TÌM HIỂU VỀ QUYỀN CON NGƯỜI

Chia sẻ: Bht Dng | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:106

0
245
lượt xem
99
download

TÌM HIỂU VỀ QUYỀN CON NGƯỜI

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Quyền con người là một nội dung lớn của thế giới ngày nay. Để thực hiện đầy đủ các cam kết quốc tế, mỗi quốc gia cần phải thường xuyên chú trọng giáo dục quyền con người. Là thành viên của các công ước quốc tế về quyền con người, Nhà nước Việt Nam luôn nỗ lực thực hiện các cam kết của mình; đồng thời chủ động hợp tác với các quốc gia và các tổ chức quốc tế trong nhiều hoạt động trên lĩnh vực quyền con người. Những năm qua, các hình thức phổ cập về quyền...

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: TÌM HIỂU VỀ QUYỀN CON NGƯỜI

  1. TÌM HIỂU VỀ QUYỀN CON NGƯỜI TÀI LIỆU HƯỚNG DẪN VỀ GIÁO DỤC QUYỀN CON NGƯỜI Chủ biên: Wolfgang Benedek (Tài liệu dịch) NHÀ XUẤT BẢN TƯ PHÁP HÀ NỘI 2008 12
  2. Chỉ đạo thực hiện: ĐẶNG DŨNG CHÍ Tổ chức thực hiện: NGUYỄN THỊ THANH HẢI NGUYỄN THỊ BÁO TRẦN THỊ HỒNG HẠNH Biên dịch: PHẠM PHƯƠNG ĐÔNG TRƯƠNG HỒ HẢI HOÀNG MAI HƯƠNG TRẦN THỊ THU HƯƠNG LÊ HỒNG PHÚC Hiệu đính: NGUYỄN THỊ THANH HẢI TRẦN THỊ THU HƯƠNG 13
  3. Tài liệu của Mạng lưới an ninh con người dựa trên sáng kiến của Bộ Ngoại giao Áo. Bản quyền đã được đăng ký. Xuất bản ở Bỉ ISBN 90-5095-574-6 Intersentia N.V. Groenstraat 31 B-2640 Mortsel (Antwerpen) Phone: +32 3 680 15 50 © NWV Neuer Wissenschaftlicher Verlag, Wien- Graz 2006 Fax: +32 3 658 71 21 Impressum Được quỹ Hợp tác Phát triển Áo và Liên bộ về Giáo dục, Xuất bản ở Đức Khoa học và Văn hóa Áo xuất bản. ISBN 3-8305-1192-2 BWV Berliner Wissenschafts-Verlag Chủ biên lần xuất bản thứ 2 Axel-Springer-Straße 54 b Wolfgang Benedek D-10117 Berlin © 2006, Trung tâm Đào tạo và nghiên cứu quyền con người Phone: +49 30 84 17 70-0 và dân chủ châu Âu (ETC), Graz Fax: +49 30 84 17 70-21 Trình bày Xuất bản ở Áo JANTSCHER Werberaum ISBN 3-7083-0371-7 www.jantscher.at Neuer Wissenschaftlicher Verlag GmbH Argentinierstrae 42/6, A-1040 Wien In ấn Số điện thoại: +43 1 535 61 03-22 Börsedruck GesmbH Fax: +43 1 535 61 03-25 Liesinger Flur-Gasse 8 e-mail: office@nwv.at 1230 Wien Geidorfgürtel 20, A-8010 Graz e-mail: office@nwv.at Trang chủ: www.nwv.at 12
  4. 13
  5. LỜI GIỚI THIỆU Quyền con người là một nội dung lớn của thế vực… Cuốn sách đặc biệt tập trung vào một số giới ngày nay. Để thực hiện đầy đủ các cam kết quyền con người chủ yếu, nhằm giúp người đọc quốc tế, mỗi quốc gia cần phải thường xuyên chú nắm được những nội dung chính của các quyền trọng giáo dục quyền con người. này. Cuốn sách được biên soạn theo phương pháp Là thành viên của các công ước quốc tế về quyền giáo dục tiên tiến, vì thế nó là một công cụ tốt có con người, Nhà nước Việt Nam luôn nỗ lực thực thể góp phần vào việc giáo dục và nghiên cứu về hiện các cam kết của mình; đồng thời chủ động hợp quyền con người ở nước ta hiện nay. tác với các quốc gia và các tổ chức quốc tế trong Khi sử dụng Tài liệu, xin bạn đọc lưu ý về sự nhiều hoạt động trên lĩnh vực quyền con người. chính xác của một số tư liệu và sự kiện, nhất là Những năm qua, các hình thức phổ cập về quyền cách nhìn ở một đôi chỗ không phù hợp với quan con người luôn được đẩy mạnh. Bên cạnh việc điểm của chúng ta. Tuy nhiên, trên tinh thần cầu giảng dạy môn học quyền con người trong trường thị, hợp tác và thái độ phê phán, chúng ta trân học, nhiều cơ quan nhà nước, nhiều tổ chức thuộc trọng nỗ lực của các tác giả và coi đây là một tập hệ thống chính trị và cơ quan khoa học đã phối hợp tài liệu tham khảo bổ ích trên lĩnh vực còn nhiều với các tổ chức quốc tế và quốc gia mở các khoá quan điểm khác biệt này. tập huấn về quyền con người cho các đối tượng Để có tập tài liệu này, chúng tôi bày tỏ lời cảm khác nhau. Nhận thức về quyền con người, do đó, ơn tới Đại sứ quán Cộng hoà Áo tại Việt Nam đã đã ngày càng được nâng cao. cung cấp tài liệu và tài chính; đặc biệt xin cảm ơn Cuốn sách "Tìm hiểu về quyền con người" mà bạn cá nhân Ngài Đại sứ - Tiến sĩ Johannes Peterlik, đọc đang có trong tay, được các chuyên gia hàng đã quan tâm, tạo điều kiện để cuốn sách sớm đầu của tổ chức Mạng lưới an ninh con người, do được hoàn thành và ra mắt bạn đọc. Wolfgang Benedek là chủ biên, được Trung tâm Trong quá trình dịch thuật, mặc dù đã hết sức cố Đào tạo và nghiên cứu quyền con người và dân chủ gắng, nhưng chắc chắn cuốn sách không tránh châu Âu (ETC), ấn hành tại thành phố Graz (Áo), khỏi những thiếu sót. Rất mong nhận được sự năm 2006. Cuốn sách được biên soạn công phu, phê bình, góp ý của bạn đọc. bao quát những vấn đề cơ bản nhất về quyền con Xin trân trọng giới thiệu cuốn sách với bạn đọc. người: Lịch sử hình thành, phát triển quyền con người, cơ chế bảo đảm quyền con người ở các khu VIỆN NGHIÊN CỨU QUYỀN CON NGƯỜI 12
