Tiểu luận: Nguyên nhân Enron và Worldcom sụp đổ và bài học rút ra

Chia sẻ: ptthuhien22

Từ trước đến nay, báo cáo tài chính là công cụ được sử dụng để công bố những hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp. Vậy mà, nhiều công ty đã sử dụng chính công cụ này để “che dấu” những thua lỗ trong kinh doanh, lừa dối các nhà đầu tư. Điều này đã dẫn đến “một nghịch lý đáng buồn đối với báo cáo tài chính, một công cụ vốn được xem là cái gậy của các cơ quan quản lý nhằm duy trì tính minh bạch trong các hoạt động kinh doanh, đó là càng che dấu tài chính bao nhiêu thì lại...

Bạn đang xem 7 trang mẫu tài liệu này, vui lòng download file gốc để xem toàn bộ.

Nội dung Text: Tiểu luận: Nguyên nhân Enron và Worldcom sụp đổ và bài học rút ra

Tiểu Luận

Nguyên nhân Enron và
Worldcom sụp đổ và bài học rút ra
Mục Lục
MỞ ĐẦU: ............................................................................................................................... 3
NỘI DUNG: ............................................................................................................................ 4
A. Công ty Enron. ................................................................................................................... 4
I.Trước khi lâm vào tình trạng khủng hoảng và sụp đổ : ........................................................ 4
II. Khủng hoảng và sụp đổ: ..................................................................................................... 6
III. Nguyên nhân phá sản: ....................................................................................................... 9
IV. Bài học từ Enron: ............................................................................................................ 10
B. Công ty Worldcom: .......................................................................................................... 12
I. Trước khi lâm vào tình trạng khủng hoảng và sụp đổ: ...................................................... 12
II. Khủng hoảng và sụp đổ: ................................................................................................... 13
III. Nguyên nhân: .................................................................................................................. 15
IV. Bài học từ Worldcom: .................................................................................................... 16
KẾT BÀI: .............................................................................................................................. 17
MỞ ĐẦU:

Từ trước đến nay, báo cáo tài chính là công cụ được sử dụng để công bố
những hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp. Vậy mà, nhiều công ty đã sử
dụng chính công cụ này để “che dấu” những thua lỗ trong kinh doanh, lừa dối các
nhà đầu tư. Điều này đã dẫn đến “một nghịch lý đáng buồn đối với báo cáo tài
chính, một công cụ vốn được xem là cái gậy của các cơ quan quản lý nhằm duy
trì tính minh bạch trong các hoạt động kinh doanh, đó là càng che dấu tài chính
bao nhiêu thì lại càng dễ phơi bày những lỗi lầm bấy nhiêu”.
Vụ việc của Enron năm 2001 và Worldcom năm 2002 là minh chứng sống
động cho việc làm này. Được đánh giá là hai vụ phá sản lớn nhất trong lịch sử
nước Mỹ liên quan đến tài chính, Enron và Worldcom đã làm sai lệch bảng báo
cáo tài chính để che dấu những bất ổn từ bên trong công ty . Enron đã sử dụng
những thủ thuật kế toán hết sức tinh vi trong khi Worldcom lại sử dụng những
thủ thuật hết sức đơn giản để đánh lừa các nhà đầu tư. Cả Enron và Worldcom
đều có những quan hệ mật thiết và có những đường dây móc nối với Nhà Trắng,
họ hậu thuẫn cho các quan chức để nhận được những ưu đãi. Ngoài ra, họ đều
được đảm bảo bởi một trong năm đại gia ngành kiểm toán Arthur Andersen. Hai
công ty này lớn đến nỗi không ai tin nó có thể sụp đổ.
Ngày 2 tháng 12 năm 2001 Enron tuyên bố phá sản, tiếp theo sau đó là
Worldcom ngày 19 tháng 7 năm 2002. Vậy, tại sao Enron và Worldcom sụp đổ,
những bài học gì được rút ra ở đây?


Bài làm gồm hai phần:
Công ty Enron:
I. Trước khi lâm vào tình trạng khủng hoảng và sụp đổ :
II. Khủng hoảng và sụp đổ:
III. Nguyên nhân phá sản:
IV. Bài học từ Enron:
B. Công ty Worldcom:
I.Trước khi lâm vào tình trạng khủng hoảng và sụp đổ:
II. Khủng hoảng và sụp đổ:
III. Nguyên nhân:
IV. Bài học từ Worldcom:
NỘI DUNG:
A. Công ty Enron.
Câu chuyện về Công ty Enron của Mỹ là thời sự nóng nhất trên thị trường tài
chính thế giới vào giai đoạn cuối năm 2001 và đầu năm 2002.

