Tìm hiểu bệnh viêm gan A

Chia sẻ: Nguyen Ngoc Tuan Anh | Ngày: | Loại File: DOC | Số trang:7

0
112
lượt xem
14
download

Tìm hiểu bệnh viêm gan A

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Tìm hiểu đại cương về dịch tễ và một số vấn đề về bệnh viêm gan A

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Tìm hiểu bệnh viêm gan A

  1.                                                 liệu được soạn bởi Nguyễ     Tài n Ngọc Tuấn Anh- sv ĐH y khoa Hà Nội TÌM HIỂU BỆNH VIÊM GAN A Câu 1 : Bệnh được biết đến từ bao giờ ? Dựa theo lịch sử y khoa, bắt đầu từ thế kỷ thứ 5 TCN , người ta đã mô tả những "dịch vàng da" (jaundice outbreaks) xẩy ra tại nhiều nơi khác nhau trên thế giới, nhất là ở những thành phố lớn đông dân cư hoặc các trại lính chật chội. Bệnh nhân đang sống rất khỏe mạnh, bỗng dưng bị đau bụng, tiêu chảy và vàng da. Câu 2 . Một vài vụ dịch nổi tiếng ? Chiến Tranh Thế Giới II , một cơn dịch "cảm cúm" lan tràn nhanh chóng tại Đức với khoảng 200 ngàn lính Mỹ và hơn 5 triệu dân địa phương bỗng dưng ngã bệnh. Lúc bấy giờ vì chưa hiểu rõ nguyên nhân một cách chính xác, họ đinh ninh rằng bệnh nhân bị ngộ nước hoặc trúng độc. Rồi vào những năm 1930 với phẫu thuật lấy tế bào gan gọi là sinh thiết gan (liver biopsy) để khảo nghiệm dưới kính hiển vi, y khoa đã tiến một bước rất dài trong việc định bệnh viêm gan. Vào đầu năm 1988, bệnh viêm gan A lại một lần nữa đột xuất và lan rộng một cách nhanh chóng tại thành phố Thượng Hải. Chỉ trong vòng 2 tháng trời, hơn 300,000 dân chúng tại đây đã bị bệnh viêm gan A, gây ra nhiều thiệt hại đáng kể. Ngay cả trên nước Mỹ, viêm gan A đã và đang là một căn bệnh truyền nhiễm đáng ngại, với khoảng 10 đến 20% bệnh nhân viêm gan A phải nhập viện chữa trị, gây ra tổn phí hơn 200 triệu dollars vào năm 1989, tương đương với hơn 300 triệu dollars cho năm 1997. Câu 3 . “ Thủ phạm “ được phát hiện như thế nào ? Mãi năm 1973 người ta mới nhận diện được hình thù vi khuẩn viêm gan A trong cơ thể của người bệnh. ( Thiếu hình minh họa )Với sự khám phá này, y khoa đã tìm được nguyên nhân chính của những "cơn ngã nước" bí ẩn ngày xưa là do virus viêm gan A gây ra . Câu 4 . Đặc điểm của bệnh và những đối tượng hay mắc phải .
  2. Virus gây ra bệnh viêm gan A thuộc nhóm virus gây bệnh đường ruột ( Enterovirus ) . Nó tồn tại tốt ở -20 độ trong nhiều năm hoặc sau khi phơi khô sẽ tồn tại nhiều tuần . Bệnh lây theo đường tiêu hoá do nhưng lý do sau đây : - Thức ăn không đảm bảo vệ sinh , chủ yếu virus theo đường phân – miệng ( sau khi đi vệ sinh mà không rửa tay ) . - Nước uống bị nhiễm bẩn có chứa virus. - Ăn sống hoặc chưa nấu chín các loại động vật có vỏ ( vd : sò , tôm , cua ,…) từ nguồn nước bị nhiễm nước thải . Ngoài ra có thể bị nhiễm virus bởi các lý do sau : - Tiếp xúc trực tiếp hoặc gián tiếp với mồ hôi , dịch tiết , nước tiểu, của bệnh nhân đang ủ bệnh . Bệnh biểu hiện chậm nên thường lây cho nhiều người trước khi biểu hiện rõ ràng thành dịch . - Tắm ao , hồ bơi công cộng không có đủ nồng độ chloride cần thiết . - Quan hệ tinh dục qua đường miệng hoăc hậu môn . - Trẻ chơi chung đồ chơi ở nhà trẻ . Câu 5 . Những ai có khả năng mắc bệnh cao ? Bệnh rất phổ biến ở các nước đang phát triển . Việt Nam và các nước