  6. LỜI TỰA Giáo dục quyền con liệu “Tìm hiểu về quyền con người” trong khuôn người là trọng tâm khổ nhiệm kỳ nước Áo nắm giữ vai trò Chủ tịch vững chắc trong chính “Mạng lưới an ninh nhân loại” năm 2003. sách đối ngoại của Áo và có ý nghĩa đặc biệt Tài liệu này có ý nghĩa như một sợi chỉ đỏ cho quan trọng đối với cá công tác nhân quyền cụ thể tại Áo và trên toàn nhân tôi. Bởi lẽ, để có thế giới. Các chính trị gia, các thẩm phán, các được một cuộc sống nhà quân sự, cán bộ làm công tác quản lý cũng an toàn và có thể như những người có trách nhiệm trong lĩnh vực hoạch định trước giáo dục, giáo viên và cả những người làm công tương lai - mục tiêu lớn nhất của chúng ta - đòi hỏi tác xã hội cũng như các nhân viên làm việc tại các nhà chức trách phải bảo đảm quyền con người các tổ chức phi chính phủ cần ý thức rõ về trách cũng như sự nhận thức - sự tự ý thức - của mỗi cá nhiệm của mình cũng như cần nhạy cảm hơn đối nhân về các quyền của mình. với ý nghĩa của quyền con người. Ở đây, việc tham gia đấu tranh chống mọi hình thức vi phạm Nhiệm vụ của giáo dục quyền con người là giải quyền con người cũng như bạo lực với phụ nữ và thích cho mọi người về các quyền và tự do căn bản trẻ em đóng một vai trò đặc biệt quan trọng. Sự của họ, đồng thời nâng cao nhận thức của các nhà chức trách về ý nghĩa và nghĩa vụ phải tôn trọng phân biệt đối xử hoặc các hành vi không tôn các quyền con người - nền tảng của an ninh nhân trọng phẩm giá của con người không được phép loại. Thông qua các biện pháp có tính định hướng, có chỗ trú chân trong xã hội chúng ta. con người sẽ hiểu rõ hơn về các quyền của mình, từ đó có thể chủ động đấu tranh cho quyền lợi của Việc giáo dục quyền con người là một nhiệm vụ chính mình cũng như của người khác. quan trọng trong công cuộc hòa bình. Nó là một công việc thiết yếu, giúp hiểu rõ và cảm thông Vấn đề cốt lõi của chương trình an ninh nhân loại các vấn đề khác, giúp phân tích những sự đối lập là tạo điều kiện để mỗi người được sống trong sự không có thực và chỉ ra những cái chung nhằm tôn trọng, được giải phóng khỏi sự lo sợ và cùng xây dựng cầu nối và cuối cùng là tạo ra các mối quẫn. Nhiệm vụ cụ thể mà tất cả các nhà hoạch quan hệ thẳng thắn giữa người với người và giữa định chính sách trong nước và quốc tế cần có các cộng đồng với nhau mà trong đó mỗi người đều nghĩa vụ thực hiện là bảo vệ con người trước mọi có thể tự do bày tỏ quan điểm cá nhân của mình. hành vi vi phạm quyền con người và các tự do căn bản của họ, đồng thời tạo mọi điều kiện để Tôi rất vui mừng vì cuốn tài liệu này ngày càng việc đàn áp, sự chuyên quyền hay bóc lột con người không có cơ hội được diễn ra. được quảng bá rộng rãi trên trường quốc tế, một phần nhờ có sự hợp tác của chúng tôi với các tổ Xuất phát từ hoài bão này mà Trung tâm Đào tạo chức trong khu vực và quốc tế. Khi trao đổi với và nghiên cứu quyền con người và dân chủ châu các đồng nghiệp ở các quốc gia khác, tôi thường Âu (ETC) tại Graz đã được Bộ Châu Âu và Quốc chủ động nêu ra các vấn đề về quyền con người tế Liên bang giao nhiệm vụ biên soạn cuốn tài và đề nghị hợp tác trong việc thúc đẩy quyền con 13
  7. người thông qua việc sử dụng tập tài liệu “Tìm người mang tính thực tiễn và rất gần gũi với thực hiểu về quyền con người”. Hiện nay, tài liệu đã tế. Tôi rất vui mừng vì lần xuất bản thứ hai này được dịch sang hơn mười thứ tiếng và được sử cuốn sách cũng được dịch sang tiếng Đức, và tôi dụng ở nhiều quốc gia và khu vực, đặc biệt là qua hoàn toàn tin tưởng rằng, cuốn sách sẽ góp phần các cuộc hội thảo “đào tạo giảng viên kiêm chức” giúp chúng ta vượt qua những thách thức đặt ra về quyền con người. trước mắt trên lĩnh vực quyền con người. Tôi xin chân thành cảm ơn Trung tâm Đào tạo và nghiên Cuốn tài liệu đã góp phần quan trọng trong việc cứu quyền con người và dân chủ châu Âu đã nỗ lực khẳng định một cách sâu sắc hơn ý tưởng về hết mình trong quá trình biên tập và xuất bản cuốn quyền con người. Chúng tôi đã nhận được nhiều sách này. Tôi cũng rất vui mừng chào đón các sự thông tin phản hồi tích cực từ những người sử hợp tác tiếp theo trong việc quảng bá và sử dụng dụng cuốn sách trên khắp thế giới. Báo cáo năm cuốn sách giáo dục về quyền con người này. 2006 của “Liên hiệp các nền văn minh” đã đánh giá cao cuốn sách, coi đây là một sáng kiến cụ thể và thành công trong việc thúc đẩy đối thoại đa văn hóa. Báo cáo cũng đưa ra lời khuyên mọi người nên sử dụng cuốn sách. Lần xuất bản thứ hai được xây dựng dựa trên …………………………. các kinh nghiệm sử dụng cuốn sách từ trước đến TS. Ursula Plassnik nay, nó mô tả một công cụ đào tạo về quyền con Bộ trưởng Bộ Châu Âu và Quốc tế 12
