THỨC ĂN VÀ NUÔI DƯỠNG BÒ SỮA - Chương 4

Chia sẻ: Nguyen Minh Phung | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:17

0
156
lượt xem
66
download

THỨC ĂN VÀ NUÔI DƯỠNG BÒ SỮA - Chương 4

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

THỨC ĂN VÀ NUÔI DƯỠNG BÒ SỮA - Chương 4: Nhu cầu dinh dưỡng và khẩu phần nuôi bò sữa. Mục đích cuối cùng của quá trình tiêu hóa phức tạp là cung cấp cho cơ thể bò sữa các chất dinh dưỡng và năng lượng cần thiết để bù đắp cho các hao tổn hàng ngày do các hoạt động sống gây ra và để tạo ra các sản phẩm

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: THỨC ĂN VÀ NUÔI DƯỠNG BÒ SỮA - Chương 4

  1. Ch¬ng 4 Nhu cÇu dinh d‡ìng vμ khÈu phÇn nu«i bß s÷a i. Nhu cÇu dinh d|ìng cña bß s÷a Môc ®Ých cuèi cïng cña qu¸ tr×nh tiªu ho¸ phøc t¹p lμ cung cÊp cho c¬ thÓ bß s÷a c¸c chÊt dinh d†ìng vμ n¨ng l†îng cÇn thiÕt ®Ó bï ®¾p cho c¸c hao tæn hμng ngμy do c¸c ho¹t ®éng sèng g©y ra vμ ®Ó t¹o ra c¸c s¶n phÈm. C¸c ho¹t ®éng cña c¬ thÓ bao gåm h« hÊp, tuÇn hoμn, néi tiÕt, ho¹t ®éng c¬ b¾p, sù ®æi míi tÕ bμo... Mét l†îng vËt chÊt vμ n¨ng l†îng ®†îc hÊp thu sau qu¸ tr×nh tiªu ho¸ ®†îc dμnh cho c¸c chøc n¨ng c¬ b¶n trªn nh»m duy tr× sù sèng. Nhu cÇu vÒ c¸c chÊt dinh d†ìng sö dông cho môc ®Ých nμy chÝnh lμ nhu cÇu duy tr×. Nhu cÇu nμy cã liªn quan víi khèi l†îng cña bß s÷a. ChØ khi mμ l†îng thøc ¨n ¨n vμo trong mét ngμy tho¶ m·n ®†îc c¸c nhu cÇu cho duy tr× th× phÇn c¸c chÊt dinh d†ìng hÊp thu cßn l¹i míi chuyÓn sang ®Ó tho¶ m·n c¸c nhu cÇu s¶n xuÊt nh† tiÕt s÷a, t¨ng träng, ph¸t triÓn bμo thai. NÕu mét con bß s÷a cã s¶n l†îng s÷a trung b×nh 4.000 kg/chu kú th× trong thêi gian mét chu kú nã t¹o ra kho¶ng 480 kg vËt chÊt kh« (tÝnh víi hμm l†îng chÊt kh« cña s÷a b»ng 12%), tøc lμ lín h¬n rÊt nhiÒu so víi
  2. khèi l†îng vËt chÊt kh« trong c¬ thÓ nã. §iÒu ®ã nãi lªn r»ng bß s÷a cã nhu cÇu dinh d†ìng rÊt lín cho s¶n xuÊt. Bß s÷a cÇn ®†îc cung cÊp ®Çy ®ñ n¨ng l†îng, protein, c¸c chÊt kho¸ng vμ c¸c vitamin cho nhu cÇu duy tr× vμ s¶n xuÊt. Nhu cÇu n¨ng l†îng cña bß s÷a ®†îc x¸c ®Þnh tõ nhu cÇu cho duy tr×, nhu cÇu cho sinh tr†ëng, nhu cÇu cho ph¸t triÓn bμo thai vμ nhu cÇu cho s¶n xuÊt s÷a. §èi víi bß v¾t s÷a, sù thiÕu hôt n¨ng l†îng trong khÈu phÇn