty liªn kÕt”. Gi¸ trÞ ghi
sæ cña kho¶n ®Çu t t¹i ngµy doanh nghiÖp kh«ng cßn lµ mét c«ng ty con ® îc
h¹ch to¸n lµ gi¸ gèc.
2.2- X¸c ®Þnh quyÒn kiÓm so¸t vµ phÇn lîi Ých cña c«ng ty mÑ ®èi
víi c«ng ty con
2.2.1- X¸c ®Þnh quyÒn kiÓm so¸t cña c«ng ty mÑ ®èi víi c«ng ty con
a) QuyÒn kiÓm so¸t cña c«ng ty mÑ ®èi víi c«ng ty con ® îc x¸c ®Þnh
khi c«ng ty mÑ n¾m gi÷ trªn 50% quyÒn biÓu quyÕt ë c«ng ty con (c«ng ty
mÑ cã thÓ së h÷u trùc tiÕp c«ng ty con, hoÆc së h÷u gi¸n tiÕp c«ng ty con
qua mét c«ng ty con kh¸c).
a1) X¸c ®Þnh quyÒn kiÓm so¸t trùc tiÕp cña c«ng ty mÑ ®èi víi c«ng ty
con khi c«ng ty mÑ ®Çu t vèn trùc tiÕp vµo c«ng ty con vµ c«ng ty mÑ n¾m
gi÷ trªn 50% quyÒn biÓu quyÕt ë c«ng ty con ®Çu t trùc tiÕp.

QuyÒn kiÓm so¸t cña c«ng ty mÑ ®îc x¸c ®Þnh t¬ng øng
víi quyÒn biÓu quyÕt cña c«ng ty mÑ ë c«ng ty con



VÝ dô: C«ng ty A ®Çu t vèn vµo C«ng ty cæ phÇn B 2600 cæ phiÕu/
5000 cæ phiÕu ®· ph¸t hµnh cña C«ng ty B víi mÖnh gi¸ cña cæ phiÕu lµ 100
000 ®ång/1 cæ phiÕu. Nh vËy C«ng ty A n¾m gi÷ quyÒn biÓu quyÕt t¹i
C«ng ty con B lµ: 2600 Cæ phiÕu/5000 cæ phiÕu = 52% (hoÆc 2600 CP x
100 000 ®ång/5000 CP x 100 000 ®ång = 52%).
QuyÒn kiÓm so¸t cña C«ng ty A ®èi víi C«ng ty B lµ 52% (> 50%), nªn
C«ng ty B lµ C«ng ty con cña C«ng ty A.
a2) X¸c ®Þnh quyÒn kiÓm so¸t gi¸n tiÕp cña c«ng ty mÑ th«ng qua
quyÒn së h÷u gi¸n tiÕp c«ng ty con qua mét c«ng ty con kh¸c.
C«ng ty mÑ së h÷u gi¸n tiÕp c«ng ty con khi c«ng ty mÑ ®Çu t vèn gi¸n
tiÕp (kÓ c¶ trùc tiÕp) vµo c«ng ty con qua mét c«ng ty con kh¸c vµ c«ng ty
mÑ n¾m gi÷ trªn 50% quyÒn biÓu quyÕt ë c«ng ty con ®Çu t gi¸n tiÕp.

QuyÒn kiÓm so¸t cña c«ng ty mÑ ®îc x¸c ®Þnh b»ng tæng
céng quyÒn biÓu quyÕt cña c«ng ty mÑ ë c«ng ty con ®Çu t
trùc tiÕp
104



VÝ dô: C«ng ty cæ phÇn X ®Çu t vµo C«ng ty cæ phÇn Y 6 000 cæ
phiÕu/ 10 000 cæ phiÕu ph¸t hµnh cña C«ng ty Y víi gi¸ trÞ cña cæ phiÕu lµ
100 000 ®ång/1 cæ phiÕu. Nh vËy C«ng ty cæ phÇn X n¾m gi÷ quyÒn biÓu
quyÕt t¹i C«ng ty cæ phÇn Y lµ:
6 000 Cæ phiÕu/10 000 cæ phiÕu = 60% (hoÆc 6 000 CP x 100 000
®ång/10 000 CP x 100 000 ®ång = 60%).
C«ng ty cæ phÇn Y ®Çu t vµo C«ng ty TNHH Z tæng sè vèn lµ
400.000.000 ®ång/1 000 000 000 ®ång (tæng vèn ®iÒu lÖ). C«ng ty cæ
phÇn X ®Çu t tiÕp vµo C«ng ty TNHH Z 200 000 ®ång/1 000 000 000 ®ång
(tæng vèn ®iÒu lÖ)
Nh vËy, x¸c ®Þnh quyÒn kiÓm so¸t cña C«ng ty cæ phÇn X víi C«ng ty
TNHH Z nh sau:
- QuyÒn kiÓm so¸t trùc tiÕp cña C«ng ty cæ phÇn X ®èi víi C«ng ty
TNHH Z lµ: 200 000 000 ®ång/ 1000 000 000 ®ång = 20%.
- QuyÒn kiÓm so¸t trùc tiÕp cña C«ng ty cæ phÇn Y ®èi víi C«ng ty
TNHH Z lµ: 400 000 000 ®ång/ 1000 000 000 ®ång = 40%.
- QuyÒn kiÓm so¸t gi¸n tiÕp cña C«ng ty cæ phÇn X ®èi víi C«ng ty
TNHH Z lµ: 20% + 40% = 60%.
QuyÒn kiÓm so¸t cña C«ng ty X ®èi víi C«ng ty Z lµ: 60% (> 50%),
C«ng ty Z lµ C«ng ty con cña C«ng ty X.
Nh vËy, vèn ®Çu t cña C«ng ty cæ phÇn X t¹i C«ng ty cæ phÇn Y lµ
60%(>50%) vµ t¹i C«ng ty TNHH Z lµ 60% (>50%), nªn hai c«ng ty nµy ®Òu
lµ c«ng ty con chÞu sù kiÓm so¸t cña C«ng ty cæ phÇn X.
b) Trêng hîp ®Æc biÖt quyÒn kiÓm so¸t cßn ® îc thùc hiÖn ngay c¶ khi
c«ng ty mÑ n¾m gi÷ Ýt h¬n 50% quyÒn biÓu quyÕt t¹i c«ng ty con trong c¸c
trêng hîp sau ®©y:
- C¸c nhµ ®Çu t kh¸c tho¶ thuËn dµnh cho c«ng ty mÑ h¬n 50% quyÒn
biÓu quyÕt;
- C«ng ty mÑ cã quyÒn chi phèi c¸c chÝnh s¸ch tµi chÝnh vµ ho¹t ®éng
theo quy chÕ tho¶ thuËn;
b1) C«ng ty mÑ cã quyÒn bæ nhiÖm hoÆc b·i miÔn ®a sè c¸c thµnh
viªn Héi ®ång qu¶n trÞ hoÆc cÊp qu¶n lý t¬ng ®¬ng;
b2) C«ng ty mÑ cã quyÒn bá ®a sè phiÕu t¹i c¸c cuéc häp cña Héi ®ång
qu¶n trÞ hoÆc cÊp qu¶n lý t¬ng ®¬ng.
VÝ dô, C«ng ty TNHH mét thµnh viªn L¾p m¸y VINACO gãp vèn vµo
C«ng ty cæ phÇn X©y dùng SAVI chiÕm 40% vèn ®iÒu lÖ cßn 2 thµnh viªn
kh¸c mét thµnh viªn chiÕm 55%, mét thµnh viªn chiÕm 5% vèn ®iÒu lÖ. Nh ng
do C«ng ty TNHH VINACO cã thÕ m¹nh vÒ kh¸ch hµng, vÒ qu¶n lý ®iÒu
hµnh c«ng ty nªn cæ ®«ng kh¸c trong C«ng ty cæ phÇn SAVI tháa thuËn giao
quyÒn kiÓm so¸t cho C«ng ty TNHH VINACO theo nghÞ quyÕt cña Héi ®ång
qu¶n trÞ. Do ®ã mÆc dï C«ng ty TNHH VINACO n¾m gi÷ 40% vèn ®iÒu lÖ
Ýt h¬n 50% quyÒn biÓu quyÕt t¹i C«ng ty cæ phÇn SAVI nh ng C«ng ty
TNHH mét thµnh viªn VINACO vÉn lµ c«ng ty mÑ cña C«ng ty SAVI.
105


2.2.2- X¸c ®Þnh phÇn lîi Ých cña c«ng ty mÑ ®èi víi c«ng ty con
a) X¸c ®Þnh phÇn lîi Ých cña c«ng ty mÑ th«ng qua quyÒn së h÷u trùc
tiÕp ®èi víi c«ng ty con
Trêng hîp c«ng ty mÑ së h÷u trùc tiÕp c«ng ty con th× tû lÖ lîi Ých cña
c«ng ty mÑ ë c«ng ty con ®îc x¸c ®Þnh t¬ng øng víi quyÒn kiÓm so¸t cña
c«ng ty mÑ.


Tû lÖ (%) lîi Ých cña = Tû lÖ (%) quyÒn kiÓm
c«ng ty mÑ ë c«ng ty so¸t t¹i c«ng ty con ®Çu
con ®Çu t trùc tiÕp t
trùc tiÕp


VÝ dô: C«ng ty TNHH D ®Çu t vµo C«ng ty cæ phÇn E 4000 cæ phiÕu/
7000 cæ phiÕu ph¸t hµnh cña C«ng ty cæ phÇn E víi mÖnh gi¸ cæ phiÕu lµ
100 000 ®ång/ 1 cæ phiÕu. Nh vËy C«ng ty TNHH D n¾m gi÷ quyÒn biÓu
quyÕt t¹i C«ng ty con E lµ: 4000 cæ phiÕu/7000 cæ phiÕu = 57% (hoÆc
4000 CP x 100 000 ®ång/7000 CP x 100 000 ®ång = 57%).
QuyÒn kiÓm so¸t cña C«ng ty TNHH D ®èi víi C«ng ty con E lµ 57% vµ
tû lÖ lîi Ých cña C«ng ty D ®èi víi C«ng ty E t ¬ng øng víi quyÒn kiÒm so¸t lµ
57%.
b) X¸c ®Þnh phÇn lîi Ých cña c«ng ty mÑ th«ng qua quyÒn së h÷u gi¸n
tiÕp c«ng ty con qua mét c«ng ty con kh¸c.
Trêng hîp c«ng ty mÑ së h÷u gi¸n tiÕp c«ng ty con khi c«ng ty mÑ ®Çu
t vèn gi¸n tiÕp vµo c«ng ty con qua mét c«ng ty con kh¸c th× tû lÖ lîi Ých cña
c«ng ty mÑ ë c«ng ty con ®Çu t gi¸n tiÕp ®îc x¸c ®Þnh:


Tû lÖ (%) lîi Ých = Tû lÖ (%) lîi Ých x Tû lÖ (%) lîi Ých t¹i
cña c«ng ty mÑ ë t¹i c«ng ty con c«ng ty con ®Çu t
c«ng ty con ®Çu t ®Çu t trùc tiÕp gi¸n tiÕp
gi¸n tiÕp


VÝ dô: Tæng C«ng ty JICO ®Çu t vµo C«ng ty cæ phÇn PICO 10 000
cæ phiÕu/ 15 000 cæ phiÕu ph¸t hµnh cña C«ng ty PICO víi mÖnh gi¸ cæ
phiÕu lµ 100 000 ®ång/ 1 cæ phiÕu. Nh vËy Tæng C«ng ty JICO n¾m gi÷
quyÒn biÓu quyÕt t¹i C«ng ty con PICO lµ: 10 000 Cæ phiÕu/15 000 cæ
phiÕu = 67% (hoÆc 10 000 CP x 100 000 ®ång/15 000 CP x 100 000 ®ång =
67%). C«ng ty cæ phÇn PICO ®Çu t trùc tiÕp vµo C«ng ty TNHH HAN tæng
sè vèn lµ 500.000.000 ®ång/1 500 000 000 ®ång (tæng vèn ®iÒu lÖ) cã tû lÖ
quyÒn biÓu quyÕt 33% t¹i HAN.
Nh vËy, x¸c ®Þnh phÇn lîi Ých cña Tæng c«ng ty JICO víi C«ng ty
TNHH HAN lµ:
Tû lÖ (%) lîi Ých = Tû lÖ (%) lîi Ých t¹i x Tû lÖ (%) lîi Ých t¹i
cña Tæng c«ng ty C«ng ty cæ phÇn C«ng ty TNHH HAN
JICO ë C«ng ty PICO (c«ng ty con (c«ng ty con ®Çu t
TNHH HAN ®Çu t
106


gi¸n tiÕp (c«ng ty ®Çu t trùc tiÕp) gi¸n tiÕp)
con)

22,11% = 67% x 33%


C«ng ty TNHH HAN lµ c«ng ty con cña Tæng c«ng ty JICO vµ tû lÖ lîi
Ých cña Tæng c«ng ty JICO t¹i HAN lµ 22,11%.
2.3- Tr×nh tù lËp B¸o c¸o tµi chÝnh hîp nhÊt
2.3.1- Tr×nh tù lËp B¶ng c©n ®èi kÕ to¸n hîp nhÊt
(1) B¶ng c©n ®èi kÕ to¸n hîp nhÊt ® îc lËp trªn c¬ së hîp nhÊt c¸c B¶ng
c©n ®èi kÕ to¸n cña c«ng ty mÑ vµ cña c¸c c«ng ty con trong tËp ®oµn theo
tõng kho¶n môc b»ng c¸ch céng c¸c kho¶n môc t ¬ng ®¬ng cña tµi s¶n, nî ph¶i
tr¶, vèn chñ së h÷u theo nguyªn t¾c:
- §èi víi c¸c kho¶n môc cña B¶ng c©n ®èi kÕ to¸n kh«ng ph¶i ®iÒu
chØnh th× ®îc céng trùc tiÕp ®Ó x¸c ®Þnh kho¶n môc t ¬ng ®¬ng cña B¶ng
c©n ®èi kÕ to¸n hîp nhÊt;
- §èi víi nh÷ng kho¶n môc ph¶i ®iÒu chØnh theo nguyªn t¾c vµ ph ¬ng
ph¸p ®iÒu chØnh thÝch hîp quy ®Þnh t¹i môc (3) d íi ®©y sau ®ã míi céng
®Ó hîp nhÊt kho¶n môc nµy vµ tr×nh bµy trªn B¶ng c©n ®èi kÕ to¸n hîp nhÊt.
(2) C¸c chØ tiªu chñ yÕu ph¶i ®iÒu chØnh liªn quan ®Õn B¶ng c©n ®èi
kÕ to¸n hîp nhÊt cña tËp ®oµn gåm:
- Kho¶n ®Çu t cña c«ng ty mÑ vµo c¸c c«ng ty con;
- Lîi Ých cña cæ ®«ng thiÓu sè;
- C¸c kho¶n ph¶i thu, ph¶i tr¶ néi bé gi÷a c¸c ®¬n vÞ trong cïng tËp
®oµn;
- C¸c kho¶n l·i, lç néi bé cha thùc sù ph¸t sinh.
(3) Nguyªn t¾c vµ ph¬ng ph¸p ®iÒu chØnh c¸c chØ tiªu khi lËp B¶ng
c©n ®èi kÕ to¸n hîp nhÊt.
a) §iÒu chØnh kho¶n ®Çu t cña c«ng ty mÑ vµo c¸c c«ng ty con
a1) Nguyªn t¾c ®iÒu chØnh
Gi¸ trÞ ghi sæ cña kho¶n ®Çu t cña c«ng ty mÑ trong tõng c«ng ty con
vµ phÇn vèn cña c«ng ty mÑ trong vèn chñ së h÷u cña c«ng ty con ph¶i ® îc
lo¹i trõ hoµn toµn trªn b¸o c¸o tµi chÝnh hîp nhÊt.
a2) Bót to¸n ®iÒu chØnh
§iÒu chØnh gi¶m toµn bé gi¸ trÞ kho¶n môc "§Çu t vµo c«ng ty con” cña
c«ng ty mÑ vµ ®iÒu chØnh gi¶m phÇn Vèn ®Çu t cña chñ së h÷u mµ tõng
c«ng ty con nhËn cña c«ng ty mÑ trong kho¶n môc "Vèn ®Çu t cña chñ së
h÷u" cña c«ng ty con.
b) §iÒu chØnh ®Ó x¸c ®Þnh lîi Ých cña cæ ®«ng thiÓu sè
b1) Nguyªn t¾c ®iÒu chØnh
107