  8. 13
  9. LỜI CẢM ƠN Được Bộ Ngoại giao Áo giao phó, một nhóm bằng tiếng Trung Quốc được xuất bản với sự hỗ chuyên gia của Trung tâm Đào tạo và nghiên cứu trợ của Viện Raoul Wallenberg về quyền con quyền con người và dân chủ châu Âu dưới sự chỉ người và Luật Nhân đạo, Thụy Điển và Viện đạo của Wolfgang Benedek và Minna Nikolova Luật pháp thuộc Học viện Khoa học xã hội Trung đã biên soạn để lần đầu tiên xuất bản cuốn tài liệu Quốc. Cuối cùng, bản dịch bằng tiếng Ả Rập đã “Tìm hiểu về quyền con người” vào năm được tổ chức UNESCO ở Paris cung cấp. Hầu 2002/2003. Hai cuộc hội nghị chuyên gia do Bộ hết các bản dịch này đều có thể được tìm thấy Ngoại giao Áo chủ trì đã tập hợp được một số trên trang web của Trung tâm Đào tạo và nghiên lượng lớn các chuyên gia về giáo dục quyền con cứu quyền con người và dân chủ châu Âu ở Graz người và các nhà hoạt động thực tiễn của các tại địa chỉ: http://www.manual.etc-graz.at. quốc gia thành viên thuộc Mạng lưới an ninh con Những phát triển mới và sự khuyến khích ủng hộ người. Họ là những người đã có đóng góp cho nỗ đối với lần xuất bản đầu tiên đã đặt ra nhu cầu lực giáo dục quyền con người liên văn hóa, liên cần có sự cập nhật và sửa đổi lần hai với sự đóng thế hệ, tiên phong và mới mẻ thực sự này. Ấn góp của một số chuyên gia. phẩm này, lần đầu tiên ra mắt nhân Hội nghị Bộ trưởng các quốc gia thành viên Mạng lưới an Xin đặc biệt gửi lời cảm ơn tới các tác giả và cá ninh con người tại Graz vào ngày 08-10 tháng 5 nhân sau đây đã có đóng góp cho nội dung cuốn năm 2003. tài liệu trong cả hai lần xuất bản: Giới thiệu hệ thống quyền con người: Tài liệu đã nhận được sự hỗ trợ rộng rãi và sự Wolfgang Benedek, Trung tâm Đào tạo và ủng hộ nhiệt tình. Chỉ trong 3 năm, tài liệu đã nghiên cứu quyền con người và dân chủ châu Âu được dịch ra 11 ngôn ngữ khác nhau. Hỗ trợ cho (ETC) và Trường Đại học Graz các bản dịch này là thành viên của Mạng lưới an Cấm tra tấn: Minna Nikolova-Kress, ninh con người, cụ thể là Bộ Ngoại giao của Mali ETC Graz, Renate Kicker, ETC và Trường Đại cùng với UNDP Mali và Phong trào nhân dân về học Graz giáo dục quyền con người Mali đã hỗ trợ bản Tự do khỏi nghèo đói: Alpa Vora và Minar Pimple, dịch và xuất bản bằng tiếng Pháp, Bộ Ngoại giao YUVA Mumbai, Anke Sembacher, ETC Graz Chi Lê hỗ trợ bản dịch bằng tiếng Tây Ban Nha, Không phân biệt đối xử: Eva Schöfer, Klaus Starl Bộ Ngoại giao Thái Lan hỗ trợ bản dịch và xuất và Anke Sembacher, ETC Graz bản bằng tiếng Thái. Bộ Ngoại giao Áo đã hỗ trợ xuất bản bằng tiếng Nga do ODIHR/OSCE và Quyền về sức khoẻ: Kathleen Modrowski, Nhà xuất bản Croatia dịch dưới sự đảm nhận của PDHRE, New York, Gerd Oberleitner, Trường Trung tâm Nghiên cứu và đào tạo quyền con Đại học Graz người và dân chủ cho công dân tại Trường Đại Quyền phụ nữ: Susana Chiarotti, PDHRE/ học Zagreb. Bản dịch và xuất bản bằng tiếng CLADEM, Anke Sembacher, ETC Graz Serbia do Bộ Dân tộc thiểu số Serbia và Pháp quyền và xét xử công bằng: Leo Zwaak, Montenegro hỗ trợ với sự phối hợp của Bộ Giáo SIM Utrecht và Hatice Senem Ozyavuz, Angelika dục, Khoa học và Văn hóa Áo và Trung tâm Kleewein, Catrin Pekari và Klaus Kapuy, Trường Đại Quyền con người Belgrade. Chương trình quyền học Graz con người Phần Lan ở Prishtina, Kosovo đã hỗ Tự do tôn giáo: Verena Lahousen, ETC Graz, Yvonne trợ dịch và xuất bản bằng tiếng Albani. Ấn phẩm Schmidt và Otto König, Trường Đại học Graz 12
  10. Quyền được giáo dục: Wolfgang Benedek, Trợ lý biên tập cho lần xuất bản thứ hai: Trường Đại học Graz, Petra Sulovska, ETC Graz Matthias C. Kettemann, Trường Đại học Graz Quyền Trẻ em: Helmut Sax, BIM Vienna, Claudia Pekari, ETC Graz Chúng tôi đặc biệt muốn cảm ơn những đóng góp Quyền con người trong xung đột vũ trang: quan trọng của Mạng lưới phong trào nhân dân về Alexandra Boivin và Antoine A. Bouvier, ICRC giáo dục quyền con người để chuẩn bị cho lần xuất Geneva, Anke Sembacher, ETC Graz bản đầu tiên của cuốn tài liệu. Quyền được làm việc: Angelika Kleewein và Klaus Kapuy, Trường Đại học Graz, Martin Ölz, Đặc biệt, chúng tôi muốn gửi lời biết ơn chân thành ILO, Geneva đến các chuyên gia, cố vấn, bạn bè và các cơ quan Tự do biểu đạt và tự do trong thông tin: Wolfgang sau đây vì sự hỗ trợ không ngừng, ý kiến đóng góp Benedek, ETC và Trường Đại học Graz và những gợi ý hữu ích và xác