Tiểu luận " Nguyên nhân và tình hình ô nhiễm đất tại một số vùng ở Việt Nam "

Chia sẻ: gacon8x

Tài liệu nói về nguyên nhân gây nên ô nhiễm đất và hiện trạng ô nhiễm đất tại việt nam. Đất đai là tài nguyên quốc gia vô cùng quí giá, là tư liệu sản xuất đặc biệt, là thành phần quan trọng hàng đầu của môi trường sống, là địa bàn phân bố các khu đất đai dân cư xây dựng các cơ sở kinh tế,

Bạn đang xem 7 trang mẫu tài liệu này, vui lòng download file gốc để xem toàn bộ.

Nội dung Text: Tiểu luận " Nguyên nhân và tình hình ô nhiễm đất tại một số vùng ở Việt Nam "

Thoái hóa và phục hồi đất
Đề tài: “Nguyên nhân và tình hình ô nhiễm đất tại một số vùng ở Việt Nam”


I. Đặt vấn đề.
Đất đai là tài nguyên quốc gia vô cùng quí giá, là tư liệu sản xuất đặc biệt, là thành
phần quan trọng hàng đầu của môi trường sống, là địa bàn phân bố các khu đất đai dân
cư xây dựng các cơ sở kinh tế, văn hoá xã hội, an ninh quốc phòng. Vậy đất đai đóng
vai trò quyết định cho sự tồn tại và phát triển của loài người.
Hiện nay, cùng với ô nhiễm nước, ô nhiễm không khí thì ô nhiễm đất đai đang trở
nên đáng báo động. Ô nhiễm đất làm ảnh hưởng xấu đến các tính chất của đất, làm
giảm năng suất cây trồng và làm ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe của con người.
Chính vì vậy, việc phòng chống ô nhiễm đất có một ý nghĩa hết sức quan trọng trong
quá trình phát triển của mỗi vùng, mỗi quốc gia.
Để tìm hiểu các nguyên nhân và thực trạng của ô nhiễm đất ở Việt Nam, từ đó
đưa ra các giải pháp hữu hiệu để phòng chống ô nhiễm đất, nhóm chúng tôi tiến hành
tìm hiểu chủ đề: “Nguyên nhân và tình hình ô nhiễm đất tại một số vùng ở Việt
Nam”.


Mục đích nghiên cứu
II.
Tìm hiểu nguyên nhân gây ô nhiễm đất ở Việt Nam
-
Tìm hiểu tình hình ô nhiễm đất ở một số vùng của Việt Nam hiện nay.
-
Phương pháp nghiên cứu
III.
Phương pháp sưu tầm và tổng hợp tài liệu
-
Nội dung nghiên cứu
IV.
1. Một số khái niệm và thuật ngữ
Khái niệm đất: Đất hay thổ nhưỡng là lớp ngoài cùng của thạch quyển bị biến
-
đổi tự nhiên dưới tác động tổng hợp của nhiều yếu tố.
Các yếu tố hình thành đất:
-

 Đá mẹ: sự hình thành đất là một quá trình phức tạp, biến đổi bởi nhiều yếu tố.
Đá là nền móng của đất. Do đá bị phá hủy vỡ vụn nên thành phần khoáng của
đất chiếm tới 95% trọng lượng khô. Nếu đá chứa nhiều cát thì đất sẽ nhiều
cát, đá nhiều Kali thì đất giàu Kali…

 Sinh vật: chưa có sinh vật thì đá chưa tạo thành đất, trong đó có vai trò đặc biệt
quan trọng của vi sinh vật, phân hủy xác bã động thực vật tạo thành chất mùn
hữu cơ, tạo nên độ phì cho đất. Trong mỗi gam đất có từ hàng trăm triệu đến
hàng tỉ vi sinh vật các loại. Chúng tích lũy một lượng lớn các nguyên tố dinh
dưỡng hòa tan trong quá trình phong hóa, đặc biệt là đưa vào đất Nitơ phân tử
(N2) từ không khí ở dạng chất hữu cơ chứa Nitơ của bản thân chúng. Bên cạnh
đó, trong mỗi gam đất cũng có hàng trăm ngàn động vật nguyên sinh và động
vật không xương sống khác tồn tại.