lμ mét trong nh÷ng nguyªn nh©n chÝnh h¹n chÕ n¨ng suÊt s÷a. Nhu cÇu protein cña bß s÷a phô thuéc vμo n¨ng suÊt s÷a lμ chÝnh, ngoμi ra cßn phô thuéc vμo giai ®o¹n tiÕt s÷a, sù mang thai vμ ph¸t triÓn c¬ thÓ. ChÊt kho¸ng lμ nh÷ng nguyªn tè v« c¬ d†íi d¹ng muèi víi nguyªn tè v« c¬ hay hîp chÊt h÷u c¬ kh¸c. Bß s÷a cÇn kho¶ng 15 lo¹i chÊt kho¸ng kh¸c nhau thuéc hai nhãm: kho¸ng ®a l†îng vμ kho¸ng vi l†îng. Nhu cÇu chÊt kho¸ng ë bß v¾t s÷a rÊt lín. Mét con bß s÷a cã n¨ng suÊt 4.000 kg s÷a mét chu kú th× tæng sè chÊt kho¸ng trong s÷a ®· chiÕm tíi 28 kg. Th«ng th†êng trong thøc ¨n thiÕu c¸c chÊt kho¸ng, v× vËy ta ph¶i bæ sung vμo khÈu phÇn cho bß s÷a. L†îng n¨ng l†îng, protein, kho¸ng, vitamin vμ n†íc cÇn thiÕt cho bß s÷a ®· ®†îc x¸c ®Þnh th«ng qua c¸c thÝ nghiÖm c©n b»ng trao ®æi chÊt. Chóng t«i tr×nh
  3. bμy d†íi ®©y ph†¬ng ph¸p tÝnh to¸n c¸c nhu cÇu n¨ng l†îng, protein, Ca vμ P cho bß s÷a theo Pozy (1998). 1. Nhu cÇu duy tr× §ã lμ c¸c nhu cÇu dinh d†ìng mμ mét bß s÷a cÇn ®Ó duy tr× c¸c chøc n¨ng ho¹t ®éng sèng nh† h« hÊp, tuÇn hoμn m¸u, tiªu ho¸, ho¹t ®éng c¬ b¾p v.v. Nhu cÇu n¨ng l†îng (UFL) cho duy tr× hμng ngμy cña bß s÷a ®†îc tÝnh to¸n dùa vμo thÓ träng (W, kg) theo c«ng thøc sau: UFL = 1,4 + 0,6W/100 Nhu cÇu hμng ngμy cña bß s÷a vÒ protein (g PDI/con/ngμy) ®Ó duy tr× còng ®†îc tÝnh to¸n dùa vμo thÓ träng (W, kg) theo c«ng thøc sau: PDI = 95 + 0,5W Nhu cÇu vÒ canxi vμ phètpho còng ®†îc tÝnh theo thÓ träng (W, kg) nh† sau: Ca (g/con/ngμy) = 0,06W P (g/con/ngμy) = 0,05W 2. Nhu cÇu sinh trëng Bß c¸i míi ®Î løa thø nhÊt cßn tiÕp tôc sinh tr†ëng vμ ph¸t triÓn c¬ thÓ ®Ó ®¹t ®†îc tÇm vãc tr†ëng thμnh. Nh† vËy, nã cã c¸c nhu cÇu cho sinh tr†ëng. Nhu
  4. cÇu nμy tuú thuéc vμo møc ®é t¨ng träng c¬ thÓ vμ ®†îc céng thªm vμo nhu cÇu duy tr× nh† sau: - 3,5 UFL cho 1 kg t¨ng träng - 280 g PDI cho 1 kg t¨ng träng - 3,2 g Ca cho 1 kg t¨ng träng - 1,8 g P cho 1 kg t¨ng träng Ng†êi ta còng cã thÓ †íc tÝnh nhu cÇu cho sinh tr†ëng theo thêi ®iÓm mμ bß t¬ ®Î løa ®Çu vμ céng thªm vμo nhu cÇu duy tr× nh† trong b¶ng 4-1. B¶ng 4-1: †íc tÝnh nhu cÇu cho sinh tr†ëng cho bß t¬ theo tuæi ®Î løa ®Çu Tuæi ®Î løa ®Çu N¨ng l†îng Protein (UFL/ngμy) (g PDI/ngμy) D†íi 28 th¸ng tuæi 0,70 55 Trªn 28 th¸ng tuæi 0,35 25 3. Nhu cÇu tiÕt s÷a Mét con bß ®ang trong giai ®o¹n tiÕt s÷a sÏ cÇn ®†îc cung cÊp thªm l†îng n¨ng l†îng vμ protein, tuú theo l†îng s÷a tiÕt ra vμ tû lÖ mì cã trong s÷a cña nã. Nhu cÇu n¨ng l†îng (UFL) cho 1 kg s÷a cã tû lÖ mì bÊt kú (MG) cña bß ®†îc tÝnh theo c«ng thøc: UFL = 0,44 u (0,4 + 0,15 u MG)