I.Trước khi lâm vào tình trạng khủng
hoảng và sụp đổ :
Quá trình hoạt động của công ty:
Thành lập năm 1985, trên cơ sở sáp nhập hai công ty Houston Natural Gas và
Internorth of Omaha, cái tên Enteron (ruột) xuất phát từ ý tưởng cho rằng đó là
bộ phận không thể thiếu trong quá trình tiêu hóa , Enron nhanh chóng trở thành
một công ty đa quốc gia hùng mạnh trong lĩnh vực năng lượng sau thời gian ngắn
15 năm. Enron đã bắt đầu từ con số không để trở thành công ty lớn thứ bảy của
Hoa Kỳ và có lúc là công ty năng lượng nổi tiếng hàng đầu thế giới. Công ty có
hoạt động ở hơn 30 quốc gia trên thế giới, bao gồm cả Việt Nam. Họ sử dụng
hơn 21 nghìn nhân viên và hiện diện ở hơn 40 nước trên toàn thế giới , trong đó
có 7.500 nhân viên làm việc tại tòa nhà 50 tầng ở trung tâm Houston. Một công
ty chuyên về hơi đốt thiên nhiên ở Omaha thuộc bang Nebraska (Mỹ) và điều
hành 59.200 km đường ống.
Năm 1989, Enron bắt đầu kinh doanh các mặt hàng hơi đốt thiên nhiên. Trong
nhiều năm, công ty trở thành nhà kinh doanh đường ống và điện năng lớn nhất
Bắc Mỹ và Anh Quốc.
Năm 1997, công ty bắt đầu mở rộng phạm vi hoạt động bằng việc sang kinh
doanh các sản phẩm than đá, giấy và bột giấy, nhựa, kim loại và viễn thông.
Enron thường được xem như là trung tâm của các cuộc cách mạng liên quan đến
viễn thông, Internet, sự bãi bỏ kiểm soát về năng lượng, v.v...
Không còn gì nhiều để nói về sự thành công và thất bại đầy t ai tiếng của ông
trùm năng lượng Enron ở Texas. Cùng với việc sản xuất năng lượng, họ cũng tạo
nên một đặc trưng thương hiệu mạnh mẽ. Enron giành được giải thưởng “Công ty
Đột phá Nhất nước Mỹ” của tạp chí Fortune sau 6 năm hoạt động, họ cũng được
xếp hạng cao trong biểu đồ “Những công ty tốt nhất để làm việc” cũng của tạp
chí này. Công ty cũng cổ vũ hình ảnh của một công dân tốt của cộng đồng, ấn
hành các báo cáo xã hội và môi trường nhắm vào những hoạt động của công ty
với sự cẩn trọng đối với những hệ quả môi trường của công việc, các chính sách
chống hối lộ và tham nhũng cùng những mối quan hệ đồng sự.
Nhờ những quy định mới về tự do hóa thị trường năng lượng Mỹ trong thập
niên 90, họ đã lột xác từ một hãng làm ăn mờ nhạt thành tập đoàn có thể thay đổi
sự cân bằng trong lĩnh vực kinh doanh năng lượng. Luật chính sách năng lượng
năm 1992 buộc các công ty nhỏ phải mở cửa đường truyền tải điện cho hệ thống
phân phối của Enron. Ngoài ra, Enron kiếm rất nhiều tiền từ việc mua bán trên
thị trường năng lượng. Trên thực tế, họ chỉ là những nhà buôn sắp xếp hợp đồng
giữa người mua và bán rồi lấy tiền hoa hồng. Trong tay Enron, thị trường năng
lượng ngang hàng với một sự đầu cơ tài chính. Hãng này đã xây dựng những nhà
máy trị giá hàng triệu USD khắp thế giới nhưng chỉ sở hữu chúng khi giá năng
lượng lên ngôi, khi gặp khó khăn thì bán ngay lập tức. Nhờ hoạt động tài chính
thuận lợi, Enron đã vươn sang các mặt hàng như giấy, nước, nhựa, kim loại và
phương tiện viễn thông.
Enron đã tạo ra hơn 900 công ty con, chủ yếu n ằm ở những nước dễ dãi nhất
về luật kế toán. Hệ thống công ty mẹ-công ty con được thiết kế bởi các chuyên
gia tài chính rất tài giỏi, và được bảo đảm bởi một trong 5 đại gia ngành kiểm
toán của thế giới: Arthur Andersen.
Trong nhiều năm, Enron chứng tỏ họ là một công ty lớn mạnh và có lợi nhuận
cao:
Thành công đáng kể nhất của Enron là trong khoảng thời gian từ năm 1997
đến năm 2000. Trong khoảng thời gian này, giá cổ phiếu của Enron tăng từ dưới
20 USD lên trên 80 USD. Năm 2000, giá trị thị trường của Enron đạt 77 tỉ USD.
Lợi nhuận của công ty cũng tăng rất nhanh, từ 20 tỉ USD trong năm 1997 lên
thành 101 tỉ USD trong năm 2000, tăng hơn năm lần chỉ trong vòng bốn năm, là
một trong 7 công ty Mỹ có doanh số hơn 100 tỷ USD. Hệ thống thông tin đại
chúng, điển hình là tạp chí Fortune, luôn đánh bóng Enron là công ty có nhiều
tiềm năng nhất với số vốn kinh doanh 63 tỷ USD.
Từ năm 1985 đến cuối năm 2001, giá cổ phiếu của công ty liên tục tăng lên.
Cao điểm là vào tháng 10/2001, giá cổ phiếu của công ty đã tăng hơn gấp đôi
trong vòng chỉ một năm.
Trên con đường phát triển và mở rộng lĩnh vực hoạt động, việc kinh doanh
của Enron ngày càng mang thêm nhiều rủi ro. Trong việc kinh doanh vận chuyển
qua hệ thống đường ống, cả lượng và giá đều ổn định. Nhưng trong lĩnh vực
buôn bán khí đốt và xăng dầu, giá cả dao động rấ t mạnh đồng thời số lượng cũng
giao động do sức ép cạnh tranh.
Enron lớn đến mức không ai tin nó có thể sụp đổ. Vậy tại sao Enron, một
công ty năng lượng lớn nhất nước Mỹ, đứng thứ bảy trong số các công ty l ớn
nhất của Mỹ, lại rơi vào tình trạng khủng hoảng và phá sản nhanh đến thế.
II. Khủng hoảng và sụp đổ:
Khủng hoảng bắt đầu hiện ra từ cuối năm 2001.
Ngày 10-1, Tòa Bạch Ốc chính thức thông báo lãnh đạo tập đoàn Enron, ông
Kenneth Lay, đã từng liên hệ với giới chức cao cấp của chính quyền Bush, trong
đó có Bộ Trưởng Ngân Khố Paul Oneil và Bộ Trưởng Thương Mại D on Evans
để tìm kiếm sự giúp đỡ, xin chính phủ can thiệp tài chính để thoát khỏi bờ vực
phá sản, nhưng đều bị hai Bộ Trưởng từ chối. Lúc đó, ông O'neil đã không thông
báo cho Thủ Tướng Bush về cuộc khủng hoảng của Enron và chính quyền cũng
không làm gì để bảo vệ cho các nhân viên cũng như cổ đông của Enron.
Đến tháng 10-2001, Ủy ban Chứng khoán Mỹ đã điều tra sổ sách kế toán của
Enron và sự thật mới bắt đầu hé lộ.
Tập đoàn Arthur Andersen chịu trách nhiệm kiểm toán, lưu giữ chi tiết các
hoạt động tài chính của Enron vừa thú nhận rằng họ đã hủy bỏ "một số lượng
đáng kể nhưng không xác định được" những tài liệu nói về sai phạm tài chính ở
Enron. Các công tố viên cho biết số lượng tài liệu liên quan bị hủy bỏ có thể lên
đến hàng ngàn.
Nhiều nhà phân tích tài chính liên tục đánh giá cao công ty này, cho đến sát
thời điểm nó sụp đổ. Theo chuyên san tài chính Bloomberg Markets, đến trung
tuần tháng 10-2001, vẫn có ít nhất 6 nhà phân tích nổi tiếng ở Wall Street tiếp tục
khuyên nên mua cổ phiếu Enron.
Ngày 26/10/2001, công ty lần đầu tiên thừa nhận đã lỗ hàng trăm triệu USD
trong một quý:
Enron công bố lỗ 618 triệu USD trong quý III nhưng thực tế lên tới 1,2 tỷ
USD.
Số nợ 1,2 tỷ USD bị giấu đi đã gây hoảng loạn trên thị trường chứng khoán
khi nó bị tiết lộ.
Vào tháng 8/2001, Giám đốc Điều hành Jeffrey Skilling từ chức vì lý do cá
nhân.
Tháng 12 năm 2001,Ủy ban Chứng khoán Mỹ thông báo rằng ủy ban này đã
kiện ông Fastow trước một tòa án ở Washington vì không giao nộp các tài liệu
liên quan đến các hoạt động tài chính bất minh của Enron và không trình diện ủy
ban theo trát đòi ngày 30-10.Giám đốc tài chính Fastow phải ra đi.
Khi công ty khó khăn, họ thuyết phục nh ân công nhận lương và thưởng bằng
cổ phiếu. Việc trả lương bằng cổ phiếu chẳng những không thể làm cho giám đốc
điều hành đặt quyền lợi cổ đông lên trên hết, mà còn gây hậu quả ngược lại –
mua lấy sự im lặng của các giám đốc này về tình hình tài chính . Làm cách đó, giá
trị của Enron đã bị giảm sút nghiêm trọng.
Đã có những dự báo trước: Tháng 1/2001, một nhân viên kiểm toán của
Andersen đã cực lực phản đối phương pháp kế toán của Enron. Vài tuần sau,
nhân viên này bị Andersen chuyển sang bộ phận khác theo đ ề nghị của Enron.
Một nhân viên của Merrill Lynch (công ty đánh giá xếp hạng chứng khoán) đã
xếp hạng cổ phiếu của Enron vào loại “không có triển vọng”. Nhân viên này bị sa
thải ngay sau đó.
Cổ phiếu của Enron tụt giá thảm hại: Ngày 15-8-2001, cổ phiếu Enron bắt đầu
mất giá, đầu tháng 11 năm 2001, giá cổ phiếu của Enron giảm xuống dưới 10
USD, cuối năm 2001, mỗi cổ phiếu chỉ còn giá 0,6 USD.
Ngày 9-2002 Hoa Kỳ đã chính thức cho chuyển hồ sơ của tập đoàn Enron
sang bộ phận điều tra hình sự. Cuộc điều tra này dự kiến được chỉ thị từ Hoa
Thịnh Đốn nhưng sẽ có Công Tố Viên nhiều tiểu bang tham gia. Trước đó, Enron
đã trải qua hằng loạt cuộc điều tra dân sự khi nộp đơn xin phá sản lần thứ hai vào
tháng 12-2001.
Trong thời điểm này các công tố viên quan tâm đến mộ t yếu tố có khả năng
gây chấn động: Bộ Trưởng Tư Pháp John Ashcroft trong ngày 10 -1 đã tự rút lui
khỏi ban điều tra hình sự của Bộ Tư Pháp về công ty Enron, sau khi thông tin về
số tiền 61. 000 Mỹ kim mà Enron đóng góp vào quỹ tranh cử vào Thượng Viện
của ông trong năm 2000 được công bố. Toàn bộ văn phòng Tư Pháp tại Houston,
cơ quan được chỉ định điều tra vụ Enron, cũng đã rút lui khỏi tiến trình điều tra
với lý do "có liên hệ tài chính" với Enron.
Ngay trong tháng 12 năm đó (ngày 2 tháng 12 năm 2001) , công ty tuyên bố
phá sản.
Hàng nghìn người bị mất việc làm và "xóa xổ" tài khoản hưu trí trị giá hàng tỷ
USD của các nhân viên.
Khi Enron sụp đổ, nó phá hủy hơn 60 tỷ USD giá trị thị trường.
Những công bố về lợi nhuận của công ty được minh chứng là không có t hật,
họ có những món nợ khổng lồ không được thể hiện trong sổ sách của công ty .
Bất ngờ hơn vẫn là chuyện của các vị lãnh đạo chóp bu trong đó phải kể đến
cựu Giám đốc tài chính Andrew Fastow của Enron đã "tỉa" trên 33 triệu USD từ
các giao dịch, sau khi chịu sự điều tra đã bị kết án 10 năm tù năm 2004.
Công ty sụp đổ với khoảng nợ quyết đoán với 13 tỷ dollars và hàng tỷ dollars
nợ vay, tái trả tín dụng và trả các hợp đồng năng lượng. Enron phải tuyên bố phá
sản đánh dấu vụ thất bại kinh doanh lớn nhất ở Hoa Kỳ. Bộ Tư Pháp Hoa Kỳ
quyết định điều tra xem có phải các giới chức Enron đã phạm tội lừa đảo trước
khi công ty phá sản hay không.
Lật lại hồ sơ, người ta thấy rằng Tổng Thống Georges W. Bush đã nhận được
từ Enron và những người liên quan đến công ty hơn 550. 000 dollars - số tuyền
hậu thuẩn tài chính lớn nhất. Đổi lại, ông dành cho Enron những ưu đãi đáng kể
trong việc làm ăn. Enron và Ken Lay - gián đốc điều hành của Enron, người được
ông Bush đặt tên thân mật là "Kenny Boy" - đã quyên góp tiền cho ông Bush từ
hai lần ông tranh cử thống đốc bang Texas năm 1994 và 1998 (với tổng số tiền
312. 500 dollrs), đến chiến dịch tranh cử tổng thống và cả tiền cho lễ đăng quang
tổng thống hồi đầu năm 2001. Lay nói rằng ông ta ủng hộ ông Bush bởi có quan
hệ lâu với gia đình Bush. Thậm chí sự ủng hộ của Lay bắt đầu từ chiến dịch tranh
cử tổng thống của Bush cha ít nhất vào năm 1980.
Hàng loạt quan chức của Enron và Andersen hoặc đã vào tù hoặc đang chờ án
tù. Những nạn nhân chính là những người mua cổ phiếu. Những người "bên
trong" đã nhanh tay bán cổ phiếu trước khi thảm hoạ được phát hiện. Còn hầu hết
cổ đông "bên ngoài", cuộc tháo chạy giống như một thảm hoạ. Có những người
đã mua cổ phiếu với giá 90 đô la và để nhận được 0,6 đô la sau không đầy 1 năm.
Enron phá sản mọi sự dính líu về chính trị cũng được phơi bày. Trong đó có
những quan hệ gần gũi của công ty này với Nhà Trắng. Enron đã ủng hộ nhiều
triệu đô la vào chiến dịch tranh cử năm 2000 của George Bush. Mặc dù cá nhân
ông Bush là một người bạn của vị Giám đốc điều hành Kenneth Lay của Enron,
ông này mau chóng cách ly với mọi dính líu có thể gây tai tiếng với công ty này.
Tập đoàn Enron còn hậu thuẩn tài chính cho hơn 250 thành viên quốc hội
thuộc hai đảng Dân Chủ và Cộng Hòa trong thời gian từ năm 1989 đến 2001 .
Đứng đầu danh sách nhận tiền của Enron là các Thượng nghị sĩ đại diên bang
Texas: Kay Baley Hutchinson 99. 500 dollars, thuộc đảng Cộng Hòa. Bộ trưởng
Tư Pháp bang Texas là John Cornyn cũng đã nhận hơn 150. 000 dollars của
Enron và của các nhân vật trong tập đoàn này. Ngoài ra, ít nhất 15 giới chức cao
cấp trong chính quyền Bush cho đến năm 2000 vẫn còn cổ phần ở tập đoàn
Enron, trong đó phải kể đến Bộ Trưởng Quốc Phòng Donald Rumsfeld, cố vấn
cao cấp của Tổng Thống là Karl Rove, Thứ trưởng Bộ Ngân Khố Pe ter Fisher và
Đại Diện Thương Mại Mỹ Robert Zoellick (50. 000 dollars mỗi năm). Kenneth
Lay từng chơi golf với Tổng thống Bill Clinton và đóng góp hàng trăm ngàn đôla
cho các ủy ban vận động tranh cử Dân chủ cũng như nhiều ông nghị Dân chủ,
trong đó có thượng nghị sĩ Charles E. Schumer và dân biểu Martin Frost (có chân
trong Ủy ban các điều luật Hạ viện)…
Dù sao, trong lúc tổ chức Enron có một tác động tiêu cực với cộng đồng kinh
doanh Texas thì với những công ty trực tiếp dính líu đến Enron trong việc kinh
doanh, hậu quả thật sự là thảm họa. Với công ty kiểm toán cho Enron, Arthur
Andersen, việc dính líu này có một tác động chết người.
Hơn nữa, vụ tai tiếng Enron có liên quan đến việc kiểm toán. Đặc biệt là việc
che giấu hồ sơ liên quan đến tài khoản và những món nợ khổng lồ của Enron,
một thực tế về sự đồng lõa của công ty kiểm toán. Sự đồng lõa này càng rõ ràng
hơn khi David Duncan, kế toán trưởng của Enron ở Andersen, bị buộc phải có
mặt trong cuộc điều tra đầu tiên đã từ chối nói chuyện để cố chạy tội ch o bản
thân. Ngay cả khi Joseph Berardino, trưởng ban điều hành của Andersen, ngang
ngạnh bảo vệ cho vai trò của công ty ông trong việc này cũng không thể tránh
được những tổn thương bắt buộc. Một khi họ đã bị cáo buộc là có tội trong việc
hủy hoại chứng cớ, công ty gánh chịu sự tổn thương thương hiệu nghiêm trọng
và những chấn động vẫn còn cảm nhận được trong toàn ngành công nghiệp kiểm
toán.