trong khu vực Đông Nam Á là những nước có tỉ lệ người mắc bệnh viêm gan A cao trên thế giới . Đối tượng hay gặp là những người nông dân sống ở nông thôn thường xuyên tiếp xúc với phân súc vật . Nhiều người đã từng mắc bệnh mà không biết . Ngoài ra những thức ăn do người bán hàng rong không đảm bảo vệ sinh có thể gây ra dịch . Ở nước Mỹ hàng năm có thêm khoảng 23.000 người mắc bệnh , và bùng phát thành dịch theo chu kỳ 10 năm. Khoảng 20-40% trường hợp viêm gan chẩn đoán trên lâm sàng là do virus viêm gan A gây ra. Ở Việt Nam, bệnh viêm gan A chủ yếu xuất hiện ở trẻ em. Có bệnh nhi nhập viện trong tình trạng bệnh nặng do virus tồn tại với mật độ cao trong cơ thể, sức đề kháng kém, bệnh tiến triển nhanh chóng. Tại Hà Nội, theo các nghiên cứu, tỉ lệ nhiễm virus viêm gan A khoảng 28,7% trong tổng số bệnh nhân bị viêm gan. Hàng năm có khoảng 1,4 triệu người mắc bệnh viêm gan A. Tuy nhiên, các chuyên gia dịch tễ khẳng định trên thực tế số người mắc viêm gan A có thể cao hơn con số thống kê nói trên từ 3 đến 10 lần. Trẻ em dưới 2 tuổi là đối tượng dễ mắc bệnh và có các triệu chứng không rõ ràng . Câu 6 . Biểu hiện và triệu chứng của bệnh .
  3. Vi khuẩn viêm gan A chỉ gây sưng gan cấp tính (acute inflammation) chứ không gây ra trường hợp mãn tính tạo nên những biến chứng lâu dài, như sơ gan (fibrosis), chai gan (cirrhosis), hoặc ung thư gan, như vi khuẩn viêm gan B, C, và D. Triệu chứng của bệnh viêm gan A có thể thay đổi tùy theo lứa tuổi của bệnh nhân khi bị lây bệnh. Càng trẻ tuổi chừng nào, bệnh càng nhẹ chừng nấy. Hơn 80% trẻ em dưới 2 tuổi, khi bị lây, thường không có bất cứ một triệu chứng nào. Ngược lại hơn 80% bệnh nhân lớn hơn 6 tuổi sẽ bị bệnh viêm gan A "hành hạ" với những triệu chứng tiêu biểu từ rất nhẹ đến rất nặng. Càng lớn tuổi chừng nào, các triệu chứng của bệnh viêm gan A càng nặng chừng nấy. Những triệu chứng thường hay gặp là : mệt mỏi , buồn nôn và nôn ,chán ăn , sốt nhẹ , da và mắt có màu vàng , …. Và tùy theo sức khỏe của mỗi cá nhân bệnh có thể phát triển thành một trong 5 trường hợp sau đây: 1) Viêm gan "thầm lặng" (asymptomatic) 2) Viêm gan tiêu biểu (classical hepatitis), 3) Viêm gan với vàng da mãn tính (cholestatic). 4) Viêm gan "tái phát" nhiều lần (relapsing). 5) Viêm gan "ác tính" (Fulminant hepatitis). Câu 7 .Chi tiết về các trường hợp mắc bệnh . 1) VIÊM GAN THẦM LẶNG Đây là trường hợp của hầu hết các thiếu nhi khi bị lây bệnh viêm gan A. Tuy vi khuẩn sinh sôi nẩy nở nhanh chóng trong cơ thể, các bé này vẫn tiếp tục chơi đùa vui vẻ và vì thế, có thể lây bệnh của mình cho những người chung quanh một cách dễ dàng. Đây cũng là lý do mà hầu hết tất cả chúng ta, nếu sinh trưởng tại quê nhà đã từng bị lây bệnh trong quá khứ mà không hề hay biết. Đến khi đi thử máu định kỳ mới biết là mình đã có kháng thể chống lại vi khuẩn viêm gan A. 2) VIÊM GAN TIÊU BIỂU Thường từ 15 đến 50 ngày (trung bình khoảng 28 ngày) sau khi bị lây, bệnh nhân đang khỏe mạnh bỗng dưng cảm thấy khó chịu, nóng sốt một cách đột ngột. Bệnh phát triển nhanh chóng trong vòng 24 tiếng kèm theo những triệu chứng như buồn nôn khó chịu, đau bụng, biếng ăn, tiêu chảy, đau nhức khớp xương, xuống ký. Một số bệnh nhân da và mắt trở nên vàng. Nước tiểu trở nên đậm mầu.
