Tìm hiểu về hệ thống máy tính cá nhân

Chia sẻ: Khongduong Vusua | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:217

2
2.507
lượt xem
921
download

Tìm hiểu về hệ thống máy tính cá nhân

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Tài liệu giới thiệu những thành phần cơ bản của một máy tính cá nhân. Bài này giới thiệu cho người học những vấn đề như các thành phần liên quan đến phần cứng của một mạng máy tính, sự phân loại mạng máy tính theo các tiêu chí khác nhau, kiến trúc phần mềm của một mạng máy tính, đặc biệt là kiến trúc có thứ bậc của các giao thức mạng và mô hình tham khảo OSI.

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Tìm hiểu về hệ thống máy tính cá nhân

  1. mercury@Updatesofts.com Ebooks Team
  2. Updatesofts.com Ebook Team CÇn biÕt khi sö dông m¸y tÝnh File hÖ thèng: Theo kinh nghiÖm cña chóng t«i, 90% ng−êi sö dông kh«ng cã hiÓu biÕt nhiÒu vÒ c¸ch so¹n th¶o 2 file nÇy. Mét phÇn do c¸c s¸ch d¹y vÒ Dos nãi qu¸ nhiÒu khiÕn ng−êi ®äc kh«ng ph©n biÖt ®−îc c¸i nµo chÝnh, c¸i nµo phô nªn kh«ng thÓ nhí hÕt ®−îc. Mét phÇn do néi dung cña 2 file nÇy kh«ng cã mét chuÈn mùc cè ®Þnh mµ tuú thuéc vµo mçi m¸y cô thÓ nµo ®ã nªn rÊt khã d¹y ®Çy ®ñ vµ dÔ hiÓu. Chóng t«i còng kh«ng cã tham väng nãi ®Çy ®ñ mµ chñ yÕu ®Ò cËp ®Õn c¸c phÇn kh«ng thÓ thiÕu trªn ®a sè m¸y cho ng¾n, gän. C¸c ch−¬ng tr×nh th«ng dông khi cµi ®Æt ®Òu Ýt nhiÒu cã söa ch÷a 2 file nÇy nªn néi dung cña chóng th−êng xuyªn thay ®æi. Sù thay ®æi nÇy l¹i cã ¶nh h−ëng rÊt lín ®Õn ho¹t ®éng cña m¸y. Do ®ã, kh«ng cã hiÓu biÕt vÒ chóng lµ mét thiÕu sãt lín vµ cã thÓ ®em l¹i rÊt nhiÒu phiÒn to¸i cho ng−êi dïng m¸y. Hai file nÇy lµ 2 file text thuÇn tuý nªn ®Ó chØnh söa b¹n cã thÓ dïng mét trong c¸c ch−¬ng tr×nh so¹n th¶o v¨n b¶n kh«ng ®Þnh d¹ng nh− Edit.com, NC Edit trong Dos hoÆc cho ch¹y Notepad, Sysedit trong Windows. CONFIG.SYS : N»m trong th− môc gèc cña dÜa cøng khëi ®éng dïng ®Ó x¸c ®Þnh cÊu h×nh cña hÖ thèng m¸y vµ cµi ®Æt c¸c driver thiÕt bÞ. Mçi dßng v¨n b¶n lµ mét lÖnh cña Dos. §Æc biÖt Dos chØ ®äc file nµy khi khëi ®éng m¸y do ®ã nÕu b¹n cã söa ®æi g× trªn file nµy, b¹n ph¶i khëi ®éng l¹i ®Ó viÖc thay ®æi cã hiÖu lùc (hiÖn nay còng cã vµi ch−¬ng tr×nh cho phÐp b¹n cµi ®Æt drv thiÕt bÞ trong Config.sys ngay t¹i dÊu nh¾c mµ kh«ng cÇn khëi ®éng l¹i). Chó ý: LÞnh trong Config.sys ph¶i ghi ®Çy ®ñ ®−êng dÉn vµ ph¶i thËt chÝnh x¸c do lóc nÇy Dos ch−a l−u tr÷ ®−êng dÉn (lÞnh Path) nªn ch−a tù ®éng ®i t×m file ®−îc. §óng ra trong file Config.sys cßn nhiÒu lÞnh n÷a, nh÷ng lÞnh nÇy ta t¹m gäi lµ lÞnh néi bé (bao gåm tÊt c¶ lÞnh kh¸c lÞnh device. ThÝ dô: Dos=; Lastdrive=; Shell=...), lu«n lu«n ®−îc n¹p víi c¸c th«ng sè mÆc nhiªn nªn b×nh th−êng ta kh«ng cÇn quan t©m. ChØ khi nµo cÇn chØ ®Þnh l¹i th«ng sè ta míi ®−a vµo nh− trong thÝ dô sau. LÞnh néi bé kh«ng quy ®Þnh thø tù, chóng ®−îc −u tiªn n¹p tr−íc dï n»m bÊt kú vÞ trÝ nµo trong file. C¸c driver ®−îc n¹p b»ng lÞnh device (t¹m gäi lµ lÞnh bæ sung) trong Config.sys ph¶i ®i theo thø tù nÕu chóng cã liªn quan ®Õn nhau. ThÝ dô: Himem-Emm386- devicehigh. Tìm hi u v h th ng
  3. Updatesofts.com Ebook Team VÝ dô file config.sys : Device= C:\Windows\Himem.sys /Testm:off Device= C:\windows\Emm386.exe noems ;Device= C:\windows\Emm386.exe ram Dos=High,UMB Devicehigh= D:\Audio\Opti930\Cdsetup.sys /T:X Devicehigh=C:\dos\Ecscdide.sys /d:ecscd001 Devicehigh=c:\windows\ifshlp.sys Lastdrive=H Shell=c:\dos\command.com c:\dos /p /E:512 Ph©n tÝch: Himem.sys vµ Emm386.exe ph¶i ®−îc n¹p tr−íc b»ng lÞnh Device ®Ó qu¶n lý vïng bé nhí UMB,HMA. Sau ®ã b¹n míi dïng ®−îc lÞnh Devicehigh ®Ó n¹p c¸c driver kh¸c vµo vïng bé nhí nÇy. Device= C:\Windows\Himem.sys /Testm:off Th«ng sè /Testmem:off hay /testm:off lµ chØ ®Þnh Himem khi n¹p kh«ng cÇn kiÓm tra bé nhí ®Ó khëi ®éng cho nhanh. Device= C:\windows\Emm386.exe noems ;Device= C:\windows\Emm386.exe ram Th«ng sè Noems lµ chØ ®Þnh kh«ng dïng bé nhí bµnh tr−íng. Th«ng sè Ram lµ chØ ®Þnh dïng bé nhí bµnh tr−íng. DÊu ; lµ v« hiÖu ho¸ dßng lÞnh ®i sau nã, t−¬ng tù nh− lÞnh REM nh−ng ch¹y nhanh h¬n v× nã kh«ng ph¶i lµ lÞnh nªn kh«ng mÊt thêi gian thùc hiÖn. Khi chän Noems, Windows sÏ ch¹y nhanh h¬n chän Ram, nh−ng mét sè ch−¬ng tr×nh x−a ®−îc viÕt cho m¸y 286 vµ vµi trß ch¬i sÏ kh«ng ch¹y ®−îc do chóng ®ßi hái bé nhí bµnh tr−íng (Ram). Khi chän Ram, Windows ch¹y chËm vµ vïng UMB sÏ cßn Ýt do bÞ mÊt 64Kb dµnh lµm khung trang cho bé nhí bµnh tr−íng. Theo chóng t«i, tèt nhÊt lµ b¹n cã c¶ 2 dßng nÇy trong Config.sys. B×nh th−êng b¹n cho dßng Noems cã hiÖu lùc. Khi nµo cÇn bé nhí bµnh tr−íng, b¹n míi cho dßng Ram cã hiÖu lùc. Dos=High,UMB Cho phÐp n¹p Dos vµo bé nhí cao (high) vµ cho phÐp dïng lÞnh Devicehigh n¹p c¸c driver vµo vïng bé nhí trªn (UMB). NÕu kh«ng cã th«ng sè UMB, c¸c lÞnh Devicehigh trong Config.sys vµ lÞnh Loadhigh trong Autoexec.bat sÏ v« t¸c dông. Devicehigh= D:\Audio\Opti930\Cdsetup.sys /T:X Devicehigh= C:\dos\Ecscdide.sys /d:ecscd001 Tìm hi u v h th ng