III. Nguyên nhân phá sản:
-Chính sự bí hiểm về tài chính của Enron là cội nguồn cho sự sụp đổ của công
ty này. Giới chuyên gia cho rằng, sai lầm của công ty này chính là phụ thuộc quá
nhiều vào các giao dịch tài chính. Theo các chuyên gia kinh tế, một công ty hoạt
động lành mạnh phải công khai tài chính với các đối tác và ngược lại. Thế nhưng,
nhiều đối tác của Enron đã không tuân theo các nguyên tắc kế toán khiến họ bất
lực trong việc kiểm soát tình hình tài chính.
-Do các chi phí kế toán: Andersen đã ký hợp đồng làm tư vấn cho Enron, sau
đó chính mình lại đóng vai trò kiểm toán để xác nhận những báo cáo tài chính
của Enron. Phí tư vấn và kiểm toán đều là những con số khổng lồ. Ví dụ, năm
2000, Enron Corp trả Arthur Andersen chi phí kiểm toán 25 triệu, chi phí tư vấn
và các phí dịch vụ khác lên đến 27 triệu đôla, và tổng số là 52 triệu đôla. Như thế
có nghĩa là công ty Enron Corp. đã trả Arthur Andersen khoảng 1 triệu đôla/tuần.
-Lãnh đạo Enron đã lợi dụng kẽ hở luật pháp để lập ra các công ty con mà
không khai báo tài chính để che giấu việc công ty đã vay quá khả năng chi trả.
Bằng cách này, Enron vừa không phải công khai các khoản nợ, vừa che giấu
được những khoản lỗ. Kết quả là Enron đã thổi phồng lợi nhuận của mình và giá
cổ phiếu của công ty cũng theo đó tăng lên vun vút. Khi mà Enron phải thông
báo chính thức rằng từ năm 1997 công ty đã thua lỗ trên 500 triệu USD, những
người "trong cuộc" đã kịp thời thu những món lợi khổng lồ từ cổ phiếu của công
ty. Cụ thể, ông Chủ tịch kiêm Tổng Giám đốc Kenneth Lay đã giữ 138 triệu cổ
phiếu của công ty. Đầu năm 2001, Kenneth Lay bán ra với giá 79 USD một cố
phiếu. Hầu hết những vụ mua bán này đều không được công bố.
Những hoạt động tài chính của Enron đều được dựa trên sự thiết kế và vận
hành của điều mà nhiều nhà phân tích đặt tên là "những liên minh ma quái". Một
mạng lưới chằng chịt quan hệ giữa Enron, một số quan chức chính phủ và đặc
biệt là Công ty kiểm toán Arthur Andersen đã giúp Enron. Kế toán trưởng của
Enron là Richard Causey - người đã thiết kế ra hệ thống lừa dối cổ đông - nguyên
là kiểm toán viên của Andersen chuyển sang.
-Sự sa thải liên tiếp các lãnh đạo cao cấp của công ty , một số nhân viên và
việc dành hàng trăm triệu USD cho các quan chức và nhân viên mua cổ phiếu
hay chứng khoán với giá đặc biệt là một nguyên nhân không kém phần quan
trọng.