đáng nhằm hoàn Quyền dân chủ: Satya Das, John Humphrey Center thiện cuốn tài liệu: Shulamith Koenig - Phong trào Edmonton, Christoph Weritsch và Angelika nhân dân về giáo dục quyền con người - New Kleewein, ETC Graz, Minna Nikolova-Kress, ETC York, Adama Samassekou và nhóm tham gia của Graz, Catrin Pekari và Christian Pippan, Trường Đại Phong trào nhân dân về giáo dục quyền con người học Graz - Mali, Manuela Rusz và nhóm tham gia của Viện Các nguồn tài liệu bổ sung: Angelika Heiling, Pháp luật quốc tế và quan hệ quốc tế của Đại học Evelin Kammerer, Angelika Kleewein, Gerlinde Graz, Anton Kok - Trung tâm Quyền con người của Kohlroser, Verena Lahousen, Claudia Pekari, Trường Đại học Pretoria, Yannis Ktistakis - Tổ Ursula Prinzl và Petra Sulovska, ETC Graz chức Quyền con người Marangopoulos - Athens, Lưu ý chung về phương pháp giáo dục quyền Debra Long và Barbara Bernath, - Hội liên hiệp con người: Claudia Pekari và Barbara ngăn ngừa tra tấn (APT) - Geneva, Manfred Schmiedl, ETC Graz Nowak - Viện Quyền con người Ludwig Các hoạt động chọn lọc: Claudia Pekari, Barbara Boltzmann (BIM) - Vienna, Monique Prindezis - Schmiedl và Verena Lahousen, ETC Graz CIFEDHOP - Geneva, Liên đoàn chống phỉ báng - New York, Uỷ ban Chữ thập đỏ quốc tế - Geneva. Trợ lý nghiên cứu: Klaus Kapuy, Trường Đại học Graz, Ursula Prinzl và Maddalena Vivona, ETC Graz Cuối cùng, chúng tôi xin cảm ơn Vụ Quyền con người của Bộ Ngoại giao Áo, đặc biệt là Georg Đọc và sửa bản in: Elisabeth Ernst-McNeil và Mautner-Markhof và Ursula Werther-Pietsch, Suzanne Marlow, Trường Đại học Graz, Angelika Stefan Scholz, Georg Heindl, Eva Schöfer và Heiling, ETC Graz Engelbert Theuermann. Ý tưởng thiết kế: Markus Garger, Robert Schrott- hofer và Wolfgang Gosch, Kontrapart Graz và Gerhard Kress (trang bìa) Biên tập và điều phối dự án cho lần xuất bản đầu tiên: Wolfgang Benedek và Minna Nikolova, ETC Graz Biên tập và điều phối cho lần xuất bản thứ hai: Wolfgang Benedek Trợ lý điều phối cho lần xuất bản thứ hai: Gerlinde Kohlroser, ETC Graz 13
  11. LỜI NHÀ XUẤT BẢN Từ trước đến nay, nhất là sau khi trở thành thành Thực hiện chủ trương trên, việc hợp tác, trao đổi viên các công ước về quyền con người, Nhà nước kinh nghiệm với các quốc gia và tổ chức quốc tế Việt Nam đã rất coi trọng việc tuyên truyền, phổ trên các lĩnh vực, trong đó có lĩnh vực quyền con biến, giáo dục về quyền con người. Giáo dục người ngày càng được đẩy mạnh. Trên tinh thần ấy, quyền con người đã được thực hiện dưới nhiều Viện nghiên cứu quyền con người thuộc Học viện hình thức phong phú và sáng tạo, nhờ đó đã Chính trị - Hành chính quốc gia tổ chức dịch cuốn không ngừng nâng cao nhận thức của xã hội về sách "Tìm hiểu quyền con người", nhằm có thêm quyền con người. một cái nhìn đa chiều về vấn đề quyền con người. Trong quá trình đổi mới, Đảng và Nhà nước ta Nhà xuất bản Tư pháp trân trọng giới thiệu với luôn khẳng định: Thực hiện nhất quán đường lối bạn đọc cuốn sách này, nhằm cung cấp một tài đối ngoại độc lập tự chủ, hoà bình, hợp tác và liệu tham khảo, phục vụ công tác nghiên cứu và phát triển; chính sách đối ngoại rộng mở, đa giáo dục về quyền con người ở nước ta hiện nay. phương hoá, đa dạng hoá các quan hệ quốc tế; chủ động và tích cực hội nhập kinh tế quốc tế, NHÀ XUẤT BẢN TƯ PHÁP đồng thời mở rộng hợp tác quốc tế trên các lĩnh vực khác; Việt Nam là bạn, đối tác tin cậy của các nước trong cộng đồng quốc tế, tham gia tích cực vào tiến trình hợp tác quốc tế và khu vực. 12
  12. HƯỚNG DẪN SỬ DỤNG TÀI LIỆU Ý tưởng về cuốn tài liệu giáo dục quyền con thông tin hữu ích về các thể chế, các tài liệu tham người dành cho mọi người là một đóng góp cụ khảo liên quan để đọc thêm và các nguồn tài liệu thể trong hoạt động của Mạng lưới an ninh con trực tuyến. người trong thời kỳ nước Áo nắm vị trí chủ tịch Để giúp người đọc dễ dàng định hướng hơn, các do đại diện đến từ Trung tâm Đào tạo và nghiên ký hiệu sau đây sẽ trợ giúp bạn: cứu quyền con người và dân chủ châu Âu-Graz nắm giữ. Được sự uỷ nhiệm của Bộ Ngoại giao Áo, nhóm tham gia của Trung tâm Đào tạo và - Điều cần biết nghiên cứu quyền con người và dân chủ châu Âu đã xây dựng khung khái niệm và soạn thảo cuốn - Kinh nghiệm hay tài liệu này. Cuốn sách “Tìm hiểu về quyền con người” được coi là một công cụ hỗ trợ cho cả người học và - Câu hỏi thảo luận người dạy ở các quốc gia trong và ngoài Mạng lưới an ninh con người về giáo dục và nỗ lực học - Các hoạt động chọn lọc tập quyền con người trong các môi trường văn hóa khác nhau, coi đó là một chiến lược nhằm - Quan điểm liên văn hóa nâng cao an ninh con