  4. Updatesofts.com Ebook Team Dßng thø nhÊt ®Ó x¸c lËp cho ®−êng IDE trªn card sound do æ ®Üa CD Rom nèi vµo card sound. LÞnh nÇy cã thÓ kh¸c nhau tuú theo card sound b¹n ®ang dïng. NÕu CD Rom nèi vµo card I/O hay vµo mainboard th× kh«ng cÇn dßng lÞnh nÇy. Dßng thø nh× ®Ó cµi driver ®iÒu khiÓn æ ®Üa CD Rom. Th«ng sè /D: dïng ®Ó ®Æt tªn cho æ ®Üa CD Rom, tªn nÇy ph¶i trïng víi tªn trong Autoexec.bat. Chó ý: Tªn nÇy sÏ ®−îc dµnh riªng cho hÖ thèng, b¹n kh«ng thÓ t¹o th− môc hay file cã tªn trïng víi tªn nÇy. Devicehigh=c:\windows\ifshlp.sys Dßng lÞnh nÇy dµnh riªng cho Windows dïng ®Ó ch¹y 32BitFileAccess. Lastdrive=H ChØ ®Þnh cho phÐp sö dông bao nhiªu æ ®Üa trªn m¸y b¹n, bao gåm 2 æ mÒm A,B (kh«ng cã còng tÝnh). Trong vÝ dô nÇy lµ 2 æ mÒm, 6 æ ®Üa logic kh¸c (gåm æ cøng, CD Rom, æ th¸o rêi...). MÆc nhiªn cña Dos 6.22 khi kh«ng cã dßng lÞnh nÇy lµ E, nÕu m¸y b¹n cã nhiÒu æ logic h¬n b¹n ph¶i thªm dßng lÞnh nÇy. Shell=c:\dos\command.com c:\dos /p /E:512 Dßng lÞnh nÇy chØ ®Þnh ®Þa chØ cña tr×nh th«ng dÞch cÇn ph¶i n¹p. Trong thÝ dô nÇy lµ Command.com n»m trong th− môc Dos cña æ C. khi kh«ng cã dßng lÞnh nÇy, hÖ ®iÒu hµnh sÏ t×m n¹p command.com n»m trong th− môc gèc cña æ C. /P lµ cho phÐp n¹p file Autoexec.bat sau khi n¹p config.sys. /E:512 chØ ®Þnh t¨ng vïng m«i tr−êng lªn 512byte. Vïng m«i tr−êng lµ kÝch th−íc bé nhí dµnh riªng ®Ó chøa nh÷ng th«ng tin khi b¹n ®¸nh lÞnh SET khi ë dÊu nh¾c Dos. MÆc nhiªn khi kh«ng cã lÞnh nÇy lµ 256byte. AUTOEXEC.BAT File nÇy còng n»m trong th− gèc còa æ ®Üa khëi ®éng vµ ®−îc n¹p tù ®éng sau khi n¹p Config.sys. C«ng dông cña file nÇy lµ t¹o c¸c th«ng sè vÒ m«i tr−êng ho¹t ®éng cho hÖ thèng vµ c¸c phÇn mÒm. Néi dung bao gåm c¸c dßng lÞnh gièng y nh− lÞnh b¹n ®¸nh t¹i dÊu nh¾c vµ b¹n còng cã thÓ ®¸nh lÞnh mµ kh«ng cÇn ghi chóng vµo file Autoexec.bat. Nh− vËy vÒ thùc chÊt, ta cã thÓ nãi file Autoexec.bat gåm mét chuæi c¸c lÞnh ®−îc lËp s¼n ®Ó Dos thùc hiÖn lÇn l−ît theo thø tù tõ dßng ®Çu ®Õn dßng cuèi, tiÕt kiÖm thêi gian vµ c«ng søc ®¸nh lÞnh mçi khi khëi ®éng m¸y. VÝ dô file Autoexec.bat sau: @echo off Path=C:\Windows;C:\Windows\Command;C:\NC Set path=%path%;c:\sb16 Set temp=C:\Temp Set NC=C:\NC Tìm hi u v h th ng
  5. Updatesofts.com Ebook Team Set Sound=C:\SB16 Set Blaster=A220 I5 D1 H5 P330 T6 ::LH C:\dos\mouse.com LH C:\Windows\Command\Mscdex.exe /d:ecscd001 /l:f LH C:\windows\smartdrv.exe Gi¶i thÝch: @Echo off Th−êng lµ lÞnh ®Çu tiªn trong file autoexec.bat. Echo off ng¨n kh«ng cho Dos hiÓn thÞ dßng lÞnh ra mµn h×nh khi thùc hiÖn c¸c lÞnh sau lÞnh nÇy. @ tr−íc lÞnh Echo off lµ ng¨n kh«ng cho chÝnh lÞnh nµy hiÖn lªn mµn h×nh. Path=C:\Windows;C:\Windows\Command;C:\NC T¹o ®−êng dÉn cho c¸c ch−¬ng tr×nh,m« t¶ lèi t×m vÒ c¸c th− môc mµ Dos truy t×m c¸c ch−¬ng tr×nh nµy. Khi b¹n ®¸nh tªn mét file ch−¬ng tr×nh, Dos sÏ t×m trong c¸c ®Þa chØ nÇy theo thø tù kª khai. Set path=%path%;c:\sb16 Cã t¸c dông gièng nh− Path vµ v× ®−îc n¹p sau nªn sÏ ®Ì chång lªn lÞnh path. Trong thÝ dô nÇy lÞnh Set path nh»m bæ sung ®−êng dÉn C:\sb16 vµo sau c¸c ®−êng dÉn cò trong lÞnh Path. %path% cã nghÜa lµ n¹p toµn bé néi dung trong lÞnh Path tr−íc lÞnh nÇy. Së dØ cã lÞnh nÇy lµ nh»m tr¸nh viÖc ®¸nh 1 lÞnh Path dµi qu¸ 125 ký tù (%Path% chØ ®−îc tÝnh lµ 6 ký tù trong khi néi dung thËt cña nã cã thÓ lªn ®Õn 125 ký tù). Set temp=C:\Temp ChØ ®Þnh tªn th− môc dµnh riªng cho c¸c ch−¬ng tr×nh chøa file t¹m khi ho¹t ®éng. NÕu kh«ng cã dßng lÞnh nÇy c¸c ch−¬ng tr×nh sÏ chøa c¸c file t¹m t¹i n¬i chóng khëi ®éng hay trong th− môc cña chóng, g©y khã kh¨n cho viÖc dän dÑp ®Üa. Chó ý: NÕu kh«ng cã lÞnh nÇy hay kh«ng cã th− môc ®−îc chØ ®Þnh trong lÞnh, NC5 sÏ th−êng xuyªn bÞ mÊt cÊu h×nh. Set NC=C:\NC ChØ ®Þnh th− môc chøa c¸c th«ng tin cÇn thiÕt cho ho¹t ®éng cña NC5. NÕu kh«ng cã lÞnh nÇy, NC5 cã thÓ th«ng b¸o læi lµ kh«ng t×m thÊy c¸c file cÇn thiÕt khi thùc hiÖn 1 chøc n¨ng nµo ®ã. Set Sound=C:\SB16 Set Blaster=A220 I5 D1 H5 P330 T6 ChØ ®Þnh c¸c th«ng sè ho¹t ®éng cña card sound. ChØ ®Þnh nÇy gióp c¸c ch−¬ng tr×nh cÇn ®iÒu khiÓn card sound sÏ biÕt c¸ch hîp t¸c víi chóng. C¸c th«ng sè trong lÞnh Set Blaster cã thÓ kh¸c nhau tuú theo card. Tìm hi u v h th ng
  6. Updatesofts.com Ebook Team Chó ý: NÕu cã nhiÒu lÞnh Set trïng tªn, gÝa trÞ sÏ do dßng lÞnh Set cuèi cïng quyÕt ®Þnh do nã ®−îc n¹p ®Ì lªn c¸c lÞnh tr−íc ®ã. ::LH C:\dos\mouse.com Dßng lÞnh nÇy bÞ v« hiÖu ho¸ do cã ký hiÖu :: tr−íc dßng lÞnh. DÊu :: cã t¸c dông nh− lÞnh Rem nh−ng kh«ng ph¶i lµ lÞnh nªn ch¹y nhanh h¬n (gièng nh− dÊu ; trong config.sys) LH C:\Windows\Command\Mscdex.exe /d:ecscd001 /l:f LH C:\windows\smartdrv.exe LH tøc lµ Loadhigh: N¹p mét ch−¬ng tr×nh th−êng tró lªn vïng bé nhí cao. LH chØ cã gi¸ trÞ khi cã lÞnh n¹p Himem, Emm386 vµ Dos=umb trong Config.sys. LÞnh 1 lµ n¹p driver ®iÒu khiÓn æ CD Rom. Th«ng sè /D: ph¶i gièng nh− trong Config.sys. Th«ng sè /L:F cã nghÜa ®Æt tªn cho æ CD Rom lµ F. LÞnh 2 lµ n¹p ch−¬ng tr×nh Cache ®Üa cña Dos nh»m t¨ng tèc ®é truy xuÊt ®Üa. LÞnh nÇy ph¶i n»m sau ®Ó Smartdrv cã thÓ nh×n thÊy vµ cache cho æ CD Rom. §A CÊU H×NH: NÕu b¹n th−êng xuyªn ph¶i thay ®æi 2 file hÖ thèng ®Ó ch¹y ch−¬ng tr×nh. Tèt nhÊt lµ b¹n sö dông ®a cÊu h×nh cho m¸y cña b¹n. B¹n chØ tèn c«ng 1 lÇn khi t¹o lËp ®a cÊu h×nh, sau ®ã m¸y sÏ thay ®æi tù ®éng khi b¹n muèn. Chó ý: NÕu muèn dïng ®a cÊu h×nh, b¹n ph¶i söa dßng BOOTGUI=0 trong file MSDOS.SYS ®èi víi Win 95. ThÝ dô vÒ ®a cÊu h×nh: CONFIG.SYS AUTOEXEC.BAT [Menu] @Echo off menuitem=Win95,Windows 95 path=c:\nc;c:\sound; menuitem=Win311,Windows 3.11 set nc=c:\nc menuitem=Game,Dos Game set temp=c:\temp menudefault=Win95,5 Set Sound=C:\SB16 [common] Set Blaster=A220 I5 D1 H5 device=c:\win95\himem.sys /testm:off goto %config% dos=high,umb,noauto lastdrive=h [Win95] :Win95 device=c:\win95\emm386.exe noems set path=c:\win95\command;%Path%; devicehigh=c:\win95\ifshlp.sys Win [Win311] goto end device=c:\win95\emm386.exe noems :Win311 Tìm hi u v h th ng