- Ph¶i x¸c ®Þnh lîi Ých cña cæ ®«ng thiÓu sè trong tµi s¶n thuÇn cña
c«ng ty con hîp nhÊt. Lîi Ých cña cæ ®«ng thiÓu sè trong tµi s¶n thuÇn cña
c«ng ty con hîp nhÊt, gåm:
+ Gi¸ trÞ c¸c lîi Ých cña cæ ®«ng thiÓu sè t¹i ngµy hîp nhÊt kinh doanh
ban ®Çu ®îc x¸c ®Þnh phï hîp víi ChuÈn mùc kÕ to¸n “Hîp nhÊt kinh doanh”.
Gi¸ trÞ c¸c lîi Ých cña cæ ®«ng thiÓu sè t¹i ngµy hîp nhÊt kinh doanh
ban ®Çu ®îc x¸c ®Þnh trªn c¬ së tû lÖ gãp vèn kinh doanh cña cæ ®«ng
thiÓu sè víi vèn chñ së h÷u cña c«ng ty con.
+ PhÇn lîi Ých cña cæ ®«ng thiÓu sè trong sù biÕn ®éng cña tæng vèn
chñ së h÷u kÓ tõ ngµy hîp nhÊt kinh doanh, gåm phÇn lîi Ých cña cæ ®«ng
thiÓu sè trong thu nhËp thuÇn (lîi nhuËn) sau thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp
cña tËp ®oµn trong kú b¸o c¸o ® îc x¸c ®Þnh vµ lo¹i trõ ra khái thu nhËp cña
tËp ®oµn vµ phÇn lîi Ých trong biÕn ®éng cña vèn chñ së h÷u cña tËp ®oµn
sau ngµy hîp nhÊt kinh doanh;
- PhÇn lîi Ých cña cæ ®«ng thiÓu sè trong thu nhËp thuÇn (lîi nhuËn)
sau thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp trong kú b¸o c¸o ® îc x¸c ®Þnh trªn c¬ së tû
lÖ gãp vèn kinh doanh cña cæ ®«ng thiÓu sè víi thu nhËp sau thuÕ TNDN t¹i
c«ng ty con trong kú b¸o c¸o.
- PhÇn lîi Ých cña cæ ®«ng thiÓu sè trong sù biÕn ®éng cña tæng vèn
chñ së h÷u kÓ tõ ngµy hîp nhÊt kinh doanh ® îc x¸c ®Þnh trªn c¬ së tû lÖ gãp
vèn kinh doanh cña cæ ®«ng thiÓu sè víi tæng gi¸ trÞ c¸c kho¶n chªnh lÖch
®¸nh gi¸ l¹i tµi s¶n, chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i, quü ®Çu t ph¸t triÓn, quü dù
phßng tµi chÝnh, quü kh¸c thuéc vèn chñ së h÷u, lîi nhuËn ch a ph©n phèi cña
c¸c ®¬n vÞ nµy.
- C¸c kho¶n lç t¬ng øng víi phÇn vèn cña cæ ®«ng thiÓu sè trong c«ng
ty con ®îc hîp nhÊt cã thÓ lín h¬n vèn cña hä trong tæng vèn chñ së h÷u cña
c«ng ty con. Kho¶n lç vît tréi còng nh bÊt kú c¸c kho¶n lç thªm nµo kh¸c ® îc
tÝnh gi¶m vµo phÇn lîi Ých cña cæ ®«ng ®a sè trõ khi cæ ®«ng thiÓu sè cã
nghÜa vô rµng buéc vµ cã kh¶ n¨ng bï ®¾p c¸c kho¶n lç ®ã. NÕu sau ®ã
c«ng ty con cã l·i, kho¶n l·i ®ã sÏ ® îc ph©n bæ vµo phÇn lîi Ých cña cæ ®«ng
®a sè cho tíi khi phÇn lç tr íc ®©y do c¸c cæ ®«ng ®a sè g¸nh chÞu ® îc båi
hoµn ®Çy ®ñ.
- Lîi Ých cña cæ ®«ng thiÓu sè trong tµi s¶n thuÇn cña c«ng ty con hîp
nhÊt trªn B¶ng c©n ®èi kÕ to¸n hîp nhÊt ph¶i ® îc tr×nh bµy thµnh mét chØ
tiªu riªng biÖt t¸ch khái phÇn nî ph¶i tr¶ vµ phÇn vèn chñ së h÷u cña cæ ®«ng
cña c«ng ty mÑ.
b2) Bót to¸n ®iÒu chØnh
§Ó ph¶n ¶nh kho¶n môc "Lîi Ých cña cæ ®«ng thiÓu sè" trong tµi s¶n
thuÇn cña c«ng ty con hîp nhÊt trªn B¶ng c©n ®èi kÕ to¸n hîp nhÊt ph¶i thùc
hiÖn c¸c bót to¸n ®iÒu chØnh sau:
- §iÒu chØnh gi¶m vèn chñ së h÷u cña c«ng ty con cã phÇn vèn cña cæ
®«ng thiÓu sè (®iÒu chØnh gi¶m c¸c kho¶n môc "Vèn ®Çu t cña chñ së
h÷u”, "Quü dù phßng tµi chÝnh", "Quü ®Çu t ph¸t triÓn", "Lîi nhuËn cha ph©n
phèi",... cña c¸c c«ng ty con cã liªn quan) vµ ghi t¨ng kho¶n môc "Lîi Ých cña
cæ ®«ng thiÓu sè" trªn B¶ng c©n ®èi kÕ to¸n hîp nhÊt, ghi:
108


Gi¶m kho¶n môc - Vèn ®Çu t cña chñ së h÷u
Gi¶m kho¶n môc - Quü dù phßng tµi chÝnh
Gi¶m kho¶n môc - Quü ®Çu t ph¸t triÓn
Gi¶m kho¶n môc - Lîi nhuËn cha ph©n phèi
.....
T¨ng kho¶n môc - Lîi Ých cña cæ ®«ng thiÓu sè.
- Trêng hîp ë c«ng ty con cã kho¶n lç tÝch luü (lîi nhuËn ch a ph©n phèi:
ghi ©m (...) trong vèn chñ së h÷u th× khi x¸c ®Þnh lîi Ých cña cæ ®«ng thiÓu
sè trong tµi s¶n thuÇn cña c¸c c«ng ty con hîp nhÊt ph¶i x¸c ®Þnh riªng biÖt
kho¶n lç tÝch luü cña cæ ®«ng thiÓu sè trong lç tÝch luü cña c«ng ty con vµ
ph¶i ghi gi¶m kho¶n môc "Lîi nhuËn ch a ph©n phèi" cña c«ng ty con vµ ghi
gi¶m kho¶n môc "Lîi Ých cña cæ ®«ng thiÓu sè" trªn B¶ng c©n ®èi kÕ to¸n
hîp nhÊt. Tuy nhiªn bót to¸n ghi gi¶m kho¶n môc "Lîi Ých cña cæ ®«ng thiÓu
sè" trªn B¶ng c©n ®èi kÕ to¸n hîp nhÊt tèi ®a còng chØ t ¬ng øng víi phÇn gi¸
trÞ lîi Ých cña cæ ®«ng thiÓu sè trong vèn chñ së h÷u (chØ ® îc ghi gi¶m
®Õn gi¸ trÞ b»ng 0 phÇn lîi Ých cña cæ ®«ng thiÓu sè t¹i c«ng ty con, kh«ng
®îc t¹o ra gi¸ trÞ ©m cña kho¶n môc "Lîi Ých cña cæ ®«ng thiÓu sè" trªn
B¶ng c©n ®èi kÕ to¸n hîp nhÊt).
c) §iÒu chØnh sè d c¸c kho¶n ph¶i thu, ph¶i tr¶ gi÷a c¸c ®¬n vÞ néi
bé trong cïng tËp ®oµn
c1) Nguyªn t¾c ®iÒu chØnh
Sè d c¸c kho¶n ph¶i thu, ph¶i tr¶ gi÷a c¸c ®¬n vÞ néi bé trong cïng tËp
®oµn ph¶i ®îc lo¹i trõ hoµn toµn.
c2) Bót to¸n ®iÒu chØnh
§iÒu chØnh gi¶m kho¶n môc "Ph¶i thu néi bé" vµ ®iÒu chØnh gi¶m
kho¶n môc "Ph¶i tr¶ néi bé" ®èi víi c¸c ®¬n vÞ cã liªn quan, ghi:
Gi¶m kho¶n môc - Ph¶i tr¶ néi bé
Gi¶m kho¶n môc - Ph¶i thu néi bé.
d) §iÒu chØnh c¸c kho¶n l·i cha thùc sù ph¸t sinh tõ c¸c giao dÞch
néi bé
d1) Nguyªn t¾c ®iÒu chØnh
C¸c kho¶n l·i cha thùc hiÖn tõ c¸c giao dÞch néi bé n»m trong gi¸ trÞ cßn
l¹i cña tµi s¶n nh hµng tån kho, TSC§, lîi nhuËn tríc thuÕ thu nhËp doanh
nghiÖp ph¶i ®îc lo¹i trõ hoµn toµn.
d2) Bót to¸n ®iÒu chØnh
§iÒu chØnh gi¶m kho¶n l·i néi bé n»m trong kho¶n môc: "Hµng tån kho",
hoÆc "Tµi s¶n cè ®Þnh h÷u h×nh", "Tµi s¶n cè ®Þnh v« h×nh",... vµ ®iÒu
chØnh gi¶m kho¶n l·i néi bé n»m trong kho¶n môc "Lîi nhuËn ch a ph©n phèi"
ë ®¬n vÞ cã liªn quan ®Õn giao dÞch néi bé ch a thùc hiÖn ë c«ng ty mÑ,
c«ng ty con trong tËp ®oµn vµ ®· t¹o ra c¸c kho¶n l·i néi bé ch a thùc hiÖn
nµy, ghi:
Gi¶m kho¶n môc - Lîi nhuËn cha ph©n phèi
109


Gi¶m kho¶n môc - Hao mßn TSC§
Gi¶m kho¶n môc - Hµng tån kho
Gi¶m kho¶n môc - TSC§ h÷u h×nh, hoÆc
Gi¶m kho¶n môc - TSC§ v« h×nh.
e) §iÒu chØnh c¸c kho¶n lç cha thùc sù ph¸t sinh tõ c¸c giao dÞch néi bé
e1) Nguyªn t¾c ®iÒu chØnh
C¸c kho¶n lç cha thùc hiÖn ph¸t sinh tõ c¸c giao dÞch néi bé còng ® îc
lo¹i bá trõ khi chi phÝ t¹o nªn kho¶n lç ®ã kh«ng thÓ thu håi ® îc.
e2) Bót to¸n ®iÒu chØnh
§iÒu chØnh t¨ng kho¶n môc: "Hµng tån kho", hoÆc "Tµi s¶n cè ®Þnh
h÷u h×nh", "Tµi s¶n cè ®Þnh v« h×nh",... vµ ®iÒu chØnh t¨ng kho¶n lç néi bé
n»m trong kho¶n môc "Lîi nhuËn cha ph©n phèi" ë ®¬n vÞ cã liªn quan ®Õn
giao dÞch néi bé cha thùc hiÖn (c«ng ty mÑ, c«ng ty con) trong tËp ®oµn vµ
®· t¹o ra c¸c kho¶n lç néi bé cha thùc hiÖn nµy, ghi:


T¨ng kho¶n môc - Hµng tån kho
T¨ng kho¶n môc - TSC§ h÷u h×nh, hoÆc
T¨ng kho¶n môc - TSC§ v« h×nh
T¨ng kho¶n môc - Hao mßn TSC§
T¨ng kho¶n môc - Lîi nhuËn cha ph©n phèi
f) Sù kh¸c biÖt vÒ thêi gian ph¸t sinh trªn ph ¬ng diÖn thuÕ thu nhËp
doanh nghiÖp tõ viÖc lo¹i trõ c¸c kho¶n l·i vµ lç ch a thùc hiÖn trong néi bé ®îc
xö lý phï hîp víi ChuÈn mùc kÕ to¸n sè 17 - ThuÕ thu nhËp doanh nghiÖp.
(4) Thùc hiÖn c¸c bót to¸n ghi nhËn vèn gãp liªn kÕt, liªn doanh cña c«ng
ty mÑ, c«ng ty con theo ph ¬ng ph¸p vèn chñ chñ së h÷u khi lËp B¸o c¸o tµi
chÝnh hîp nhÊt cña tËp ®oµn.
Khi lËp B¶ng c©n ®èi kÕ to¸n hîp nhÊt ph¶i ®iÒu chØnh vèn gãp liªn
kÕt, liªn doanh theo gi¸ gèc ®îc tr×nh bµy trªn c¸c B¶ng c©n ®èi kÕ to¸n riªng
cña c«ng ty mÑ, c«ng ty con sö dông ®Ó lËp B¶ng c©n ®èi kÕ to¸n hîp nhÊt
cña tËp ®oµn theo ph¬ng ph¸p vèn chñ së h÷u.
2.3.2-Tr×nh tù lËp B¸o c¸o kÕt qu¶ ho¹t ®éng kinh doanh hîp nhÊt
(1) B¸o c¸o kÕt qu¶ ho¹t ®éng kinh doanh hîp nhÊt ® îc lËp trªn c¬ së hîp
nhÊt c¸c B¸o c¸o kÕt qu¶ ho¹t ®éng kinh doanh cña c«ng ty mÑ vµ cña c¸c c¸c
c«ng ty con trong tËp ®oµn theo tõng kho¶n môc b»ng c¸ch céng c¸c kho¶n
môc t¬ng ®¬ng vÒ doanh thu, thu nhËp kh¸c, gi¸ vèn hµng b¸n, lîi nhuËn gép
vÒ b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô, chi phÝ tµi chÝnh,... theo nguyªn t¾c:
- §èi víi c¸c kho¶n môc kh«ng ph¶i ®iÒu chØnh ® îc céng trùc tiÕp ®Ó
x¸c ®Þnh kho¶n môc t¬ng ®¬ng cña B¸o c¸o kÕt qu¶ ho¹t ®éng kinh doanh
hîp nhÊt;
- §èi víi nh÷ng kho¶n môc ph¶i ®iÒu chØnh theo nguyªn t¾c lËp vµ
tr×nh bµy B¸o c¸o kÕt qu¶ ho¹t ®éng kinh doanh hîp nhÊt th× ph¶i thùc hiÖn
110