IV. Bài học từ Enron:
Những bài học đắt giá mà ban kiểm toán Enron chỉ ra:
Thứ nhất, việc công bố thông tin: Theo qui định: Các công ty phải công bố
một số, nhưng không phải tất cả, ràng buộc tài chính với các giám đốc. Nhưng tại
Enron, Enron đã công bố hợp đồng tư vấn với một thành viên ban kiểm toán,
nhưng không đả động gì đến khoản đóng góp từ thiện cho những tổ chức liên
danh của hai thành viên khác trong ban.
Vì vậy, bài học đặt ra ở đây: Công bố toàn bộ các ràng buộc về tài chính là
việc làm cần thiết đối với các công ty.
Thứ hai, về trình độ chuyên môn: Theo qui định: Các thành viên ban kiểm
toán phải cho thấy trình độ hiểu biết cơ bản về tài chính, và một thành viên phải
là chuyên gia tài chính. Nhưng ủy ban của Enron gồm một giáo sư ngành kế toán,
một nhà kinh tế học, và hai doanh nhân. Rõ ràng họ không nhìn nhận được sự rủi
ro trong những quan hệ đối tác nhằng nhịt của công ty.
Bài học: Ban kiểm toán phải họp mặt làm việc thường xuyên hơn, xem xét
các báo cáo kiểm toán nội bộ, và được đào tạo về kiến thức tài chính trong n gành
công nghiệp mà công ty đang hoạt động.
Thứ ba, lợi ích người lao động: Hầu hết các công ty đang trả lương giám đốc
chủ yếu bằng cổ phiếu để gắn bó quyền lợi của họ với quyền lợi cổ đông. Tại
Enron, một số giám đốc đã bán cổ phần trước ngày công bố kế t quả kinh doanh
tháng 8/2000. Việc cho phép các giám đốc này sở hữu một lượng lớn cổ phiếu đã
khiến cho họ mất đi khả năng chất vấn đội ngũ quản lý về tình hình hoạt động
yếu kém của công ty.
Bài học: Hãy trả lương bằng cổ phiếu, nhưng không cho phép bán ra trong
nhiệm kỳ làm việc.