người. Như mục đích đặt và các vấn đề gây tranh cãi ra, tài liệu này có thể được coi là điểm khởi đầu hữu ích để nhận thức quyền và những sai lầm của con người, để đào tạo cho các giảng viên trong - Để biết thêm thông tin, tương lai và để mở ra một diễn đàn thảo luận về cần tham khảo giao lưu và nhận thức giữa các nền văn hóa. Cuốn sách là một tập hợp các vấn đề lý thuyết Tài liệu này có thể được sử dụng bởi nhiều đối được chọn lọc, có tính đến tính nhạy cảm thông tượng theo các mục đích khác nhau. Với kết cấu qua thực tiễn, đồng thời cung cấp cả nội dung về bài giảng linh hoạt và thân thiện cho người sử xây dựng kỹ năng và hình thành quan điểm. dụng, chúng tôi hy vọng rằng, tài liệu sẽ được cả Hàng loạt chủ đề được đề cập tới với mục đích giảng viên và người học sử dụng hiệu quả và thiết thực. chính là khuyến khích việc tìm kiếm cơ sở chung, chia sẻ quan điểm của con người cũng như thể hiện các vấn đề gây tranh cãi từ quan điểm nhạy Nếu như bạn muốn tìm hiểu phần giới thiệu chung về các khái niệm và các nguyên tắc cơ bản cảm về văn hóa. của quyền con người, bạn có thể tham khảo phần Tài liệu gồm ba phần chính: phần giới thiệu mở đầu của cuốn tài liệu. Nếu bạn muốn tìm hiểu chung về các vấn đề cơ bản của quyền con người, các ví dụ minh hoạ về các vấn đề quyền con phần chọn lọc chuyên biệt về “các vấn đề cốt lõi” người cụ thể, được coi là chìa khóa để có được an được thể hiện dưới hình thức các chuyên đề để ninh con người, thì có thể bắt đầu khám phá đó ở hiểu rõ chức năng của quyền con người trong đời phần “Điều nên biết” của các bài. Nếu bạn muốn sống hàng ngày, và phần thứ ba được gọi là có sự phân tích sâu sắc và có hệ thống hơn về các “phần nguồn tài liệu bổ sung”, phần này gồm quyền con người cụ thể, có thể tham khảo phần 13
  13. “Điều cần biết” của các bài. Và nếu bạn quan tâm của tất cả các chuyên đề lên trang web để các bạn tới việc khám phá và giảng dạy các vấn đề quyền có thể tải về. Ngoài ra, các nguồn tài liệu bổ sung con người thông qua các phương pháp đổi mới về cũng có thể được tìm thấy ở tất cả các module giáo dục quyền con người cho vị thành niên và với các tài liệu giảng dạy và cập nhật hữu ích tại người lớn, bạn có thể tham khảo phần “Các hoạt địa chỉ http://www.manual.etc-graz.at. động chọn lọc” trong các bài. Ngoài ra, có thể xem thêm phần lưu ý chung về phương pháp giáo Chúng tôi sẵn sàng tiếp nhận các thông tin phản dục quyền con người. hồi đến địa chỉ office@etc-graz.at, vì điều này sẽ giúp chúng tôi bổ sung thêm thông tin, với mong Tài liệu được xây dựng theo hướng mở và chỉ tập muốn để cuốn tài liệu sẽ thực sự hữu ích cho trung đề cập một số vấn đề chọn lọc cốt yếu. người học, các nhà giáo dục và các giảng viên từ Chúng tôi khuyến khích bạn tiếp tục hoàn thiện các nền văn hóa khác nhau và với các trình độ bằng các ví dụ và câu chuyện, câu hỏi và kinh hiểu biết khác nhau về quyền con người. nghiệm từ chính bối cảnh địa phương bạn. Chúc các bạn có hứng thú khi đọc cuốn tài liệu Chính vì vậy, Trung tâm Đào tạo và nghiên cứu này và hãy cùng đóng góp để hoàn thiện nó, để quyền con người và dân chủ đã mở phần thông bổ sung các kinh nghiệm về các vấn đề quan tâm tin phản hồi trên trang web của mình, trong đó có của cộng đồng của bạn, và để khuyến khích nhiều sẵn các phiên bản ngôn ngữ khác nhau. Chúng tôi người hơn nữa đọc và hiểu thêm thực tế sôi động cũng đã đưa ra các bài thuyết trình bằng Power Point và cuốn hút không ngừng của quyền con người. 12
  14. DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT ACHR - Công ước châu Mỹ về quyền con người CRA - Cơ quan điều chỉnh về truyền thông ACHPR - Hiến chương châu Phi về con người và CRC - Công ước Liên hiệp quốc về quyền trẻ em quyền con người CRIN - Mạng thông tin về quyền trẻ em ACP - Các nước châu Phi, Caribe và Thái CSW - Uỷ ban về địa vị phụ nữ Bình Dương CSCE - Hội nghị về An ninh và hợp tác châu Âu ADL - Liên đoàn chống phỉ báng CWC - Tổ chức về quan tâm tới trẻ em làm việc AI - Tổ chức Ân xá quốc tế AIDS/HIV - Hội chứng suy giảm miễn dịch mắc DGLI - Tổng vụ trưởng về các vấn đề pháp lý phải/Vi rút làm suy giảm miễn dịch ở người ALRC - Trung tâm Thông tin pháp lý châu Á ECHO - Văn phòng nhân đạo Cộng đồng châu Âu ANC - Đại hội quốc gia châu Phi ECHR - Công ước châu Âu về Bảo vệ quyền con APT - Hội liên hiệp ngăn ngừa tra tấn người và các tự do cơ bản ASEF - Quỹ Á-Âu ECOSOC - Hội đồng Kinh tế và xã hội AU - Liên minh châu Phi ECPAT - Tổ chức chấm dứt nạn mại dâm, tranh ASEM - Hội nghị hợp tác Á-Âu ảnh khiêu dâm và buôn bán trẻ em EFA - Giáo dục cho tất cả mọi người BIM - Viện Quyền con