  5. Nhu cÇu protein (g PDI) cho 1 kg s÷a cã tû lÖ mì bÊt kú (MG) cña bß ®†îc tÝnh theo c«ng thøc: PDI = 48 u (0,4 + 0,15 u MG ) VÝ dô: ®Ó s¶n xuÊt ra mçi kg s÷a cã 3,5% mì bß cÇn 0,44 x (0,4 + 0,15 x 3,5) = 0,40 UFL vμ 48 u (0,4 + 0,15 u 3,5) = 44,16 g PDI. Nhu cÇu canxi vμ phètpho cho tiÕt s÷a lμ 4,2 g vμ 1,7 g cho 1 kg s÷a cã mì s÷a tiªu chuÈn (cã 4% mì). Chó ý: C«ng thøc chuyÓn s÷a thùc tÕ thμnh s÷a tiªu chuÈn 4% mì: Kg s÷a tiªu chuÈn = Kg s÷a thùc tÕ u (0,4 + 0,15 u Tû lÖ mì s÷a thùc tÕ) 4. Nhu cÇu mang thai Khi bß s÷a mang thai còng cÇn ph¶i ®†îc bæ sung thªm thøc ¨n ®Ó phôc vô cho nhu cÇu sinh tr†ëng rÊt nhanh cña thai, nhÊt lμ ba th¸ng chöa cuèi cïng. Trong nöa ®Çu cña thêi kú mang thai, bμo thai ph¸t triÓn chËm vμ sù ph¸t triÓn t¨ng dÇn lªn vμo 1/3 thêi gian cuèi cïng cña thêi kú mang thai. Sù sinh tr†ëng cña thai vμo 3 th¸ng cuèi cïng chiÕm tíi 80% tæng gi¸ trÞ sinh tr†ëng cña bμo thai. Bëi vËy, vμo 3 th¸ng cuèi cïng cÇn thiÕt ph¶i bæ sung c¸c chÊt dinh d†ìng th«ng qua bß mÑ ®Ó nu«i thai. Nhu cÇu vÒ n¨ng l†îng, protein, Ca vμ P cho nu«i thai cña bß s÷a cã thÓ tÝnh theo B¶ng 4-2.
  6. B¶ng 4-2: Nhu cÇu vÒ n¨ng l†îng, protein, Ca vμ P cho nu«i thai cña bß s÷a Th¸ng N¨ng l†îng Protein Ca P chöa (UFL/ngμy) (g PDI/ng) (g/ngμy/10 (g/ngμy/10k kg P bª) g P bª) 7 1,0 80 9,4 0,75 8 2,0 180 14 1,40 9 3,0 200 25 2,13 §Ó gióp nu«i d†ìng bß s÷a khoa häc vμ hiÖu qu¶, chóng t«i tr×nh bμy c¸c b¶ng nhu cÇu UFL, g PDI, g Ca, g P cho c¸c nhãm gièng bß, tuú theo tr¹ng th¸i sinh lý vμ n¨ng suÊt s÷a, còng nh† b¶ng thμnh phÇn vμ gi¸ trÞ dinh d†ìng cña c¸c lo¹i thøc ¨n ë trong phÇn Phô lôc. C¸c tÝnh to¸n nμy ¸p dông cho ®iÒu kiÖn cña Hμ néi, trªn lo¹i gia sóc cã tr¹ng th¸i søc khoÎ tèt vμ trong ®iÒu kiÖn m«i tr†êng b×nh th†êng. DÜ nhiªn, tÊt c¶ nh÷ng ®iÒu kiÖn nμy kh«ng ph¶i lóc nμo còng gÆp trong thùc tÕ. Bëi vËy, c¸c b¶ng nhu cÇu dinh d†ìng ®· cã tÝnh ®Õn hÖ sè an toμn.