2. Đối với ngành kiểm toán Mỹ:
Sự phá sản của các tập đoàn lớn ở Mỹ kéo theo công ty tư vấn kế toán hàng
đầu thế giới như Arthurr Andersen sụp đổ. Sai lầm của ngành kiểm toán Mỹ chủ
yếu là do nhân viên kiểm toán (CPA) và các DN bị kiểm toán “ăn rơ” cùng nhau.
Các CPA vốn là những người thiếu tính độc lập và ngay chính bản thân họ cũng
không biết giữ tính thận trọng trong khi tác nghiệp và cả sự hoài nghi cần thiết.
a. Chính những kẽ hở trong hệ thống kế toán đã tạo điều kiên thuận lợi cho
các công ty làm sai lệch sổ sách kế toán. Vì vậy, lựa chọn và thiết lập hệ thống
các quy tắc kế toán chính xác là việc làm cần thiết.
Việc biển thủ tiền trong một công ty của Mỹ không được coi là làm trái các
quy định trong hệ thống kế toán, nhưng việc sửa chữa lại dữ liệu kế toán thì
ngược lại, theo các quy định trong hệ thống kế toán, đó là sự vi phạm nghiêm
trọng. Nhưng miễn đó là sự trùng hợp tình cờ với dữ liệu thực tế thì lại được
chấp nhận. Việc lợi dụng khuyết điểm của hệ thống để khiến cho các nhà đầu tư
bị lỗ, hiện tượng này thường bị các nhân viên CPA bỏ qua trong quá trình kế
toán. Thông thường, các nhân viên CPA chỉ chú tâm đến chi tiết của các tài chính
kế toán, mà không đánh giá tính hợp lý trong các báo cáo tài chính. Việc này c ó
thể dẫn đến sự thất bại trong quá trình kiểm toán và do đó gây ra một loạt các vụ
biển thủ tài chính xảy ra.
b. Sai sót về mô hình kiểm toán:
Các mô hình kiểm toán hiện đại bao gồm mô hình kiểm toán trên cơ sở hệ
thống (Dựa trên phân tích và đánh giá hệ thống quản lý nội bộ để đạt được mục
tiêu kiểm toán) và mô hình kiểm toán trên cơ sở các rủi ro (tập trung hết sức lực
để phân tích các thương vụ và quản lý rủi ro cho khách hàng, nhưng lại không
chú trọng đến việc tiến hành kiểm tra thực sự để trực tiếp hỗ trợ kết luận kiểm
toán). Kiểm toán dựa trên cơ sở rủi ro có thể khiến các nhân viên CPA không
tuân thủ theo các nguyên tắc đạo đức nghề nghiệp nhắm tiết kiệm chi phí kiểm
toán. Cần phải hoàn thiện hơn nữa hệ thông kiểm toán trong các công ty kiểm
toán.
c. Kiểm toán viên làm việc thiếu độc lập, tự chủ trong công việc.
Tính độc lập tự chủ là nhân tố quan trọng bảo đảm chất lượng kiểm toán,
khiến cho xã hội tin tưởng vào các công ty kiểm toán. Tuy nhiên, tính độc lập của
ngành kiểm toán của nước Mỹ lại đang bị “lợi nhuận” đe dọa nghiêm trọng. Sự
độc lập là vấn đề cốt lõi của kiểm toán, cũng là nguồn gốc của sự phát triển nghề
CPA. Một trong những lý do chính của sự thất bại trong kiểm toán là sự thiếu
độc lập trong quá trình kiểm toán.
d. Tăng cường giám sát các công ty kế toán.
Nếu việc quản lý công ty và kiểm toán bên trong mỗi công ty là yếu tố đầu
tiên đảm bảo thông tin trung thực và tin cậy của kế toán, kiểm toán độc lập là
khâu cuối cùng để bảo vệ chống lại các lỗi kế toán và biển thủ. Nếu khâu cuối
cùng sai lệch, các thông tin kế toán sẽ bị bóp méo, thị trường chứng khoán sẽ hỗn
loạn và toàn bộ nền kinh tế cũng bị tác động. Do đó, công tác giám sát kiểm toán
phải được tăng cường.
e. Tăng cường đào tạo cho CPA
Khi tiến hành các thủ tục kiểm toán, CPA thường bộc lộ nhược điểm của họ là
thiếu tính thận trọng và tính hoài nghi nghiệp vụ cần thiết, và do đó thường tin
vào lời giải thích của các vị lãnh đạo quản lý công ty. Kiểm toán là một quá trình
đòi hỏi sự đánh giá chuyên nghiệp. Vì vậy tăng cường kiế n thức cho CPA sẽ cải
thiện trình độ và khả năng kinh doanh. CPA phải thành thạo các kỹ năng kế toán,
các thủ thuật kiểm toán và tránh những lỗi trong kiểm toán và giảm sai sót trong
kiểm toán.