người Ludwig Boltzman, ENAR - Mạng lưới châu Âu về chống phân biệt Vienna, Áo chủng tộc ENOC - Mạng lưới Thanh tra châu Âu về trẻ em CCW - Công ước về ngăn cấm và hạn chế sử EPZ - Khu chế xuất dụng một số loại vũ khí thông thường ETC - Trung tâm Đào tạo và nghiên cứu quyền CDDRL - Trung tâm Dân chủ, phát triển và con người và dân chủ châu Âu, Graz, Áo pháp quyền EU - Liên minh châu Âu CEDAW - Công ước về xoá bỏ mọi hình thức EUMC - Trung tâm giám sát châu Âu về chủ phân biệt đối xử với phụ nữ nghĩa phân biệt chủng tộc và chủ nghĩa bài ngoại CERD - Uỷ ban về xoá bỏ mọi hình thức phân EURONET - Mạng lưới trẻ em châu Âu biệt chủng tộc CESCR - Uỷ ban về các quyền kinh tế, xã hội và FAO - Tổ chức nông lương FARE - Bóng đá để văn hóa chống phân biệt chủng tộc ở châu Âu CHR - Uỷ ban quyền con người FDC - Liên minh tự do không bị nợ nần CIM - Uỷ ban liên Mỹ về phụ nữ FGM - Cắt bỏ âm đạo CJ - Ban Hội thẩm công dân FIFA - Liên đoàn Bóng đá thế giới CLADEM - Uỷ ban châu Mỹ La tinh và Caribe FLO - Tổ chức về nhãn hiệu thương mại công bằng về bảo vệ các quyền của phụ nữ FWCW - Hội nghị Thế giới lần thứ tư về phụ nữ CoE - Hội đồng châu Âu CONGO - Hội nghị của các Tổ chức phi chính GA - Đại Hội đồng Liên hiệp quốc phủ có quan hệ tư vấn với Liên hiệp quốc GATS - Hiệp định chung về Thương mại dịch vụ CPT - Uỷ ban châu Âu về ngăn ngừa tra tấn GC - Thoả thuận toàn cầu 13
  15. GDP - Tổng sản phẩm quốc nội NGO - Tổ chức phi chính phủ GPF - Diễn đàn chính trị toàn cầu NPA - Kế hoạch hành động quốc gia HDR - Báo cáo Phát triển con người của UNDP OAS - Tổ chức các nước châu Mỹ HIPC - Các nước nghèo mắc nợ chồng chất OAU - Tổ chức Thống nhất châu Phi HR - Quyền con người OCHA - Văn phòng Liên hiệp quốc về điều phối HRC - Hội đồng quyền con người các vấn đề nhân đạo HREL - Giáo dục và học tập quyền con người ODIHR - Văn phòng Thể chế dân chủ và quyền HSN - Mạng lưới an ninh con người con người OECD - Tổ chức Hợp tác và phát triển kinh tế ICC - Tòa Hình sự quốc tế OHCHR - Văn phòng Cao ủy (Liên hiệp quốc) ICCPR - Công ước Quốc tế về các quyền dân sự về quyền con người và chính trị OIC - Tổ chức Hội nghị đạo Hồi ICERD - Công ước Quốc tế về xoá bỏ mọi hình OMCT - Tổ chức Thế giới về chống tra tấn thức phân biệt chủng tộc OSCE - Tổ chức vì An ninh và hợp tác ở châu Âu ICESCR - Công ước Quốc tế về các quyền kinh tế, xã hội và văn hóa PAHO - Tổ chức Y tế liên Mỹ ICPD - Hội nghị Quốc tế về dân số và phát triển PDHRE - Phong trào nhân dân về giáo dục quyền ICRC - Uỷ ban Chữ thập đỏ quốc tế con người ICTR - Tòa Hình sự quốc tế dành cho Rwanda PLCPD - Uỷ ban các nhà lập pháp Philippine về ICTY - Tòa Hình sự quốc tế dành cho Nam Tư cũ Liên hiệp tổ chức dân số và phát triển ICVA - Hội đồng các tổ chức tình nguyện quốc tế PRODEC - Chương trình phát triển giáo dục 10 năm IDB - Ngân hàng Phát triển liên Mỹ PRSPs - Chiến lược xóa đói giảm nghèo IDEA - Viện Dân chủ và trợ giúp bầu cử quốc tế IEC - Uỷ ban hành pháp quốc tế SAPs - Các Chương trình điều chỉnh cấu trúc của IFEX - Giao lưu Quốc tế về tự do biểu đạt Ngân hàng thế giới IHL - Luật Nhân đạo quốc tế SARS - Hội chứng hô hấp cấp tính nặng IIDH - Viện Quyền con người liên Mỹ SEE - Đông Nam Âu IJC - Uỷ ban Luật gia quốc tế SEEMO - Tổ chức phương tiện truyền thông ILO - Tổ chức Lao động quốc tế Đông Nam Âu IMF - Quỹ Tiền tệ quốc tế SIM - Viện Quyền con người Netherlands, IPA - Hội liên hiệp các Nhà xuất bản quốc tế Utrecht, Netherlands IPEC - Chương trình xóa bỏ lao động trẻ em quốc tế TASO - Tổ chức Hỗ trợ AIDS IPI - Viện Báo chí quốc tế TM - Y học cổ truyền TNCs - Các công ty xuyên quốc gia MDGs - Các mục tiêu phát triển thiên niên kỷ TRIPs - Hiệp định về các khía cạnh liên quan tới MNCs - Các tập đoàn xuyên quốc gia thương mại của quyền sở hữu trí tuệ MSF - Médicins sans Frontières (Bác sĩ ngoài biên giới) UDHR - Tuyên ngôn thế giới về quyền con người MPs - Các thành viên của nghị viện UEFA - Liên đoàn bóng đá châu Âu 12
  16. UNCAT - Công ước Liên hiệp quốc về chống tra WB - Ngân hàng thế giới tấn và các hình thức đối xử, trừng phạt tàn bạo, WCAR - Hội nghị thế giới chống chủ nghĩa chủng vô nhân đạo và hạ nhục tộc, phân biệt chủng tộc, chủ nghĩa bài ngoại và các UNCED - Hội nghị Liên hiệp quốc về môi hình thức liên quan đến chủ nghĩa không khoan dung trường và phát triển WCRP - Hội nghị thế giới về tôn giáo và hòa bình UNDP - Chương trình Phát triển Liên hiệp quốc WFIRC - Hiệp hội hội đồng liên giáo thế giới UNESCO - Tổ chức Giáo dục, khoa học và văn WFP - Chương trình lương thực thế giới của Liên hóa Liên hiệp quốc hiệp quốc UNEP - Chương trình môi trường Liên hiệp quốc WHO - Tổ chức Y tế thế giới UNICEF - Quỹ trẻ em Liên hiệp quốc WMA - Hội liên hiệp Y tế thế giới UNMIK - Phái đoàn Liên hiệp quốc ở Kosovo WSIS - Cuộc gặp thượng đỉnh thế giới về xã hội UNMISET - Phái đoàn Liên hiệp quốc về hỗ trợ thông tin Đông Timor WSSD - Cuộc gặp thượng đỉnh thế giới về phát UNTAET - Quản lý chuyển tiếp của Liên hiệp triển bền vững quốc ở Đông Timor WTO - Tổ chức Thương mại thế giới WUK Kinderkultur - Werkstätten und Kultur- VOICE - Tổ chức Tình nguyện hợp tác trong các haus Kinderkultur tình huống khẩn cấp YAP - Kế hoạch hành động quyền của thanh niên 13