 Khí hậu, địa hình, đặc biệt là trị số nhiệt ẩm, ảnh hưởng lớn đến sự hình thành
đất, tác động tới sinh vật và sự phá hủy của đá. Còn địa hình đóng vai trò tái
phân phối lại những năng lượng mà thiên nhiên cung cấp cho mặt đất. Cùng ở
một nhiệt độ nghĩa là được một lượng nhiệt mặt trời cho như nhau nhưng ở
địa hình cao thì lạnh và ở địa hình gần với mặt đất thì nóng..

 Thời gian: thời gian là một yếu tố đặc biệt. Mọi yếu tố ngoại cảnh tác động,
mọi quá trình diễn ra trong đất đều đòi hỏi một thời gian nhất định.

 Con người: vai trò của con người khác hẳn các yếu tố kể trên. Qua hoạt động
sống, nhờ các thành tựu khoa học kỹ thuật mà con người tác động vào thiên
nhiên và đất đai một cách mạnh mẽ. Tác động này có thể là tích cực, phù hợp
với quy luật tự nhiên, đem lại lợi ích cho con người như tưới nước, thủy lợi,
tiêu nước hay bón phân cải tạo đất xấu và trồng rừng cho vùng đồi trọc. Hoặc
tiêu cực như làm ô nhiễm đất bởi các chất độc hóa học, phá rừng gây xói mòn
đất…

Khái niệm ô nhiễm đất:
-
+ Ô nhiễm môi trường đất được xem là tất cả các hiện tượng làm nhiễm bẩn môi
trường đất bởi các chất ô nhiễm.
+ Ô nhiễm đất là quá trình làm biến đổi hoặc thải vài đất các chất ô nhiễm làm
thay đổi tính chất và cấu trúc của nó theo chiều hướng không có lợi, mất khả năng
đáp ứng cho các nhu cầu của con người.
Có thể phân loại đất bị ô nhiễm theo các nguồn gốc phát sinh hoặc theo các tác
nhân gây ô nhiễm.

Theo nguồn gốc phát sinh thì có:

Nguồn gốc tự nhiên: Do lắng đọng của các chất, do hoạt động núi lửa…
-

Nguồn gốc nhân tạo:
-

Ô nhiễm đất do các chất thải sinh hoạt


Ô nhiễm đất do các chất thải công nghiệp


Ô nhiễm đất do hoạt động nông nghiệp


Theo tác nhân gây ô nhiễm:

Ô nhiễm đất do tác nhân hóa học: ví dụ như phân bón, thuốc bảo vệ thực vật,

chất thải sinh hoạt và công nghiệp.

Ô nhiễm đất do tác nhân sinh học: vi khuẩn, giun sán, ký sinh trùng…


Ô nhiễm đất do tác nhân vật lý: các chất phóng xạ


Chất ô nhiễm đi vào đất nhiều nhưng đi ra rất ít, vì sau khi thấm vào trong đất,
chất ô nhiễm sẽ ở lại và lưu tồn trong đất. Yếu tố này phụ thuộc nhiều vào khả năng
tự làm sạch của đất.

- Khái niệm: Khả năng tự làm sạch của đất:

Là khả năng tự điều tiết của đất trong hoạt động của môi trường đất thông qua
một số cơ chế đặc biệt để giảm thấp ô nhiễm từ ngoài vào, tự làm trong sạch và loại
trừ các chất độc hại cho đất. Mức độ làm sạch phụ thuộc vào các yếu tố như:

Số lượng và chất lượng hạt keo trong đất, càng nhiều hạt keo (keo mùn) thì

khả năng tự làm sạch cao.

Đất nhiều mùn, nhiều acid humic


Trạng thái hiện tại của môi trường đất, đất chưa bị ô nhiễm hoặc ô nhiễm ít

thì khả năng tự làm sạch tốt hơn.
Sự thoát nước và giữ ẩm


Cấu trúc đất tốt.


Các chủng loại vi sinh vật phong phú, số lượng nhiều sẽ giúp đất đào thải chất

độc chất ô nhiễm nhanh chóng.

