tương tác gen

Chia sẻ: heoxinhkute6

Một số gene biến đổi tác dụng của các gene khác Tương tác gen a. Tương tác bổ trợ (complementary interaction) Ðôi khi hai gen ảnh hưởng đến cùng một loại tính trạng có thể tác động qua lại để tạo ra một kiểu hình mới mà mỗi gen riêng rẽ không thể tạo ra. Kiểu tương tác nầy có thể thấy trong sự kiểm soát tính trạng hình dạng mào gà.

Bạn đang xem 7 trang mẫu tài liệu này, vui lòng download file gốc để xem toàn bộ.

Nội dung Text: tương tác gen

Một số gene biến đổi tác dụng của
các gene khác Tương tác gen
a. Tương tác bổ trợ
(complementary interaction)
Ðôi khi hai gen ảnh hưởng đến
cùng một loại tính trạng có thể tác
động qua lại để tạo ra một kiểu
hình mới mà mỗi gen riêng rẽ
không thể tạo ra. Kiểu tương tác
nầy có thể thấy trong sự kiểm soát
tính trạng hình dạng mào gà. Gen R
qui định mào hình hoa hồng trong
khi alen lặn r cho ra mào đơn. Một
gen khác P qui định mào hình hạt
đậu, alen lặn p cũng cho ra mào
đơn. Khi R và P cùng hiện diện
chung trong kiểu gen, chúng sẽ
tương tác với nhau tạo ra mào hình
quả hồ đào.
Kết quả phép lai giữa gà có mào
hình hoa hồng với gà có mào hình
hạt đậu có thể tóm tắt như sau:
P RRpp x rrPP
hoa hồng hạt đậu
F1 RrPp x RrPp
hồ đào hồ đào
F2 9R-P- 3 R - pp 3 rr P - 1 rrpp
hồ đào hoa hồng hạt đậu đơn
Cần lưu ý rằng, một phép lai
giữa dạng gà mào hồ đào thuần
chủng RRPP với dạng gà mào đơn
rrpp cũng cho ra kết quả tương tự.
Hơn nữa tỉ lệ 9 : 3 : 3 : 1 trong
trường hợp nầy giống như trong
một phép lai lưỡng tính của
Mendel. Tuy nhiên điểm khác biệt
là trong tương tác bổ trợ không thể
nào xác định được tác động của
từng gen dựa trên cơ sở biểu hiện
của kiểu hình.
b. Tương tác át chế (Epistasis)
Như vừa thấy ở trên, trong tương
tác bổ trợ, hai gen khác nhau đều
góp phần vào việc biểu hiện kiểu
hình mới. Ngược lại, trong tương
tác át chế, sự biểu hiện của một gen
này có thể bị át chế bởi tác động
của một gen khác. Thí dụ ở chuột,
một gen qui định sự tổng hợp sắc tố
da melanin át chế đối với một gen
khác qui định sự tích tụ melanin.
Gen thứ nhất có hai alen: C qui
định sự tổng hợp melanin và c làm
cho sắc tố không được tổng hợp, vì
vậy một cá thể đồng hợp cc sẽ là
một cá thể bạch tạng. Gen thứ hai
có alen B gây ra sự tích tụ nhiều
melanin làm cho chuột có màu lông
đen và alen b gây ra sự tích tụ một
lượng trung bình của melanin làm
cho chuột có màu lông nâu. Cả B
và b đều không tạo ra sự tích tụ
melanin nếu không có C. Kết quả
phép lai giữa các cá thể có hai gen
nầy có thể tóm tắt như sau:
P CCBB
x ccbb
đen
bạch tạng
F1
CcBb x CcBb

đen đen
F2 9C-B-
3 C - bb 3 ccB - 1 ccbb
đen
nâu trắng trắng
Thay vì tỉ lệ kiểu hình ở F2
9 : 3 : 3 : 1, phép lai nầy đã cho ra
tỉ lệ là 9 : 3 : 4.
Cần lưu ý rằng tương tác át
chế khác với trường hợp trội hoàn
toàn. Trội hoàn toàn là trường hợp
tương tác giữa hai alen của cùng
một gen (alen trội lấn át sự biểu
hiện của alen lặn cùng cặp) còn át
chế là trường hợp tương tác giữa
hai gen không alen.
c. Tác động đa gen
Vừa qua chúng ta đã thảo luận về
các tính trạng chỉ có một số lượng
giới hạn các kiểu hình tương đối
riêng biệt: hoa đậu màu đỏ hoặc
trắng, hạt đậu màu vàng hoặc lục.
Tuy nhiên trong nhiều trường hợp
có những tính trạng có rất nhiều
biến dị kiểu hình và các kiểu hình
nầy không có ranh giới rõ rệt.
Chẳng hạn như chiều cao, màu da,
chỉ số IQ của người... Chúng ta có
thể nói gì về cơ sở di truyền của
những tính trạng như thế?
Có thể giải thích là hai hoặc
nhiều gen riêng biệt có thể ảnh
hưởng lên cùng một tính trạng theo
cùng một cách, với tác động cộng
gộp. Kiểu di truyền nầy gọi là di
truyền đa gen (multiple-gene
inheritance). Bằng chứng đầu tiên
đến năm 1909 khi nhà di truyền
học Thụy Ðiển Hermen Nilsson-
Ehle chỉ ra rằng màu sắc của hạt
lúa mì (rất khác nhau từ màu trắng
đến các dạng hồng, đỏ và đỏ thẩm)
là kết quả của sự tương tác giữa ba
gen. Mỗi gen có hai alen. Một
alen trội không hoàn toàn cho màu
đỏ và một alen cho màu trắng. Hạt
đỏ thẩm là đồng hợp về các alen đỏ
của cả ba gen, trong khi hạt trắng là
đồng hợp về các alen trắng của cả
ba gen. Tất cả các kiểu hình ở giữa
là kết quả của những tổ hợp dị hợp
khác nhau của các alen.
P
A’A’B’B’C’C’ x
AABBCC
trắng
đỏ thẩm
F1
A’AB’BC’C x
A’AB’BC’C
đỏ nhạt
đỏ nhạt
F2 1/64 trắng
6/64 hồng nhạt 15/64 hồng
20/64 đỏ nhạt
15/64 đỏ
6/64 đỏ đậm 1/64 đỏ thẩm
Tuy nhiên trong phần lớn các
trường hợp tương tác đa gen, không
phải tất cả các gen đều có vai trò
như nhau đối với kiểu hình, do đó
thường không thể xác định số
lượng và bản chất các gen bằng
cách chỉ đơn giản quan sát sự phân
bố của các kiểu hình ở F2.
Ưu thế lai sinh ra từ tái tổ hợp
gene mới và tương tác gene
Môi trưởng ảnh hưởng đến tác
động của gene
Hầu hết các kiểu hình phức tạp
được quyết định bởi nhiều gene
và yếu tố môi trường
Đề thi vào lớp 10 môn Toán |  Đáp án đề thi tốt nghiệp |  Đề thi Đại học |  Đề thi thử đại học môn Hóa |  Mẫu đơn xin việc |  Bài tiểu luận mẫu |  Ôn thi cao học 2014 |  Nghiên cứu khoa học |  Lập kế hoạch kinh doanh |  Bảng cân đối kế toán |  Đề thi chứng chỉ Tin học |  Tư tưởng Hồ Chí Minh |  Đề thi chứng chỉ Tiếng anh
Theo dõi chúng tôi
Đồng bộ tài khoản