c¸c ®iÒu chØnh thÝch hîp sau ®ã míi céng ®Ó hîp nhÊt kho¶n môc vµ tr×nh
bµy trªn B¸o c¸o kÕt qu¶ ho¹t ®éng kinh doanh hîp nhÊt.
(2) C¸c chØ tiªu chñ yÕu ph¶i ®iÒu chØnh liªn quan ®Õn hîp nhÊt B¸o
c¸o kÕt qu¶ ho¹t ®éng kinh doanh, gåm:
- Doanh thu, gi¸ vèn hµng b¸n, l·i lç néi bé tËp ®oµn;
- L·i lç néi bé cha thùc sù ph¸t sinh;
- Lîi Ých cña cæ ®«ng thiÓu sè;
- Chªnh lÖch thanh lý c«ng ty con;
- ThuÕ thu nhËp doanh nghiÖp.
(3) Ph¬ng ph¸p ®iÒu chØnh c¸c chØ tiªu khi lËp B¸o c¸o kÕt qu¶ ho¹t
®éng kinh doanh hîp nhÊt
a) C¸c kho¶n doanh thu, gi¸ vèn hµng b¸n, l·i, lç néi bé tËp ®oµn ph¶i ® îc
lo¹i trõ toµn bé.
Bót to¸n ®iÒu chØnh Gi¶m toµn bé doanh thu néi bé ®· ghi nhËn trong
kho¶n môc "Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô" tËp ®oµn vµ gi¸ vèn
hµng b¸n néi bé tËp ®oµn ghi nhËn trong kho¶n môc "Gi¸ vèn hµng b¸n" ë
c«ng ty mÑ, hoÆc ë c«ng ty con cã ph¸t sinh doanh thu néi bé, ghi:
Gi¶m kho¶n môc - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô (Doanh thu
néi bé)
Gi¶m kho¶n môc - Gi¸ vèn hµng b¸n (Gi¸ vèn néi bé)
b) C¸c kho¶n l·i, lç néi bé ch a thùc sù ph¸t sinh tõ c¸c giao dÞch néi bé
ph¶i ®îc lo¹i trõ hoµn toµn trõ khi chi phÝ t¹o nªn kho¶n lç ®ã kh«ng thÓ thu
håi ®îc.
Bót to¸n ®iÒu chØnh: T¨ng, gi¶m kho¶n môc "Tæng lîi nhuËn kÕ to¸n”
vµ "Lîi nhuËn sau thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp” vÒ l·i, lç néi bé tËp ®oµn
cña c«ng ty mÑ vµ c¸c c«ng ty con cã liªn quan ®Õn c¸c kho¶n l·i, lç néi bé
cha thùc hiÖn ph¸t sinh tõ c¸c giao dÞch néi bé trªn B¸o c¸o kÕt qu¶ ho¹t ®éng
kinh doanh hîp nhÊt cña tËp ®oµn.
c) Lîi Ých cña cæ ®«ng thiÓu sè trong lîi nhuËn sau thuÕ thu nhËp
doanh nghiÖp cña c¸c c«ng ty con tham gia hîp nhÊt trong kú b¸o c¸o ph¶i ® îc
lo¹i trõ tríc khi hîp nhÊt b¸o c¸o tµi chÝnh cña c«ng ty mÑ vµ c¸c c«ng ty con
®Ó x¸c ®Þnh lîi nhuËn (l·i, hoÆc lç thuÇn) trªn B¸o c¸o kÕt qu¶ ho¹t ®éng
kinh doanh hîp nhÊt cña nh÷ng ®èi tîng së h÷u c«ng ty mÑ.
Bót to¸n ®iÒu chØnh: Gi¶m kho¶n môc "Lîi nhuËn sau thuÕ thu nhËp
doanh nghiÖp” cña c¸c c«ng ty con, t¨ng kho¶n môc "Lîi Ých cña cæ ®«ng
thiÓu sè” vµ ®îc tr×nh bµy thµnh mét chØ tiªu riªng biÖt trªn B¸o c¸o kÕt qu¶
ho¹t ®éng kinh doanh hîp nhÊt cña c«ng ty con.
d) Lîi Ých cña cæ ®«ng thiÓu sè trong lîi nhuËn sau thuÕ thu nhËp
doanh nghiÖp cña c¸c c«ng ty con ® îc hîp nhÊt ®îc tr×nh bµy ë mét kho¶n
môc riªng biÖt trªn B¸o c¸o kÕt qu¶ ho¹t ®éng kinh doanh hîp nhÊt.
Bót to¸n ®iÒu chØnh: Gi¶m kho¶n môc "Lîi nhuËn sau thuÕ TNDN”
phÇn lîi nhuËn thuéc vÒ lîi Ých cña cæ ®«ng thiÓu sè cña c¸c c«ng ty con vµ
111


®iÒu chØnh t¨ng kho¶n môc " Lîi Ých cña cæ ®«ng thiÓu sè" trong B¸o c¸o
kÕt qu¶ ho¹t ®éng kinh doanh hîp nhÊt cña tËp ®oµn, ghi:
T¨ng kho¶n môc - Lîi Ých cña cæ ®«ng thiÓu sè
Gi¶m kho¶n môc - Lîi nhuËn sau thuÕ TNDN.
®) Lîi Ých cña cæ ®«ng thiÓu sè trong lîi nhuËn sau thuÕ thu nhËp
doanh nghiÖp cña c¸c c«ng ty con khi lËp B¸o c¸o tµi chÝnh hîp nhÊt ® îc x¸c
®Þnh trªn c¬ së c¨n cø vµo tû lÖ gãp vèn kinh doanh cña cæ ®«ng thiÓu sè
vµ lîi nhuËn sau thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp cña c¸c ®¬n vÞ nµy.
e) Trêng hîp sè lç kinh doanh thuéc vÒ cæ ®«ng thiÓu sè trong B¸o c¸o
kÕt qu¶ ho¹t ®éng kinh doanh riªng cña c«ng ty mÑ vµ cña c¸c c«ng ty con lín
h¬n phÇn vèn gãp cña c¸c cæ ®«ng thiÓu sè t¹i thêi ®iÓm lËp B¸o c¸o tµi
chÝnh hîp nhÊt th× trªn B¸o c¸o kÕt qu¶ ho¹t ®éng kinh doanh hîp nhÊt chØ
tÝnh, ph©n bæ vµ tr×nh bµy theo sè lç ph©n bæ tèi ®a b»ng sè vèn gãp cña
cæ ®«ng thiÓu sè trong chØ tiªu riªng biÖt vÒ phÇn lîi Ých cña cæ ®«ng
thiÓu sè cña B¶ng c©n ®èi kÕ to¸n trõ khi cæ ®«ng thiÓu sè cã nghÜa vô
rµng buéc vµ cã kh¶ n¨ng bï ®¾p c¸c kho¶n lç ®ã.
NÕu sau ®ã c«ng ty con cã l·i, kho¶n l·i ®ã sÏ ® îc ph©n bæ vµo phÇn lîi
Ých cña cæ ®«ng ®a sè cho tíi khi phÇn lç tr íc ®©y thuéc vÒ lîi Ých cña cæ
®«ng thiÓu sè do c¸c cæ ®«ng ®a sè g¸nh chÞu ® îc båi hoµn ®Çy ®ñ.
Nh vËy sÏ kh«ng thùc hiÖn bót to¸n ®iÒu chØnh kho¶n môc "Lîi nhuËn
sau thuÕ TNDN” ®Ó ghi t¨ng kho¶n môc "Lîi Ých cña cæ ®«ng thiÓu sè” nh
môc (d) nãi trªn.
g) Sè chªnh lÖch gi÷a kho¶n thu tõ viÖc thanh lý c«ng ty con vµ gi¸ trÞ
ghi sæ cßn l¹i cña tµi s¶n trõ ®i nî ph¶i tr¶ cña c«ng ty con nµy t¹i ngµy thanh
lý ®îc ghi nhËn trong B¸o c¸o kÕt qu¶ ho¹t ®éng kinh doanh hîp nhÊt nh
kho¶n l·i, lç thanh lý c«ng ty con. §Ó ®¶m b¶o tÝnh so s¸nh ® îc cña b¸o c¸o
tµi chÝnh gi÷a c¸c niªn ®é cÇn gi¶i tr×nh th«ng tin bæ sung trong B¶n thuyÕt
minh b¸o c¸o tµi chÝnh hîp nhÊt vÒ ¶nh h ëng cña viÖc mua vµ thanh lý c¸c
c«ng ty con ®Õn t×nh h×nh tµi chÝnh t¹i ngµy b¸o c¸o vµ kÕt qu¶ cña kú b¸o
c¸o vµ ¶nh hëng ®Õn c¸c kho¶n môc t¬ng øng cña n¨m tríc.
h) NÕu c«ng ty con cã cæ phiÕu u ®·i (lo¹i ®îc u ®·i vÒ cæ tøc) vµ cã
cæ tøc luü kÕ cha thanh to¸n bÞ n¾m gi÷ bëi c¸c ®èi t îng bªn ngoµi tËp
®oµn, c«ng ty mÑ chØ ®îc x¸c ®Þnh phÇn kÕt qu¶ l·i, lç cña m×nh sau khi ®·
®iÒu chØnh cho sè cæ tøc u ®·i luü kÕ cha thanh to¸n cña c«ng ty con ph¶i
tr¶ cho dï cæ tøc ®ã ®· ®îc c«ng bè hay cha.
i) C¸c kho¶n thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp do c«ng ty mÑ hoÆc c«ng ty
con ph¶i nép khi ph©n phèi lîi nhuËn cña c«ng ty con cho c«ng ty mÑ ® îc kÕ
to¸n theo ChuÈn mùc kÕ to¸n sè 17 - ThuÕ thu nhËp doanh nghiÖp.
2.3.3- Tr×nh tù lËp B¸o c¸o lu chuyÓn tiÒn tÖ hîp nhÊt
- B¸o c¸o lu chuyÓn tiÒn tÖ hîp nhÊt ® îc lËp trªn c¬ së hîp nhÊt B¸o c¸o
lu chuyÓn tiÒn tÖ cña c«ng ty mÑ vµ cña c¸c c«ng ty con theo tõng kho¶n
môc b»ng c¸ch céng c¸c kho¶n môc t¬ng ®¬ng trªn c¸c b¸o c¸o nµy.
- B¸o c¸o lu chuyÓn tiÒn tÖ hîp nhÊt ®îc lËp trªn c¬ së hîp nhÊt b¸o c¸o
lu chuyÓn tiÒn tÖ cña c«ng ty mÑ vµ cña c¸c c«ng ty con ph¶i trªn c¬ së
112


thèng nhÊt toµn bé vÒ ph¬ng ph¸p lËp (ph¬ng ph¸p trùc tiÕp hoÆc ph¬ng
ph¸p gi¸n tiÕp).
2.4- Sæ kÕ to¸n hîp nhÊt
(1) C«ng ty mÑ cã nhiÖm vô lËp B¸o c¸o tµi chÝnh hîp nhÊt vµ më sæ
kÕ to¸n hîp nhÊt theo quy ®Þnh cña ChuÈn mùc kÕ to¸n sè 25 "B¸o c¸o tµi
chÝnh hîp nhÊt vµ kÕ to¸n kho¶n ®Çu t vµo c«ng ty con” vµ híng dÉn t¹i
Th«ng t nµy.
Sæ kÕ to¸n hîp nhÊt lµ sæ kÕ to¸n dïng ®Ó ghi chÐp, hÖ thèng vµ l u
gi÷ toµn bé c¸c nghiÖp vô kinh tÕ, tµi chÝnh ®· thùc hiÖn cã liªn quan ®Õn
qu¸ tr×nh lËp B¸o c¸o tµi chÝnh hîp nhÊt cña c«ng ty mÑ vµ c¸c c«ng ty con t¹i
C«ng ty mÑ.
(2) Sæ kÕ to¸n hîp nhÊt ph¶i ghi râ tªn ®¬n vÞ kÕ to¸n; tªn sæ; ngµy,
th¸ng, n¨m lËp sæ; ngµy, th¸ng, n¨m khãa sæ; ch÷ ký cña ng êi lËp sæ, kÕ
to¸n trëng vµ ngêi ®¹i diÖn theo ph¸p luËt cña ®¬n vÞ kÕ to¸n; sè trang; ®ãng
dÊu gi¸p lai.
(3) Sæ kÕ to¸n hîp nhÊt ph¶i cã c¸c néi dung chñ yÕu sau ®©y:
a) Ngµy, th¸ng ghi sæ;
b) Sè hiÖu vµ ngµy, th¸ng cña chøng tõ kÕ to¸n dïng lµm c¨n cø ghi sæ;
c) Tãm t¾t néi dung cña nghiÖp vô kinh tÕ, tµi chÝnh thùc hiÖn hîp
nhÊt;
d) Sè tiÒn cña nghiÖp vô kinh tÕ, tµi chÝnh ph¸t sinh ghi vµo c¸c kho¶n
môc b¸o c¸o hîp nhÊt;
®) Sè tiÒn ph¸t sinh trong kú, sè d cuèi kú.
(4) Sæ kÕ to¸n hîp nhÊt gåm sæ kÕ to¸n tæng hîp vµ sæ kÕ to¸n chi tiÕt
(sæ kÕ to¸n chi tiÕt ®îc më tuú theo nhu cÇu chi tiÕt c¸c th«ng tin, sè liÖu hîp
nhÊt theo tõng lo¹i b¸o c¸o tµi chÝnh hîp nhÊt).


(5) Mçi ®¬n vÞ kÕ to¸n thùc hiÖn hîp nhÊt b¸o c¸o tµi chÝnh chØ cã mét
hÖ thèng sæ kÕ to¸n hîp nhÊt cho kú kÕ to¸n n¨m.
Sæ kÕ to¸n hîp nhÊt ®îc më ë thêi ®iÓm lËp b¸o c¸o tµi chÝnh hîp nhÊt.
(6) C«ng ty mÑ ph¶i c¨n cø vµo b¸o c¸o tµi chÝnh cña c«ng ty mÑ vµ
c«ng ty con vµ c¸c bót to¸n ®iÒu chØnh ®Ó ghi sæ kÕ to¸n hîp nhÊt.
Sæ kÕ to¸n hîp nhÊt ph¶i ghi kÞp thêi, râ rµng, ®Çy ®ñ theo c¸c néi
dung cña sæ. Th«ng tin, sè liÖu ghi vµo sæ kÕ to¸n hîp nhÊt ph¶i chÝnh x¸c,
trung thùc, ®óng víi c¨n cø ghi sæ kÕ to¸n hîp nhÊt.
(7) Sè liÖu cña sæ kÕ to¸n hîp nhÊt lµ c¨n cø lËp B¸o c¸o tµi chÝnh hîp
nhÊt.
(8) Sæ kÕ to¸n hîp nhÊt (tæng hîp, hoÆc chi tiÕt) sö dông ®Ó ph¶n ¸nh
c¸c nghiÖp vô kinh tÕ hîp nhÊt nh»m cung cÊp c¸c sè liÖu, th«ng tin tr×nh
bµy trªn B¸o c¸o tµi chÝnh hîp nhÊt.
(9) MÉu sæ kÕ to¸n hîp nhÊt:
113


9.1- Sæ kÕ to¸n tæng hîp: Sæ kÕ to¸n hîp nhÊt (xem BiÓu sè 12- MÉu
sè S01- SHN)
a) C¨n cø ghi Sæ kÕ to¸n hîp nhÊt:
- Th«ng tin tõ c¸c b¸o c¸o tµi chÝnh cña c«ng ty mÑ vµ c¸c c«ng ty con
trong tËp ®oµn (B¶ng c©n ®èi kÕ to¸n, B¸o c¸o kÕt qu¶ ho¹t ®éng kinh
doanh, B¸o c¸o lu chuyÓn tiÒn tÖ vµ B¶n thuyÕt minh B¸o c¸o tµi chÝnh);
- C¸c PhiÕu kÕ to¸n ghi nhËn c¸c bót to¸n ®iÒu chØnh theo nguyªn t¾c
vµ ph¬ng ph¸p ®iÒu chØnh quy ®Þnh t¹i c¸c môc 2.3.1, 2.3.2 nãi trªn ®Ó thùc
hiÖn hîp nhÊt c¸c b¸o c¸o tµi chÝnh trong tËp ®oµn cña c«ng ty mÑ vµ c¸c
c«ng ty con.
b) Ph¬ng ph¸p ghi Sæ kÕ to¸n hîp nhÊt
114