  4. Hơn 90% bệnh sẽ kéo dài từ một vài ngày đến một vài tuần lễ, rồi tự nhiên không cần thuốc men gì đặc biệt bệnh cũng từ từ giảm dần trong một vài tuần kế tiếp. Triệu chứng đôi khi rất nhẹ và mơ hồ nên có thể bị nhầm lẫn với những cơn cảm cúm sơ sài. Bệnh thường không hề gây trở ngại gì đáng kể trong công ăn, việc làm hàng ngày của người có bệnh. Khác với viêm gan B và C, bệnh viêm gan A không bao giờ đưa tới viêm gan mãn tính, và sẽ không bao giờ gây ra bệnh chai gan và ung thư gan. Nếu thử máu trong thời gian vàng da (jaundice), năng chất của gan như chất ALT sẽ tăng rất caotrong một thời gian ngắn như hình vẽ dưới đây: 3) VIÊM GAN VỚI VÀNG DA "MÃN TÍNH" Trong trường hợp này, bệnh nhân cũng bắt đầu bằng những triệu chứng tiêu biểu kể trên. Nhưng da và mắt của họ vẫn tiếp tục bị vàng, mặc dầu năng chất gan dần dần bình thường hóa trở lại. Sự vàng da "mãn tính" này có thể kéo dài từ một đến 3 tháng. Bệnh nhân thường "trong tươi, ngoài héo" (ngược lại của "trong héo, ngoài tươi"). Tuy bề ngoài rất "vàng vọt", họ có thể cảm thấy mỗi ngày một khỏe hơn. Tuy trông họ rất "bệnh tật", vi khuẩn viêm gan A đã không còn tăng trưởng trong cơ thể của họ nữa. Vì thế họ không còn khả năng truyền bệnh cho người khác nữa. Kém may mắn thay, vì thiếu hiểu biết, những bệnh nhân này thường bị cô lập hóa và bị "nhốt" trong nhà, sống một cách biệt lập. 4) VIÊM GAN TÁI PHÁT NHIỀU LẦN Khoảng 10% bệnh nhân viêm gan A sẽ bị tái phát nhiều lần (relapsing hepatitis). Sau khi tưởng bệnh đã lành, bệnh nhân bỗng dưng bị bệnh trở lại kèm theo những triệu chứng tiêu biểu kể trên kéo dài thêm một vài tuần lễ. Bệnh có thể tái phát một vài lần nữa trước khi hoàn toàn biến mất. Trong một số trường hợp bệnh nhân chỉ cảm thấy mệt mỏi, thiếu năng lực, chóng mệt, dễ kiệt sức, kém ăn, xuống ký trong vòng nhiều ngày tháng. Khi thử máu, chất ALT tăng lên rồi bình thường hóa trở lại theo từng chu kỳ một. Như những trường hợp kể trên, bệnh từ từ hoàn toàn biến mất và không để lại bất cứ một triệu chứng gì lâu dài. 5) VIÊM GAN ÁC TÍNH Khoảng 0.3% bệnh nhân sẽ rơi vào trạng thái này. Tuy hiếm hoi, nhưng một khi xẩy ra bệnh nhân có thể thiệt mạng một cách nhanh chóng. Trường hợp này thường đến với bệnh nhân lớn tuổi mang sẵn trên người nhiều bệnh tật kinh niên khác.
  5. Tóm lại, tuy vi khuẩn viêm gan A được xem là vi khuẩn "hiền" nhất so với các loại vi khuẩn viêm gan khác, mỗi năm trên nước Mỹ khoảng 100 người thiệt mạng vì bệnh viêm gan A. Hơn nữa, tuy đa số bệnh nhân có thể tự phục hồi một cách nhanh chóng, một số bệnh nhân kém may mắn hơn (từ 11 đến 22%) phải nhập viện để chữa trị với chi phí từ $1,817 đến $2,459 cho mỗi bệnh nhân. Câu 8 . Để phát hiện bệnh viêm gan A , tôi cần phải làm những xét nghiệm gì ? Khi nghi ngờ hoặc có biểu hiện của bệnh viêm gan A , bạn nên đến trung tâm y tế , tốt nhất là các bệnh viên lớn có uy tín để làm các xét nghiệm chẩn đoán . Thử máu vẫn là phương pháp duy nhất để định bệnh viêm gan chính xác: - Xét nghiệm tìm kháng thể trong máu : Trong thời gian cấp tính, kháng thể HAV- IgM sẽ tăng cao ( Kháng thể về bản chất là các phân tử globulin thuộc hệ thống miễn dịch của cơ thể ) . Nếu dưới kính hiển vi điện tử, người ta có thể nhận diện được hình thù của vi rus viêm gan A trong máu và phân. Các virus này chỉ trong một thời gian ngắn sẽ bị cơ thể tiêu diệt hoàn toàn, và bệnh