Xóa mù linux

Chia sẻ: Hoang Nhan | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:23

1
203
lượt xem
85
download

Xóa mù linux

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Linux là một hệ điều hành . Về mặt nguyên tắc hệ điều hành cũng là một ứng dụng máy tính , nhưng đây là một ứng dụng đặc biệt - được dùng để quản lý

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Xóa mù linux

  1. Xóa mù Linux Cài đ t và s d ng Fedora Core 2 Biên so n: Nguy n Đ c Kính Phiên b n 1.02, ngày 31 tháng 07 năm 2004 Trong th i gian biên so n tài li u này, tôi đã tham kh o r t nhi u hư ng d n v Linux c a các anh ch em thu c kh i Kosen Vietnam t i trang www.vcsj.net và tham kh o ý ki n c a m t s ngư i có chuyên môn v Linux trang www.vnlinux.org. Xin c m ơn nh ng ngư i sau đây: Bùi Minh Trư ng, Lê Hoàng Nam, Lê H u Hoàng Quân, Nguy n Vũ Hưng, Tr n Trung Thành, Lê H i Đoàn, Hàn Th Thành, Larry Nguy n, Nguy n Đ i Quý, Lai Hoài Tri t, Nguy n Tân Khoa, Đào H i Lâm, Kỳ Anh, Ph m Kim Long, H. Okumura, và nh ng ngư i khác. Đây là m t tài li u mi n phí. B n hoàn toàn có th phân ph i nó l i cho nh ng ngư i s d ng khác ho c có th ch nh s a cho phù h p nhưng ph i tuân theo nh ng yêu c u trong gi y phép b n quy n GNU (phiên b n 2 hay các phiên b n khác). Tài li u này đư c phát hành v i hy v ng r ng nó s tr nên h u ích, nhưng nó KHÔNG KÈM THEO B T KỲ S B O Đ M NÀO, ngay c nh ng đ m b o ng m hi u v vi c thương m i hoá hay ph i phù h p v i m t đích c th nào đó (v n đ này b n có th tham kh o gi y phép GNU General Public License đ bi t thêm chi ti t). Thông thư ng, b n s nh n đư c m t b n sao c a gi y phép GNU General Public License kèm theo tài li u này; n u chưa có, b n có th vi t thư đ n đ a ch sau Free Software Foundation, Inc., 675 Mass Ave, Cambridge, MA 02139, USA. đ có m t b n gi y phép. http://www.QuanTriMang.com
  2. M cl c 1 Gi i thi u chung 3 1.1 M t s phiên b n Linux . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3 2 Cài đ t Fedora Core 2 5 2.1 Yêu c u . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5 2.2 Chu n b . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5 2.3 Cài đ t . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5 3 Làm quen 7 4 N i m ng 9 5 C p nh t 10 5.1 RPM Package Manager . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 10 6 S d ng 11 6.1 Cài thêm fonts ti ng Vi t và Unicode . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 11 6.2 Nh p ti ng Vi t b ng X-Unikey . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 11 6.3 Duy t web b ng Mozilla . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 12 6.4 Liên l c b ng Gaim . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 13 6.5 Nghe nh c mp3 b ng xmms . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 14 6.6 Xem video b ng xine . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 14 6.7 S d ng b Open Office . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 14 6.8 So n th o văn b n b ng Emacs/Vim/gEdit . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 14 6.8.1 Emacs . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 14 6.8.2 Vim . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 15 6.8.3 gEdit . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 15 6.9 Đ ho b ng Gimp . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 16 6.10 T o nh vector b ng tgif . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 16 6.11 V bi u đ b ng gnuplot . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 16 6.12 Xem file pdf b ng Acrobat Reader . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 17 6.13 L p trình C/C++ b ng gcc . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 18 6.13.1 C . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 19 6.13.2 C++ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 19 6.14 L p trình Java b ng Sun J2SDK . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 20 2 http://www.QuanTriMang.com
  3. 1 Gi i thi u chung Linux là m t h đi u hành. V m t nguyên t c h đi u hành cũng là m t ng d ng máy tính; nhưng đây là m t ng d ng đ c bi t – đư c dùng đ qu n lý, đi u ph i các tài nguyên c a h th ng (bao g m c ph n c ng và các ph n m m khác). Linux đư c phát tri n b i Linus Torvalds, d a trên h đi u hành Minix - m t h đi u hành có c u trúc tương t Unix v i các ch c năng t i thi u đư c dùng trong d y h c. Linux là m t h đi u hành v i các kh năng đa nhi m, đa tác v , đa ngư i dùng. Sau hơn mư i năm phát tri n, Linux đã ch ng t là m t h đi u hành uy n chuy n (có th ho t đ ng trên nhi u lo i ph n c ng), đáng tin c y và n đ nh. Hi n nay, Linux tr thành h đi u hành v i mã ngu n m và mi n phí dư i b n quy n c a t ch c GNU (Gnu’s Not Unix). Linux đang là đe do l n nh t đ i v i Microsoft Windows khi r t nhi u các t ch c chính ph và xí nghi p trên th gi i tuyên b đo n tuy t v i Windows đ chuy n sang dùng Linux. H đi u hành Linux đư c dùng trong h u h t h th ng máy ch c a các trư ng đ i h c, cao đ ng Nh t B n. đây chúng tôi ch gi i thi u v Linux và nh ng thao tác cơ b n nh t liên quan đ n h đi u hành này. Tài li u này n m trong khuôn kh d án Xoá mù Linux, dành cho đ i tư ng là các sinh viên Vi t Nam đang h c ti ng Nh t t i Tokyo chu n b v trư ng h c chuyên môn. 1.1 M t s phiên b n Linux Redhat và Fedora Core B n Linux có l là th nh hành nh t trên th gi i, phát hành b i công ty Redhat. T năm 2003, Redhat Inc. chuy n hư ng kinh doanh. H đ u tư phát tri n dòng s n ph m Redhat Interprise Linux (RHEL) v i m c đích thương m i, nh m vào các công ty, xí nghi p. Đ i v i ngư i dùng bình thư ng, h open m t project tên là Fedora. Redhat b ti n và m t s k sư c a mình h tr cho d án này đ ng th i kêu g i developers trên kh p th gi i qui t l i đ phát tri n Fedora Core. B n Linux c a Redhat cu i cùng d ng phiên b n 9.0. Version c a Fedora Core đư c đ m t 1. Có th nghĩ đ i khái là FC1 tương đương Redhat 10, FC2 tương đương Redhat 11. Th c t thì khác nhi u, đ c bi t là t FC2. WhiteBox Linux B n clone c a Redhat Enterprise Linux 3.0. Build trên source code c a RHEL b i m t nhóm các k sư LA, Hoa Kỳ. Hi n nay server Nhatban.NET đang dùng b n này. SuSE Linux Made in Germany. B n Linux c c kỳ th nh hành châu Âu và B c M . Năm 2003, công ty SuSE b ông l n Novell mua. Novell đang d c s c đ u tư cho SuSE đ nh m vào enterprise users hòng giành l i th ph n t tay Redhat. B n SuSE m i nh t hi n nay là 9.1 Mandrake Linux Made in France. Cũng là m t b n Linux r t th nh hành châu Âu, M , và Vi t Nam. Đây cũng là b n đư c ưu ái nh t trong v n đ Vi t hoá. Theo thông tin m i nh t ngày 22/7/2004 thì quá trình Vi t hoá cho Mandrake Linux (MDK) đã đ t 85%. B n MDK m i nh t hi n nay là 10.0 Turbo Linux N i ti ng Nh t, Trung Qu c. Công ty Turbo đang đ u tư m nh nh m th ng tr th trư ng Linux Trung Qu c. B n Turbo m i nh t hi n nay là 10F 3 http://www.QuanTriMang.com