  7. Updatesofts.com Ebook Team devicehigh=c:\win311\ifshlp.sys set path=c:\win311;%path%; lh c:\Win311\Mscdex.exe /d:ecscd001 /l:f lh c:\win95\smartdrv.exe [Game] Win device=c:\win95\emm386.exe Ram goto end :Game lh c:\Win311\Mscdex.exe /d:ecscd001 /l:f lh c:\win95\smartdrv.exe goto end :end Gi¶i thÝch: Trong thÝ dô trªn, chóng t«i cè t×nh xÕp ®Æt cho c¸c b¹n thÊy sù t−¬ng øng giöa c¸c nhãm cÊu h×nh trong 2 file hÖ thèng (trªn thùc tÕ, b¹n kh«ng cÇn cã nh÷ng dßng trèng). [menu]: nhãm tªn. menuitem=Win95,Windows 95: §Æt tªn. §Çu tiªn lµ tªn nhãm viÕt t¾t cho gän khi so¹n th¶o, tªn sau dÊu phÈy lµ tªn chi tiÕt dïng ®Ó hiÓn thÞ ra mµn h×nh khi khëi ®éng. menudefault=Win95,5: ChØ ®Þnh nhãm mÆc nhiªn m¸y tù chän (Win95) sau thêi gian chê ®îi (5 gi©y) mµ b¹n kh«ng quyÕt ®Þnh chän. [Common]: Nhãm chung, c¸c lÞnh trong nhãm nÇy ®−îc dïng chung cho mäi cÊu h×nh. [Win95]: Nhãm cÊu h×nh riªng. Tªn nhãm riªng trong Config.sys ph¶i trïng víi tªn nhãm t−¬ng øng trong Autoexec.bat. C¸c lÞnh trong nhãm chØ ®−îc n¹p khi b¹n chän cÊu h×nh. Chó ý: LÞnh Dos=noauto chØ dïng khi b¹n sö dông Win 95, nã cã t¸c dông chØ thÞ ng¨n Win 95 kh«ng ®−îc n¹p driver IFSHLP.SYS tù ®éng ®Ó gióp cho Win 3.11 n¹p driver cña m×nh khi chän cÊu h×nh Win311 (drv nÇy dïng ®Ó ch¹y 32 bit file). goto %config%: lÞnh rÎ nh¸nh ®Õn tªn nhãm t−¬ng øng trong Config.sys. :Win95: Nhãm cÊu h×nh goto end: LÞnh rÎ nh¸nh ®Õn nhãm End. NÕu kh«ng cã lÞnh nÇy, Dos sÏ thùc hiÖn tiÕp c¸c lÞnh trong nhãm kÕ tiÕp theo thø tù dßng lÞnh. Chó ý: C¸c lÞnh n»m ngoµi nhãm hay n»m trong nhãm End lµ lÞnh chung, sÏ ®−îc sö dông cho mäi cÊu h×nh. LÞnh Win dïng ®Ó tù ®éng n¹p win. NÕu kh«ng cã lÞnh nÇy, m¸y sÏ ngõng ë dÊu nh¾c Dos. Tìm hi u v h th ng
  8. Updatesofts.com Ebook Team TRôC TRÆC Vµ SöA CH÷A: B¹n cã thÓ cho hÖ thèng khëi ®éng mµ kh«ng thùc hiÖn c¸c lÞnh trong Config.sys hoÆc Autoexec.bat; b¹n còng cã thÓ cho hÖ thèng khëi ®éng vµ quyÕt ®Þnh cho n¹p tõng dßng lÞnh. B¹n thùc hiÖn ®iÒu nµy khi mµn h×nh xuÊt hiÖn dßng ch÷ Starting Ms Dos hoÆc Starting Windows 95 lóc míi khëi ®éng m¸y, b¹n nhÊn F5 (bá qua 2 file hÖ thèng) hay F8 (n¹p tõng dßng lÞnh). ViÖc lµm nµy cÇn thiÕt khi b¹n muèn biÕt do dßng lÞnh nµo lµm m¸y cña b¹n trôc trÆc ®Ó b¹n cã thÓ söa ch÷a thÝch hîp. Khi dßng lÞnh trong Config.sys bÞ lçi. Dos sÏ th«ng b¸o cô thÓ lµ dßng lÞnh thø mÊy, b¹n kiÓm tra l¹i vµ söa chöa cho ®óng. Khi dßng lÞnh trong Autoexec.bat bÞ lçi. Dos th−êng th«ng b¸o lµ Bad command or file name, b¹n ph¶i dïng fÝm F8 ®Ó kiÓm tra chÝnh x¸c dßng nµo bÞ lçi. C¸c lçi th−êng gÆp lµ: Sai ®Þa chØ chøa file n¹p, sai tªn file, kh«ng cã file trªn ®Üa, d− dÊu c¸ch (dÊu c¸ch còng lµ 1 ký tù). Khi cµi ®Æt ch−¬ng tr×nh míi, 2 file hÖ thèng hay bÞ söa ch÷a. B¹n cÇn kiÓm tra vµ x¾p sÕp l¹i cho hîp lý. C¸c lÞnh trong Autoexec.bat ph¶i ®−îc n»m d−íi lÞnh @echo off ®Ó chóng khái hiÓn thÞ "lØnh kØnh" ra mµn h×nh. QU¶N Lý Bé NHí : Mét vÊn ®Ò th−êng x¶y ra khi b¹n ch¬i c¸c trß ch¬i trong Dos, hoÆc khi ch¹y mét ch−¬ng tr×nh nµo ®ã lµ hÖ thèng th«ng b¸o kh«ng ®ñ bé nhí. Mµn h×nh hiÖn lªn dßng ch÷ sau : "Out of memory" Bé nhí ®−îc ®Ò cËp ë ®©y lµ RAM (t¾t ch÷ Random Access Memory) cung cÊp vïng l−u tr÷ t¹m thêi cho c¸c ch−¬ng tr×nh vµ d÷ kiÖn. TÊt c¶ c¸c ch−¬ng tr×nh ®Òu cÇn ®Õn bé nhí ®Ó ch¹y. Mét sè ch−¬ng tr×nh ®ßi hái bé nhí nhiÒu h¬n mét sè kh¸c. ViÖc cã bao nhiªu bé nhí h÷u dông (Available Memory) sÏ ¶nh h−ëng lªn nh÷ng ch−¬ng tr×nh mµ b¹n cã thÓ ch¹y. D−íi ®©y chóng t«i xin gi¶i thÝch s¬ vÒ cÊu t¹o cña bé nhí cña m¸y PC mµ kh«ng ®i qu¸ s©u vÒ mÆt kü thuËt cho c¸c b¹n dÔ hiÓu. + Bé nhí quy −íc (Conventional Memory) : Lµ vïng bé nhí tõ 0 Kb ®Õn 640 Kb. Mäi m¸y vi tÝnh ®Òu cã vïng bé nhí nµy. Tõ "quy −íc" ®−îc ®Æt ra lµ v× lo¹i bé nhí nµy xuÊt hiÖn tõ khi m¸y PC míi ra ®êi, sau nµy bé nhí ngµy cµng t¨ng v−ît qua giíi h¹n 640 Kb, nªn phÇn bé nhí nµy ®−îc ®Æt tªn nh− vËy. C¸c ch−¬ng tr×nh øng dông ®Òu sö dông ®Õn vïng bé nhí nµy + Bé nhí vïng trªn (Upper Memory Area - UMA) : Lµ vïng bé nhí n»m gi÷a vïng bé nhí quy −íc vµ bé nhí më réng. KÝch th−íc 384 Kb (tõ 640Kb ®Õn 1Mb). Mét phÇn cña vïng nµy ®−îc Dos chia thµnh nh÷ng khèi gäi lµ Upper Memory Block - Tìm hi u v h th ng