BiÓu sè 12


Tªn TËp MÉu sè S01 - S HN
®oµn:............ (Ban hµnh theo TT sè 23/2005/TT-BTC ngµy
§Þa 30/03/2005
chØ:...................... cña Bé Tµi chÝnh)


Sæ KÕ TO¸N HîP NHÊT
N¨m ......
Chøng tõ sö dông DiÔn gi¶i C¸c kho¶n môc C¸c kho¶n môc §iÒu chØnh Kho¶n môc
®Ó hîp nhÊt ®èi øng liªn b¸o c¸o tµi T¨ng (+), hîp nhÊt
quan ®Õn bót chÝnh c«ng ty gi¶m(-)
to¸n ®iÒu mÑ, c«ng ty
chØnh con
B¸o c¸o tµi Ngµy... Tµi Nguån T¨ng Gi¶m Tµi Nguån
chÝnh vµ Th¸ng... s¶n* vèn* s¶n* vèn*
c¸c phiÕu
kÕ to¸n
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10
I - Hîp nhÊt B¶ng
C§KT tËp ®oµn
1- Tµi s¶n cè ®Þnh
B¶ng 31/12/0 C«ng ty mÑ
C§KT 4
B¶ng 31/12/0 C«ng ty con
C§KT 4
B¶ng 31/12/0 C«ng ty con
C§KT 4
.........
Céng
2- Hµng tån kho
B¶ng 31/12/0 C«ng ty mÑ
C§KT 4
B¶ng 31/12/0 C«ng ty con
C§KT 4
B¶ng 31/12/0 C«ng ty con
C§KT 4
.........
01/PKT 15/3/04 L·i lç néi bé cha
thùc sù ph¸t sinh
Céng
II- Hîp nhÊt B¸o
c¸o kÕt qu¶ ho¹t
®éng KD tËp
®oµn
1. DT b¸n hµng vµ
cung cÊp dÞch vô
KQKD 31/12/0 C«ng ty mÑ
4
115

C«ng ty con
C«ng ty con
Bót to¸n ®iÒu
chØnh doanh thu
néi bé
Céng


(*) §èi víi B¸o c¸o kÕt qu¶ ho¹t ®éng kinh doanh hîp nhÊt th× dïng tõ
Doanh thu/Chi phÝ; B¸o c¸o lu chuyÓn tiÒn tÖ hîp nhÊt th× dïng tõ “Thu/Chi”
9.2- Sæ kÕ to¸n hîp nhÊt chi tiÕt
§Ó ghi nhËn c¸c th«ng tin, sè liÖu chi tiÕt liªn quan ®Õn hîp nhÊt B¸o
c¸o tµi chÝnh cã thÓ më c¸c sæ kÕ to¸n chi tiÕt, nh : Sæ theo dâi t×nh h×nh
mua, s¸p nhËp doanh nghiÖp; Sæ theo dâi ®Çu t vµo c«ng ty liªn kÕt; Sæ
theo dâi ®Çu t vµo c«ng ty liªn doanh,... C¸c mÉu sæ nµy ® îc më ra theo yªu
cÇu theo dâi th«ng tin sè liÖu cña ®¬n vÞ.
2.5- Bæ sung c¸c chØ tiªu trong tõng b¸o c¸o tµi chÝnh hîp nhÊt
2.5.1- Bæ sung c¸c chØ tiªu trong B¶ng c©n ®èi kÕ to¸n hîp nhÊt
(MÉu sè B 01 – DN/HN)
(1)- Bæ sung chØ tiªu V “Lîi thÕ th¬ng m¹i”- M· sè 260 trong phÇn “Tµi
s¶n” ®Ó ph¶n ¸nh lîi thÕ th¬ng m¹i ph¸t sinh trong giao dÞch hîp nhÊt kinh
doanh.
Thay ®æi môc V “Tµi s¶n dµi h¹n kh¸c” – M· sè 260 thµnh môc VI “Tµi
s¶n dµi h¹n kh¸c” – M· sè 270
(2)- Bæ sung môc C “Lîi Ých cña cæ ®«ng thiÓu sè” - M· sè 500 trong
phÇn “Nguån vèn” ®Ó ph¶n ¸nh gi¸ trÞ cña lîi Ých cña cæ ®«ng thiÓu sè.
2.5.2 - Bæ sung c¸c chØ tiªu trong B¸o c¸o kÕt qu¶ ho¹t ®éng kinh
doanh hîp nhÊt (MÉu sè B02 –DN/HN)
(1)- Bæ sung chØ tiªu 14 “PhÇn lîi nhuËn hoÆc lç trong c«ng ty liªn kÕt,
liªn doanh” –M· sè 50
Thay ®æi sè thø tù vµ m· sè cña c¸c chØ tiªu sau:
15- Tæng lîi nhuËn kÕ to¸n – M· sè 60
16- ThuÕ thu nhËp doanh nghiÖp – M· sè 61
17- Lîi nhuËn sau thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp – M· sè 70 (70 = 60 –
61)
(2) Bæ sung c¸c chØ tiªu:
17.1- Lîi Ých cña cæ ®«ng thiÓu sè
17.2- Lîi nhuËn sau thuÕ cña cæ ®«ng cña c«ng ty mÑ
2.5.3- Bæ sung c¸c th«ng tin ph¶i tr×nh bµy trong B¶n thuyÕt minh
b¸o c¸o tµi chÝnh hîp nhÊt
(1) Bæ sung vµo sau phÇn I “§Æc ®iÓm ho¹t ®éng cña tËp ®oµn” c¸c
th«ng tin cÇn tr×nh bµy trong B¶n thuyÕt minh b¸o c¸o tµi chÝnh hîp nhÊt
theo yªu cÇu cña c¸c chuÈn mùc kÕ to¸n sè 25 “B¸o c¸o tµi chÝnh hîp nhÊt vµ
116


kÕ to¸n kho¶n ®Çu t vµo c«ng ty con”, chuÈn mùc sè 07 “KÕ to¸n c¸c kho¶n
®Çu t vµo c«ng ty liªn kÕt” vµ chuÈn mùc sè 08 “Th«ng tin tµi chÝnh vÒ
nh÷ng kho¶n vèn gãp liªn doanh”, bao gåm:
1- Tæng sè c¸c c«ng ty con
+ Sè lîng c¸c c«ng ty con ®îc hîp nhÊt
+ Sè lîng c¸c c«ng ty con kh«ng ® îc hîp nhÊt. Gi¶i thÝch râ lý do vµ tªn,
®Þa chØ trô së chÝnh cña c«ng ty mÑ cña nã ®· lËp vµ ph¸t hµnh b¸o c¸o tµi
chÝnh hîp nhÊt.
2- Danh s¸ch c¸c c«ng ty con quan träng ® îc hîp nhÊt
- C«ng ty A:
. Tªn c«ng ty:
. §Þa chØ:
. Tû lÖ lîi Ých cña c«ng ty mÑ:
. QuyÒn biÓu quyÕt cña c«ng ty mÑ:
- C«ng ty B:
. Tªn c«ng ty:
. §Þa chØ:
. Tû lÖ lîi Ých cña c«ng ty mÑ:
. QuyÒn biÓu quyÕt cña c«ng ty mÑ:
.........
3- C¸c c«ng ty con bÞ lo¹i khái qu¸ tr×nh hîp nhÊt. Gi¶i thÝch râ lý do
4- Danh s¸ch c¸c c«ng ty liªn kÕt quan träng ® îc ph¶n ¸nh trong B¸o c¸o
tµi chÝnh hîp nhÊt theo ph¬ng ph¸p vèn chñ së h÷u
- C«ng ty liªn kÕt A
+ §Þa chØ trô së chÝnh
+ Tû lÖ phÇn së h÷u
+ Tû lÖ quyÒn biÓu quyÕt
- C«ng ty liªn kÕt B
+ §Þa chØ trô së chÝnh
+ Tû lÖ phÇn së h÷u
+ Tû lÖ quyÒn biÓu quyÕt
- C«ng ty liªn kÕt C
+ ....................
+ ....................
5- Danh s¸ch c¸c c«ng ty liªn kÕt ngõng ¸p dông hoÆc kh«ng ¸p dông
ph¬ng ph¸p vèn chñ së h÷u khi lËp B¸o c¸o tµi chÝnh hîp nhÊt.
117


6- Danh s¸ch c¸c c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t quan träng ® îc ph¶n
¸nh trong B¸o c¸o tµi chÝnh hîp nhÊt theo ph ¬ng ph¸p vèn chñ së h÷u
- C¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t A:
+ §Þa chØ trô së chÝnh
+ Tû lÖ phÇn së h÷u
+ Tû lÖ quyÒn biÓu quyÕt
- C¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t B:
+ §Þa chØ trô së chÝnh
+ Tû lÖ phÇn së h÷u
+ Tû lÖ quyÒn biÓu quyÕt
- C¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t C:
...................................................
7- Danh s¸ch c¸c c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t ngõng ¸p dông hoÆc
kh«ng ¸p dông ph¬ng ph¸p vèn chñ së h÷u khi lËp b¸o c¸o tµi chÝnh hîp nhÊt.
8- Nh÷ng sù kiÖn ¶nh h ëng quan träng ®Õn ho¹t ®éng kinh doanh cña
tËp ®oµn trong n¨m b¸o c¸o
VÝ Dô: LËP B¶NG C¢N §èI KÕ TO¸N HîP NHÊT
I- Cã t×nh h×nh sè liÖu sau liªn quan ®Õn thùc hiÖn hîp nhÊt b¸o c¸o tµi
chÝnh cña tËp ®oµn
1- TËp ®oµn NEC gåm 2 c«ng ty (c«ng ty mÑ A vµ c«ng ty con B). Sè
liÖu B¶ng c©n ®èi kÕ to¸n riªng cña C«ng ty mÑ A vµ C«ng ty con B nh sau:




§¬n vÞ tÝnh: 1.000. 000 §¬n vÞ tÝnh: 1.000. 000 ®ång
®ång
C«ng ty mÑ A C«ng ty con B
ChØ tiªu Sè cuèi n¨m ChØ tiªu Sè cuèi n¨m
(31/12/04) (31/12/04)
Tµi s¶n Tµi s¶n
1- Ph¶i thu kh¸ch 1.200 1- Ph¶i thu kh¸ch hµng 1.270
hµng
2- Hµng tån kho 5.150 2- Hµng tån kho 6.570
3- TSC§ h÷u h×nh 14.000 3- TSC§ h÷u h×nh 27.500
4- §Çu t vµo c«ng ty 35.000 4- Chi phÝ x©y dùng 13.260
con B c¬ b¶n dë dang
5- §Çu t vµo c«ng ty 15.000 5- §Çu t dµi h¹n kh¸c
liªn kÕt C
Tæng céng Tµi s¶n 70.350 Tæng céng Tµi s¶n 48.600
Nguån vèn Nguån vèn
1- Ph¶i tr¶ ngêi b¸n 280 1- Ph¶i tr¶ ngêi b¸n 1.200
2- Ph¶i tr¶ dµi h¹n 28.77 2- Ph¶i tr¶ dµi h¹n néi 1.840
118


néi bé 0 bé
3- Vèn ®Çu t cña 40.60 3- Vèn ®Çu t cña chñ 45.000
chñ së h÷u 0 së h÷u
4- Lîi nhuËn cha 700 4- Lîi nhuËn cha ph©n 560
ph©n phèi phèi
Tæng céng Nguån 70.35 Tæng céng Nguån 48. 600
vèn 0 vèn

2- T×nh h×nh ®Çu t vµo C«ng ty con B cña C«ng ty mÑ A nh sau:
C«ng ty mÑ A ®Çu t vµo c«ng ty con B 35.000 vµ n¾m gi÷ 78% quyÒn
biÓu quyÕt.
C«ng ty mÑ A ®Çu t vµo C«ng ty liªn kÕt C 150 000 cæ phiÕu víi mÖnh
gi¸ (triÖu ®ång)/1 cæ phiÕu, tæng gi¸ trÞ ®Çu t 15.000 (triÖu ®ång), chiÕm
40% vèn cæ phÇn cña C«ng ty C. Do C«ng ty mÑ A së h÷u 40% sè cæ
phiÕu cña C«ng ty C nªn C«ng ty C lµ c«ng ty liªn kÕt cña c«ng ty mÑ A.
- T×nh h×nh mua vµ së h÷u 150.000 cæ phiÕu cña c«ng ty C trong n¨m
2004 nh sau:


§¬n vÞ tÝnh 1.000.000 ®ång
Gi¸ trÞ 150.000 cæ phiÕu Gi¸ trÞ hîp Chªnh Sè ®iÒu chØnh Ghi chó {Tiªu
t¹i C«ng ty liªn kÕt C t¬ng lý cña tµi lÖch trªn B¶ng c©n thøc ph©n
øng víi c¸c tµi s¶n sau s¶n mua ®èi kÕ to¸n hîp bæ chªnh
nhÊt lÖch (3)}
Lo¹i tµi s¶n Gi¸ trÞ
A 1 2 3=2 4 5
-1
1) Hµng tån 5.000 5.000 0 0
kho
2) TSC§ 10.000 8.000 2.000 10 n¨m
- PhiÕu kÕ 200 (3a)
to¸n
3) Lîi thÕ th- 2.000 2.000 20 n¨m
¬ng m¹i 100 (3b)
- PhiÕu kÕ
to¸n
Tæng sè 15.000 15.000 0 300 (3)

Gi¸ trÞ ®Çu t vµo C«ng ty liªn kÕt C ph¶i ®îc ®iÒu chØnh ®Ó ph¶n ¸nh
theo gi¸ trÞ hîp lý lóc mua khi hîp nhÊt b¸o c¸o tµi chÝnh. Bót to¸n ®iÒu chØnh
gi¶m vèn ®Çu t vµo C«ng ty liªn kÕt C víi gi¸ trÞ 300 (3) ® îc thùc hiÖn khi hîp
nhÊt b¸o c¸o tµi chÝnh.
3. Trong n¨m 2004 gi÷a 2 C«ng ty mÑ A vµ C«ng ty con B cã mét sè
nghiÖp vô kinh tÕ sau:
- 15/10 C«ng ty (mÑ) A b¸n hµng cho C«ng ty (con) B mÆt hµng X gi¸
vèn lµ 200 (cho 10 s¶n phÈm), gi¸ b¸n 250, hiÖn mÆt hµng X cßn tån kho t¹i
119


C«ng ty con B 50% sè hµng ®· mua cña C«ng ty mÑ A. C«ng ty con B ®·
thanh to¸n toµn bé tiÒn hµng cho C«ng ty mÑ A.
Nh vËy, l·i néi bé 250 - 200 = 50 chØ ® îc ghi nhËn 25 (50 x 50%) vµ
ph¶i ®iÒu chØnh gi¶m l·i cña tËp ®oµn cña n¨m tµi chÝnh 2003.
II- LËp B¶ng C©n ®èi kÕ to¸n hîp nhÊt cña C«ng ty mÑ A
C¨n cø vµo B¶ng c©n ®èi kÕ to¸n cña C«ng ty mÑ A, C«ng ty con B vµ
t×nh h×nh ®Çu t cña C«ng ty mÑ A, lËp c¸c bót to¸n ®iÒu chØnh sau:
1- Bót to¸n ®iÒu chØnh vèn ®Çu t cña C«ng ty mÑ A vµo C«ng ty con
B:
- Gi¶m kho¶n môc "§Çu t vµo c«ng ty con": 35.000 cña C«ng ty mÑ A
- Gi¶m kho¶n môc "Nguån vèn kinh doanh": 35.000 cña C«ng ty con B.
2- Bót to¸n ®iÒu chØnh l·i néi bé ®èi víi hµng ho¸ tiªu thô néi bé ch a thùc
hiÖn (50% hµng ho¸ C«ng ty mÑ A b¸n cho C«ng ty con B ch a ®îc b¸n ra
ngoµi:
- Gi¶m kho¶n môc "Hµng tån kho": 25 cña C«ng ty con B
- Gi¶m kho¶n môc "Lîi nhuËn cha ph©n phèi": 25 cña C«ng ty mÑ A.