Khả năng oxy hóa tốt, chưa bị nhiễm mặn, nhiễm phèn


Trong bài tiểu luận này, chúng tôi phân chia đất ô nhiễm ở Việt Nam theo nguồn
gốc phát sinh.
2. Các nguyên nhân chủ yếu dẫn đến ô nhiễm đất ở Việt Nam
Nguyên nhân tự nhiên.
-
Trong các khoáng vật hình thành nên đất thường chứa một hàm lượng nhất định
kim loại nặng, trong điều kiện bình thường chúng là những nguyên tố trung lượng và
vi lượng không thể thiếu cho cây trồng và sinh vật đất, tuy nhiên, trong một số điều
kiện đặc biệt chúng vượt một giới hạn nhất định và trở thành chất ô nhiễm.
Bảng 1: Thành phần kim loại vết trong một số khoáng vật điển hình.
Trạng thái phong Khoáng vật Hiện diện Thành phần kim
loại vết
hoá
Dễ bị phong hoá Olivine Đá macma Mn, Co, Ni, Cu, Zn
Anorthite Mn, Cu, Sr
Đá siêu bazơ và Mn, Co, Ni, Cu, Zn,
Augite
bazở núi lửa Pb
Phân bố rộng trong Mn, Co, Ni, Cu, Zn
Hornblende
đá macma và biến
chất
Albite Coase, intermediate Cu
igneous rocks
Biotite Mn, Co, Ni, Cu, Zn
Orthoclase Đá macma axít Cu, Sr
phiến Cu, Sr
Muscovite Granite,
thạch, thuỷ tinh
Khả năng ổn định Magnetite Đá mácma và biến Cr, Co, Ni, Zn
chất
khoáng tăng
Bảng 2: Hàm lượng kim loại trong một số loại đá

Đá thứ sinh
Đá macma
Nguyên tố Bazơ
Đá siêu Đát cát Đá phân
bazơ kết lớp
(basalt) Granie Đá vôi
(µ g/g) (µ g/g) (µ g/g) (µ g/g) (µ g/g)
(serpentin)
(µ g/g)
Cr 2000-2980 200 4 10-11 35 90-100
Mn 1040-1300 1500-2200 400-500 620-1100 4-60 850
Co 110-150 35-50 1 0.1-4 0.3 19-20
Ni 2000 150 0.5 7-12 2-9 68-70
Cu 10-42 90-100 10-13 5.5-15 30 39-50
Zn 50-58 100 40-52 20-25 16-30 10-120
Cd 0.12 0.13-0.2 0.9-0.2 0.028-0.1 0.05 0.2
Sn 0.5 1-1.5 3-3.5 0.5-4 0.5 4-6
Hg 0.004 0.01-0.08 0.08 0.05-0.16 0.03-0.29 0.18-0.5
Pb 0.1-0.4 3-5 20-2.4 5.7-7 8-10 20-23


Ví dụ:

Asen trong đất và vỏ phong hóa: Hàm lượng của asen trung bình trong đất là 5 -
6ppm, trong đất ở Mỹ là 1.7-5ppm, ở Pháp và Italia – 2ppm, đồng bằng Nga – 5ppm.
Các kiểu đất khác nhau về hàm lượng asen, hàm lượng asen trung bình trong đất phát
triển trên đá cát kết ở Thái Lan là 2.4ppm, ở Nhật Bản – 4ppm, Hàn Quốc – 4.6ppm….
Đất phong hóa từ sét kết giầu asen hơn: Bungari 3,4ppm, Thái Lan 12.8ppm… Ở nước
ta có rất ít tài liệu địa hóa asen trong đất. Hàm lượng trung bình của asen trong đất ở
Tây Bắc dao động trong khoảng từ 2,6-11 ppm. Trầm tích ven bờ Việt Nam có hàm
lượng asen dao động 0,1- 6,1 ppm. Cao nhất ở khu vực ven bờ Bạc Liêu, Cà Mau, Phú
Yên, Quảng Ngãi.

Chì: Trong các đá magma, Pb có xu thế tăng dần hàm lượng từ siêu mafic đến axit.
Trong các đá magma, Pb chủ yếu tập trung trong khoáng vật felspat, tiếp đó là những
khoáng vật tạo đá xẫm màu mà đặc biệt là biotit.