  9. Updatesofts.com Ebook Team UMB (LÞnh Dos=UMB lµ ®−a mét phÇn cña Dos vµo vïng nµy). Mét phÇn kh¸c cña vïng nµy ®−îc khung trang cho bé nhí ph©n trang EMS. + Bé nhí më réng (Extended Memory - XMS) : Lµ vïng bé nhí n»m trªn 1 Mb. §Ó sö dông vïng bé nhí nµy CPU ph¶i chuyÓn qua chÕ ®é b¶o vÖ (Protected Mode). Cßn vïng d−íi 1Mb th× CPU ë trong chÕ ®é thùc (Real Mode). May m¾n cho chóng ta, viÖc chuyÓn qua l¹i gi÷a hai chÕ ®é nµy ®· cã Dos vµ c¸c nhµ chÕ t¹o CPU lo + Bé nhí vïng cao (High Memory Area - HMA) : Lµ vïng thuéc bé nhí më réng, nh−ng n»m kÒ ngay bé nhí vïng trªn, kÝch th−íc 64 Kb (tõ 1024 Kb ®Õn 1088 Kb). ChÝnh tr×nh ®¹o diÔn Himem.sys cho phÐp b¹n sö dông ®−îc 24 Kb cña vïng bé nhí më réng nµy ®Ó chuyÓn mét phÇn ch−¬ng tr×nh hÖ thèng cña Dos lªn ®©y gi¶i phãng thªm chç cho bé nhí quy −íc + Bé nhí ph©n trang (Expanded Memory -EMS) cßn ®−îc gäi lµ bé nhí bµnh tr−íng. Bé nhí nµy ®−îc ph©n thµnh tõng trang kÝch th−íc 16 Kb vµ ®−îc ¸nh x¹ vµo vïng khung trang cña UMB. Cã nh÷ng ch−¬ng tr×nh sö dông chç trèng trªn dÜa cøng lµm bé nhí ph©n trang. Ch−¬ng tr×nh nµo muèn sö dông bé nhí ph©n trang th× ph¶i b¸o râ lµ m×nh cÇn bé nhí ph©n trang cho tr×nh qu¶n lý EMM, viÖc nµy ®øng vÒ phÝa ng−êi viÕt ch−¬ng tr×nh phÇn mÒm ph¶i th¶o ch−¬ng thªm g©y tèn kÐm cho nhµ s¶n xuÊt nªn ng−êi ta Ýt viÕt ch−¬ng tr×nh lo¹i nµy. Bëi vËy nÕu b¹n më file Config.sys xem th× thÊy ®a sè trªn m¸y chóng ta tr×nh qu¶n lý bé nhí Emm386.exe th−êng ®−îc cµi ®Æt víi tham sè noems (NO EMS nghÜa lµ kh«ng sö dông bé nhí ph©n trang) Nãi chung viÖc qu¶n lý bé nhí lµ lµm sao ta cã ®−îc phÇn bé nhí h÷u dông tøc lµ phÇn cßn l¹i cña bé nhí quy −íc cµng lín cµng tèt. §Ó lµm viÖc nµy ta ph¶i cã hiÓu biÕt vÒ Himem.sys vµ Emm386.exe ®−îc cµi ®Æt b»ng lÞnh Device trong file Config.sys, biÕt c¸ch x¾p sÕp c¸c dßng lÞnh trong 2 file hÖ thèng nh»m ®−a c¸c phÇn cã thÓ lªn c¸c bé nhí kh¸c gi¶i phãng ®−îc nhiÒu chç trèng cho bé nhí quy −íc. Muèn biÕt bé nhí ®−îc ph©n bæ ra sao, tõ dÊu nh¾c Dos, b¹n ®¸nh lÞnh Mem. Tr×nh qu¶n lý bé nhí cã s½n cña Dos lµ Himem.sys vµ Emm386.exe, b¹n cã thÓ dïng tr×nh tiÖn Ých qu¶n lý kh¸c nh− QEMM B¹n cã thÓ dïng Memaker, QEMM ®Ó tù ®éng söa ch÷a 2 file hÖ thèng dïm b¹n. Nh−ng b¹n cÇn ph¶i ch¹y l¹i chóng mçi khi b¹n hay c¸c phÇn mÒm míi cµi ®Æt thay ®æi néi dung 2 file nÇy, nÕu kh«ng bé nhí cña b¹n cßn "tÖ" h¬n lµ b¹n kh«ng sö dông chóng. Mét sè nguyªn t¾c ®Ó tèi −u 2 file hÖ thèng trong viÖc qu¶n lý bé nhí. Tìm hi u v h th ng
  10. Updatesofts.com Ebook Team a/ Lu«n lu«n n¹p Himem.sys vµ Emm386.exe tr−íc tiªn. Riªng vÒ Emm386, nªn dïng th«ng sè NOEMS vµ cã thÓ thªm 2 th«ng sè Highscan vµ I=B000(B7FF ®Ó t¨ng dung l−îng cho khèi UMB. ThÝ dô: device=c:\dos\emm386.exe noems highscan I=b000(b7ff b/ Ph¶i cã dßng lÞnh Dos=high,umb c/ §æi tÊt c¶ lÞnh device thµnh devicehigh nÕu ®−îc. B¹n ph¶i ®æi thö tõng lÞnh råi khëi ®éng l¹i xem chóng cã b¸o lçi kh«ng v× cã mét sè drv kh«ng n¹p ®−îc lªn bé nhí cao. d/ Thªm LH vµo tr−íc tÊt c¶ c¸c dßng lÞnh n¹p drv th−êng tró trong Autoexec.bat gièng nh− môc c. §èi víi c¸c lÞnh n¹p file ch−¬ng tr×nh ch¹y råi tho¸t nh− NDD, IMAGE th× kh«ng cÇn. e/ Th−êng xuyªn dïng lÞnh MEM ®Ó kiÓm tra bé nhí quy −íc. NÕu trªn 600Kb lµ chøng tá b¹n ®· x¾p sÕp tèt 2 file hÖ thèng. CµI §ÆT, Gì Bá PHÇN MÒM øNG DôNG & TIÖN ÝCH : Khi míi mua m¸y, n¬i b¸n ®· cã cµi s½n cho chóng ta mét sè ch−¬ng tr×nh ®Ó chóng ta sö dông, nh−ng víi thêi gian nhu cÇu sö dông thay ®æi, chóng ta cã thÓ cÇn thªm hay bít mét sè ch−¬ng tr×nh cho phï hîp víi nhu cÇu cña chóng ta. CµI §ÆT : Thªm mét phÇn mÒm (ch−¬ng tr×nh) nµo ®ã vµo m¸y vi tÝnh, ®ã lµ cµi ®Æt ch−¬ng tr×nh. Tr−íc tiªn b¹n cÇn ph©n biÖt gi÷a sao chÐp (Copy) vµ cµi ®Æt (Install hay Setup) Cã mét sè phÇn mÒm nhá, khi ch¹y chØ cÇn 1 vµi file vµ ch¹y ®éc lËp kh«ng "quan hÖ" víi c¸c phÇn mÒm kh¸c. Ta chØ cÇn cã mét b¶n sao (Copy) cña nã, ®em vÒ ®æ vµo dÜa cøng cña ta (còng Copy) lµ cã thÓ sö dông ®−îc b»ng c¸ch cho thi hµnh mét trong c¸c file .bat hay .exe cña phÇn mÒm ®ã. ThÝ dô: VIETRES, NC, NU... Nh−ng ®èi víi c¸c phÇn mÒm lín cña Dos còng nh− Windows, khi ch¹y cÇn nhiÒu file vµ cã "nhê v¶" ®Õn c¸c phÇn mÒm kh¸c. ThÝ dô: 3DS, ACAD, VIETWARE...Muèn sö dông ®−îc, tr−íc hÕt ta cÇn cã b¶n gèc trªn ®Üa mÒm hay trªn CD ROM, sau ®ã ta ph¶i cµi ®Æt phÇn mÒm vµo dÜa cøng cña ta b»ng c¸ch cho thi hµnh mét trong c¸c file : Install.bat, Install.exe hay Setup.exe (tïy theo phÇn mÒm). C¸c file nµy th−êng n»m ngay trong dÜa sè 1 (nÕu b¹n cµi tõ dÜa mÒm). Ch−¬ng tr×nh cµi ®Æt sÏ lµm c«ng viÖc bung nÐn c¸c file trªn ®Üa mÒm xuèng ®Üa cøng, xÕp ®Æt chóng vµo c¸c th− môc con, t¹o vïng m«i tr−êng vµ ®¨ng ký c¸c th«ng sè cÇn thiÕt vµo c¸c file hÖ thèng sao cho phÇn mÒm cã thÓ ch¹y ®−îc tèt nhÊt mµ kh«ng cÇn sù can thiÖp cña chóng ta. NÕu b¹n kh«ng biÕt c¸ch cµi ®Æt, cã thÓ phÇn mÒm kh«ng thÓ ch¹y ®−îc hay th−êng xuyªn bÞ lçi. Tìm hi u v h th ng