3- Bót to¸n ®iÒu chØnh ghi nhËn vèn ®Çu t liªn kÕt cña c«ng ty mÑ
theo gi¸ trÞ hîp lý cña tµi s¶n mua theo ph¬ng ph¸p vèn chñ së h÷u:
- T¨ng kho¶n môc "Vèn ®Çu t vµo c«ng ty liªn kÕt”: 300 cña C«ng ty mÑ
- T¨ng kho¶n môc "Lîi nhuËn cha ph©n phèi”: 300 cña C«ng ty mÑ A.


B¶ng tæng hîp kÕt qu¶ hîp nhÊt B¶ng C©n ®èi kÕ to¸n
cña c«ng ty mÑ A vµ c«ng ty con B ngµy 31/12/2004


§¬n vÞ tÝnh: 1.000.000 ®ång
ChØ tiªu C«ng ty mÑ A C«ng ty con B Bót to¸n ®iÒu B¶ng C§KT
chØnh hîp nhÊt
Tµi s¶n Nguån Tµi s¶n Nguån T¨ng (+) Gi¶m (-) Tµi s¶n Nguån
vèn vèn vèn
Tµi s¶n
1- Ph¶i thu kh¸ch 1200 1.270 - 2.470
hµng
2- Hµng tån kho 5.150 6.570 25 11.695
(2)
3- TSC§ h÷u h×nh 14.000 27.500 41.500
4. Chi phÝ XD c¬ 13.260 13.260
b¶n dë dang
4- §Çu t vµo c«ng 35.000 - 35.000 0
ty con B (1)
5- §Çu t vµo c«ng 15.000 - 300 14.700
ty liªn kÕt C (3)
120

Tæng céng tµi 70.350 48.600 35.325 83.625
s¶n
Nguån vèn
1- Ph¶i tr¶ ngêi b¸n 280 1.200 1.480
2- Ph¶i tr¶ dµi h¹n 28.770 1.840 30.610
néi bé
3- Vèn ®Çu t cña 40.600 45.000 (35.000) 50.600
chñ së h÷u (1)
4- Lîi nhuËn cha 700 560 (25) (2) 935
ph©n phèi (300)(3)
Tæng céng 70.350 48.600 (35.325) 83.625
nguån vèn



B¶ng tæng hîp B¸o c¸o kÕt qu¶ ho¹t ®éng kinh doanh hîp nhÊt
cña C«ng ty mÑ A vµ C«ng ty con B n¨m 2004


§¬n vÞ tÝnh 1.000.000 ®ång
ChØ tiªu C«ng ty C«ng ty Bót to¸n ®iÒu B¸o c¸o KQKD
mÑ A con B chØnh* (+,-) hîp nhÊt
A 1 2 3 4
1- Doanh thu 1.000 1.500 (125) (1) 2.375

2- Gi¸ vèn (+) Chi phÝ (900) (1.420) 100 (2) (2.220)
QL & b¸n hµng
3- Tæng thu nhËp 100 80 (25) (3) 155
chÞu thuÕ
4- ThuÕ TNDN ph¶i (28) (22,4) - (50,4)
nép (28%)
5- Lîi nhuËn sau thuÕ 72 57,6 (25) (4) 104,6
TNDN

(*) Gi¶i thÝch c¸c bót to¸n ®iÒu chØnh doanh thu néi bé, gi¸ vèn néi bé,
l·i néi bé (ë cét 3 – bót to¸n ®iÒu chØnh):
(1) Bót to¸n ®iÒu chØnh gi¶m doanh thu néi bé lµ 125 do C«ng ty mÑ A
b¸n cho C«ng ty con B 250, nh ng ®Õn cuèi n¨m tµi chÝnh (31/12) sè hµng ho¸
trªn C«ng ty con B chØ tiªu thô ®îc 50%, do vËy ph¶i ®iÒu chØnh gi¶m
doanh thu tiªu thô néi bé cña C«ng ty mÑ lµ 50%: 250 x 50% = 125 khi thùc
hiÖn hîp nhÊt doanh thu tiªu thô cña tËp ®oµn.
(2) Bót to¸n ®iÒu chØnh gi¶m gi¸ vèn néi bé lµ 100 do ph¶i ®iÒu chØnh
gi¶m gi¸ vèn tiªu thô néi bé t ¬ng øng víi ®iÒu chØnh gi¶m doanh thu tiªu thô
néi bé lµ: 200 x 50% = 100.
(3),(4) Bót to¸n ®iÒu chØnh gi¶m thu nhËp (lîi nhuËn) chÞu thuÕ thu
nhËp doanh nghiÖp, vµ lîi nhuËn sau thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp lµ 25:
Bót to¸n ®iÒu chØnh nµy t ¬ng øng víi bót to¸n ®iÒu chØnh ghi gi¶m
kho¶n môc lîi nhuËn cha ph©n phèi cña c«ng ty mÑ vµ ghi gi¶m gi¸ trÞ hµng
121


tån kho cña c«ng ty con vÒ kho¶n l·i néi bé ch a thùc hiÖn ë thêi ®iÓm cuèi
n¨m tµi chÝnh (31/12) khi hîp nhÊt B¶ng c©n ®èi kÕ to¸n cña tËp ®oµn do
hµng tån kho tiªu thô tõ c«ng ty mÑ sang c«ng ty con tÝnh ®Õn cuèi n¨m tµi
chÝnh míi tiªu thô ®îc 50%.
3- Híng dÉn kÕ to¸n kho¶n ®Çu t vµo c«ng ty con
3.1- Söa ®æi, bæ sung tµi kho¶n kÕ to¸n
3.1.1 - Tµi kho¶n ph¶n ¸nh kho¶n ®Çu t vµo c«ng ty con
(1) Tµi kho¶n 136 - Ph¶i thu néi bé
- Tµi kho¶n 1361 - Vèn kinh doanh ë ®¬n vÞ trùc thuéc: Tµi kho¶n nµy
chØ më ë ®¬n vÞ cÊp trªn (Doanh nghiÖp ®éc lËp, tæng c«ng ty) ®Ó ph¶n
¸nh sè vèn ®Çu t cña chñ së h÷u hiÖn cã ë c¸c ®¬n vÞ trùc thuéc do cÊp trªn
cÊp trùc tiÕp hoÆc h×nh thµnh b»ng c¸c ph¬ng thøc kh¸c.
- Tµi kho¶n nµy kh«ng ph¶n ¸nh sè vèn ®Çu t mµ c«ng ty mÑ ®Çu t vèn
trùc tiÕp hoÆc gi¸n tiÕp vµo c¸c c«ng ty con. C¸c kho¶n ®Çu t nµy ®îc ph¶n
¸nh ë TK 221 - §Çu t vµo c«ng ty con.
(2) Tµi kho¶n 221 - §Çu t vµo c«ng ty con
a) §æi tªn Tµi kho¶n 221 “§Çu t chøng kho¸n dµi h¹n” thµnh Tµi kho¶n
221 “§Çu t vµo c«ng ty con”.
b) Néi dung, kÕt cÊu, ph¬ng ph¸p kÕ to¸n cña Tµi kho¶n 221 “§Çu t vµo
c«ng ty con”.
Tµi kho¶n 221 dïng ®Ó ph¶n ¸nh gi¸ trÞ hiÖn cã vµ t×nh h×nh biÕn
®éng kho¶n ®Çu t vèn vµo c«ng ty con. Kho¶n ®Çu t vµo c«ng ty con bao
gåm:
(1). Cæ phiÕu doanh nghiÖp lµ chøng chØ x¸c nhËn vèn gãp cña c«ng
ty mÑ vµo c«ng ty con ho¹t ®éng theo lo¹i h×nh c«ng ty cæ phÇn. Cæ phiÕu
cã thÓ gåm cæ phiÕu thêng, cæ phiÕu u ®·i.
C«ng ty mÑ lµ chñ së h÷u cæ phiÕu th êng t¹i C«ng ty con cã quyÒn
tham gia §¹i héi cæ ®«ng, cã thÓ øng cö vµ bÇu cö vµo Héi ®ång qu¶n trÞ,
cã quyÒn biÓu quyÕt c¸c vÊn ®Ò quan träng vÒ söa ®æi, bæ sung ®iÒu lÖ,
ph¬ng ¸n kinh doanh, ph©n chia lîi nhuËn theo quy ®Þnh trong ®iÒu lÖ ho¹t
®éng cña doanh nghiÖp. C«ng ty mÑ lµ chñ së h÷u cæ phiÕu ® îc hëng cæ
tøc trªn kÕt qu¶ ho¹t ®éng kinh doanh cña c«ng ty con, nh ng ®ång thêi chñ
së h÷u cæ phiÕu còng ph¶i chÞu rñi ro khi c«ng ty con thua lç, gi¶i thÓ
(hoÆc ph¸ s¶n) theo ®iÒu lÖ cña doanh nghiÖp vµ LuËt ph¸ s¶n doanh
nghiÖp.
(2). Kho¶n ®Çu t vèn vµo c«ng ty con ho¹t ®éng theo lo¹i h×nh c«ng ty
Nhµ níc, c«ng ty TNHH mét thµnh viªn, c«ng ty cæ phÇn Nhµ n íc vµ c¸c lo¹i
h×nh doanh nghiÖp kh¸c.


H¹ch to¸n Tµi kho¶n 221 - §Çu t vµo c«ng ty con
cÇn t«n träng mét sè quy ®Þnh sau
122


(1). Vèn ®Çu t vµo c«ng ty con ph¶i ®îc ph¶n ¸nh theo gi¸ gèc, bao gåm
gi¸ mua céng (+) c¸c chi phÝ mua (nÕu cã), nh : Chi phÝ m«i giíi, giao dÞch,
lÖ phÝ, thuÕ vµ phÝ Ng©n hµng...
(2). KÕ to¸n ph¶i më sæ chi tiÕt theo dâi kho¶n ®Çu t vµo tõng c«ng ty
con theo mÖnh gi¸, gi¸ thùc tÕ mua cæ phiÕu, chi phÝ thùc tÕ ®Çu t vµo c¸c
c«ng ty con...
(3). Ph¶i h¹ch to¸n ®Çy ®ñ, kÞp thêi c¸c kho¶n thu nhËp tõ c«ng ty con
(l·i cæ phiÕu, l·i kinh doanh) cña n¨m tµi chÝnh vµo b¸o c¸o tµi chÝnh riªng
cña c«ng ty mÑ. Cæ tøc, lîi nhuËn ® îc chia tõ c«ng ty con ®îc h¹ch to¸n vµo
doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh hµng n¨m cña c«ng ty mÑ.


KÕt cÊu vµ néi dung ph¶n ¶nh cña
Tµi kho¶n 221 - §Çu t vµo c«ng ty con


Bªn Nî:
Gi¸ trÞ thùc tÕ c¸c kho¶n ®Çu t vµo c«ng ty con t¨ng.
Bªn Cã:
Gi¸ trÞ thùc tÕ c¸c kho¶n ®Çu t vµo c«ng ty con gi¶m.
Sè d bªn Nî:
Gi¸ trÞ thùc tÕ c¸c kho¶n ®Çu t vµo c«ng ty con hiÖn cã cña c«ng ty
mÑ.
Tµi kho¶n 221 - §Çu t vµo c«ng ty con, cã 2 tµi kho¶n cÊp 2:
- Tµi kho¶n 2211 - §Çu t cæ phiÕu: Ph¶n ¸nh gi¸ trÞ hiÖn cã vµ t×nh
h×nh biÕn ®éng cña c¸c lo¹i cæ phiÕu ®Çu t vµo c«ng ty con cña c«ng ty
mÑ.
- Tµi kho¶n 2212 - §Çu t kh¸c: Ph¶n ¸nh gi¸ trÞ hiÖn cã vµ t×nh h×nh
biÕn ®éng cña c¸c lo¹i ®Çu t kh¸c vµo c«ng ty con cña c«ng ty mÑ.


Ph¬ng ph¸p h¹ch to¸n kÕ to¸n
mét sè ho¹t ®éng kinh tÕ chñ yÕu


(1) Khi c«ng ty mÑ mua cæ phiÕu hoÆc ®Çu t vµo c«ng ty con b»ng
tiÒn theo cam kÕt gãp vèn ®Çu t, hoÆc mua kho¶n ®Çu t t¹i c«ng ty con, c¨n
cø vµo kho¶n tiÒn thùc tÕ ®Çu t vµo c«ng ty con, ghi:
Nî TK 221 - §Çu t vµo c«ng ty con
Cã TK 111 - TiÒn mÆt; hoÆc
Cã TK 112 - TiÒn göi Ng©n hµng
Cã TK 341 - Vay dµi h¹n.
123


§ång thêi më sæ chi tiÕt ngoµi B¶ng c©n ®èi kÕ to¸n ®Ó theo dâi tõng
lo¹i cæ phiÕu theo mÖnh gi¸ (nÕu ®Çu t vµo c«ng ty con b»ng mua cæ phiÕu
cña c«ng ty con).
(2) NÕu cã chi phÝ ph¸t sinh vÒ th«ng tin, m«i giíi, giao dÞch mua, b¸n
trong qu¸ tr×nh mua cæ phiÕu, hoÆc thùc hiÖn ®Çu t vµo c«ng ty con, ghi:
Nî TK 221 - §Çu t vµo c«ng ty con
Cã c¸c TK 111, 112, ...
(3) Trêng hîp chuyÓn kho¶n ®Çu t vµo c«ng ty liªn kÕt, liªn doanh, c«ng
cô tµi chÝnh thµnh kho¶n ®Çu t vµo c«ng ty con, ghi:
Nî TK 221 - §Çu t vµo c«ng ty con
Cã TK 222 - Vèn gãp liªn doanh, hoÆc
Cã TK 223 - §Çu t vµo c«ng ty liªn kÕt
Cã TK 228 - §Çu t dµi h¹n kh¸c
Cã TK 121 - §Çu t chøng kho¸n ng¾n h¹n kh¸c.
(4) Cuèi n¨m tµi chÝnh nhËn ®îc th«ng b¸o chia cæ tøc, l·i kinh doanh,
hoÆc nhËn ®îc tiÒn vÒ c¸c kho¶n l·i ®îc chia tõ c«ng ty con, ghi:
Nî TK 111, 112
Nî TK 131 - Ph¶i thu kh¸ch hµng; hoÆc
Nî TK 221 - §Çu t vµo c«ng ty con (Trêng hîp l·i ®îc chia ®Ó l¹i t¨ng vèn
®Çu t vµo c«ng ty con - nÕu cã)
Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh.
(5) Khi chuyÓn ®æi kho¶n ®Çu t vµo c«ng ty con thµnh kho¶n ®Çu t
vµo c«ng ty liªn kÕt, hoÆc trë thµnh kho¶n ®Çu t lµ c«ng cô tµi chÝnh, ghi:
Nî TK 121 - §Çu t chøng kho¸n ng¾n h¹n
Nî TK 223 - §Çu t vµo c«ng ty liªn kÕt
Nî TK 228 - §Çu t dµi h¹n kh¸c
Cã TK 221 - §Çu t vµo c«ng ty con.
(6) Khi thu håi, thanh lý vèn ®Çu t vµo c«ng ty con, ph¸t sinh lç vÒ thu
håi vèn ®Çu t, ghi:
Nî c¸c TK 111, 112
Nî TK 131 - Ph¶i thu kh¸ch hµng
Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh (®èi víi c¸c kho¶n lç ®Çu t kh«ng thÓ thu
håi)
Cã TK 221 - §Çu t vµo c«ng ty con.
(7) Khi thu håi, thanh lý vèn ®Çu t vµo c«ng ty con, ph¸t sinh l·i vÒ thu
håi vèn ®Çu t, ghi:
Nî c¸c TK 111, 112
Nî TK 138 - Ph¶i thu kh¸c
124