  17. CÁC NỘI DUNG CHÍNH Lời nói đầu III. CÁC NGUỒN TÀI LIỆU BỔ SUNG Lời cảm ơn • Cuộc đấu tranh không ngừng trên toàn cầu Hướng dẫn sử dụng tài liệu quyền con người - Niên biểu sự kiện Danh mục các từ viết tắt • Giới thiệu các tài liệu về quyền con người • Các nguồn tài liệu về giáo dục quyền con người I. GIỚI THIỆU HỆ THỐNG QUYỀN CON NGƯỜI • Các địa chỉ liên lạc hữu ích • Mạng lưới an ninh con người - Các tổ chức phi II. CÁC CHUYÊN ĐỀ CHỌN LỌC VỀ QUYỀN chính phủ CON NGƯỜI • Lưu ý chung về phương pháp giáo dục quyền A. Cấm tra tấn con người B. Thoát nghèo • Tuyên ngôn Graz về các nguyên tắc giáo dục C. Không phân biệt đối xử quyền con người và an ninh con người D. Quyền về sức khoẻ • Tuyên ngôn thế giới về quyền con người E. Quyền con người của phụ nữ • Bảng chú giải thuật ngữ F. Pháp quyền và xét xử công bằng • Bảng chú dẫn G. Tự do tôn giáo H. Quyền giáo dục I. Quyền trẻ em J. Quyền con người trong xung đột vũ trang K. Quyền làm việc L. Tự do biểu đạt và tự do thông tin M. Quyền dân chủ 12
  18. NỘI DUNG CHI TIẾT Lời nói đầu III. Châu Phi - Hệ thống quyền con người Lời cảm ơn châu Phi Hướng dẫn sử dụng tài liệu IV. Các khu vực khác Danh mục các từ viết tắt Các nội dung chính I. Thẩm quyền pháp lý phổ quát và vấn đề Nội dung chi tiết miễn trừ J. Thẩm quyền hình sự quốc tế K. Sáng kiến về quyền con người ở các thành I. GIỚI THIỆU HỆ THỐNG QUYỀN CON phố NGƯỜI L. Các cơ hội và thử thách toàn cầu về quyền con người M. Tài liệu tham khảo Lời nói đầu của Shulamith Koenig A. Tìm hiểu về quyền con người B. Quyền con người và an ninh con người II. CÁC CHUYÊN ĐỀ CHỌN LỌC VỀ QUYỀN CON NGƯỜI C. Lịch sử và triết học về quyền con người D. Khái niệm và bản chất của quyền con người A. CẤM TRA TẤN Câu chuyện minh họa E. Các tiêu chuẩn quốc tế về quyền con người “Vấn đề của Ông Selmouni” F. Quá trình thực hiện các văn kiện phổ quát về quyền con người Điều cần biết 1. Một thế giới không có tra tấn - Cấm tra tấn G. Quyền con người và xã hội dân sự và an ninh con người. 2. Định nghĩa và miêu tả vấn đề - Tra tấn là gì? - Các hình thức tra H. Các hệ thống khu vực về bảo vệ và thúc tấn - tra tấn được thực hiện như thế - Động cơ đẩy quyền con người của tra tấn - Tại sao tra tấn được sử dụng? - Nạn nhân và người phạm tội tra tấn, đối xử vô I. Châu Âu - Các văn kiện châu Âu về nhân đạo hay hạ thấp nhân phẩm - 3. Tiếp cận quyền con người - 1. Hệ thống quyền con liên văn hóa và những vấn đề tranh cãi - 4. người của Hội đồng châu Âu - a. Tổng quan Quá trình thực hiện và giám sát: Quá trình - Các cơ quan, tổ chức về quyền con người phát triển gần đây nhất. châu Âu - b. Tòa án châu Âu về quyền con người - 2. Hệ thống quyền con người của Tổ chức vì an ninh và hợp tác châu Âu Điều nên biết (OSCE) - 3. Chính sách về quyền con người 1. Kinh nghiệm tốt - Uỷ ban cố vấn về của Liên minh châu Âu. quyền con người của Áo - Hoạt động của II. Châu Mỹ - Hệ thống liên Mỹ về quyền các tổ chức quốc tế - Báo cáo viên đặc biệt con người về tra tấn: mục tiêu, nhiệm vụ và hoạt động 13
  19. - Uỷ ban châu Âu về ngăn ngừa tra tấn và C. KHÔNG PHÂN BIỆT ĐỐI XỬ đối xử, trừng phạt vô nhân đạo hay hạ nhục Câu chuyện minh họa (CPT) - Hoạt động của các tổ chức phi “E.S. “Nigger” Brown Stand”: Vụ việc về chính phủ (NGOs) - Chương trình 12 điểm CERD về ngăn ngừa tra tấn - Quy tắc đạo đức - 2. Các xu hướng - 3. Niên biểu sự kiện. Điều cần biết Các hoạt động chọn lọc 1. “Phân biệt đối xử - Cuộc đấu tranh liên tục Hoạt động I: Tra tấn những kẻ khủng bố? và không có hồi kết vì sự bình đẳng” - Phân Hoạt động II: Chiến dịch chống tra tấn. biệt đối xử và an ninh con người - 2. Định Tài liệu tham khảo và thông tin bổ sung nghĩa và mô tả vấn đề - Thái độ hay hành B. THOÁT NGHÈO động - Chủ thể của sự phân biệt đối xử - Nhà Câu chuyện minh họa nước và cá nhân - Phân biệt đối xử - Chủ “Đang chết dần vì đói trong một mảnh đất nghĩa chủng tộc - Bài ngoại - Không khoan thặng dư” dung và định kiến liên quan - Các chuẩn mực quốc tế - 3. Quan điểm