  11. Updatesofts.com Ebook Team §Ó tr¸nh gÆp r¾c rèi trong viÖc cµi ®Æt vµ sö dông ch−¬ng tr×nh, b¹n nªn t×m ®äc c¸c file *.txt, *.doc, cã trong mçi ch−¬ng tr×nh, ®Æc biÖt lµ file Readme.txt, c¸c file nµy lu«n chøa nh÷ng th«ng tin cÇn thiÕt vµ míi nhÊt (giê chãt) vÒ chÝnh ch−¬ng tr×nh ®ã. Trong qu¸ tr×nh cµi ®Æt, b¹n sÏ ®−îc hái mét ®«i ®iÒu, vÝ dô : B¹n muèn cµi phÇn mÒm vµo æ dÜa, th− môc nµo ? B¹n chän cµi ®Çy ®ñ, tèi thiÓu hay ®Ó b¹n chän lùa ? B¹n muèn cµi th−êng tró hay chØ khi nµo b¹n cÇn sö dông míi kÝch ho¹t nã ? (Ch−¬ng tr×nh Norton Anti Virus). B¹n cã cÇn t¹o dÜa mÒm khëi ®éng kh«ng ? (Cµi Win 95) … NÕu b¹n hiÓu râ th× b¹n sÏ chän ®−îc nh÷ng tïy chän thÝch hîp, cßn kh«ng th× b¹n cø nhÊn Enter chÊp nhËn nh÷ng mÆc nhiªn do ch−¬ng tr×nh cµi ®Æt ®Ò nghÞ. Sau nhiÒu lÇn cµi ®Æt b¹n sÏ quen víi nh÷ng c©u hái nh− vËy vµ cã kinh nghiÖm thÝch hîp. §«i khi b¹n còng gÆp nh÷ng b¶n Update (cËp nhËt), ch−¬ng tr×nh cµi ®Æt sÏ yªu cÇu b¹n chØ th− môc chøa version cò … gÆp tr−êng hîp nµy b¹n ph¶i ®−a dÜa mÒm chøa mét phÇn cña version cò vµo ®Ó ®¸nh lõa nã. B¹n cø m¹nh d¹n cµi ®Æt ch−¬ng tr×nh ®i råi b¹n sÏ cã kinh nghiÖm. Mét sè phÇn mÒm khi cµi ®Æt sÏ chØnh söa Config.sys vµ Autoexec.bat (Dos), söa Win.ini vµ System.ini (Win). Do ®ã b¹n nªn sao chÐp bèn file nµy tr−íc khi cµi ®Æt ®Ó cã thÓ so s¸nh söa ®æi nÕu sau khi cµi ®Æt hÖ thèng cña b¹n ch¹y kh«ng tèt nh− tr−íc. HiÖn nay, do æ dÜa CD còng kh¸ rÎ nªn c¸c m¸y vi tÝnh cã trang bÞ æ CD còng ®· th«ng dông. B¹n nªn chän mua c¸c dÜa CD chøa phÇn mÒm mµ b¹n th−êng dïng (kho¶ng 12 USD) vµ cµi ®Æt trùc tiÕp tõ dÜa CD, h¬n lµ mua dÜa mÒm ®em ®i chÐp kh«ng kinh tÕ b»ng, vµ b¶o qu¶n còng nguy hiÓm h¬n. Nh÷ng phÇn mÒm lín nh− OFFICE, COREL cßn cho phÐp b¹n ch¹y ngay trªn ®Üa CD ®Ó ®ë tèn ®Üa cøng. Chó ý: §Ó ®ë tèn ®Üa, nhµ s¶n xuÊt lu«n l−u trö phÇn mÒm d−íi d¹ng nÐn trong bé ®Üa mÒm gèc. Chóng sÏ ®−îc bung tù ®éng khi b¹n cµi xuèng ®Üa cøng, tuy nhiªn cã nhiÒu bé ®Üa gèc cung cÊp thªm ch−¬ng tr×nh bung riªng ®Ó khi cÇn b¹n cã thÓ bung tõng file nh»m cËp nhËt nhanh c¸c file bÞ h− trªn ®Üa cøng. ThÝ dô nh− c¸c phÇn mÒm cña Microsoft cã thÓ dïng ch−¬ng tr×nh EXPAND, DECOMP, EXTRACT...®Ó bung c¸c file nÐn. NÕu bé ®Üa gèc ®−îc sao chÐp tõ ®Üa CD ROM qua ®Üa mÒm, toµn bé c¸c file trªn ®Üa sÏ cã thuéc tÝnh chØ ®äc. C¸c ch−¬ng tr×nh cµi ®Æt cÇn cËp nhËt ®Üa mÒm gèc sÏ kh«ng chÞu ch¹y (thÝ dô nh− Stacker 4.1). B¹n ph¶i bá thuéc tÝnh chØ ®äc trªn ®Üa gèc sè 1 th× míi cµi ®Æt ®−îc. Tìm hi u v h th ng
  12. Updatesofts.com Ebook Team Khi b¹n ®· cµi ®Æt phÇn mÒm xuèng ®Üa cøng, b¹n kh«ng nªn di chuyÓn hay ®æi tªn th− môc chøa phÇn mÒm nÇy v× cã thÓ chóng kh«ng ch¹y ®−îc do khi cµi ®Æt chóng ®· l−u th«ng tin vÒ ®i¹ chØ ban ®Çu cña chóng. §èi víi c¸c phÇn mÒm Dos, chóng l−u trong file cã ®u«i .ini hay .cfg; §èi víi win3.xx, chóng l−u trong c¸c file .ini; §èi víi Win 95, chóng l−u trong .dat; ViÖc söa ch÷a c¸c file nÇy rÊt phiÒn phøc vµ hay thiÕu sãt. Tèt nhÊt lµ nªn cµi ®Æt l¹i nÕu muèn thay ®æi ®i¹ chØ. §a sè c¸c phÇn mÒm ch¹y víi Dos chØ yªu cÇu b¹n ghi thªm ®Þa chØ vµo lÞnh PATH vµ Set vïng m«i tr−êng trong file Autoexec.bat. Nªn nãi chung , b¹n cã thÓ copy chóng tõ m¸y kh¸c vÒ m¸y m×nh mµ kh«ng cÇn cµi ®Æt, kÓ c¶ Dos còng vËy. C¸c phÇn mÒm ch¹y víi Win cã qu¸ tr×nh cµi ®Æt phøc t¹p do khi ch¹y chóng ph¶i "nhê v¶" vµo Win vµ cÇn thùc hiÖn mét sè liªn kÕt víi c¸c phÇn mÒm kh¸c khi cÇn thiÕt. Do ®ã khi copy b¹n sÏ kh«ng thùc hiÖn ®−îc c¸c x¸c lËp nÇy b»ng tay vµ chóng sÏ kh«ng ch¹y ®−îc. B¹n nªn ph©n biÖt cµi ®Æt phÇn mÒm vµ cµi ®Æt drv thiÕt bÞ v× khi cµi ®Æt drv, chóng ®ßi hái viÖc x¸c lËp trong Config.sys vµ Autoexec.bat phøc t¹p h¬n do chóng ph¶i lµm viÖc víi phÇn cøng cña m¸y. Gì Bá : Bít mét ch−¬ng tr×nh nµo ®ã ra khái m¸y vi tÝnh ®ã lµ gì bá ch−¬ng tr×nh. Còng t−¬ng tù nh− khi cµi ®Æt, ®èi víi c¸c phÇn mÒm nhá, muèn gì bá b¹n chØ cÇn vµo th− môc chøa nã råi Delete lµ xong. Nh−ng ®èi víi c¸c phÇn mÒm lín, gë bá ®−îc chóng lµ mét kú c«ng v× chóng n»m r¶i r¸c trong nhiÒu th− môc vµ ghi rÊt nhiÒu chi tiÕt lªn c¸c file hÖ thèng. §Ó gì bá chóng b¹n nhÊt thiÕt ph¶i biÕt râ trong qu¸ tr×nh cµi ®Æt chóng ®· lµm g× vµ thao t¸c xo¸ b»ng tay rÊt c«ng phu mµ nhiÒu khi còng kh«ng hiÖu qu¶. Trong Windows 95 cã mét tiÖn Ých ®i kÌm ®Ó dïng vµo viÖc cµi ®Æt vµ gì bá ch−¬ng tr×nh ®ã lµ Add/Remove Program, nh−ng nã chØ ¸p dông ®−îc cho c¸c phÇn mÒm viÕt cho Win 95 mµ th«i. Tuy nhiªn nhê Win 95 mµ ngµy nay c¸c phÇn mÒm míi ®Òu b¾t ch−íc cung cÊp thªm phÇn Remove hay Uninstall cña riªng nã gióp cho ng−êi sö dông ®ë vÊt v¶. HiÖn nay ®Ó gì bá c¸c phÇn mÒm cò, tèt nhÊt lµ chóng ta nhê sù hç trî cña c¸c tiÖn Ých chuyªn dïng lµ CleanSweep, Remove-It hay Unistaller. Nh−ng ®Ó c¸c phÇn mÒm nÇy ch¹y tèt, b¹n ph¶i chó ý c¸c ®iÓm c¬ b¶n nh− sau: Ph¶i cho chóng ch¹y tr−íc khi cµi ®Æt c¸c phÇn mÒm ®Ó chóng cã thÓ theo dâi qu¸ tr×nh cµi ®Æt cña c¸c phÇn mÒm nÇy. Chóng sÏ l−u th«ng tin vµo 1 file néi bé ®Ó sau nÇy c¨n cø vµo ®ã mµ xo¸ phÇn mÒm t−¬ng øng mét c¸ch chÝnh x¸c. Tìm hi u v h th ng
