TRUNG QUỐC THỜI TẦN - HÁN - Lịch sử lớp 10

Chia sẻ: dantri1209

Sau khi học xong bài học yêu cầu HS cần : 1. Kiến thức - Nắm được sự hình thành xã hội phong kiến ở Trung Quốc và các quan hệ trong xã hội. - Thấy được tổ chức bộ máy chính quyền phong kiến được hình thành, củng cố từ thời Tần - Hán. - Nắm được những đặc điểm về kinh tế Trung Quốc thời phong kiến: Nông nghiệp là chủ yếu thời Tần - Hán. - Biết được những thành tự văn hoá Trung Quốc dưới thời Tần, Hán. 2. Tư tưởng, tình cảm - Giúp...

Bạn đang xem 7 trang mẫu tài liệu này, vui lòng download file gốc để xem toàn bộ.

Nội dung Text: TRUNG QUỐC THỜI TẦN - HÁN - Lịch sử lớp 10

 

  1. TRUNG QUỐC THỜI TẦN - HÁN I. MỤC TIÊU BÀI HỌC Sau khi học xong bài học yêu cầu HS cần : 1. Kiến thức - Nắm được sự hình thành xã hội phong kiến ở Trung Quốc và các quan hệ trong xã hội. - Thấy được tổ chức bộ máy chính quyền phong kiến được hình thành, củng cố từ thời Tần - Hán. - Nắm được những đặc điểm về kinh tế Trung Quốc thời phong kiến: Nông nghiệp là chủ yếu thời Tần - Hán. - Biết được những thành tự văn hoá Trung Quốc dưới thời Tần, Hán. 2. Tư tưởng, tình cảm - Giúp HS thấy được tính chất phi nghĩa của các cuộc xâm lược của các triều đại phong kiến Trung Quốc. - Quý trọng các di sản văn hoá, hiểu được ảnh hưởng của văn hoá Trung Quốc đối với Việt Nam. 3. Kỹ năng - Trên cơ sở các sự kiện lịch sử, giúp HS biết phân tích và rút ra kết luận.
  2. - Biết sơ đồ hoặc tự vẽ được lược đồ để hiểu được bài giảng. - Nắm vững các khái niệm cơ bản. II. THIẾT BỊ, TÀI LIỆU DẠY - HỌC - Bản đồ Trung Quốc của các thời kỳ. - Sưu tầm tranh ảnh như: Vạn lý trường thành, cố cung, đồ gồm sứ của Trung Quốc thời phong kiến. Các bài thơ Đường hay, các tiểu thuyết thời Minh - Thanh. - Vẽ các sơ đồ về sự hình thành xã hội phong kiến Trung Quốc, sơ đồ về bộ máy nhà nước thời Minh - Thanh. III. TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC DẠY - HỌC 1. Kiểm tra bài cũ Câu hỏi : Tai sao nói “khoa học đã có từ lâu nhưng đến thời Hy Lạp, Rô-ma khoa học mới trở thành khoa học”. 2. Dẫn dắt vào bài mới GV khái quát phần kiểm tra bài cũ và dẫn dắt HS vào bài mới, nêu nhiệm vụ nhận thức bài mới như sau. Trên cơ sở thuộc mô hình các quốc gia cổ đại phương Đông, Trung Quốc vào những thế kỷ cuối công nguyên do sự phát triển của sản xuất, xã hội phân hóa giai cấp nên chế độ phong kiến ở đây đã hình thành sớm. Nhà Tần đã khởi đầu xây dựng chính quyền phong kiến, hoàng đế có quyền tuyệt
  3. đối. Trên cơ sở những điều kiện kinh tế, xã hội mới, kế thừa truyền thống của nền văn hoá cổ đại, nhân dân Trung Quốc đã đạt nhiều thành tựu văn hoá rực rỡ. Để hiểu được quá trình hình thành chế độ phong kiến ra sao? Chế độ phong kiến dưới thời Tần - Hán như thế nào? Những thành tựu văn hoá rực rỡ của Trung Quốc thời Tần - Hán là gì? Bài học hôm nay sẽ giúp các em nắm được những vấn đề trên. 3. Tổ chức các hoạt động trên lớp Kiến thức cơ bản HS Các hoạt động của thầy và trò cần nắm vững