Trong thành tạo đá trầm tích và biến chất:Ở khu vực Đông Bắc Bộ, Pb được xếp
vào nhóm nguyên tố quặng kim loại (Sn, Cu, Pb, Zn, Ga, Ag) rất phổ biến; chúng được
phát hiện với hàm lượng cao trong các đá trầm tích và trầm tích biến chất, đặc biệt
trong các đá Paleozoi. Ở khu vực Tây Bắc Bộ, Pb và Cu là 2 nguyên tố quặng kim loại
phổ biến với hàm lượng cao trong các đá trầm tích và trầm tích biến chất. Pb thường
tập trung cao trong các đá trầm tích ở 2 bên tả và hữu ngạn sông Đà. Tuy nhiên, trong
điều kiện bình thường, chì là nguyên tố kém linh động.
- Nguyên nhân nhân tạo
+ Do chiến tranh

Ở miền Nam Việt Nam, chất độc màu da cam và các loại thuốc diệt cỏ khác bắt
đầu được thử nghiệm bởi quân đội Hoa Kỳ vào năm 1961 và được sử dụng rộng rãi
với hàm lượng cao trong chiến tranh vào các năm 1967 – 1968, rồi giảm xuống và
ngừng sử dụng năm 1971. Các loại hợp chất này được trộn vào dầu hỏa hoặc nhiên
liệu diezen rồi rải bằng máy bay hoặc các phương tiện khác.

Theo công bố của một nhóm tác giả trên tạp chí Nature thì có thể nói chiến dịch dùng
hóa chất ở Việt Nam là một cuộc chiến tranh hóa học lớn nhất thế giới [3]. Trong thời
gian 10 năm đó, quân đội Mỹ và quân đội Nam Việt Nam đã rải 76,9 triệu lít hóa chất
xuống rừng núi và đồng ruộng Việt Nam. Trong số này có 64% là chất độc màu da
cam, 27% là chất màu trắng, 8,7% chất màu xanh và 0,6% chất màu tím.

Tổng số lượng dioxin Việt Nam hứng chịu là vào khoảng 370kg. (Trong khi đó vụ
nhiễm dioxin ở Seveso, Ý, 1976 chỉ với 30kg dioxin thải ra môi trường mà tác hại của
nó kéo dài hơn 20 năm). Tổng số diện tích đất đai bị ảnh hưởng hóa chất là 2,63 triệu
hécta. Có gần 5 triệu người Việt Nam sống trong 25.585 thôn ấp chịu ảnh hưởng độc
chất màu da cam.

Lượng chất độc trên được rải lên đất, làm ô nhiễm đất, thay đổi hệ sinh thái của đất,
ảnh hưởng trực tiếp đến con người, sinh vật trong một thời gian rất dài.

+ Do hoạt động nông nghiệp
Áp lực tăng dân số đòi hỏi nhu cầu tăng lương thực, thực phẩm ngày càng tăng và
phải tăng cường khai thác độ phì nhiêu của đất bằng nhiều biện pháp: Tăng cường sử
dụng hóa chất như phân bón vô cơ, thuốc trừ sâu, diệt cỏ, sử dụng chất kích thích sinh
trưởng làm giảm thất thoát và tạo nguồn lợi cho thu hoạch, mở rộng các hệ tưới tiêu.
Tuy nhiên, trong phân bón và thuốc bảo vệ thực vật thường có sẵn các kim loại
nặng và các chất khó phân hủy, khi tích lũy đến một giới hạn nhất định, chúng sẽ trở
thành chất ô nhiễm.

Bảng 3. Các tạp chất trong phân superphosphate (Theo Barrows, 1996)


Kim loại Hàm lượng
Arsenic 2,2 - 12 ppm
Cadmium 50 - 170
Chlomium 66 - 243
Cobalt 0-9
Ðồng 4 - 79
Chì 7 - 92
Nicken 7 - 32
Selenium 0 - 4,5
Vanadium 20 - 180
K ẽm 50 - 1490


Bảng 4: Thời gian tồn lưu trong đất của một số nông dược
Loại nông dược Thời gian bán phân hủy (năm)
Hợp chất kim loại nặng 10 – 30
Clo hữu cơ (666, DDT) 2–4
Thuốc trừ cỏ 1–2
2,4D và 2,4,5T 0.4
Thuốc trừ sau dạng lân hữu cơ 0.02 – 0.2

Ở nước ta, nhu cầu sử dụng phân bón ngày càng gia tăng.