  7. ii. X©y dùng khÈu phÇn nu«i bß s÷a 1. Kh¸i niÖm KhÈu phÇn lμ tæ hîp c¸c lo¹i thøc ¨n cho con vËt ¨n ®Ó tho¶ m·n nhu cÇu vÒ c¸c chÊt dinh d†ìng trong mét ngμy ®ªm. 2. Nguyªn t¾c x©y dùng khÈu phÇn Khi x©y dùng khÈu phÇn cho bß s÷a ph¶i ®¶m b¶o c¸c nguyªn t¾c sau: - §¸p øng ®Çy ®ñ vμ c©n ®èi c¸c chÊt dinh d†ìng theo tiªu chuÈn ¨n hay møc ¨n. - Khèi l†îng vμ dung tÝch khÈu phÇn ph¶i phï hîp víi dung tÝch bé m¸y tiªu ho¸. - KhÈu phÇn ph¶i ngon ®Ó gia sóc ¨n ®†îc hÕt. - KhÈu phÇn ph¶i rÎ tiÒn ®Ó ®¶m b¶o hiÖu qu¶ kinh tÕ. Nh† vËy, ®Ó x©y dùng ®†îc khÈu phÇn cÇn cã c¸c th«ng tin sau ®©y : - Thμnh phÇn ho¸ häc vμ gi¸ trÞ dinh d†ìng cña c¸c lo¹i thøc ¨n dù kiÕn ®†a vμo sö dông. - Tiªu chuÈn ¨n (nhu cÇu dinh d†ìng) cña ®èi t†îng cÇn tÝnh to¸n. TÝnh to¸n tiªu chuÈn ¨n c¨n cø vμo khèi l†îng c¬ thÓ, thÓ tr¹ng bÐo hay gÇy, n¨ng suÊt s÷a,
  8. tû lÖ mì s÷a, cã mang thai hay kh«ng vμ thai th¸ng thø mÊy, lμ bß cßn sinh tr†ëng hay bß ®· tr†ëng thμnh. - Kh¶ n¨ng thu nhËn vμ giíi h¹n sö dông c¸c lo¹i thøc ¨n kh¸c nhau trong khÈu phÇn. Mét sè lo¹i thøc ¨n, mÆc dï chÊt l†îng cã thÓ tèt nh†ng do nh÷ng ®Æc tÝnh lý, ho¸ häc nhÊt ®Þnh vμ tÝnh ngon miÖng cña nã, nÕu ta ®†a nhiÒu vμo khÈu phÇn cã thÓ ¶nh h†ëng xÊu ®Õn kh¶ n¨ng ¨n hÕt khÈu phÇn, qu¸ tr×nh tiªu ho¸, chÊt l†îng s÷a còng nh† søc khoÎ cña bß. - Gi¸ nguyªn liÖu, thøc ¨n dù kiÕn ®†a vμo khÈu phÇn. BiÕt ®†îc gi¸ cho phÐp ta lùa chän lo¹i khÈu phÇn rÎ nhÊt. 3. Ph¬ng ph¸p phèi hîp khÈu phÇn Th«ng th†êng, cã hai c¸ch phèi hîp khÈu phÇn cho bß s÷a nh† sau: x C¸ch thø nhÊt: Tr†íc hÕt tÝnh to¸n tiªu chuÈn ¨n cho con vËt, tiÕp theo lμm b¶ng phèi hîp thö, sau ®ã ®iÒu chØnh vμ bæ sung nh÷ng lo¹i nguyªn liÖu vμ thøc ¨n cã gi¸ trÞ dinh d†ìng kh¸c nhau sao cho phï hîp víi nhu cÇu cña bß s÷a. Nh×n chung, c¸ch lμm nμy võa c«ng phu võa phøc t¹p. x C¸ch thø hai: X©y dùng mét khÈu phÇn thøc ¨n c¬ së, sau ®ã bæ sung thøc ¨n tinh, tuú theo n¨ng suÊt s÷a vμ th¸ng ph¸t triÓn cña thai ë giai ®o¹n cuèi. C¸ch lμm nμy dÔ ¸p dông, h¬n n÷a nã cho phÐp chñ ®éng sö