B. Công ty Worldcom:


I. Trước khi lâm vào tình trạng khủng
hoảng và sụp đổ:
Những mốc nổi bật của vụ WorldCom:
Năm 1989, Công ty Dịch vụ điện thoại đường dài giá rẻ (LDDS) sát nhập với
công ty Advantage Companies Inc trở thành công ty giao dịch công cộng. Năm
1995, LDDS mua lại công ty truyền phát dữ liệu và âm th anh Williams
Telecommunications Group Inc. (WilTel) với giá 2,5 tỷ USD tiền mặt và đổi tên
thành WorldCom Inc. Tổng giám đốc điều hành công ty là ông Ebbers. Ebbers đã
thôn tính hơn 35 công ty. Worldcom không chỉ hoạt động trong lĩnh vực điện
thoại mà còn chuyển sang giao dịch thương mại điện tử và Internet.
WorldCom mua MFS Communications với giá 14 tỷ USD vào năm 1996
đã nâng vị thế WorldCom và Ebbers lên đáng kể. Lúc đó, công ty đã có tầm cỡ
thế giới, có tên trong danh sách Fortune 500.
Năm 1998, WorldCom hoàn tất 3 vụ sáp nhập: với MCI Communications
Corp: (40 tỷ USD) - vụ lớn nhất trong lịch sử khi đó; Brooks Fiber Properties
Inc: (1,2 tỷ USD) và CompuServe Corp: (1,3 tỷ USD ). Vụ mua lại MCI đã nâng
doanh thu hàng năm của WorldCom từ 5,6 tỷ USD lên 32 tỷ USD. Và khi đó,
người ta gọi Ebbers là Vua Bernie.
Năm 1999, WorldCom và Sprint Corp đồng ý sáp nhập. Cổ phiếu của
WorldCom lên tới mức cao điểm hơn 64 USD, tổng trị giá tài sản của Worldcom
lên đến 175 tỷ USD.
Tháng 10/1999 họ đã làm phố Wall bàng hoàng khi liều mạng mua Sprint.
Khi đó, nó là vụ mua lại công ty lớn chưa từng thấy. Nhà chức trách quyết định
ngăn cản thoả thuận này vào tháng 7/2000 và có thể nói đó là thời điểm chấm dứt
sự tăng trưởng ngoạn mục của WorldCom.
Tháng 9/2000, WorldCom tiếp tục mua Intermedia Communications Inc.
Một công ty điện thoại và Internet địa phương đang gặp khó khăn, với giá 1,6
tỷUSD. Người ta cho rằng Ebbers đã bị lạc lối từ đó, khi b ỏ 1,6 tỷ USD để mua
một công ty chỉ được ước giá tầm 50 triệu USD.
Cổ phiếu của WorldCom sụt giảm mạnh còn khoản nợ 10,5 tỷ USD của
Worldcom được báo cáo so với khoản nợ thực 30 tỷ USD khi nó sụp đổ hoàn
toàn. Con đường phát triển bằng cách sáp nhập của họ đã bị chặn lại. Không còn
giải pháp nào khác, Ebbers quay sang tiết kiệm chi phí bằng những biện pháp
như tắt đèn khi hết giờ làm việc và hạn chế sử dụng điều hòa nhiệt độ.