Cã TK 221 - §Çu t vµo c«ng ty con
Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh (®èi víi c¸c kho¶n chªnh
lÖch l·i ®Çu t thu håi)
3.2- Söa ®æi, bæ sung néi dung ph¶n ¸nh cña Tµi kho¶n 228 “§Çu t
dµi h¹n kh¸c”
- Tµi kho¶n 228 dïng ®Ó ph¶n ¸nh gi¸ trÞ hiÖn cã vµ t×nh h×nh biÕn
®éng cña c¸c lo¹i ®Çu t tµi chÝnh dµi h¹n kh¸c ngoµi c¸c kho¶n ®Çu t vµo
c«ng ty con, c«ng ty liªn kÕt, c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t. C¸c kho¶n
®Çu t dµi h¹n kh¸c bao gåm: c¸c kho¶n ®Çu t vèn vµo ®¬n vÞ kh¸c mµ doanh
nghiÖp n¾m gi÷ Ýt h¬n 20 % quyÒn biÓu quyÕt; ®Çu t tr¸i phiÕu, cho vay
vèn, c¸c kho¶n ®Çu t kh¸c,... mµ thêi h¹n n¾m gi÷, thu håi hoÆc thanh to¸n
trªn 1 n¨m.
- §Çu t dµi h¹n kh¸c ®îc ph©n chia thµnh ®Çu t chøng kho¸n dµi h¹n vµ
®Çu t dµi h¹n kh¸c. Chøng kho¸n lµ c«ng cô tµi chÝnh vµ lµ hµng hãa cña thÞ
trêng chøng kho¸n. ThÞ tr êng chøng kho¸n thùc hiÖn chøc n¨ng dÉn vèn ®Çu
t cña nh÷ng ngêi cã vèn nhng kh«ng cã c¬ héi hoÆc n¨ng lùc ®Çu t tíi nh÷ng
ngêi cã c¬ héi ®Çu t nhng thiÕu vèn. Chøng kho¸n dµi h¹n lµ c«ng cô huy
®éng vèn víi kú h¹n thanh to¸n trªn 1 n¨m.
Chøng kho¸n dµi h¹n bao gåm:
- Cæ phiÕu doanh nghiÖp lµ chøng chØ x¸c nhËn vèn gãp cña chñ së
h÷u vµo doanh nghiÖp ®ang ho¹t ®éng hoÆc b¾t ®Çu thµnh lËp.Cæ phiÕu
cã thÓ cã cæ phiÕu thêng, cæ phiÕu u ®·i.
- Tr¸i phiÕu lµ chøng chØ vay nî cã kú h¹n vµ cã l·i do Nhµ n íc hoÆc
doanh nghiÖp ph¸t hµnh nh»m huy ®éng vèn cho ®Çu t ph¸t triÓn. Tr¸i phiÕu
gåm cã: Tr¸i phiÕu ChÝnh phñ, tr¸i phiÕu ® îc ChÝnh phñ b¶o l·nh, tr¸i phiÕu
chÝnh quyÒn ®Þa ph¬ng, tr¸i phiÕu c«ng ty.
L·i suÊt cña tr¸i phiÕu cã thÓ lµ l·i suÊt cè ®Þnh cho c¶ thêi h¹n cña tr¸i
phiÕu, cã thÓ lµ l·i suÊt cè ®Þnh ¸p dông hµng n¨m, cã thÓ lµ l·i suÊt h×nh
thµnh qua ®Êu gi¸.


H¹ch to¸n Tµi kho¶n 228 - §Çu t dµi h¹n kh¸c
cÇn t«n träng mét sè quy ®Þnh sau


1. Chøng kho¸n ®Çu t dµi h¹n ph¶i ®îc ghi sæ theo gi¸ gèc (gi¸ thùc tÕ
mua chøng kho¸n) gåm: gi¸ mua céng (+) c¸c chi phÝ mua (nÕu cã), nh : Chi
phÝ m«i giíi, giao dÞch, lÖ phÝ, thuÕ vµ phÝ Ng©n hµng...
2. Cuèi niªn ®é kÕ to¸n, nÕu gi¸ trÞ thÞ tr êng cña chøng kho¸n ®Çu t dµi
h¹n bÞ gi¶m xuèng thÊp h¬n gi¸ gèc, kÕ to¸n ® îc lËp dù phßng gi¶m gi¸ ®Çu
t dµi h¹n. ViÖc lËp dù phßng gi¶m gi¸ ®Çu t dµi h¹n ph¶i theo quy ®Þnh cña
chuÈn mùc kÕ to¸n vµ c¬ chÕ qu¶n lý tµi chÝnh.
3. KÕ to¸n ph¶i më sæ chi tiÕt theo dâi tõng lo¹i tr¸i phiÕu, cæ phiÕu ®·
mua theo thêi h¹n vµ ®èi t¸c ®Çu t , h¹ch to¸n theo mÖnh gi¸, gi¸ thùc tÕ mua
cña cæ phiÕu, tr¸i phiÕu. N¾m ch¾c mäi th«ng tin cña thÞ tr êng chøng kho¸n
vµ cã quyÕt ®Þnh ®óng khi ®Çu t.
125


4. Ph¶i tÝnh to¸n vµ thanh to¸n kÞp thêi mäi kho¶n l·i vÒ cæ phiÕu, tr¸i
phiÕu khi ®Õn kú h¹n. L·i cæ phiÕu, tr¸i phiÕu ® îc h¹ch to¸n vµo thu nhËp
ho¹t ®éng tµi chÝnh hµng n¨m cña doanh nghiÖp.
5. Khi cho vay vèn ph¶i theo dâi chi tiÕt tõng kho¶n tiÒn cho vay theo
®èi tîng vay, ph¬ng thøc vay, thêi h¹n vµ l·i suÊt cho vay.


KÕt cÊu vµ néi dung ph¶n ¶nh cña
Tµi kho¶n 228 - ®Çu t dµi h¹n kh¸c


Bªn Nî:
Gi¸ trÞ thùc tÕ c¸c kho¶n ®Çu t dµi h¹n kh¸c t¨ng.
Bªn Cã:
Gi¸ trÞ thùc tÕ c¸c kho¶n ®Çu t dµi h¹n kh¸c gi¶m.
Sè d bªn Nî:
Gi¸ trÞ thùc tÕ c¸c kho¶n ®Çu t dµi h¹n kh¸c hiÖn cã cña doanh nghiÖp.
Tµi kho¶n 228 - §Çu t dµi h¹n kh¸c, cã 3 tµi kho¶n cÊp 3:
- Tµi kho¶n 2281 - Cæ phiÕu: Ph¶n ¸nh gi¸ trÞ hiÖn cã vµ t×nh h×nh
biÕn ®éng cña c¸c lo¹i cæ phiÕu ®Çu t dµi h¹n hoÆc gãp vèn mµ doanh
nghiÖp n¾m gi÷ Ýt h¬n 20% quyÒn biÓu quyÕt ë doanh nghiÖp kh¸c.
- Tµi kho¶n 2282 - Tr¸i phiÕu: Ph¶n ¸nh gi¸ trÞ hiÖn cã vµ t×nh h×nh
biÕn ®éng cña c¸c lo¹i tr¸i phiÕu ®Çu t dµi h¹n cña doanh nghiÖp.
- Tµi kho¶n 2283 - §Çu t dµi h¹n kh¸c: Ph¶n ¸nh gi¸ trÞ hiÖn cã vµ t×nh
h×nh biÕn ®éng cña vèn cho vay hoÆc ®Çu t dµi h¹n kh¸c cña doanh
nghiÖp.


Ph¬ng ph¸p h¹ch to¸n kÕ to¸n
mét sè ho¹t ®éng kinh tÕ chñ yÕu


I. Ho¹t ®éng ®Çu t chøng kho¸n, gãp vèn
1. Khi doanh nghiÖp mua cæ phiÕu hoÆc gãp vèn vµo ®¬n vÞ kh¸c
(n¾m gi÷ díi 20% quyÒn biÓu quyÕt ë doanh nghiÖp kh¸c), c¨n cø vµo chøng
tõ chi tiÒn vµ cæ phiÕu ®· mua, ghi:
Nî TK 228 - §Çu t dµi h¹n kh¸c
Cã c¸c TK 111, 112,...
§ång thêi më sæ chi tiÕt theo dâi tõng lo¹i cæ phiÕu, vèn gãp.
2. Khi mua tr¸i phiÕu c¨n cø vµo chøng tõ chi tiÒn vµ tr¸i phiÕu ®· mua,
ghi:
Nî TK 228 - §Çu t dµi h¹n kh¸c
Cã c¸c TK 111, 112,...
126


3. Trêng hîp nhËn l·i tr¸i phiÕu, cæ tøc ®Þnh kú, khi nhËn ® îc lîi nhuËn,
cæ tøc hoÆc x¸c ®Þnh sè lîi nhuËn, cæ tøc ph¶i thu, ghi:
Nî TK 111, 112; hoÆc
Nî TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng (cha thu ®îc tiÒn ngay)
Nî TK 228 - §Çu t dµi h¹n kh¸c (Trêng hîp l·i nhËp vµo vèn)
Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh.
4. NÕu cã chi phÝ ph¸t sinh vÒ th«ng tin, m«i giíi, giao dÞch mua b¸n,
trong qu¸ tr×nh ®Çu t chøng kho¸n, ghi:
Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh
Cã TK 111, 112, ...
5. Khi thanh to¸n tr¸i phiÕu ®Õn h¹n, ghi:
Nî TK 111, 112, ...
Cã TK 228 - §Çu t dµi h¹n kh¸c (Sè tiÒn gèc)
Cã TK 515 – Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh (Sè tiÒn l·i).
6. Trêng hîp cÇn vèn, doanh nghiÖp ph¶i thanh to¸n tr¸i phiÕu tr íc h¹n
kh«ng lÊy l·i hoÆc nhîng b¸n víi gi¸ thu håi ®ñ vèn gèc, hoÆc chÞu lç, ghi:
Nî TK 111, 112 (Sè tiÒn thu ®îc)
Nî TK 635 - Chi phÝ ho¹t ®éng tµi chÝnh (Chªnh lÖch sè tiÒn thu ® îc
nhá h¬n gi¸ vèn ®Çu t chøng kho¸n); hoÆc ghi Cã Tµi kho¶n 515 “Doanh thu
ho¹t ®éng tµi chÝnh” (Chªnh lÖch sè tiÒn thu ® îc lín h¬n gi¸ vèn ®Çu t chøng
kho¸n)
Cã TK 228 - §Çu t dµi h¹n kh¸c (Sè tiÒn gèc).
7. Khi chuyÓn ®æi chøng kho¸n ®Çu t dµi h¹n thµnh chøng kho¸n ®Çu
t ng¾n h¹n, ghi:
Nî TK 121 - §Çu t chøng kho¸n ng¾n h¹n
Cã TK 228 - §Çu t dµi h¹n kh¸c.
II. Ho¹t ®éng cho vay vèn
1. Khi cho ®¬n vÞ kh¸c vay vèn cã thêi h¹n thu håi trªn mét n¨m, ghi:
Nî TK 228 - §Çu t dµi h¹n kh¸c
Cã TK 111, 112,...
2. §Þnh kú tÝnh vµ thu l·i cho vay vèn, ghi:
Nî TK 111, 112,...
Nî TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng (NÕu cha thu ®îc tiÒn ngay)
Cã TK 515 – Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh (Chi tiÕt vÒ l·i cho vay
vèn).
3. Thu håi vèn cho vay, ghi:
127


Nî TK 111, 112,... (Sè tiÒn gèc vµ l·i cho vay)
Cã TK 228 - §Çu t dµi h¹n kh¸c (Sè tiÒn gèc)
Cã TK 515 – Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh (Sè l·i).
4- Qui ®Þnh chung vÒ b¸o c¸o tµi chÝnh tæng hîp
4.1- Môc ®Ých cña B¸o c¸o tµi chÝnh tæng hîp
1- Tæng hîp vµ tr×nh bµy mét c¸ch tæng qu¸t, toµn diÖn t×nh h×nh tµi
s¶n, nî ph¶i tr¶, nguån vèn chñ së h÷u ë thêi ®iÓm kÕt thóc n¨m tµi chÝnh,
t×nh h×nh vµ kÕt qu¶ ho¹t ®éng kinh doanh n¨m tµi chÝnh cña toµn ®¬n vÞ.
2- Cung cÊp th«ng tin kinh tÕ, tµi chÝnh chñ yÕu cho viÖc ®¸nh gi¸ thùc
tr¹ng t×nh h×nh tµi chÝnh vµ t×nh h×nh kinh doanh n¨m tµi chÝnh cña toµn
®¬n vÞ. Th«ng tin cña b¸o c¸o tµi chÝnh tæng hîp lµ c¨n cø quan träng cho
viÖc ®Ò ra c¸c quyÕt ®Þnh vÒ qu¶n lý, ®iÒu hµnh ho¹t ®éng kinh doanh cña
®¬n vÞ cÊp trªn, cña c¸c nhµ ®Çu t , cña c¸c chñ së h÷u hiÖn t¹i vµ t ¬ng lai vµ
cña c¸c c¬ quan qu¶n lý Nhµ níc cã thÈm quyÒn,...
4.2- Ph¹m vi ¸p dông
1- KÕt thóc n¨m tµi chÝnh c¸c ®¬n vÞ kÕ to¸n cÊp trªn cã c¸c ®¬n
vÞ kÕ to¸n trùc thuéc hoÆc tæng c«ng ty Nhµ n íc ho¹t ®éng theo m«
h×nh kh«ng cã c«ng ty con ph¶i lËp B¸o c¸o tµi chÝnh tæng hîp ®Ó ph¶n
¸nh t×nh h×nh tµi chÝnh vµ t×nh h×nh kinh doanh cña:
(1) Toµn bé c¸c ®¬n vÞ trong ph¹m vi qu¶n lý cña ®¬n vÞ cÊp trªn bao
gåm ®¬n vÞ cÊp trªn vµ c¸c ®¬n vÞ cÊp d íi ®éc lËp hoÆc h¹ch to¸n trùc
thuéc; hoÆc
(2) Tæng c«ng ty Nhµ níc thµnh lËp vµ ho¹t ®éng theo m« h×nh kh«ng
cã c«ng ty con.
Trong Th«ng t nµy c¸c ®èi tîng (1) vµ (2) ®îc gäi chung lµ ®¬n vÞ kÕ
to¸n cÊp trªn.
4.3. Néi dung cña hÖ thèng B¸o c¸o tµi chÝnh tæng hîp
1 - HÖ thèng b¸o c¸o tµi chÝnh hîp nhÊt bao gåm 4 biÓu mÉu b¸o c¸o:
- B¶ng c©n ®èi kÕ to¸n tæng hîp MÉu sè B 01 - DN
- B¸o c¸o kÕt qu¶ ho¹t ®éng kinh doanh tæng hîp MÉu sè B 02 -
DN
- B¸o c¸o lu chuyÓn tiÒn tÖ tæng hîp MÉu sè B 03 -
DN
- B¶n thuyÕt minh b¸o c¸o tµi chÝnh tæng hîp MÉu sè B 09 -
DN
Ngoµi ra, ®Ó phôc vô yªu cÇu qu¶n lý kinh tÕ, tµi chÝnh, yªu cÇu chØ
®¹o, ®iÒu hµnh cña toµn ®¬n vÞ, ®¬n vÞ kÕ to¸n cÊp trªn, Tæng c«ng ty
Nhµ níc cã thÓ quy ®Þnh lËp thªm c¸c B¸o c¸o tµi chÝnh tæng hîp chi tiÕt
kh¸c.
2- Néi dung, h×nh thøc tr×nh bµy c¸c chØ tiªu trong tõng B¸o c¸o tµi
chÝnh tæng hîp ®îc thùc hiÖn theo mÉu biÓu quy ®Þnh trong phÇn h íng dÉn
chuÈn mùc sè 21 “Tr×nh bµy b¸o c¸o tµi chÝnh”.
128


Trong qu¸ tr×nh ¸p dông, nÕu thÊy cÇn thiÕt c¸c ®¬n vÞ cÊp trªn cã thÓ
bæ sung chi tiÕt c¸c chØ tiªu cña B¸o c¸o tµi chÝnh tæng hîp cho phï hîp víi
®Æc ®iÓm ho¹t ®éng kinh doanh cña ®¬n vÞ cÊp trªn; NÕu cã söa ®æi ph¶i
®îc Bé Tµi chÝnh chÊp thuËn b»ng v¨n b¶n.