  9. dông nh÷ng lo¹i thøc ¨n s½n cã trong mçi gia ®×nh. Ph†¬ng ph¸p tÝnh to¸n vμ phèi hîp khÈu phÇn ¨n cho bß s÷a gåm c¸c b†íc nh† sau: 1. TÝnh nhu cÇu n¨ng l†îng (UFL) vμ protein (PDI) cho duy tr×, sinh tr†ëng vμ mang thai (nÕu cã). Ch†a tÝnh nhu cÇu cho s¶n xuÊt s÷a. 2. LËp khÈu phÇn c¬ së dùa vμo c¸c nguån thøc ¨n th« hiÖn cã vμ kh¶ n¨ng thu nhËn thùc tÕ cña bß. TÝnh gi¸ trÞ n¨ng l†îng (UFL) vμ protein (PDIN vμ PDIE) cña khÈu phÇn thøc ¨n th« c¬ së nμy. 3. TÝnh phÇn n¨ng l†îng (UFL) vμ protein (PDIN vμ PDIE) cßn l¹i cña khÈu phÇn thøc ¨n th« c¬ së sau khi ®· trõ ®i nhu cÇu duy tr×. 4. Bæ sung khÈu phÇn c¬ së b»ng mét (hoÆc vμi) lo¹i thøc ¨n giμu n¨ng l†îng hoÆc protein (tuú tr†êng hîp) ®Ó c©n b»ng n¨ng l†îng vμ protein (cè g¾ng ®¹t ®†îc PDIE=PDIN) nh»m ®¸p øng ®†îc nhu cÇu n¨ng l†îng vμ protein cho mét møc s¶n xuÊt nhÊt ®Þnh (vÝ dô 5 lÝt s÷a/ngμy) ngoμi nhu cÇu duy tr×. 5. ThiÕt kÕ thøc ¨n hçn hîp bæ sung cho nhu cÇu s¶n xuÊt vμ tÝnh to¸n sè l†îng thøc ¨n bæ sung ®Ó ®¸p øng møc s¶n xuÊt v†ît trªn møc mμ khÈu phÇn thøc ¨n c¬ së (®· ®iÒu chØnh) cho phÐp.
  10. Chó ý: - §Ó biÕt ®†îc gi¸ trÞ protein (PDI) cña mét khÈu phÇn, tr†íc hÕt cÇn tÝnh tæng sè l†îng PDIN (tæng nμy b»ng gi¸ trÞ PDIN cña tõng loaÞ thøc ¨n sö dông trong khÈu phÇn). Sau ®ã tÝnh tæng PDIE cña khÈu phÇn theo c¸ch t†¬ng tù (kh«ng lÊy tæng cña PDIN vμ PDIE). Cuèi cïng gi¸ trÞ thÊp nhÊt cña tæng PDIN hoÆc PDIE cña khÈu phÇn chÝnh lμ sè l†îng protein tiªu ho¸ ë ruét (PDI) cña khÈu phÇn ®ã. §Ó x©y dùng ®†îc mét mét khÈu phÇn hîp lý (c©n ®èi N vμ n¨ng l†îng cho VSV d¹ cá t¨ng sinh vμ ho¹t ®éng tèi ®a) ng†êi ta ph¶i phèi hîp c¸c lo¹i thøc ¨n sao cho PDIN = PDIE (tÝnh cho toμn khÈu phÇn) b»ng c¸ch phèi hîp nh÷ng thøc ¨n cã c¸c gi¸ trÞ PDIN vμ PDIE kh¸c nhau. - Khi x©y dùng khÈu phÇn ®iÒu cèt yÕu lμ lμm cho con vËt ¨n ®†îc cμng nhiÒu thøc ¨n th« cμng tèt vμ gi¶m thÊp nhÊt l†îng thøc ¨n tinh ph¶i cho ¨n nh†ng vÉn ®¶m b¶o ®¸p øng ®ñ nhu cÇu vÒ dinh d†ìng. §Ó x©y dùng ®†îc c¸c khÈu phÇn c¬ së lμ thøc ¨n th« mμ gia sóc cã kh¶ n¨ng ¨n hÕt, chóng ta cÇn biÕt ®†îc l†îng thøc ¨n th« thùc tÕ bß cã thÓ ¨n ®†îc trong ®iÒu kiÖn cho ¨n tù do (B¶ng 4-3). Tuy nhiªn, l†îng thu nhËn tù do nμy chÞu ¶nh h†ëng cña l†îng thøc ¨n bæ sung. Bæ sung thøc ¨n cã thÓ kÝch thÝch lμm t¨ng l†îng thu nhËn khÈu phÇn c¬ së (th†êng lμ khi bæ sung Ýt), nh†ng còng cã thÓ lμm gi¶m l†îng thu nhËn khÈu phÇn c¬ së (hiÖn t†îng thay thÕ).