II. Khủng hoảng và sụp đổ:
Khủng hoảng của Worldcom bắt đầu được phát hiện từ năm 2002:
Từ tháng 3-2002, công ty WorldCom bắt đầu gây chú ý khi SEC (Uỷ ban
chứng khoán và hối đoái Mỹ) thực hiện cuộc điều tra tại sao và làm thế nào mà
WorldCom cho tổng giám đốc điều hành (cũng là người sáng lập) Bernie Ebbers
vay 366 triệu USD trước khi Ebbers tuyên bố từ chức vào cuối tháng 4 -2002 (và
được hưởng lương hưu 1,5 triệu USD/năm đến suốt đời).
Số tiền được ông vay để đặt cược vào các cổ phiếu của WorldCom. Khoản
vay này thực tế đã được ông Ebbers chuyển sang tài sản cá nhân, bao gồm một
công ty bán thuyền thể thao, một trang trại đậu nành và gần 27 triệu cổ phiếu của
WorldCom.
Tổng giám đốc mới là John Sidgmore. Và một kiểm toán viên nội bộ đã
phát hiện ra, công ty đang có những biểu hiện "bất thường" trong việc ghi sổ các
chi phí vốn. Một điều tra sau đó của hãng kiểm toán KPMG (thay thế hãng kiểm
toán đang gặp khó khǎn Arthur Andersen) đã bới ra các khoản chi ph í trị giá tới
3,85 tỷ USD. Khoản chi phí này đã bị phân loại một cách nhầm lẫn vào chi phí
vốn (trong cả nǎm 2001 và quý I nǎm 2002, WorldCom đã tính 3,8 5 tỷ USD vào
các khoản đầu tư vốn mặc dù số tiền này được sử dụng vào các chi phí hàng
ngày). Chính vì vậy mà trong năm 2001 luồng tiền và lợi nhuận của WorldCom
đã bị thổi phồng, thay vì lỗ 1,2 tỷ USD, họ lãi 1,6 tỷ USD và quý I/2002 là 172
triệu USD. Các con số này nếu có tính khoản chi phí trên sẽ không đúng.
Những gì mà WorldCom đã làm là ảnh hưởng tới lượng tiền mặt tạo ra từ
hoạt động kinh doanh. Trước đây, WorldCom đã công bố, các hoạt động kinh
doanh nǎm 2001 của công ty tạo ra 7,7 tỷ USD tiền mặt. Nhưng giờ đây, công ty
cho biết, số tiền mặt thực tế tạo ra là 4,6 tỷ USD. Tổng luồng tiền của WorldCom
sẽ không bị ảnh hưởng bởi những sai sót trong sổ sách vì việc công bố lại của
WorldCom cũng sẽ làm giảm lượng tiền sử dụng trong các hoạt động đầu tư. Các
hoạt động này có tính đến đầu tư vốn. Như vậy, 2 sự thay đổi sẽ triệt tiêu nhau.
Tuy nhiên, điều này lại ảnh hưởng đến một cách đo lường luồng tiền khác đó là
thu nhập.
Nǎm 2001, thu nhập (EBITDA) mà WorldCom công bố là 10,5 tỷ USD. Con
số đó theo tính toán giờ đây sẽ là 6,3 tỷ USD. Tương tự như vậy, EBITDA của
WorldCom quý I/2002 theo công bố là 2,1 tỷ USD nhưng khi phá sản, con số này
được phát hiện chỉ là 1,4 tỷ USD.
WorldCom đã nợ 2,65 tỉ USD và vào thời điểm trước khi vụ việc đổ bể công
ty này còn thương lượng vay 5 tỷ USD. Trong số ngân hàng trở thành nạn nhân
của WorldCom, có Ngân hàng Hoa Kỳ (Bank of America), J. P. Morgan Chase,
Citigroup, FleetBoston Financial, Mellon Financial, Bank One, Wells Fargo…
Năm 2001, WorldCom đã trả cho công ty kiểm toán Arthur Andersen chi phí
dịch vụ lên đến khoảng 16,8 triệu đôla Mỹ trong đó chi phí cho kiểm toán là 4,4
triệu đôla, dịch vụ tư vấn thuế là 7,6 triệu đôla, chi phí cho việc kiểm toán các
bản báo cáo tài chính là 1,6 triệu đôla và các dịch vụ tư vấn khác là 3,2 triệu đôla.
Ngày 19/7/2002, WorldCom, công ty điện thoại viễn thông đường dài lớn thứ
hai nước Mỹ sau AT&T, nộp đơn phá sản sau vụ gian lận lợi nhuận kế toán trị
giá 11 tỷ USD. Vụ phá sản của WorldCom trị giá 103,9 tỷ USD. Giám đốc điều
hành WorldCom, Bernie Ebbers, bị tuyên án 25 năm tù giam với tội danh lừa đảo
chứng khoán, gian lận sổ sách.
Worldcom bị phá sản đã khiến các cổ đông của hãng chịu thiệt hại khoảng
180 tỷ USD và trên 20000 nhân viên bị mất việc làm, kinh tế Mỹ đã thiệt hại
khoảng 10 tỷ USD. Sau khi chính thức tuyên bố phá sản, World com đã đổi tên
thành MCI.
Việc Worlcom sụp đổ đã kéo theo phản ứng dây chuyền khiến giá cổ phiếu
của nhiều hãng viễn thông khác cũng tụt dốc thê thảm và chính phủ Mỹ đã phải
cải cách lại toàn bộ các quy định hiện hành về kế toán.



III. Nguyên nhân:
Có 3 nguyên nhân chính sau:
Thứ nhất: các vụ scandal về tài chính, trong đó có việc gian lận và làm trái
các thủ tục kế toán.
Trong khi những gian lận tại Enron liên quan tới các thủ thuật kế toán tinh vi
thì tại Worlcom các gian lận diễn ra rất đơn giản. Worlcom khi đó đã tăng giả
mạo các chỉ số kế toán hiện hành và bỏ đi các số liệu về vốn theo thời gian mà
nhẽ ra phải công bố công khai. Về bản chất, Worlcom đã chuyển dịch một loạt
các con số từ cột này sang cột khác trong báo cáo tài chính. Đó là một việc làm
hết sức sai lầm của ban lãnh đạo tập đoàn Worldcom. Trong cả nǎm 2001 và quý
I nǎm 2002, WorldCom đã tính 3,8 tỷ USD vào các khoản đầu tư vốn mặc dù số
tiền này được sử dụng vào các chi phí hàng ngày. Hai khoản này rõ ràng là khác
biệt vì các khoản đầu tư vốn được đối xử khác với các chi phí về mục đích kế
toán. Đầu tư vốn là số tiền được sử dụng để mua các tài sản lâu dài, chẳng hạn
như với WorldCom là cáp quang hay các thiết bị chuyển mạch dùng để định
hướng các cuộc điện thoại. Vì vậy, chi phí này sẽ được rải đều ra trong vài nǎm.
Thứ hai, nhiều vụ buôn bán nội gián cổ phiếu được phanh phui.
Giá trị cổ phiếu của tập đoàn WorldCom đã có lúc tăng lên 63.5$/ cổ phiếu
vào ngày 18/6/1999. Tuy nhiên, vào tháng 3 năm 2002, cơ quan điều tra của Mỹ
đã điều tra về những gian lận tại WorldCom và đã phát hiện những gian lận tại
đây lên tới 3,8 tỷ USD và giá trị cổ phiếu của WorldCom ngay lập tức giảm
xuống mức 6.74$/ cổ phiếu và tiếp tục giảm cho đến ngày 25/6/2002 thì Tập
đoàn đã tuyên bố phá sản.
Nguyên nhân cuối cùng là mâu thuẫn về quyền lợi giữa Worldcom và những
thành viên bên ngoài có liên quan trực tiếp và gián tiếp đến công ty.
Điều đáng quan tâm là không chỉ có Worldcom trực tiếp tham gia vào những
gian lận trong báo cáo tài chính mà lúc đó còn có rất nhiều “ thế lực ngầm” khác
trợ giúp.
Như Enron, WorldCom cũng có những đường dây móc nối đến Nhà Trắng.
Cách đây hai năm, WorldCom còn trúng hợp đồng 450 triệu USD với Lầu Năm
Góc. Trong một thập niên qua, WorldCom bơm hơn 4 triệu USD cho các chiến
dịch tranh cử của Đảng Cộng hòa lẫn Dân chủ. Trong mùa tranh cử Quốc hội
tháng 11-2002, WorldCom đã góp hơn 1 triệu USD cho ứng cử viên cả hai đảng.
Dân biểu Charles W. Pickering Jr (Cộng hòa) – người đại diện khu vực Clinton,
nơi có đại bản doanh WorldCom – là chính khách nhận nhiều nhất.
Ngoài ra còn có các ngân hàng, và các chuyên gia như các chuyên gia phân
tích thị trường chứng khoán,...
Những bài học rút ra từ công ty này :