nhân sẽ được miễn nhiễm suốt đời. Người được miễn nhiễm (immune) bệnh viêm gan A, sẽ có một số kháng thể (gọi là HAV-IgG) di chuyển khắp nơi trong cơ thể. Các kháng thể này sẽ là những "cảm tử quân" bảo vệ chúng ta trước sự xâm nhập của vi khuẩn viêm gan A. - Xét nghiệm bilirubin trong máu : Bình thường , bilirubin là sản phẩm do hồng cầu chết tạo ra , theo máu đến gan , sẽ được gan chuyển hoá và đào thải qua phân và nước tiểu. Khi viêm gan xảy ra , sẽ làm giảm quá trình này nên bilirubin trong máu sẽ tăng cao . - Xét nghiệm men gan : Khi gan bị tổn thương , một số men gan như aminotransferases sẽ tăng cao trong máu . Xét nghiệm miễn dịch phóng xạ để nhận dạng týp , phân biệt với các virus gây viêm gan khác Câu 9 . Tôi bị bệnh viêmgan A, vậy tôi phải điều trị như thế nào? Hiện tại chưa có biện pháp điều trị đặc hiệu với bệnh viêm gan A . Khi nhận được kết quả dương tinh với bệnh , bạn nên gặp bác sĩ để được tư vấn . Hay nói rõ tất cả các thuốc bạn đang sử dụng để nhận được những lời khuyên về việc thay đổi hoặc ngừng sử dụng thuốc .
  6. Không uống rượu , kể cả khi bệnh đã giảm và khi khỏi hẳn . Không dùng phối hợp rượu với acetaminophen (Tylenol, các thuốc khác) vì có thể gây tổn thương gan kể cả ở người không bị viêm gan. Chế độ ăn uống đóng vai trò quan trọng trong điều trị .Hay luôn đảm bảo việc ăn uống đầy đủ dinh dưỡng . Nếu cảm thấy buồn nôn , bạn hãy chia làm nhiều bữa ăn nhỏ trong ngày . Nên ăn các thức ăn mềm và dễ tiêu hoá như bún , cháo , súp ,… Câu 10 . Tôi không mắc bệnh nhưng lại sợ bị lây bệnh từ người khác , vậy tôi phải đề phòng như thế nào ? - Tiêm phòng vacxin viêm gan A . Hiệu lực bảo vệ kéo dài trong 20 năm . - Nếu vì một lýdo bất khả kháng , bạn phải đi vào vùng đang có dịch , bạn nên đến trung tâm y tế dự phòng để tiêm một mũi globulin miễn dịch viêm gan A . Bạn có thể phòng bệnh bằng cách tự rửa sạch và gọt vỏ các loại rau quả tươi, tránh ăn thịt và cá sống hoặc tái. Uống nước đóng chai và tránh cho đá vào đồ uống. Nếu không có nước đóng chai, đun sôi nước máy ít nhất 10 phút trước khi uống. Sử dụng nước đóng chai để đánh răng và không nên vừa tắm vòi hoa sen vừa hát. - Rửa tay bằng xà phòng sau khi đi vệ sinh , trước khi ăn , sau khi thay tã cho trẻ . - Dùng riêng dụng cụ ăn uống , khăn mặt , bàn chải . - Nếu đã tiếp xúc với với người bệnh hãy tiêm Globulin miễn dịch trong vòng 2 tuần . Phòng bệnh cho người xung quanh Câu 11 . Nếu tôi bị viêm gan A, tôi cần phải làm những gì để không truyền bệnh cho người khác ? - Nếu bạn là nam giới đồng tính hoặc lưỡng tính luyến ái, nên tránh sinh hoạt tình dục. Vì HAV có thể lan truyền qua đưòng miệng-hậu môn và đường tay-hậu môn, sử dụng bao cao su không nhất thiết bảo vệ được bạn tình của bạn. - Rửa tay cẩn thận sau khi đi vệ sinh. Cọ rửa kỹ ít nhất 10 giây và xả sạch nước. Nếu có thể, lau khô tay bằng khăn dùng một lần. - Dùng thuốc tẩy gia dụng (household bleach) (pha 1 phần thuốc tẩy với 10 phần nước) để lau chùi những chỗ bị nhiễm khuẩn với phân, ví dụ như chỗ thay tả cho em bé. - Quan hệ tình dục một cách an toàn - Để riêng dụng cụ ăn của bạn không để người khác dùng. Rửa bát đĩa bằng máy rửa bát hoặc bằng xà phòng nóng. - Đừng chuẩn bị thức ăn cho người khác trong khi bạn đang bị viêm gan hoạt động .
  7. Mọi ý kiến đóng góp xin gửi về địa chỉ: nangthangba2803@yahoo.com.
Đồng bộ tài khoản