  11. B¶ng 4-3: Kh¶ n¨ng thu nhËn thøc ¨n th« xanh (cho ¨n tù do) phô thuéc chÊt l†îng cá ChÊt l†îng cá VCK thu nhËn hμng ngμy (% thÓ träng) RÊt tèt 3,0 Tèt 2,5 Trung b×nh 2,0 XÊu 1,5 RÊt xÊu 1,0 Mét sè khÈu phÇn thøc ¨n c¬ së cho bß ®ang tiÕt s÷a ®†îc ®†a ra trong b¶ng 4-4. Nh÷ng khÈu phÇn c¬ së nμy ®¸p øng nhu cÇu duy tr× cho mét con bß mang thai giai ®o¹n ®Çu vμ cã n¨ng suÊt s÷a 5 kg/ngμy. Nh÷ng con bß cã n¨ng suÊt s÷a cao h¬n ®†îc ¨n thªm hçn hîp thøc ¨n (vÝ dô trong b¶ng 4-5) theo ®Þnh møc cø 1 kg thøc ¨n hçn hîp cho 2 kg s÷a kh«ng kÓ 5 kg s÷a ®Çu tiªn. VÝ dô, nÕu con bß s÷a cã n¨ng suÊt 15 kg s÷a/ngμy th× cho ¨n 5 kg thøc ¨n hçn hîp. §Ó cã thÓ cho bß s÷a ¨n theo ®óng nhu cÇu cña nã, hμng ngμy cÇn ph¶i theo dâi n¨ng suÊt s÷a vμ cø 5 ngμy mét lÇn cÇn ®iÒu chØnh l†îng thøc ¨n hçn hîp.
  12. B¶ng 4-4: Gi¸ trÞ dinh d†ìng cña mét sè khÈu phÇn thøc ¨n c¬ së cho bß ®ang tiÕt s÷a (Pozy, 1998) KP Thμnh phÇn Khèi l†îng VCK UFL PDIE PDIN (kg) (kg) (g) (g) Cá tù nhiªn 25 4,87 3,75 400 400 1 R¬m lóa 3 2,65 1,62 147 93 RØ mËt 1 0,78 0,77 57 65 RØ mËt+ urª 0,5 0,11 0,08 6 56 Tæng 8,41 6,22 610 614 Ng« ñ chua 15 4,92 3,30 405 375 2 R¬m lóa 2,5 2,20 1,35 123 77 RØ mËt 1,5 1,17 1,16 86 97 RØ mËt+ urª 0,5 0,11 0,08 6 56 Tæng 8,40 5,89 620 605 Cá tù nhiªn 25 4,87 3,75 400 400 3 Th©n ng« 5 1,99 1,70 135 120 RØ mËt 1 0,78 0,77 57 65 Tæng 7,64 6,22 592 585 Cá tù nhiªn 15 2,92 2,25 240 240 4 Th©n ng« 10 3,98 3,40 270 240 RØ mËt 1 0,78 0,77 57 65 RØ mËt+ urª 0,5 0,11 0,88 6 56 Tæng 7,78 6,50 573 601
  13. B¶ng 4-5: Mét sè hçn hîp thøc ¨n bæ sung cho bß ®ang tiÕt s÷a Thμnh phÇn Hçn hîp 1 2 3 4 5 Bét ng« 0,4 kg 0,3 kg 0,4 kg Bét s¾n 0,4 kg 0,4 kg 0,6 kg C¸m g¹o 0,5 kg 0,4 kg 0,9 kg B· bia 1,2 kg 1,0 kg 1,2 kg Bét ®ç t†¬ng 0,25 kg 0,2 kg 4. Nh÷ng chó ý quan träng trong nu«i dìng bß s÷a Trong nu«i d†ìng bß s÷a cÇn chó ý nh÷ng vÊn ®Ò sau ®©y: 1- Chó ý ®Õn tr¹ng th¸i gÇy bÐo cña bß s÷a, b»ng c¸ch ®Þnh kú c©n bß s÷a (nÕu cã thÓ ®†îc) hoÆc ®o c¸c chiÒu, kÕt hîp víi quan s¸t vμ sê n¾n vμo vïng th¾t l†ng vμ m«ng. Kh«ng bao giê cho phÐp ®Ó bß s÷a r¬i vμo tr¹ng th¸i qu¸ gÇy yÕu. NÕu kh«ng may bß s÷a bÞ gi¶m khèi l†îng qu¸ vμ gÇy yÕu, cÇn ¸p dông c¸c lo¹i khÈu phÇn ¨n thÝch hîp (vÝ dô nh† lo¹i khÈu phÇn giμu n¨ng l†îng trong 1 kg VCK), ®Ó nhanh chãng phôc håi thÓ tr¹ng cho bß. 2- Nu«i d†ìng ph©n biÖt gi÷a bß c¸i t¬ cã chöa vμ bß c¸i tr†ëng thμnh ®ang mang thai. Bß c¸i t¬ cã chöa, ngoμi nhu cÇu dinh d†ìng ®Ó nu«i thai (gièng nh† bß r¹ cã chöa), cÇn c¸c nhu cÇu dinh d†ìng cho sinh tr†ëng