liên văn hóa và các Điều cần biết vấn đề gây tranh cãi - 4. Thực hiện và giám 1. Giới thiệu - Nghèo và an ninh con người sát - Chúng ta có thể làm gì? - 2. Định nghĩa và mô tả vấn đề khái niệm nghèo: Định nghĩa về đói nghèo - Các cấp Điều nên biết độ của nghèo - Các nhóm dễ bị ảnh hưởng 1. Kinh nghiệm tốt - Bộ luật ứng xử tự bởi nghèo - Tại sao nghèo vẫn tồn tại dai nguyện trong khu vực tư nhân - Các điều dẳng - 3. Quan điểm liên văn hóa và các khoản chống phân biệt trong các hợp đồng vấn đề gây tranh luận - Nghèo tương đối và mua sắm nhà nước - Liên minh các thành nghèo tuyệt đối - Sự loại trừ về mặt xã hội - phố quốc tế về chống Chủ nghĩa phân biệt 4. Thực hiện và giám sát - Các mục tiêu chủng tộc - Chống chủ nghĩa phân biệt phát triển thiên niên kỷ - Các cơ quan điều chủng tộc trong Liên đoàn Bóng đá châu ước giám sát nghèo - Báo cáo viên đặc biệt Âu - Xoá bỏ chế độ biệt chủng tộc và các chuyên gia độc lập. Apartheid - 2. Xu hướng - Mối quan hệ giữa nghèo đói và Chủ nghĩa phân biệt Điều nên biết chủng tộc/Bài ngoại - Chủ nghĩa phân biệt 1. Kinh nghiệm tốt: Người nghèo được tiếp chủng tộc trên mạng Internet - cận ngân hàng - Sáng kiến 20 - 20 của Mali Islamophobia: Hậu quả của ngày 11 tháng 9 - Báo cáo chiến lược giảm nghèo (PRSPs) - Nước của chúng ta không để bán - Một năm 2001 - 3. Niên biểu sự kiện. tương lai bền vững - Thoát đói - Công bằng về kinh tế - Hiệp định Contonou - 2. Các xu Các hoạt động lựa chọn thế - Các quốc gia đã đi đúng hướng chưa? Hoạt động I: Tất cả mọi người sinh ra là - 3. Niên biểu sự kiện. bình đẳng. Hoạt động II: Đoán xem ai sẽ đến ăn tối. Các hoạt động lựa chọn Tài liệu tham khảo và thông tin bổ sung Hoạt động I: Thế giới trong một ngôi làng. Hoạt động II: Chiến dịch hành động. D. QUYỀN VỀ SỨC KHOẺ Tài liệu tham khảo và thông tin bổ sung Câu chuyện minh họa 12
  20. “Câu chuyện của Maryam” Điều cần biết 1. Quyền con người của phụ nữ - Giới và Điều cần biết quan điểm sai lầm phổ biến về quyền con 1. Các quyền con người về sức khoẻ trong người của phụ nữ - An ninh con người và một bối cảnh rộng hơn - An ninh con phụ nữ - 2. Định nghĩa và mô tả vấn đề - người và sức khoẻ - 2. Định nghĩa và mô Nhìn lại lịch sử - Phụ nữ và nghèo - Phụ nữ tả vấn đề - Sức khoẻ và quyền con người và sức khoẻ - Phụ nữ và bạo lực - Phụ nữ - Tính sẵn có, tính có thể tiếp cận, tính có và xung đột vũ trang - Phụ nữ và các nguồn thể được chấp nhận và tính chất lượng - tài nguyên thiên nhiên - Trẻ em gái - 3. Không phân biệt đối xử - Quyền được Quan điểm liên văn hóa và những vấn đề hưởng lợi từ sự tiến bộ của khoa học - gây tranh cãi - 4. Tthực hiện và giám sát. Toàn cầu hóa và quyền con người về sức khoẻ - Sức khoẻ và môi trường - 3. Quan Điều nên biết điểm liên văn hóa và các vấn đề gây 1. Kinh nghiệm tốt - 2. Các xu hướng - 3. tranh luận - 4. Thực hiện và giám sát - Niên biểu sự kiện. Tôn trọng, bảo vệ và thực hiện quyền con người về sức khoẻ - Những giới hạn của Các hoạt động lựa chọn quyền con người về sức khoẻ - Các cơ Hoạt động I: Diễn giải CEDAW. chế giám sát. Hoạt động II: Ngôn ngữ cử chỉ của nam và nữ. Tài liệu tham khảo và thông tin bổ sung Điều nên biết 1. Kinh nghiệm tốt - Phòng chống F. PHÁP QUYỀN VÀ XÉT XỬ CÔNG BẰNG HIV/AIDS - Bồi thẩm của công dân và Câu chuyện minh họa chính sách sức khoẻ cộng đồng - Lời thề “Giam giữ và xét xử ông A” Malicounda - Sổ lưu niệm - 2. Xu hướng - Các chiến lược kết hợp quyền con người Điều cần biết và phát triển y tế - 3. Số liệu thống kê - 4. 1. Giới thiệu - Pháp quyền - Lịch sử phát Niên biểu sự kiện. triển của pháp quyền - Pháp quyền, xét xử công bằng và an ninh cho mọi người - Xét Các hoạt động lựa chọn xử công bằng là nhân tố quan trọng của Hoạt động I: Hình dung “một tình trạng pháp quyền - 2. Định nghĩa và mô tả việc hoàn toàn khoẻ mạnh về thể xác, tinh thần xét xử công bằng - Các quyền tối thiểu của và xã hội”. bị cáo - Các điều khoản quan trọng nhất về Hoạt động II: Vẽ sơ đồ để hiện thực hoá pháp quyền và xét xử công bằng - Bình quyền con người về sức khoẻ. đẳng trước pháp luật và Tòa án - Tiếp cận Tài liệu tham khảo và thông tin bổ sung với khắc phục tư pháp công bằng, hiệu quả - Độc lập và không thiên vị - Toà án công E. QUYỀN CON NGƯỜI CỦA PHỤ NỮ khai - Quyền được coi là vô tội - Quyền Câu chuyện minh họa được xét xử đúng thời hạn - Quyền được “Trường hợp có thật: Câu chuyện về Maria bào chữa hay thông qua luật sư và quyền Da Penha Maia Fernandes” được xét xử chỉ khi có sự hiện diện của bản thân - Quyền gọi và kiểm tra hoặc quyền 13

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

Đồng bộ tài khoản