  4. Hoạt động 1 : Cả lớp và cá nhân 1. Sự hình thành xã hội - GV trình bày và phân tích: Thời cổ đại, người phong kiến Trung Quốc đã xây dựng Nhà nước của mình trên lưu vực sông Hoàng Hà; cuối thời Xuân thu - Chiến quốc, người ta bắt đầu biết chế tạo công cụ bằng sắt. - GV nêu câu hỏi: Việc sử dụng công cụ sắt có tác - Cuối thời Xuân thu - Chiến động như thế nào đến sản xuất? quốc người Trung Quốc đã - HS đọc SGK tự trả lời câu hỏi. chế tạo và sử dụng công cụ - GV nhận xét và chốt ý. bằng sắt. + Nhờ có công cụ sắt: lưỡi cày, lưỡi cuốc mà diện - Nhờ công cụ sắt mà diện tích trồng trọt được mở rộng, khai hoang miền rừng tích mở rộng, công trình rú, có các công trình thủy lợi lớn ra đời. thủy lợi lớn ra đời, tổng sản lượng + Năng suất và tổng sản lượng nông nghiệp tăng. năng suất tăng. - GV hỏi: Từ biến đổi về kinh tế, có tác dụng đến xã hội ra sao? - HS tự trả lời câu hỏi. - GV nhận xét và kết luận: Sản xuất phát triển, làm cho xã hội có sự biến đổi sâu sắc, hình thành các giai cấp mới.
  5. - GV nêu câu hỏi: Những giai cấp mới trong xã hội - Xã hội có sự biến đổi, Trung Quốc là những giai cấp nào? Địa vị của họ hình thành các giai cấp trong xã hội ra sao? mới. - HS đọc SGK tự trả lời câu hỏi. - GV nhận xét và trình bày phân tích. + Giai cấp địa chủ: Là những quan lại và một số + Địa chủ: Là quan lại, nông dân giàu đã tập trung trong tay nhiều của cải, nông dân giàu, có nhiều bằng quyền lực của mình, họ tước đoạt thêm nhiều ruộng đất, vốn, có thế lực ruộng công, có vốn. về chính trị và kinh tế. + Nông dân bị phân hóa, bộ phận giàu có trở thành + Nông dân: giai cấp bóc lột. Một số vẫn còn ruộng đất để cày Nông dân tự canh: Có ít cấy gọi là nông dân tự canh, họ có nghĩa vụ nộp nhiều ruộng đất, họ có thuế, đi lao dịch cho Nhà nước. nghĩa vụ nộp thuế, đi lao dịch cho Nhà nước. Một bộ phận dân nghèo, không có ruộng, hoặc quá Nông dân lĩnh canh: Không ít ruộng, phải xin ruộng của địa chủ để cày cấy, và có ruộng phải xin ruộng phải nộp hoa lợi cho địa chủ, gọi là tô ruộng đất, của địa chủ để cày cấy và tầng lớp này gọi là tá điền hay nông dân lĩnh canh. nộp hoa lợi (tá điền). - GV nêu câu hỏi: Hiểu thế nào là quan hệ sản xuất phong kiến?
  6. - HS dựa vào vốn kiến thức đã học ở trên để tự trả lời câu hỏi. UUUUU
  7. - GV nhận xét và chốt ý: Quan hệ bóc lột địa tô của - Quan hệ phong kiến: Là địa chủ với nông dân lĩnh canh gọi là quan hệ sản sự bóc lột địa tô của địa xuất phong kiến. chủ với nông dân lĩnh canh. - GV nhấn mạnh: Các điều kiện kinh tế xã hội hình thành ở Trung Quốc vào những thế kỷ cuối TCN đã thúc đẩy sự thống nhất lãnh thổ và hình thành chế độ phong kiến. Hoạt động 1: Hoạt động cá nhân 1. Chế độ phong kiến thời - Trước hết GV gợi lại cho HS nhớ lại kiến thức đã Tần - Hán học ở các bài quốc gia cổ đại phương Đông, về các giai cấp cơ bản trong xã hội, sau đó đặt câu hỏi: - Việc sử dụng công cụ bằng sắt ở Trung Quốc vào thế kỷ V (TCN) có tác dụng gì? Cho HS và cả lớp xem sơ đồ treo trên bảng và gọi một HS trả lời, các HS khác bổ sung cho bạn. Quý tộc Địa chủ ND giàu Nông ND Nông dân tự canh dân công lĩnh xã ND nghèo canh
  8. HS dựa vào những kiến thức đã học ở những bài a. Sự hình thành Tần - Hán trước và dựa vào sơ đồ để trả lời. GV củng cố và giải thích thêm cho HS rõ: - Trong xã hội Trung Quốc khi đồ sắt xuất hiện xã - Năm 221 TCN, nhà Tần hội đã có sự phân hóa, hình thành hai giai cấp mới đã thống nhất Trung Quốc, địa chủ và nông dân lĩnh canh, từ đây hình thành vua Tần tự xưng là Tần quan hệ sản xuất phong kiến, đó là quan hệ bóc lột Thủy Hoàng. giữa địa chủ và nông dân lĩnh canh thay thế cho - Lưu Ban lập ra nhà Hán quan hệ bóc lột quí tộc và nông dân công xã. 206 TCN - 220. GV nêu câu hỏi: Nhà Tần - Hán được hình thành Đến đây chế độ phong kiến như thế nào? Tại sao nhà Tần lại thống nhất được Trung Quốc đã được xác Trung Quốc? lập. Cho HS đọc SGK, gọi một HS trả lời và các em khác bổ sung. GV củng cố và chốt ý: Trên lưu vực Hoàng Hà và Trường Giang thời cổ đại có nhiều nước nhỏ thường xảy ra chiến tranh xâu xé thôn tính lẫn nhau làm