  14. b¶n th©n nã ®Ó ®¹t ®é tr†ëng thμnh. Thêi ®iÓm phèi gièng cã chöa cña bß c¸i t¬ cμng sím th× nhu cÇu cho sinh tr†ëng ®ßi hái cμng lín, tr†íc khi ®Î. 3- Nu«i d†ìng bß s÷a ph©n biÖt theo tõng giai ®o¹n cña chu kú s¶n xuÊt. Chu kú s¶n xuÊt cña bß s÷a t†¬ng øng víi chu kú sinh s¶n cña nã. Trong mét chu kú s¶n xuÊt cña bß s÷a, giai ®o¹n dÔ khñng kho¶ng nhÊt lμ giai ®o¹n chuÈn bÞ ®Î, ®†îc tÝnh lμ 20 ngμy tr†íc khi bß ®Î. Th«ng th†êng vμo lóc nμy bß c¸i ®ang c¹n s÷a vμ ®ang mang thai. Cho nªn cÇn cho bß ¨n tiªu chuÈn cña giai ®o¹n c¹n s÷a céng víi møc thøc ¨n bæ sung cho th¸ng chöa cuèi cïng, cã nghÜa lμ khÈu phÇn thøc ¨n c¬ së céng víi 4 kg thøc ¨n hçn hîp/ngμy (®èi víi bß c¸i t¬ ë kú tiÕt s÷a thø nhÊt hoÆc bß s÷a ë kú tiÕt s÷a thø hai) hoÆc céng víi 3 kg thøc ¨n hçn hîp/ngμy (®èi víi mét bß s÷a tr†ëng thμnh, ë chu kú tiÕt s÷a thø ba vμ c¸c chu kú tiÕt s÷a tiÕp theo). B¾t ®Çu tõ tuÇn mang thai cuèi cïng, mçi ngμy cÇn bæ sung cho bß s÷a 1kg lo¹i thøc ¨n giμu protein, dÔ tiªu ho¸ (vÝ dô 1kg bét ®Ëu t†¬ng trong mét ngμy) ®Ó tho¶ m·n c¸c nhu cÇu vÒ nit¬ cho bß s÷a mét c¸ch nhanh nhÊt ngay sau khi ®Î. Thêi gian sau khi ®Î bß s÷a kh«ng cã kh¶ n¨ng thu nhËn l†îng thøc ¨n cÇn thiÕt, bëi v× bé m¸y tiªu ho¸ cña nã ®· bÞ co nhá l¹i, do sù chÌn Ðp cña thai vμ cÇn ph¶i cã mét kho¶ng thêi gian nhÊt ®Þnh ®Ó d¹ cá d·n në dÇn ra vμ ®†îc tr¶ l¹i dung tÝch ®Ých thùc. Lóc nμy bß s÷a huy ®éng nh÷ng nguån n¨ng l†îng
  15. dù tr÷ trong c¬ thÓ cho c¸c nhu cÇu. Nh†ng ®Ó tæng hîp ®†îc s÷a th× ngoμi n¨ng l†îng ra, bß s÷a cßn cÇn mét l†îng lín protein. ChÝnh v× vËy, trong giai ®o¹n nμy cÇn c©n b»ng thøc ¨n víi viÖc bæ sung lo¹i protein cã chÊt l†îng cao nh† bét ®Ëu t†¬ng hoÆc h¹t b«ng. ViÖc bæ sung nªn tiÕn hμnh tõ tõ, b»ng c¸ch t¨ng dÇn l†îng thøc ¨n giÇu protein, tõ 300 g/ngμy cho ®Õn khi ®¹t 1kg/ngμy. 4- §Ó cho c¸c chñng lo¹i hoÆc nh÷ng quÇn thÓ vi sinh vËt trong d¹ cá lu«n lu«n duy tr× mét sù c©n b»ng tèi †u, tøc lμ ®Ó cho d¹ cá ho¹t ®éng vμ tiªu ho¸ thøc ¨n mét c¸ch b×nh