  13. Updatesofts.com Ebook Team Trong tr−êng hîp b¹n xo¸ phÇn mÒm nµo kh«ng ®−îc chóng theo dâi, b¹n sÏ ®−îc yªu cÇu tr¶ lêi mét sè c©u hái. B¹n cÇn suy nghÜ chÝnh ch¾n tr−íc khi tr¶ lêi v× chÝnh b¹n míi lµ ng−êi hiÓu râ vÒ phÇn mÒm chí kh«ng ph¶i chóng. Tuy nhiªn b¹n sÏ ®−îc lîi ë chç chóng lôc läi tÊt c¶ nh÷ng g× liªn quan ®Õn phÇn mÒm muèn xo¸ vµ liÖt kª ra cho b¹n xem xÐt (viÖc nÇy nÕu ®Ó b¹n tù lµm th× thùc lµ gian khæ). §Æc biÖt trong Windows, cã vÊn ®Ò lµ mét file ®−îc sö dông cho nhiÒu phÇn mÒm. §õng lo, chóng sÏ biÕt vµ b¸o cho b¹n ®Ò phßng, tèt nhÊt lµ b¹n kh«ng nªn xo¸ c¸c file nÇy khi ch−a ch¾c ch¾n. DÜA MÒM KHëI §éNG : §· cã khi nµo b¹n gÆp ph¶i th«ng b¸o "Non- system disk or disk error. Replace and press any key when ready" hiÖn lªn trªn mµn h×nh m¸y tÝnh cña b¹n ch−a ? Vµ b¹n kh«ng thÓ sö dông ®−îc m¸y vi tÝnh cña b¹n n÷a, chØ cã ngåi mµ ®äc th«ng b¸o ®ã trªn mµn h×nh m¸y tÝnh. GÆp tr−êng hîp nµy nÕu b¹n kh«ng cã dÜa mÒm khëi ®éng th× b¹n chØ cßn c¸ch t¾t m¸y vµ liªn hÖ víi n¬i b¸n m¸y mµ th«i. HoÆc tr−êng hîp m¸y cña b¹n bÞ nhiÔm virus. Nh− vËy b¹n thÊy cÇn thiÕt lµ nªn cã s½n dÜa mÒm khëi ®éng ch−a ? T¹O DÜA MÒM KHëI §éNG DOS: Mét dÜa mÒm hÖ thèng dïng ®Ó khëi ®éng m¸y vi tÝnh tèi thiÓu ph¶i chøa ba file hÖ thèng lµ Io.sys, MsDos.sys vµ Command.com (Chó ý: C¸c file hÖ thèng ®Ó ®Üa khëi ®éng kh«ng thÓ Copy mét c¸ch b×nh th−êng (ngo¹i trõ Command.com) mµ ph¶i dïng lÞnh SYS hay thªm th«ng sè /S khi format). B¹n t¹o nã b»ng c¸ch ®−a dÜa mÒm vµo æ dÜa vµ ®¸nh lÞnh tõ dÊu nh¾c Dos. + Gâ lÖnh Format A: /s nÕu dÜa mÒm cña b¹n ch−a ®Þnh d¹ng + Gâ lÖnh Sys A: nÕu dÜa mÒm cña b¹n ®· ®−îc ®Þnh d¹ng B¹n nªn ®Þnh d¹ng dÜa mÒm khëi ®éng b»ng phiªn b¶n Ms-Dos gièng víi phiªn b¶n trªn m¸y tÝnh cña b¹n. §iÒu nµy lµ hiÓn nhiªn khi b¹n tù t¹o, nh−ng trong tr−êng hîp b¹n nhê ng−êi kh¸c t¹o dïm th× nhí b¸o cho ng−êi ®ã biÕt phiªn b¶n Ms-Dos b¹n ®ang dïng. Nh−ng víi dÜa mÒm khëi ®éng nh− trªn th× nã chØ lµm ®óng chøc n¨ng khëi ®éng mµ th«i, b¹n kh«ng thÓ dïng nã vµo viÖc kh¸c ®−îc. Muèn sö dông cã hiÖu qu¶ b¹n ph¶i thªm vµo c¸c file cÇn thiÕt tïy theo møc ®é vµ nhu cÇu sö dông cña b¹n (Do ®ã b¹n nªn dïng dÜa mÒm cã dung l−îng lín ®Ó chøa thªm c¸c file kh¸c, th«ng dông hiÖn nay lµ dÜa 1,44 Mb, chí lóc tr−íc cã nhiÒu dÜa mÒm dung l−¬ng nhá nh− 360 Kb, 720 Kb, 1,2 Mb kh«ng thÝch hîp l¾m) B¹n thªm vµo : Tìm hi u v h th ng
  14. Updatesofts.com Ebook Team + C¸c file Fdisk.exe, Format.com, Sys.com nÕu b¹n muèn tiÕn hµnh ph©n chia l¹i æ cøng cña b¹n, hoÆc ph¶i ®Þnh d¹ng l¹i æ cøng trong tr−êng hîp bÞ virus. (§©y lµ c¸c lÞnh ngo¹i tró nªn kh«ng cã s½n trong command.com) + Mét sè file cña ch−¬ng tr×nh Norton Commander thÝch hîp nÕu b¹n quen dïng NC trong viÖc qu¶n lý vµ so¹n th¶o file. + Mét sè file cña ch−¬ng tr×nh Norton Utilities thÝch hîp nÕu b¹n quen dïng ®Ó söa ch÷a dÜa. + C¸c ch−¬ng tr×nh phßng chèng virus mµ b¹n thÝch dïng + Driver ®iÒu khiÓn cña æ dÜa CD Rom ®Ó b¹n cã thÓ cµi ch−¬ng tr×nh tõ CD Rom (vÝ dô file Ecscdide.sys vµ Mscdex.exe) + Thªm vµo hai file Config.sys vµ Autoexec bat víi cÊu h×nh tèi thiÓu ®Ó tõ dÜa mÒm b¹n cã thÓ sö dông ®−îc NC hoÆc ®iÒu khiÓn æ CD Rom Trªn ®©y chØ lµ gîi ý cßn trong thùc tÕ b¹n cã thÓ thªm bít. VÝ dô b¹n lµm dÜa khëi ®éng chØ chøa 3 file hÖ thèng vµ file Vre.exe ®Ó b¹n ®em ®Õn n¬i thuª m¸y thùc tËp ch−¬ng tr×nh Vietrex mµ b¹n míi häc. T¹O DÜA MÒM KHëI §éNG WIN95: T¹o ®Üa mÒm khëi ®éng cho Win95 còng gièng nh− trªn. B¹n còng cã thÓ t¹o ®Üa mÒm Dual Boot theo c¸c b−íc sau: 1/ T¹o ®Üa mÒm khëi ®éng cho Win95. 2/ ChÐp Command.com, io.sys, msdos.sys cña DOS lªn ®Üa nÇy nh−ng ®æi thµnh command.dos, io.dos, msdos.dos. 3/ ChÐp file msdos.sys cña Win95 nh−ng xo¸ s¹ch môc PATHS chØ chõa l¹i môc OPTION vµ ®æi BootMulti=0 thµnh BootMulti=1. T¹O DÜA MÒM KHëI §éNG WIN97: B¹n kh«ng cÇn dïng lÞnh Sys cho ®Üa ®· ®−îc format b»ng lÞnh format cña win97, b¹n chØ cÇn copy file IO.SYS cña Win97 lªn ®Üa mÒm hay ®Üa cøng mét c¸ch b×nh th−êng lµ ®Üa cña b¹n cã thÓ khëi ®éng ®−îc. B¹n lµm ®Üa mÒm Dual Boot cho Win97 nh− sau: 1/ T¹o ®Üa mÒm khëi ®éng cho Win97. 2/ ChÐp Command.com cña DOS lªn ®Üa nÇy nh−ng ®æi thµnh command.dos 3/ ChÐp io.sys cña DOS lªn ®Üa nh−ng ®æi thµnh ibmbio.com. 4/ ChÐp msdos.sys cña DOS lªn ®Üa nh−ng ®æi thµnh ibmdos.com. 5/ ChÐp file msdos.sys cña Win97 nh−ng xo¸ s¹ch môc PATHS chØ chõa l¹i môc OPTION vµ ®æi BootMulti=0 thµnh BootMulti=1. Tìm hi u v h th ng
  15. Updatesofts.com Ebook Team Chó ý: B¹n lµm ®Üa cøng cña Win97 thµnh Dual Boot b»ng c¸ch nh− trªn còng ®−îc nh−ng trong môc 5 b¹n kh«ng cÇn xo¸ Paths. Sö DôNG DÜA MÒM KHëI §éNG Th«ng th−êng b¹n sö dông dÜa mÒm khëi ®éng trong tr−êng hîp hÖ thèng m¸y vi tÝnh cña b¹n cã vÊn ®Ò, hoÆc lµ bÞ virus (nh− ®· viÕt ë phÇn virus m¸y tÝnh), hoÆc lµ kh«ng thÓ khëi ®éng tõ æ dÜa cøng ®−îc do mÊt CMOS hay v× lý do g× ®ã cã thÓ lµ hÖ ®iÒu hµnh trªn m¸y b¹n bÞ h−. B¹n ph¶i tiÕn hµnh cµi ®Æt l¹i hÖ thèng b¾t ®Çu tõ dÜa mÒm khëi ®éng. Do tÝnh chÊt cøu nguy cña dÜa mÒm khëi ®éng nªn b¹n ph¶i b¶o ®¶m sao cho nã kh«ng bÞ nhiÔm virus, h·y bËt chèt chèng ghi vµ ®em cÊt riªng mét n¬i an toµn. §ÜA RESCUE: §Üa RESCUE lµ ®Üa mÒm ®Æc biÖt do ch−¬ng tr×nh NU t¹o ra dïng ®Ó cøu ®Üa cøng cña b¹n khi cã h− háng do mÊt CMOS hay bÞ Virus. Trªn ®Üa nÇy l−u c¸c th«ng tin sau: C¸c x¸c lËp trong CMOS. Master Boot Record. Boot Record. Partition. File hÖ thèng. C¸c th«ng tin nÇy dïng ®Ó phôc håi l¹i khi th«ng tin trong m¸y bÞ mÊt v× mét lý do nµo ®ã. Toµn bé c¸c th«ng tin nÇy cã thÓ bÞ thay ®æi do ng−êi sö dông m¸y. ThÝ dô: Thay ®æi x¸c lËp CMOS, chia ®Üa...Do ®ã khi t¹o ®Üa RESCUE c¸c b¹n nªn chó ý t¹o l¹i khi cã thay ®æi, nh− vËy ®Üa RESCUE cña b¹n míi cã gi¸ trÞ. NÕu b¹n "lµm biÕng" th× tèt nhÊt ®õng t¹o ®Üa nÇy chi cho tèn tiÒn. KH¤NG GIAN DÜA : Khi b¹n muèn cµi ®Æt thªm ch−¬ng tr×nh th× cã thÓ n¶y sinh vÊn ®Ò lµ æ dÜa cøng cña b¹n cã cßn chç trèng ®Ó thªm vµo kh«ng ? HoÆc nÕu kh«ng gian dÜa cña b¹n cßn Ýt th× c¸c ch−¬ng tr×nh trong Windows khi ch¹y cã thÓ sÏ b¸o lçi v× Windows sö dông kh«ng gian dÜa cßn trèng lµm bé nhí ¶o hoÆc t¹o c¸c file t¹m (.tmp) ®Ó ch¹y c¸c ch−¬ng tr×nh. NÕu æ cøng cña b¹n ®· bÞ chËt, b¹n ph¶i t×m c¸ch thu xÕp kh«ng gian dÜa cña b¹n sao cho cã chç ®Ó cã thÓ cµi ®Æt thªm ch−¬ng tr×nh b¹n cÇn vµo, hoÆc ®Ó ch¹y tèt c¸c ch−¬ng tr×nh trong m«i tr−êng Windows Sau ®©y lµ mét sè biÖn ph¸p gióp b¹n cã thªm chç trèng trªn dÜa cøng + Døt kho¸t gì bá, xãa c¸c ch−¬ng tr×nh hay c¸c file kh«ng cßn cÇn dïng ®Õn. VÝ dô, khi b¹n míi tËp sö dông m¸y vi tÝnh, cã thÓ b¹n yªu cÇu n¬i b¸n m¸y cµi dïm cho b¹n ch−¬ng tr×nh TOUCH, VIETRES … nh−ng mét khi b¹n ®· thµnh Tìm hi u v h th ng
  16. Updatesofts.com Ebook Team th¹o, ch¾c ch¾n b¹n kh«ng cßn cÇn ®Õn nã n÷a, h·y m¹nh d¹n gì bá chóng trªn dÜa cøng cña b¹n (nÕu b¹n cã tiÕc, muèn sau nµy cho ng−êi kh¸c dïng th× b¹n h·y l−u chóng vµo dÜa mÒm). Mét sè file h×nh ¶nh Screen Saver cña ch−¬ng tr×nh NC, Windows hay Wall Paper cña Windows, b¹n chØ nªn chän gi÷ l¹i mét hai h×nh cßn th× nªn th¼ng tay xãa chóng; còng vËy ®èi víi mét sè h×nh ¶nh cã s½n trong ClipArt cña bé MS. Office, ch¾c ch¾n lµ cã nh÷ng h×nh ¶nh kh«ng thÝch hîp ®èi víi chóng ta. C¸c file Readme.text cña c¸c ch−¬ng tr×nh chØ cÇn thiÕt khi b¹n cµi ®Æt hoÆc míi b¾t ®Çu sö dông cßn khi ®· rµnh rÏ b¹n còng ch¾ng nªn gi÷ nã lµm g×. B¹n nªn vµo th− môc TEMP xãa hÕt c¸c file .tmp (c¸c file nµy t¹m thêi do c¸c ch−¬ng tr×nh, ®Æc biÖt lµ c¸c ch−¬ng tr×nh Windows th−êng t¹o ra chøa d÷ liÖu ®Ó dïng sau ®ã; råi khi hÕt sö dông, ch−¬ng tr×nh sÏ tù xãa c¸c file nµy ®i, nh−ng trong mét sè tr−êng hîp b¹n t¾t m¸y mµ ch−a tho¸t khái Windows hoÆc bÞ mÊt ®iÖn ®ét xuÊt th× c¸c file nµy vÉn cßn trªn m¸y cña b¹n). + NÐn c¸c ch−¬ng tr×nh hay c¸c file b¹n Ýt dïng ®Õn. Cã nh÷ng ch−¬ng tr×nh hay file b¹n kh«ng thÓ gì bá hay xãa ®−îc v× vÉn cßn dïng ®Õn, nh−ng cã lóc c¶ th¸ng hoÆc c¶ n¨m míi l«i ra sö dông mét lÇn th× b¹n nªn nÐn chóng l¹i, lóc nµo dïng th× bung nÐn råi sö dông. VÝ dô, mét sè trß ch¬i b¹n thÝch, nh−ng kh«ng thÓ ch¬i hoµi, lóc nµo r·nh míi l«i chóng ra. + Tr¸nh c¸c file nhá, chóng chiÕm nhiÒu chç cña kh«ng gian dÜa h¬n so víi c¸c file lín. Nguyªn nh©n lµ do c¸ch æ dÜa ®−îc thiÕt kÕ ®Ó l−u file .æ dÜa ®−îc chia thµnh c¸c ®¬n vÞ l−u tr÷ cè ®Þnh gäi lµ Cluster. Mét file chiÕm Ýt nhÊt lµ mét Cluster tïy theo kÝch th−íc cña nã. D−íi ®©y lµ b¶ng sè liÖu mµ Dos vµ Win95 cÊp ph¸t cho mét ®¬n vÞ Cluster tïy thuéc vµo dung l−îng cña æ dÜa §¬N VÞ CÊP PH¸T (Cluster) DUNG L¦îNG æ DÜA LOGIC 512 Byte ®Õn 31,5 Mb 1 KB trªn 31,5 Mb 2 Kb trªn 64 Mb 4 Kb trªn 127 Mb 8 Kb trªn 254,9 Mb 16 Kb trªn 504,9 Mb 32 Kb trªn 1 Gb 64 Kb trªn 2 Gb VÝ dô b¹n cã mét file kÝch cì thùc sù lµ 9 Kb th× nã chiÕm ®Õn 16 Kb trªn kh«ng gian dÜa cña b¹n nÕu æ cøng cña b¹n cã dung l−îng trªn 254,9 Mb (2 Cluster) hoÆc Tìm hi u v h th ng
  17. Updatesofts.com Ebook Team trªn 504,9 Mb (1 Cluster), nh−ng nã l¹i chiÕm ®Õn 32 Kb nÕu æ dÜa cøng cña b¹n cã dung l−îng trªn 1 Gb. GÆp tr−êng hîp nµy th× b¹n cã thÓ gi¶i quyÕt b»ng c¸ch dån c¸c file nhá vµo thµnh mét file lín. + B¹n cã thÓ ch¹y Scandisk quÐt dÜa ®Ó t×m c¸c liªn cung l¹c mÑ (lost cluster) nghÜa lµ c¸c liªn cung chøa d÷ liÖu nh−ng kh«ng cßn sö dông ®−îc v× mÊt liªn hÖ víi file gèc cña nã, xãa ®i. C¸c liªn cung l¹c mÑ cã ®−îc lµ do b¹n tho¸t mét ch−¬ng tr×nh kh«ng ®óng quy c¸ch hay m¸y b¹n ch¹y kh«ng æn ®Þnh. + NÕu m¸y vi tÝnh cña b¹n cã æ dÜa CD th× mét sè ch−¬ng tr×nh b¹n cã thÓ ch¹y trªn æ CD h¬n lµ cµi vµo æ cøng cña b¹n. VÝ dô mét sè trß ch¬i. + B¹n còng cã thÓ dïng c¸c tiÖn Ých dän dÑp ®Üa ®· nãi ë phÇn trªn, cho chóng ®i t×m c¸c file hay ch−¬ng tr×nh kh«ng cßn sö dông, d− thõa trªn m¸y cña b¹n råi xo¸ hay nÐn l¹i. VIRUS M¸Y TÝNH : KH¸I NIÖM : Virus m¸y tÝnh lµ mét ®o¹n ch−¬ng tr×nh ®Æc biÖt ®−îc "g¾n lÐn" vµo mét ch−¬ng tr×nh kh¸c sao cho khi chóng ta thùc hiªn ch−¬ng tr×nh nµy th× ®o¹n ch−¬ng tr×nh virus sÏ ®−îc thùc hiÖn tr−íc. §o¹n ch−¬ng tr×nh virus cã kh¶ n¨ng l©y lan sang c¸c ch−¬ng tr×nh kh¸c hay tõ dÜa nµy sang dÜa kh¸c vµ g©y t¸c h¹i trªn m¸y tÝnh cña chóng ta Virus m¸y tÝnh ®−îc chia lµm thµnh 2 lo¹i : + B-virus (Boot sector & partition table virus) : ®©y lµ d¹ng th«ng th−êng nhÊt, virus lo¹i nµy th−êng n»m Èn trong cung måi dÜa mÒm hoÆc trªn b¶ng ph©n khu dÜa cøng. DÊu hiÖu ph¸t hiÖn lµ thÊy tæng sè byte cña bé nhí quy −íc thÊp h¬n 640 Kb + F-virus (File infector virus) : lo¹i nµy th−êng n»m trong c¸c file ch−¬ng tr×nh (.com, .exe). DÊu hiÖu ph¸t hiÖn lµ kÝch th−íc cña file t¨ng lín h¬n th−êng lÖ. Tuy nhiªn còng cã nhiÒu con virus lo¹i nµy kh«ng lµm kÝch th−íc cña file bÞ nhiÔm t¨ng lªn Cã mét lo¹i ch−¬ng tr×nh kh«ng ph¶i lµ virus v× nã kh«ng l©y lan nh−ng còng g©y sù ph¸ ho¹i ®èi víi m¸y tÝnh cña ta, lo¹i ch−¬ng tr×nh nµy th−êng ®−îc gäi lµ Trojan horses. Tïy theo kh¶ n¨ng ph¸ ho¹i cña virus m¸y tÝnh mµ ta cßn ph©n biÖt lo¹i hiÒn vµ lo¹i d÷. Lo¹i d÷ lµ lo¹i cã kh¶ n¨ng ph¸ hñy c¸c d÷ liÖu trªn m¸y tÝnh cña ta; lo¹i hiÒn th× chØ hiÖn lªn nh÷ng th«ng b¸o, nh÷ng lêi chäc ghÑo. Nh−ng dï lµ lo¹i nµo ®i n÷a th× ta còng ph¶i mÊt nhiÒu c«ng søc phßng chèng chóng. PHßNG Vµ CHèNG VIRUS M¸Y TÝNH : Tìm hi u v h th ng