  9. thành cục diện Xuân thu Chiến quốc. Đến thế kỷ IV TCN, nhà Tần có tiềm lực kinh tế, quân sự mạnh hơn cả đã lần lượt b. Tổ chức bộ máy nhà tiêu diệt các đối thủ đến năm 221 TCN, đã thống nước thời Tần - Hán nhất Trung Quốc, vua Tần tự xưng là Tần Thủy Hoàng, chế độ phong kiến Trung Quốc hình thành. Nhà Tần tồn tại được 15 năm sau đó bị cuộc khởi nghĩa của Trần Thắng và Ngô Quảng làm cho suy sụp. - Lưu Bang lập ra nhà Hán 2006 TCN - 220. Đến - Ở TW: Hoàng đế có đây chế độ phong kiến Trung Quốc đã được xác lập. quyền tuyệt đối, bên dưới có Thừa tướng, Thái úy cùng các quan văn võ. - GV cho HS quan sát sơ đồ Tổ chức bộ máy nhà nước phong kiến và trả lời câu hỏi: Tổ chức bộ máy nhà nước phong kiến thời Tần - Hán ở TW và địa phương như thếu nào? - Ở địa phương: Quan Thái Hoàng đế thú và Huyện lệnh (tuyển Thừa tướng Thái úy dụng quan lại chủ yếu là Các Các Các Các chức quan quan chức quan văn võ quan khác khác
  10. hình thức tiến cử).
  11. GV đặt câu hỏi: Hãy kể tên các cuộc khởi nghĩa của - Chính sách xâm lược của nhân dân ta chống lại sự xâm lược của nhà Tần, nhà Tần - Hán: xâm lược nhà Hán? (gợi ý: VD cuộc khởi nghĩa của nhân dân các vùng xung quanh, xâm ta chống lại quân Tần TCN, cuộc khởi nghĩa Hai Bà lược Triều Tiên, và đất đai
  12. Trưng chống quân Hán năm 40,...) của người Việt cổ. Hoạt động 1: Làm việc theo nhóm 3. Văn hoá Trung Quốc GV chia cả lớp làm 2 nhóm chính và giao nhiệm vụ thời Tần - Hán. cho mỗi nhóm: a. Tư tưởng - Nhóm 1: Những thành tựu trên lĩnh vực tư tưởng của chế độ phong kiến Trung Quốc? - Nhóm 2: Những thành tựu trên các lĩnh vực sử học, văn học? GV cho đại diện các nhóm trình bày, và bổ sung cho nhau, sau đó GV nhận xét và chốt ý: + Nhóm 1: Nho giáo giữ vai trò quan trọng trong - Nho giáo giữ vai trò quan lĩnh vực tư tưởng. Người khởi xướng Nho học là trọng trong hệ tư tưởng Khổng Tử. Từ thời Hán Nho giáo đã trở thành công phong kiến là công cụ tinh cụ thống trị về mặt tinh thần với quan niệm về vua- thần bảo vệ chế độ phong tôi, cha-con, chồng-vợ, nhưng về sau Nho giáo càng kiến, về sau nho giáo càng trở lên bảo thủ, lỗi thời và kìm hãm sự phát triển của trở lên bảo thủ, lỗi thời và xã hội. kìm hãm sự phát triển của xã hội. - Phật giáo cũng thịnh thành, nhất là thời Đường. - Phật giáo cũng thịnh hành Thời Đường vua Đường đã cử các nhà sư sang Ấn nhất là thời Đường.
  13. Độ lấy kinh phật như cuộc hành trình đầy gian nan vất vả của nhà sư Đường Huyền Trang,... + Nhóm 2: Bắt đầu từ thời Tây Hán, sử học đã trở b. Sử học : Tư Mã Thiên thành lĩnh vực độc lập, người đặt nền móng là Tư với bộ Sử ký, Hán Thư của Mã Thiên với bộ Sử ký. Đến giai đoạn từ Hán đến Ban Cố, Hậu Hán thư của Nam - Bắc triều có Hán thư của Ban Cố, Hậu Hán Phạm Việp... thư của Phạm Việp... Văn học: Phú phát triển mạnh, ở thời Hán Phú là c. Văn học : một thể loại văn học đặc biệt, với những nhà sáng + Phú phát triển mạnh với tác phú nổi tiếng thời Tây Hán và Giả Nghị, Tư Mã những nhà sáng tác phú nổi Tương Như... tiếng như Tây Hán là Giả Nghị, Tư Mã Tương Như... 4. Sơ kết bài học Hướng dẫn HS trả lời các câu hỏi: Sự hình thành chế độ phong kiến Trung Quốc? Chế độ phong kiến dưới thời Tần - Hán? Những thành tự văn hoá rực rỡ của Trung Quốc thời Tần - Hán? 5. Bài tập, dặn dò về nhà - Học bài cũ, đọc trước bài mới.
  14. - Trả lời câu hỏi và bài tập trong SGK.
Theo dõi chúng tôi
Đồng bộ tài khoản