Bảng 5: Lượng phân bón vô cơ sử dụng ở nước ta qua các năm

(ĐV: nghìn tấn)


Tổng
Năm N P K NPK
1990 425.4 105.7 29.2 62.3 560.3
2000 1,332.0 501.0 450.0 180.0 2283.0
2005 1,155.1 554.1 354.4 115.9 2063.6
2007 1,357.5 551.2 516.5 179.7 2425.2
(Nguồn: Cục trồng trọt năm 2008)
Nhu cầu bón phân cho các loại cây trồng khác nhau là khác nhau, trong đó lượng
phân bón cho lúa là cao nhất (chiếm 69% tổng lượng bón).
So sánh với các nước có nền nông nghiệp hiện đại trên thế giới thì lượng phân bón
của nước ta còn thấp, nhưng nó là một nguyên nhân gây ô nhiễm đất, nước là do:
Hiệu quả sử dụng phân bón ở nước ta còn thấp: Đạm đạt 30 – 45%, Lân 40 –
-
45%, Kali 40 – 50%. Lượng phân thất thoát năm 2007 là 1.455,1 nghìn tấn (814,5 .103
tấn N, 330,7 .103 tấn P, 309,9. 103 tấn K).
Bón phân không đều: Lượng phân bón quá nhiều ở đồng bằng và quá ít ở vùng
-
trung du, miền núi. Lượng phân bón tùy thuộc vào điều kiện kinh tế của từng hộ gia
đình.
Bón phân không đúng kỹ thuật: Phân bón chủ yếu được bón trên mặt đất, mặt
-
ruộng do đó dễ bị mất. Nếu bón vùi sẽ tăng hiệu quả bón phân đạt đến 70 – 80%.
Bón phân không cân đối: Hầu hết người nông dân đều sử dụng quá nhiều phân
-
đạm để bón cho cây trồng, trong khi đó P và K lại thấp. Tỷ lệ phân bón N, P , K mất
cân đối một cách nghiêm trọng (10:3:1), tỷ lệ này của thế giới là 10:4:3 (năm 2003)
lượng K sử dụng ở nước ta rất thấp. Việc bón phân mất cân đối sẽ làm giảm hiệu
quả của phân bón đối với cây trồng và ảnh hưởng xấu đến chất lượng đất.
Chất lượng phân bón không đảm bảo: Nhiều loại phân bón bản thân nó có
-
chứa nhiều chất độc hại:
+ Phân bón được chế biến từ rác thải đô thị, phế phẩm sản xuất có chứa nhiều KLN
và các VSV gây hại.
VD: Theo nghiên cứu của Viện Nông hóa thổ nhưỡng từ 2004 – 2007 thì Hg và
Coliform là những yếu tố thường xuyên vượt quá TCCP trong các loại phân nói trên
Một số loại phân P nhập khẩu có chứa hàm lượng Cd quá cao
VD: phân P nhập từ vùng nam Mỹ và Châu Phi có hàm lượng Cd ở mức cao trên 200
ppm.
Ngoài ra trong phân chuồng cũng có chứa rất nhiều các loại KLN và các vi sinh vật gây
hại.
Cùng với phân bón thì hóa chất bảo vệ thực vật, thuốc thú y cũng được sử dụng
ngày càng nhiều, hiện nay Việt Nam sử dụng trên 300 loại thuốc bảo vệ thực vật
được sử dụng (có cả các loại thuốc bị cấm như Wolfatox, Monitor, DDT), lượng sử
dụng là không lớn (từ khoảng 0.5 – 1kg/ha/năm), tuy nhiên, cũng như phân bón, việc
sử dụng không hợp lý đã làm cho thuốc bảo vệ thực vật, thuốc thú y trở thành một
nguồn gây ô nhiễm.
Bảng 6 : Lượng thuốc bảo vệ thực vật tiêu thụ trong cả nước qua các năm
Diện tích canh tác Khối lượng thuốc nhập khẩu Lượng thuốc bình
Năm
(triệu ha) (tấn thành phẩm quy đổi) quân (kg.a.i)/1 ha
1995 10.5 25.666 0.85
1996 10.5 32.751 1.08
1997 10.5 30.406 1.01
1998 10.5 42.738 1.35
1999 10.5 33.715 1.05
Từ năm 2000 đến nay, trung bình mỗi năm tiêu thụ trên 30000 tấn TBVTV thành phẩm
(Nguồn: cục bảo vệ thực vật, 2004)
Việc áp dụng các biện pháp đó là không thể thiếu trong nền nông nghiệp hiện đại,
tuy nhiên các biện pháp đó đang bị lạm dụng và sử dụng một cách không phù hợp đã
trở thành nguyên nhân gây ô nhiễm môi trường đất, nước.
+ Do hoạt động công nghiệp và sinh hoạt.
Các hoạt động công nghiệp rất phong phú và đa dạng, chúng có thể là nguồn gây ô
nhiễm đất một cách trực tiếp hoặc gián tiếp. Nguồn gây ô nhiễm trực tiếp là khi
chúng được thải trực tiếp vào môi trường đất, nguồn gây ô nhiễm gián tiếp là chúng
được thải vào môi trường nước, môi trường không khí nhưng do quá trình vận chuyển,
lắng đọng chúng di chuyển đến đất và gây ô nhiễm đất.