4.4- Tr¸ch nhiÖm, thêi h¹n lËp vµ nép B¸o c¸o tµi chÝnh tæng hîp
(4.4.1) Tr¸ch nhiÖm lËp B¸o c¸o tµi chÝnh tæng hîp
C¸c ®¬n vÞ sau ®©y ph¶i thùc hiÖn lËp B¸o c¸o tµi chÝnh tæng hîp ®¬n
vÞ kÕ to¸n cÊp trªn ngoµi B¸o c¸o tµi chÝnh riªng cña ®¬n vÞ kÕ to¸n cÊp
trªn:
- Tæng c«ng ty nhµ níc thµnh lËp vµ ho¹t ®éng theo m« h×nh kh«ng cã
c«ng ty con;
- §¬n vÞ kÕ to¸n cÊp trªn kh¸c: Lµ nh÷ng ®¬n vÞ kÕ to¸n cã c¸c ®¬n vÞ
kÕ to¸n trùc thuéc cã lËp b¸o c¸o tµi chÝnh;
§¬n vÞ cÊp trªn ph¶i lËp, nép vµ c«ng khai b¸o c¸o tµi chÝnh tæng hîp
theo quy ®Þnh cña LuËt kÕ to¸n, ChuÈn mùc kÕ to¸n sè 21 “Tr×nh bµy b¸o
c¸o tµi chÝnh” vµ híng dÉn t¹i Th«ng t nµy.
(4.4.2) Thêi h¹n lËp, nép vµ c«ng khai B¸o c¸o tµi chÝnh tæng hîp
- B¸o c¸o tµi chÝnh tæng hîp ph¶i lËp vµ nép vµo cuèi kú kÕ to¸n n¨m tµi
chÝnh cho c¸c c¬ quan qu¶n lý Nhµ níc theo quy ®Þnh chËm nhÊt lµ 90 ngµy
kÓ tõ ngµy kÕt thóc kú kÕ to¸n n¨m.
- B¸o c¸o tµi chÝnh tæng hîp ph¶i ® îc c«ng khai trong thêi h¹n 120 ngµy
kÓ tõ ngµy kÕt thóc kú kÕ to¸n n¨m.
(4.4.3) N¬i nhËn B¸o c¸o tµi chÝnh tæng hîp


§èi tîng lËp B¸o c¸o tµi Thêi h¹n N¬i nhËn b¸o c¸o
chÝnh tæng hîp lËp b¸o C¬ quan tµi chÝnh, C¬ quan C¬ quan
c¸o c¬ quan ®¨ng ký ThuÕ Thèng kª
kinh doanh
1.Tæng c«ng ty nhà n- N¨m, x x x
íc (thµnh lËp vµ ho¹t Quý
®éng theo m« h×nh
kh«ng cã c«ng ty con)
2. §¬n vÞ kÕ to¸n cÊp N¨m x x x
trªn kh¸c cã ®¬n vÞ kÕ
to¸n trùc thuéc

4.2- Quy ®Þnh cã thÓ vÒ B¸o c¸o tµi chÝnh tæng hîp
4.2.1- Nguyªn t¾c lËp vµ tr×nh bµy B¸o c¸o tµi chÝnh tæng hîp
1- §¬n vÞ kÕ to¸n cÊp trªn khi lËp B¸o c¸o tµi chÝnh tæng hîp ph¶i c¨n
cø vµo c¸c B¸o c¸o tµi chÝnh cña tÊt c¶ c¸c ®¬n vÞ kÕ to¸n trùc thuéc do ®¬n
vÞ cÊp trªn qu¶n lý.
129


2- Tõng chØ tiªu cña tõng B¸o c¸o tµi chÝnh tæng hîp ® îc tÝnh to¸n b»ng
c¸ch tæng céng chØ tiªu t¬ng øng cña tÊt c¶ c¸c B¸o c¸o tµi chÝnh cña c¸c
®¬n vÞ trùc thuéc.
3- §¬n vÞ kÕ to¸n cÊp trªn kh«ng ® îc lo¹i trõ ra khái B¸o c¸o tµi chÝnh
tæng hîp c¸c B¸o c¸o tµi chÝnh cña ®¬n vÞ trùc thuéc cã ho¹t ®éng kinh
doanh kh¸c biÖt víi ho¹t ®éng cña tÊt c¶ c¸c ®¬n vÞ trùc thuéc kh¸c trong ®¬n
vÞ.
§èi víi ®¬n vÞ kÕ to¸n cÊp trªn cã c¸c quan hÖ giao dÞch vÒ ®Çu t vèn
(cÊp vèn chñ së h÷u, vèn ®Çu t x©y dùng c¬ b¶n, vèn vay hé,...) cung cÊp
dÞch vô, s¶n phÈm lÉn nhau, chi hé... gi÷a ®¬n vÞ kÕ to¸n cÊp trªn víi c¸c
®¬n vÞ trùc thuéc hoÆc gi÷a c¸c ®¬n vÞ kÕ to¸n trùc thuéc víi nhau th× ph¶i
thùc hiÖn c¸c bót to¸n ®iÒu chØnh gi¶m trõ tõng chØ tiªu t ¬ng øng cña tõng
B¸o c¸o tµi chÝnh. Nguyªn t¾c vµ ph¬ng ph¸p gi¶m trõ ®îc vËn dông c¸c
nguyªn t¾c vµ ph¬ng ph¸p qui ®Þnh cho viÖc lËp vµ tr×nh bµy B¸o c¸o tµi
chÝnh hîp nhÊt trong Th«ng t nµy.
4- §èi víi c¸c chØ tiªu ®Æc biÖt chØ cã ë mét hoÆc mét sè ®¬n vÞ trùc
thuéc còng ph¶i ®îc tr×nh bµy trªn B¸o c¸o tµi chÝnh tæng hîp cña ®¬n vÞ kÕ
to¸n cÊp trªn.
5- B¸o c¸o tµi chÝnh tæng hîp ® îc lËp vµ tr×nh bµy theo nguyªn t¾c kÕ
to¸n vµ nguyªn t¾c ®¸nh gi¸ nh b¸o c¸o tµi chÝnh hµng n¨m cña doanh nghiÖp
®éc lËp trªn c¬ së tu©n thñ ChuÈn mùc kÕ to¸n sè 21 “Tr×nh bµy B¸o c¸o tµi
chÝnh” vµ qui ®Þnh cña c¸c chuÈn mùc kÕ to¸n kh¸c.
6- B¸o c¸o tµi chÝnh tæng hîp ® îc lËp trªn c¬ së ¸p dông chÝnh s¸ch kÕ
to¸n theo nguyªn t¾c nhÊt qu¸n cho c¸c giao dÞch vµ sù kiÖn cïng lo¹i trong
nh÷ng hoµn c¶nh t¬ng tù trong toµn bé ®¬n vÞ.
- NÕu mét ®¬n vÞ trùc thuéc sö dông chÝnh s¸ch kÕ to¸n kh¸c víi chÝnh
s¸ch kÕ to¸n ¸p dông thèng nhÊt trong toµn ®¬n vÞ th× ®¬n vÞ trùc thuéc ®ã
ph¶i cã ®iÒu chØnh thÝch hîp c¸c b¸o c¸o tµi chÝnh tr íc khi sö dông cho viÖc
lËp B¸o c¸o tµi chÝnh tæng hîp.
- Trêng hîp nÕu ®¬n vÞ trùc thuéc kh«ng thÓ sö dông chÝnh s¸ch kÕ
to¸n mét c¸ch thèng nhÊt lµm ¶nh h ëng ®Õn B¸o c¸o tµi chÝnh tæng hîp th×
ph¶i gi¶i tr×nh vÒ c¸c kho¶n môc ®· ® îc h¹ch to¸n theo chÝnh s¸ch kÕ to¸n
kh¸c nhau trong B¶n thuyÕt minh b¸o c¸o tµi chÝnh tæng hîp.
7- B¸o c¸o tµi chÝnh cña c¸c ®¬n vÞ trùc thuéc sö dông ®Ó lËp B¸o c¸o
tµi chÝnh tæng hîp ph¶i ®îc lËp cho cïng mét kú kÕ to¸n n¨m.
B¸o c¸o tµi chÝnh sö dông ®Ó tæng hîp cã thÓ ® îc lËp vµo thêi ®iÓm
kh¸c nhau miÔn lµ thêi gian chªnh lÖch ®ã kh«ng v ît qu¸ 3 th¸ng. NÕu ngµy
kÕt thóc kú kÕ to¸n n¨m lµ kh¸c nhau qu¸ 3 th¸ng th× c¸c ®¬n vÞ kÕ to¸n trùc
thuéc ph¶i lËp thªm mét bé b¸o c¸o tµi chÝnh cho môc ®Ých tæng hîp cã kú
kÕ to¸n trïng víi kú kÕ to¸n n¨m cña ®¬n vÞ kÕ to¸n cÊp trªn.
8- KÕt qu¶ ho¹t ®éng kinh doanh cña ®¬n vÞ kÕ to¸n trùc thuéc ® îc ®a
vµo B¸o c¸o tµi chÝnh tæng hîp kÓ tõ ngµy ®¬n vÞ lµ ®¬n vÞ thµnh viªn trùc
thuéc cña ®¬n vÞ kÕ to¸n cÊp trªn.
130


KÕt qu¶ ho¹t ®éng kinh doanh cña ®¬n vÞ thµnh viªn kh«ng cßn chÞu
sù qu¶n lý cña ®¬n vÞ cÊp trªn kh«ng ®îc ®a vµo B¸o c¸o kÕt qu¶ ho¹t ®éng
kinh doanh tæng hîp.
4.2.2- Tr×nh tù lËp B¸o c¸o tµi chÝnh tæng hîp
(1) KiÓm tra B¸o c¸o tµi chÝnh cña tõng ®¬n vÞ kÕ to¸n trùc thuéc, b¶o
®¶m c¸c b¸o c¸o ®· ®îc lËp theo ®óng qui ®Þnh cña LuËt kÕ to¸n vµ c¸c
ChuÈn mùc kÕ to¸n nh: Ph¶i cã ®ñ tõng b¸o c¸o tµi chÝnh; c¸c b¸o c¸o tµi
chÝnh ®îc lËp cïng kú kÕ to¸n n¨m; chÝnh s¸ch kÕ to¸n ®Ó lËp c¸c b¸o c¸o tµi
chÝnh lµ thèng nhÊt...NÕu cÇn ®iÒu chØnh th× thùc hiÖn ®iÒu chØnh tr íc
khi sö dông ®Ó lËp B¸o c¸o tµi chÝnh tæng hîp.
(2) Ph©n lo¹i ®¬n vÞ kÕ to¸n trùc thuéc theo tõng lo¹i ho¹t ®éng nh :
Doanh nghiÖp s¶n xuÊt kinh doanh; ho¹t ®éng ®Çu t x©y dùng vµ ho¹t ®éng
sù nghiÖp (nÕu cã). Tõng lo¹i ho¹t ®éng trªn ® îc lËp b¸o c¸o tµi chÝnh tæng
hîp riªng.
(3) §èi víi c¸c chØ tiªu ph¶i gi¶m trõ th× lËp B¶ng tæng hîp c¸c bót to¸n
®iÒu chØnh vµ thùc hiÖn tÝnh to¸n tæng hîp trªn chØ tiªu ®ã.
(4) LËp B¶ng tæng hîp b¸o c¸o theo tõng b¸o c¸o tµi chÝnh (B¶ng c©n
®èi kÕ to¸n, B¸o c¸o kÕt qu¶ ho¹t ®éng kinh doanh, B¸o c¸o l u chuyÓn tiÒn tÖ
vµ B¶n thuyÕt minh b¸o c¸o tµi chÝnh) tõng chØ tiªu cña tõng b¸o c¸o.
(5) C¨n cø kÕt qu¶ tæng hîp trªn B¶ng tæng hîp b¸o c¸o ®Ó lËp B¸o c¸o
tµi chÝnh tæng hîp theo tõng b¸o c¸o.