IV. Bài học từ Worldcom:
Thị trường chứng khoán (TTCK) Việt Nam đi vào hoạt động không lâu
nhưng đã có những bước phát triển nhảy vọt. Chỉ số VN Index liên tục tăng trong
những năm qua. Trong khi TTCK thế giới biến động mạnh, TTCK Việt Nam đã
vượt lên ở vị trí dẫn đầu về tốc độ tăng trưởng. Sự thu hút của TTCK ngày càng
tăng một cách đột biến. Tuy nhiên, trên TTCK Việt Nam còn tiềm ẩn những rủi
ro mà các nhà đầu tư có thể không lường hết được. Theo quỹ tiền tệ IMF, tỷ lệ
p/e (price – earning ratio) (lợi nhuận đầu tư) của 20 công ty đứng đầu TTCK là
73,3 – một con số thể hiện mức độ “bong bóng” của TTCK Việt Nam.
Những nhà đầu tư của Việt Nam trong giai đoạn này không phải là các nhà
đầu tư thực thụ nhằm kiếm được lợi nhuận từ công ty đầu tư mà là các nhà đầu
cơ – những người chỉ quen kiếm lời bằng cách mua đi bán lại cổ phiếu. Do đó
khi có một biến động của một loại cổ phiếu có giá trị lớn trên thị trường thì các
nhà đầu tư sẽ bán tống bán tháo cổ phiếu, từ đó sẽ gây sự cố trên TTCK.
TTCK Việt Nam còn non trẻ nên việc giao dịch trên TTCK đều là các giao
dịch theo “tin đồn”. Chính cơ chế “tin đồn” đã đẩy giá cổ phiếu cao.
Bài học nhận được từ công ty worldcom
Thứ nhất, đối với các doanh nghiệp, mục tiêu trước mắt của doanh nghiệp là
không nên tập trung vào quyền lợi của nhà đầu tư, mà nên tính đến lợi ích của
nhân viên, khách hàng và đối tác kinh doanh. Phương châm “giá trị cổ đông” dựa
trên cơ sở giá cổ phiếu đã không còn thích hợp, thay vào đó các công ty nên dành
nhiều công sức cho việc xây dựng phương pháp quản trị, trong đó nên nâng cao
tính toàn vẹn của hệ thống kinh doanh và tính chính xác của các số liệu hoạt
động. Điều quan trọng là phải tạo điều kiện cho các nhà đầu tư, các nhân viên, cổ
đông hiểu rõ thực tế hoạt động của doanh nghiệp.
Thứ hai, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) phải có nhiệm vụ là
quản lý niêm yết chứng khoán của các công ty. Hịên nay UBCKNN không có
chức năng quản lý niêm yết chứng khoán của các công ty, như vậy sẽ là kẽ hở để
các doanh nghiệp “bưng bít” thông tin thật sự của doanh nghiệp.
Cuối cùng, về thông tin: Các doanh nghiệp cung cấp hàng đống thông tin, tài
liệu cho các nhà đầu tư nhưng khả năng sử dụng được các thông tin đã cấp chỉ
đạt 1%. Giải pháp bây giờ là TTCK nên lựa chọn một số tiêu chí về tốc độ tăng
trưởng lợi nhuận đặc trưng cho từng ngành nghề để nhà đầu tư có thể so sánh dễ
dàng, xây dựng hệ thống “ngôn từ đánh giá” thống nhất trong báo cáo tài chính
của công ty.



KẾT BÀI:
Sự sụp đổ của Enron và Worldcom thực sự gây ảnh hưởng lớn đối với thị
trường tài chính Mỹ cũng như nền kinh tế Mỹ. Nó đã phá huỷ giá trị của thị
trường, gây tổn thất cho nền kinh tế, gây mất lòng tin đối với các nhà đầu tư.
Đồng thời uy tín của ngành kiểm toán Mỹ trên thị trường bị giảm sút trầm trọng.
Đó không chỉ là bài học cho nền kinh tế mỹ, đó cũng là bài học đối với nền kinh
tế phát triển chưa vững chắc như Việt Nam.

Tài Liệu Kinh tế - Thương mại Mới Xem thêm » Tài Liệu mới cập nhật Xem thêm »

Đề thi vào lớp 10 môn Toán |  Đáp án đề thi tốt nghiệp |  Đề thi Đại học |  Đề thi thử đại học môn Hóa |  Mẫu đơn xin việc |  Bài tiểu luận mẫu |  Ôn thi cao học 2014 |  Nghiên cứu khoa học |  Lập kế hoạch kinh doanh |  Bảng cân đối kế toán |  Đề thi chứng chỉ Tin học |  Tư tưởng Hồ Chí Minh |  Đề thi chứng chỉ Tiếng anh
Theo dõi chúng tôi
Đồng bộ tài khoản