Bảng 7: Nguồn gốc công nghiệp của một số kim loại nặng.
Kim loại nặng Nguồn gốc công nghiệp
Nước thải công nghiệp thủy tinh, sx phân bón
As
Luyện kim, mạ điện, xưởng thuốc nhuộm, hơi thải chứa
Cd
Cd
Luyện kim, CN chế đồ uống, sx thuốc BVTV
Cu
LuyệLuyện kim, mạ, nước thải xưởng in và nhuộm
Cr
Xưởng sx hợp chất có chứa Hg, BVTV có chứa Hg
Hg
Nước thải luyện kim, BVTV, Nhà máy sx Pin, ắc quy, khí
Pb
thải chứa Pb
Nước thải luyện kim, xưởng dệt, nông dược chứa Zn và
Zn
Phân lân
Nước thải luyện kim, mạ, luyện dầu, thuốc nhuộm
Ni
Nước thải sau khi sản xuất phân lân
F
Muối kiềm Nước thải nhà máy giấy, nhà máy hóa chất
Nước thải nhà máy sx axit sunfuric, đá dầu, mạ điện
Axit


Trong hoạt động công nghiệp, ở các đô thị có thể phân chia chất thải gây ô
nhiễm đất ra làm 4 nhóm chính: Chất thải xây dựng, chất thải kim loại, chất thải khí,
chất thải hóa học và hữu cơ.

+ Chất thải xây dựng: Chất thải xây dựng như gạch ngói, thủy tinh, gỗ, ống nhựa, dây
cáp, bêtông, nhựa…trong đất các chất này bị biến đổi theo nhiều con đường khác nhau,
nhiều chất rẩ khó bị phân hủy…
+ Chất thải kim loại: Nguồn gốc chính của kim loại nặng trong chất thải. (Tính theo
phần trăm lượng phát sinh có nguồn gốc công nghiệp)
• Các loại bình điện (pin, ac quy) có mức chất thải kim loại nặng cao
nhất: 93% tổng số lượng thủy ngân, khoảng 45% số lượng Cadmium (Cd).

• Sắt phế liệu chứa khoảng 40% số lượng chì (Pb), 30% đồng (Cu), 10%
crôm (Cr).

• Các chất thải mịn (
Đề thi vào lớp 10 môn Toán |  Đáp án đề thi tốt nghiệp |  Đề thi Đại học |  Đề thi thử đại học môn Hóa |  Mẫu đơn xin việc |  Bài tiểu luận mẫu |  Ôn thi cao học 2014 |  Nghiên cứu khoa học |  Lập kế hoạch kinh doanh |  Bảng cân đối kế toán |  Đề thi chứng chỉ Tin học |  Tư tưởng Hồ Chí Minh |  Đề thi chứng chỉ Tiếng anh
Theo dõi chúng tôi
Đồng bộ tài khoản