th†êng khÈu phÇn ¨n cÇn ph¶i c©n ®èi vμ ph¶i b¶o ®¶m mét hμm l†îng x¬ tèi thiÓu (Ýt nhÊt 50% vËt chÊt kh« trong khÈu phÇn ph¶i lμ thøc ¨n th«). ChÝnh hμm l†îng x¬ trong khÈu phÇn lμ yÕu tè quyÕt ®Þnh cho viÖc ®¶m b¶o c©n b»ng c¸c chñng lo¹i vi sinh vËt. D¹ cá ho¹t ®éng tèt lμ yÕu tè c¬ b¶n ®Ó cho bß s÷a khoÎ m¹nh vμ cho nhiÒu s÷a. 5- Khi thay ®æi mét khÈu phÇn ¨n míi, cÇn ph¶i tiÕn hμnh thay ®æi tõ tõ, trong mét kho¶ng thêi gian nhÊt ®Þnh, ®Ó bß s÷a thÝch nghi (còng chÝnh lμ ®Ó cho quÇn thÓ vi sinh vËt trong d¹ cá thÝch nghi) víi nã. Tøc lμ kh«ng nªn thay ®æi thøc ¨n mét c¸ch ®ét ngét, mμ khi nμo s¾p hÕt mét lo¹i thøc ¨n nμo ®ã vμ chóng ta cÇn ph¶i thay thÕ mét lo¹i thøc ¨n míi kh¸c, th× cÇn ph¶i cung cÊp lo¹i thøc ¨n míi nμy tõng Ýt mét, cho ®Õn khi bß s÷a tiÕp nhËn nã mét c¸ch b×nh th†êng (giai ®o¹n chuyÓn tiÕp kÐo dμi kho¶ng 4-5 ngμy).
  16. 6- CÇn l†u ý ®Õn c¸ch thøc cung cÊp c¸c lo¹i thøc ¨n cho bß s÷a. §èi víi thøc ¨n tinh, nÕu cho bß s÷a ¨n mét l†îng lín trong mçi lÇn th× sÏ rÊt nguy hiÓm v× thøc ¨n tinh sÏ lªn men nhanh chãng, lμm gi¶m pH d¹ cá (H×nh 4-1) vμ do ®ã mμ lμm cho sù c©n b»ng cña vi sinh vËt bÞ thay ®æi (H×nh 1-2). Do vËy, tèt nhÊt lμ cung cÊp thøc ¨n tinh cho bß s÷a lμm nhiÒu lÇn trong mét ngμy. Trong mét hçn hîp thøc ¨n tinh, cÇn b¶o ®¶m cã c¶ lo¹i thøc ¨n giÇu protein vμ c¸c lo¹i thøc ¨n giÇu n¨ng l†îng. ViÖc cung cÊp cho gia sóc c¶ hai lo¹i dinh d†ìng nμy cïng mét lóc, b¶o ®¶m cho sù c©n b»ng vi sinh vËt trong d¹ cá vμ kh¶ n¨ng lîi dông thøc ¨n ®¹t ®Õn møc tèi ®a. pH Cho ¨n nhiÒu lÇn/ngμy 6 Cho ¨n 2 lÇn/ngμy H×nh 4-1: Thay ®æi pH d¹ cá phô thuéc vμo tÇn suÊt cung cÊp thøc ¨n tinh
  17. 7- §èi víi c¸c lo¹i thøc ¨n th« xanh nh† cá tù nhiªn, th©n vμ l¸ c©y ng« non... nªn ph¬i t¸i nöa ngμy d†íi n¾ng, tr†íc khi cung cÊp cho bß, ®Æc biÖt lμ vμo c¸c th¸ng cña mïa m†a (tõ th¸ng 2 ®Õn th¸ng 7) sao cho c¸c lo¹i thøc ¨n nμy cã kho¶ng 20% vËt chÊt kh«. §iÒu nμy rÊt quan träng trong viÖc phßng c¸c rèi lo¹n tiªu ho¸ nh† ch†íng bông ®Çy h¬i. §èi víi c¸c lo¹i c©y thøc ¨n dμi, cång kÒnh, nhÊt lμ nh÷ng c©y thøc ¨n giμ, cøng (th©n c©y ng« sau thu b¾p, r¬m ...) cÇn ph¶i b¨m (th¸i) thμnh tõng ®o¹n ng¾n tõ 10-12 cm, gióp cho bß s÷a thu nhËn dÔ dμng h¬n, ®ång thêi gi¶m tæn phÝ n¨ng l†îng.
Đồng bộ tài khoản