VI - H¦íNG DÉN KÕ TO¸N CHUÈN MùC
“TH¤NG TIN VÒ C¸C B£N LI£N QUAN”


1- Quy ®Þnh chung
1.1- B¸o c¸o tµi chÝnh (phÇn thuyÕt minh b¸o c¸o tµi chÝnh) ph¶i tr×nh
bµy mèi quan hÖ víi c¸c bªn liªn quan vµ c¸c giao dÞch gi÷a doanh nghiÖp víi
c¸c bªn liªn quan.
1.2- C¸c trêng hîp sau ®îc coi lµ c¸c bªn liªn quan:
a) Nh÷ng doanh nghiÖp cã quyÒn kiÓm so¸t, hoÆc bÞ kiÓm so¸t trùc
tiÕp hoÆc gi¸n tiÕp th«ng qua mét hoÆc nhiÒu bªn trung gian, hoÆc d íi
quyÒn bÞ kiÓm so¸t chung víi doanh nghiÖp b¸o c¸o, gåm:
- C«ng ty mÑ;
- C«ng ty con;
- C¸c c«ng ty con cïng tËp ®oµn;
- C¸c bªn liªn doanh;
- C¬ së kinh doanh ®îc ®ång kiÓm so¸t.
b) C¸c c«ng ty liªn kÕt
c) C¸c c¸ nh©n cã quyÒn trùc tiÕp hoÆc gi¸n tiÕp biÓu quyÕt ë c¸c
doanh nghiÖp b¸o c¸o dÉn ®Õn cã ¶nh h ëng ®¸ng kÓ tíi doanh nghiÖp nµy,
131


kÓ c¶ c¸c thµnh viªn mËt thiÕt trong gia ®×nh cña c¸c c¸ nh©n nµy. Thµnh
viªn mËt thiÕt trong gia ®×nh cña mét c¸ nh©n lµ nh÷ng ng êi cã thÓ chi phèi
hoÆc bÞ chi phèi bëi ng êi ®ã khi giao dÞch víi doanh nghiÖp nh quan hÖ:
Bè, mÑ, vî, chång, con, anh, chÞ em ruét.
d) C¸c nh©n viªn qu¶n lý chñ chèt cã quyÒn vµ tr¸ch nhiÖm vÒ viÖc lËp
kÕ ho¹ch, qu¶n lý vµ kiÓm so¸t c¸c ho¹t ®éng cña doanh nghiÖp b¸o c¸o,
gåm: Nh÷ng ngêi l·nh ®¹o, c¸c nh©n viªn qu¶n lý cña c«ng ty vµ c¸c thµnh viªn
mËt thiÕt trong gia ®×nh cña c¸c c¸ nh©n nµy;
®) C¸c doanh nghiÖp do c¸c c¸ nh©n ® îc nªu ë ®iÓm (c) hoÆc (d) n¾m
trùc tiÕp hoÆc gi¸n tiÕp quyÒn biÓu quyÕt hoÆc ng êi ®ã cã thÓ cã ¶nh h-
ëng ®¸ng kÓ tíi doanh nghiÖp.
Trong viÖc xem xÐt tõng mèi quan hÖ cña c¸c bªn liªn quan cÇn chó ý tíi
b¶n chÊt cña mèi quan hÖ chø kh«ng ph¶i chØ h×nh thøc ph¸p lý cña c¸c
quan hÖ ®ã.
1.3- C¸c trêng hîp sau ®©y kh«ng ®îc coi lµ c¸c bªn liªn quan:
a) Hai c«ng ty cã chung Gi¸m ®èc trong tr êng hîp ngêi gi¸m ®èc ®ã lµ
ngêi lµm thuª kh«ng cã ¶nh h ëng tíi chÝnh s¸ch cña c¶ 2 c«ng ty trong c¸c
giao dÞch chung.


b) C¸c tæ chøc, c¸ nh©n cã quan hÖ th«ng thêng víi doanh nghiÖp, nh:
- Tæ chøc, c¸ nh©n cung cÊp tµi chÝnh (nh cho vay);
- Tæ chøc chÝnh trÞ, ®oµn thÓ, x· héi;
- §¬n vÞ phôc vô c«ng céng;
- C¬ quan qu¶n lý nhµ níc.
c) Kh¸ch hµng, nhµ cung cÊp, nhµ ph©n phèi, hay ®¹i lý nãi chung mµ
doanh nghiÖp tiÕn hµnh mét khèi l îng lín giao dÞch mÆc dï cã thÓ cã sù phô
thuéc vÒ kinh tÕ.
1.4- Kh«ng ph¶i tr×nh bµy trong b¸o c¸o tµi chÝnh hîp nhÊt ®èi víi c¸c
giao dÞch néi bé cña tËp ®oµn.
1.5- Kh«ng ph¶i tr×nh bµy giao dÞch víi c¸c bªn liªn quan trong b¸o c¸o
tµi chÝnh cña c«ng ty mÑ, khi b¸o c¸o nµy ® îc lËp vµ c«ng bè cïng víi b¸o c¸o
tµi chÝnh hîp nhÊt.
Trêng hîp b¸o c¸o tµi chÝnh cña c«ng ty mÑ ® îc lËp vµ c«ng bè kh«ng
cïng víi b¸o c¸o tµi chÝnh hîp nhÊt th× ph¶i tr×nh bµy giao dÞch víi c¸c bªn liªn
quan trong b¸o c¸o tµi chÝnh cña c«ng ty mÑ.
1.6- Kh«ng ph¶i tr×nh bµy giao dÞch víi c¸c bªn liªn quan trong b¸o c¸o
tµi chÝnh cña c«ng ty con do c«ng ty mÑ së h÷u toµn bé nÕu c«ng ty mÑ
còng ®îc thµnh lËp ë ViÖt Nam vµ c«ng bè b¸o c¸o tµi chÝnh hîp nhÊt t¹i ViÖt
Nam.
Trêng hîp c«ng ty mÑ kh«ng së h÷u toµn bé c«ng ty con hoÆc c«ng ty
mÑ ®îc thµnh lËp ë níc ngoµi vµ kh«ng c«ng bè B¸o c¸o tµi chÝnh hîp nhÊt ë
ViÖt Nam th× ph¶i tr×nh bµy giao dÞch víi c¸c bªn liªn quan trong b¸o c¸o tµi
chÝnh cña c«ng ty con.
132


2- Híng dÉn cô thÓ thùc hiÖn ChuÈn mùc “Th«ng tin vÒ c¸c bªn liªn
quan”
2.1- §Ó x¸c ®Þnh gi¸ giao dÞch gi÷a c¸c bªn liªn quan cã thÓ sö dông c¸c
ph¬ng ph¸p chñ yÕu sau:
- Ph¬ng ph¸p gi¸ kh«ng bÞ kiÓm so¸t cã thÓ so s¸nh ® îc;
- Ph¬ng ph¸p gi¸ b¸n l¹i;
- Ph¬ng ph¸p gi¸ vèn céng l·i.
a) Ph¬ng ph¸p gi¸ kh«ng bÞ kiÓm so¸t cã thÓ so s¸nh ® îc, ®îc x¸c ®Þnh
b»ng c¸ch so s¸nh gi¸ cña hµng hãa b¸n ra trªn thÞ tr êng cã thÓ so s¸nh ®îc
vÒ mÆt kinh tÕ mµ ngêi b¸n kh«ng cã liªn quan víi ngêi mua.
Ph¬ng ph¸p nµy thêng ®îc sö dông trong trêng hîp hµng hãa vµ dÞch vô
cung cÊp trong giao dÞch gi÷a c¸c bªn cã liªn quan vµ c¸c ®iÒu kiÖn cña viÖc
mua b¸n t¬ng tù nh trong c¸c giao dÞch th«ng thêng. Ph¬ng ph¸p nµy cßn th-
êng ®îc sö dông ®Ó x¸c ®Þnh gi¸ phÝ cña c¸c kho¶n tµi trî.
b) Theo ph¬ng ph¸p gi¸ b¸n l¹i, gi¸ chuyÓn giao cho ng êi b¸n l¹i ®îc x¸c
®Þnh b»ng c¸ch trõ vµo gi¸ b¸n l¹i mét kho¶n chªnh lÖch, ph¶n ¸nh gi¸ trÞ mµ
ngêi b¸n muèn thu ®Ó bï vµo chi phÝ cña m×nh ®ång thêi cã l·i hîp lý. ë ®©y
cã khã kh¨n trong viÖc xem xÐt ®Ó x¸c ®Þnh phÇn ®Òn bï hîp lý cho c¸c chi
phÝ do ngêi b¸n l¹i ®· gãp vµo trong qu¸ tr×nh nµy.
Ph¬ng ph¸p nµy ®îc sö dông trong trêng hîp hµng hãa ®îc chuyÓn giao
gi÷a c¸c bªn liªn quan tríc khi ®îc b¸n cho mét bªn kh¸c kh«ng liªn quan. Ph ¬ng
ph¸p nµy còng ®îc sö dông trong viÖc chuyÓn giao c¸c nguån lùc kh¸c nh
quyÒn së h÷u vµ c¸c dÞch vô.
c) Ph¬ng ph¸p gi¸ vèn céng l·i ®îc x¸c ®Þnh b»ng c¸ch céng mét kho¶n
chªnh lÖch phï hîp vµo chi phÝ cña ng êi cung cÊp. Sö dông ph¬ng ph¸p nµy
cã khã kh¨n trong viÖc x¸c ®Þnh c¶ hai yÕu tè chi phÝ vµ kho¶n chªnh lÖch.
Mét trong sè c¸c tiªu chuÈn so s¸nh cã thÓ x¸c ®Þnh gi¸ chuyÓn giao lµ dùa
vµo tû lÖ l·i cã thÓ so s¸nh ® îc trªn doanh thu hoÆc trªn vèn kinh doanh cña
c¸c ngµnh t¬ng tù.
2.2- B¸o c¸o tµi chÝnh ph¶i tr×nh bµy mét sè mèi quan hÖ nhÊt ®Þnh
gi÷a c¸c bªn liªn quan. C¸c quan hÖ th êng ®îc chó ý lµ giao dÞch cña nh÷ng
ngêi l·nh ®¹o doanh nghiÖp, ®Æc biÖt lµ kho¶n tiÒn l ¬ng vµ c¸c kho¶n tiÒn
vay cña hä, do vai trß quan träng cña hä ®èi víi doanh nghiÖp. Bªn c¹nh ®ã
cÇn tr×nh bµy c¸c giao dÞch lín cã tÝnh chÊt liªn c«ng ty vµ sè d c¸c kho¶n
®Çu t lín víi tËp ®oµn, víi c¸c c«ng ty liªn kÕt vµ víi Ban Gi¸m ®èc.
2.3- C¸c giao dÞch chñ yÕu gi÷a c¸c bªn liªn quan còng ph¶i ® îc tr×nh
bµy trong thuyÕt minh b¸o c¸o tµi chÝnh cña doanh nghiÖp b¸o c¸o trong n¨m
mµ c¸c giao dÞch ®ã cã ¶nh hëng, gåm:
- Gi¸ trÞ hµng tån kho ®îc mua hoÆc b¸n gi÷a c¸c bªn liªn quan;
- Gi¸ trÞ tµi s¶n cè ®Þnh vµ c¸c tµi s¶n kh¸c ® îc mua hoÆc b¸n gi÷a c¸c
bªn liªn quan;
- Gi¸ trÞ dÞch vô ®îc cung cÊp hoÆc nhËn gi÷a c¸c bªn liªn quan;
- Gi¸ trÞ hµng b¸n ®¹i lý cung cÊp gi÷a c¸c bªn liªn quan;
133


- Giao dÞch thuª tµi s¶n gi÷a c¸c bªn liªn quan;
- ChuyÓn giao vÒ nghiªn cøu vµ ph¸t triÓn;
- Tháa thuËn vÒ giÊy phÐp;
- C¸c kho¶n tµi trî (bao gåm cho vay vµ gãp vèn b»ng tiÒn hoÆc hiÖn
vËt);
- B¶o l·nh vµ thÕ chÊp;
- C¸c hîp ®ång qu¶n lý.
2.4- Nh÷ng mèi quan hÖ gi÷a c¸c bªn liªn quan cã tån t¹i sù kiÓm so¸t
®Òu ph¶i ®îc tr×nh bµy trong b¸o c¸o tµi chÝnh, bÊt kÓ lµ cã c¸c giao dÞch
gi÷a c¸c bªn liªn quan hay kh«ng.
2.5- Trêng hîp cã c¸c giao dÞch gi÷a c¸c bªn liªn quan th× doanh nghiÖp
b¸o c¸o cÇn ph¶i tr×nh bµy b¶n chÊt c¸c mèi quan hÖ cña c¸c bªn liªn quan
còng nh c¸c lo¹i giao dÞch vµ c¸c yÕu tè cña c¸c giao dÞch ®ã.
C¸c yÕu tè cña c¸c giao dÞch thêng bao gåm:
- Khèi lîng c¸c giao dÞch thÓ hiÖn b»ng gi¸ trÞ hoÆc tû lÖ phÇn tr¨m t -
¬ng øng;
- Gi¸ trÞ hoÆc tû lÖ phÇn tr¨m t¬ng øng cña c¸c kho¶n môc cha thanh
to¸n;
- ChÝnh s¸ch gi¸ c¶.
2.6- C¸c kho¶n môc cã cïng b¶n chÊt cã thÓ ® îc tr×nh bµy gép l¹i trõ tr-
êng hîp viÖc tr×nh bµy riªng biÖt lµ cÇn thiÕt ®Ó hiÓu ® îc ¶nh hëng cña c¸c
giao dÞch gi÷a c¸c bªn liªn quan ®èi víi b¸o c¸o tµi chÝnh cña doanh nghiÖp
b¸o c¸o. VÝ dô: C¸c lo¹i nguyªn vËt liÖu dïng cho s¶n xuÊt s¶n phÈm cã thÓ
tr×nh bµy gép thµnh mét kho¶n môc lµ “Nguyªn vËt liÖu chÝnh”.
2.7- Trong c¸c B¸o c¸o tµi chÝnh hîp nhÊt cña tËp ®oµn kh«ng cÇn thiÕt
ph¶i tr×nh bµy c¸c giao dÞch gi÷a c¸c thµnh viªn v× b¸o c¸o nµy ®· nªu lªn c¸c
th«ng tin vÒ c«ng ty mÑ vµ c¸c c«ng ty con nh lµ mét doanh nghiÖp b¸o c¸o.
C¸c giao dÞch víi c¸c c«ng ty liªn kÕt do ® îc h¹ch to¸n theo ph ¬ng ph¸p vèn
chñ së h÷u kh«ng ®îc lo¹i trõ do ®ã cÇn ®îc tr×nh bµy riªng biÖt nh lµ c¸c
giao dÞch víi bªn liªn quan.


VII- Tæ CHøC THùC HIÖN


1- Th«ng t nµy cã hiÖu lùc sau 15 ngµy kÓ tõ ngµy ®¨ng c«ng b¸o. C¸c
qui ®Þnh tríc ®©y tr¸i víi Th«ng t nµy ®Òu b·i bá. Nh÷ng phÇn kÕ to¸n kh¸c
cã liªn quan nhng kh«ng híng dÉn trong Th«ng t nµy th× thùc hiÖn theo chÕ
®é kÕ to¸n hiÖn hµnh.
2- C¸c qui ®Þnh trong chuÈn mùc kÕ to¸n cã kh¸c biÖt víi chÝnh s¸ch tµi
chÝnh do Bé Tµi chÝnh ban hµnh th× thùc hiÖn theo qui ®Þnh trong chuÈn
mùc kÕ to¸n vµ híng dÉn trong Th«ng t nµy.
134


3- C¸c tæng c«ng ty, c«ng ty cã chÕ ®é kÕ to¸n ®Æc thï ®· ® îc Bé Tµi
chÝnh chÊp thuËn, ph¶i c¨n cø vµo 06 chuÈn mùc kÕ to¸n (®ît 3) ban hµnh
theo QuyÕt ®Þnh sè 234/2003/Q§-BTC ngµy 30/12/2003 vµ Th«ng t nµy ®Ó
híng dÉn, bæ sung phï hîp.
4- C¸c Bé, ngµnh, Uû ban nh©n d©n, Së Tµi chÝnh, Côc thuÕ c¸c TØnh,
Thµnh phè trùc thuéc Trung ¬ng cã tr¸ch nhiÖm triÓn khai híng dÉn c¸c
doanh nghiÖp thùc hiÖn Th«ng t nµy. Trong qu¸ tr×nh thùc hiÖn nÕu cã v íng
m¾c ®Ò nghÞ ph¶n ¸nh vÒ Bé Tµi chÝnh ®Ó nghiªn cøu gi¶i quyÕt.
Đề thi vào lớp 10 môn Toán |  Đáp án đề thi tốt nghiệp |  Đề thi Đại học |  Đề thi thử đại học môn Hóa |  Mẫu đơn xin việc |  Bài tiểu luận mẫu |  Ôn thi cao học 2014 |  Nghiên cứu khoa học |  Lập kế hoạch kinh doanh |  Bảng cân đối kế toán |  Đề thi chứng chỉ Tin học |  Tư tưởng Hồ Chí Minh |  Đề thi chứng chỉ Tiếng anh
Theo dõi chúng tôi
Đồng bộ tài khoản