  18. Updatesofts.com Ebook Team Chóng ta lu«n bÞ thô ®éng trong viÖc phßng chèng virus m¸y tÝnh v× lu«n cã c¸c ch−¬ng tr×nh virus míi kh«n ngoan vµ th«ng minh tho¸t khái sù kiÓm so¸t cña c¸c ch−¬ng tr×nh chèng virus, nh−ng chóng ta cã thÓ ng¨n ngõa gi¶m thiÓu sù nhiÔm vµ l©y lan cña virus b»ng c¸ch : + C¶nh gi¸c ®èi víi nh÷ng dÜa mÒm mµ ta kh«ng râ xuÊt xø. NÕu b¹n cÇn mét ch−¬ng tr×nh nµo ®ã th× b¹n nªn ®Õn c¸c dÞch vô sao chÐp phÇn mÒm (ë nh÷ng n¬i nµy v× lµ chuyªn nghiÖp nªn hä cã c¸ch b¶o vÖ d÷ liÖu nghiªm ngÆt) h¬n lµ sao chÐp sang tay qua b¹n bÌ. NÕu b¾t buéc ph¶i sö dông th× b¹n ph¶i cho ch¹y mét ch−¬ng tr×nh chèng virus ®Ó kiÓm tra. B¹n nhí r»ng virus hiÖn diÖn trªn dÜa mÒm sÏ kh«ng l©y qua hÖ thèng cña b¹n nÕu b¹n n¹p dÜa mÒm vµo trong æ dÜa råi cho ch¹y ch−¬ng tr×nh chèng virus quÐt nã. Tuy nhiªn nÕu b¹n khëi ®éng m¸y tõ dÜa mÒm ®· bÞ nhiÔm hoÆc cho ch¹y mét ch−¬ng tr×nh trªn dÜa mÒm ®· bÞ nhiÔm ®ã th× hÖ thèng m¸y cña b¹n sÏ bÞ l©y. + Th−êng xuyªn b¹n nªn cho ch¹y ch−¬ng tr×nh chèng virus ®Þnh kú kiÓm tra hÖ thèng m¸y cña b¹n ®Ó cã thÓ ph¸t hiÖn sím nÕu bÞ nhiÔm virus ng¨n ngõa sù t¸c h¹i cña chóng. B¹n còng nªn cËp nhËt th−êng xuyªn ch−¬ng tr×nh chèng virus b¹n dïng. Chó ý: B¹n nhí r»ng ph¶i sö dông ch−¬ng tr×nh chèng virus phï hîp víi hÖ ®iÒu hµnh cña m¸y tÝnh nÕu kh«ng th× cã thÓ lµm mÊt d÷ liÖu cã trªn æ dÜa cña b¹n. VÝ dô b¹n kh«ng thÓ dïng c¸c ch−¬ng tr×nh chèng virus trong Dos vµ Win 3.11 ®Ó quÐt æ cøng khi b¹n ®ang dïng Win 95. Theo chóng t«i c¸ch tèt nhÊt ®Ó chèng Virus trªn m¸y cã Win 95 lµ b¹n dïng c¸c ch−¬ng tr×nh chèng Virus cña VN quÐt tÊt c¶ ®Üa mÒm tr−íc khi sö dông chóng vµ thØnh tho¶ng dïng Scan for Win 95 quÐt æ ®Üa cøng. Xö Lý Sù Cè KHI M¸Y BÞ NHIÔM VIRUS Mét khi b¹n ph¸t hiÖn cã virus trªn hÖ thèng m¸y, viÖc tr−íc tiªn lµ h·y tho¸t c¸c ch−¬ng tr×nh ®ang sö dông, t¾t m¸y. Xong lÊy dÜa mÒm khëi ®éng s¹ch (kh«ng bÞ nhiÔm virus) ®−a vµo æ dÜa vµ bËt m¸y khëi ®éng l¹i (Cã thÓ b¹n ph¶i vµo CMOS Setup ®Ó söa l¹i khëi ®éng tõ A:, C: ), dïng ch−¬ng tr×nh chèng virus (version míi nhÊt) cã trªn dÜa mÒm nµy quÐt æ dÜa cøng cña b¹n ®Ó nã t×m vµ diÖt virus trªn m¸y. NÕu b¹n gÆp may, ch−¬ng tr×nh chèng virus cña b¹n cã hiÖu qu¶, t×m vµ diÖt ®−îc virus nµy th× tèt. B¹n t¾t m¸y, khëi ®éng l¹i tõ dÜa cøng vµ tiÕn hµnh dïng Diskedit cña ch−¬ng tr×nh Norton Utilities ®Ó söa dÜa, kh«i phôc l¹i c¸c file bÞ virus ph¸ ho¹i. NÕu b¹n kh«ng gÆp may, virus trªn hÖ thèng cña b¹n lµ lo¹i virus míi mµ c¸c ch−¬ng tr×nh chèng virus cã s½n kh«ng thÓ ph¸t hiÖn vµ diÖt ®−îc th× Tìm hi u v h th ng
  19. Updatesofts.com Ebook Team + NÕu æ dÜa cña b¹n chøa d÷ liÖu quan träng kh«ng thÓ xãa ®−îc , th× b¹n ph¶i ng−ng ho¹t ®éng m¸y tÝnh cña m×nh, gëi mÉu virus ®Õn c¸c nhãm t¸c gi¶ ch−¬ng tr×nh chèng virus ®Ó hä viÕt ch−¬ng tr×nh míi diÖt con virus nµy. Sau ®ã b¹n ®em ch−¬ng tr×nh míi nµy vÒ tiÕn hµnh l¹i c¸c b−íc trªn. §iÒu nµy cã thÓ lµm mÊt thêi gian cã thÓ vµi ngµy hoÆc h¬n, b¹n ph¶i quyÕt ®Þnh chän lùa gi÷a mÊt thêi gian hay mÊt d÷ liÖu. + NÕu æ dÜa cña b¹n chøa d÷ liÖu cã thÓ xãa ®−îc, b¹n tiÕn hµnh Fdisk, Format l¹i æ dÜa cña b¹n tõ dÜa mÒm vµ cµi ®Æt l¹i toµn bé phÇn cøng vµ phÇn mÒm. §iÒu nµy b¹n cã thÓ chñ ®éng, Ýt mÊt thêi gian h¬n nh−ng bï l¹i b¹n ph¶i chÞu mÊt d÷ liÖu. B¹n nªn nhí Format dÜa lµ biÖn ph¸p chèng virus triÖt ®Ó nhÊt, nh−ng cã c¸i phiÒn lµ lµm mÊt d÷ liÖu. Chó ý: NhiÒu khi b¹n Fdisk còng kh«ng thÓ xo¸ ®−îc virus trong MBR, tèt nhÊt lµ dïng Diskedit xo¸ s¹ch MBR tr−íc khi Fdisk. Sö DôNG NHANH DISKEDIT: Ch−¬ng tr×nh Diskedit chóng t«i dïng ®Ó thÝ dô lµ cña bé NU for Win95 v2.0, gåm cã file DISKEDIT.EXE dung l−îng kho¶ng 600Kb. 1/ Sau khi khëi ®éng ch−¬ng tr×nh, b¹n chän OBJECT/DRIVER Trong hép chän, chØ ®Þnh Physical disk, Hard disk 1, OK. 2/ Chän OBJECT/PHYSICAL SECTOR Trong hép chän, chØ ®Þnh Cylinder: 0, Side: 0, Sector: 1. §©y chÝnh lµ Master Boot Record. B¹n söa 2 byte cuèi cïng cña sector nÇy tõ 55 AA thµnh 00 00 (hÖ HEX). Chó ý: Tr−íc ®ã b¹n nªn kiÓm tra xem Diskedit ®ang ë chÕ ®é cho phÐp söa hay kh«ng ? v× th−êng diskedit khëi ®éng ë chÕ ®é chØ ®äc cho an toµn. NÕu cÇn, b¹n ph¶i chuyÓn qua chÕ ®é ghi b»ng c¸ch chän TOOLS/CONFIGURATION. B¹n bá dÊu chän môc READ ONLY, sau ®ã chän OK hay SAVE nÕu b¹n muèn chÕ ®é nÇy trë thµnh mÆc ®Þnh khi Diskedit khëi ®éng. 3/ B¹n còng lµm t−¬ng tù nh− vËy nÕu muèn xo¸ Boot Record cña ®Üa khëi ®éng b»ng c¸ch chän Cylinder: 0, Side: 1, Sector: 1 trong PHYSICAL SECTOR. Môc ®Ých cña viÖc lµm nÇy lµ b¸o cho Fdisk biÕt MBR ®· bÞ h− háng cÇn ph¶i ®−îc t¹o l¹i. B×nh th−êng khi Fdisk nhËn thÊy ký hiÖu 55 AA cßn nguyªn th× cho r»ng MBR tèt, kh«ng cÇn t¸i t¹o. Virus lîi dông ®iÓm nÇy ®Ó chiÕm gi÷ MBR cho dï b¹n ®· Fdisk l¹i. C¶I THIÖN TèC §é §ÜA CøNG, DåN §ÜA : Sau mét thêi gian sö dông, b¹n sÏ thÊy lµ hÖ thèng m¸y tÝnh cña b¹n ch¹y chËm l¹i so víi lóc ban ®Çu míi mua. Thêi gian truy xuÊt c¸c file l©u h¬n. Nguyªn nh©n Tìm hi u v h th ng
Đồng bộ tài khoản