  4. Debian Linux M t ông l n n a trong làng Linux. Nhi u ngư i có ý ki n cho r ng: ngư i không chuyên nên dùng Fedora Core đ có th làm quen đư c v i nh ng k thu t m i nh t c a Linux, còn dân chuyên nghi p nên dùng Debian vì s n đ nh tuy t v i c a nó. B n m i nh t: 3.0R2 Vine Linux C c kỳ đư c ưa chu ng t i Nh t. Đư c phát tri n trên n n Redhat 6.2. Đ c đi m c a b n này là r t nh (duy nh t 1 đĩa CD) và h tr ti ng Nh t 100%. Vine Linux cũng đư c tích h p thêm m t s tính năng c a Debian ví d như apt-get. B n m i nh t hi n nay là 2.6R4. B n 3.0 s đư c release trong tháng 8/2004. Knoppix Linux Made in Germany. B n live Linux đư c ưa chu ng nh t hi n nay. Kh i đ ng tr c ti p t CD mà không c n cài đ t vào c ng. Phiên b n m i nh t là 3.4 Vietkey Linux Made in Vietnam. Hoàn toàn không có ti ng tăm gì ngoài chuy n đư c gi i trong cu c thi TTVN 2003. Phát tri n b i nhóm Vietkey trên n n Redhat 7.2. Cũng nên th cho bi t s n ph m đo t gi i nh t c a TTVN nó ra sao. vnlinuxCD B n live CD by Larry Nguy n. Nguyên t c c a vnlinuxCD gi ng Knoppix nhưng đư c build trên n n Mandrake 9.2. H tr khá t t các v n đ v ti ng Vi t. Các phiên b n khác Còn r t nhi u distributor khác. Các b n t tìm hi u thêm. Check: Slackware, Gentoo, College, Yellow Dog, SGI, Momonga,... 4 http://www.QuanTriMang.com
  5. 2 Cài đ t Fedora Core 2 2.1 Yêu c u Đ có th th c hi n h t nh ng gì ghi trong b n hư ng d n này, h th ng c a b n c n tho mãn nh ng yêu c u sau: ˆ Máy c a b n ph i kh i đ ng đư c t CD/DVD ˆ c ng c a b n ph i còn dư ít nh t 6GB ˆ Ít nh t 128MB RAM ˆ Đư ng truy n internet t c đ cao (ADSL ho c cáp quang) 2.2 Chu n b Trư c khi cài đ t, c n chu n b nh ng th sau: 1. Chu n b s n 1 đĩa DVD ho c 4 đĩa CD FC2 2. Dùng Partition Magic (trên Windows) hay m t chương trình chia đĩa nào đó t o s n m t partition l n kho ng 6 đ n 8 GB, format d ng nào cũng đư c (fat, fat32, ext3, v.v.). T đây chúng tôi gi đ nh trên máy c a b n có C cài Windows, D format d ng FAT32 đ ch a d li u, E tr ng đ chu n b cài FC2 3. Ch nh s a BIOS sao cho máy có th kh i đ ng t CD/DVD 4. Download gói xmlinux.tbz t http://vcsj.net/xmlinux.tbz, đ D 2.3 Cài đ t Ph n này không trình bày thì l i b o không chu đáo, trình bày k quá thì s b nói là r i hơi. T c là cài đ t FC2 d như ăn kem y, c theo ch d n trên màn hình là xong! Th này nhé: 1. Nhét đĩa CD ho c DVD vào, kh i đ ng l i máy 2. Khi boot vào CD/DVD r i thì Enter m t cái đ b t đ u cài, s hi n ra m t cái màn hình Welcome to Fedora Core. Nh n Next. 3. Language Selection: English 4. Keyboard Configuration: Japanese 5. Monitor Configuration: Đ nguyên như m c đ nh 6. Upgrade Examine: Install Fedora Core 7. Installation Type: Custom 8. Disk Partitioning Setup: Manually partition with Disk Druid 5 http://www.QuanTriMang.com
  6. 9. Disk Setup: M c này ph i làm th t th n tr ng n u không toàn b c ng s b format h t! Ph n đĩa tương đương v i C đ nguyên. Ph n đĩa tương ng v i D thì nh n chu t vào đó r i nh n nút “Edit”, trong h p Mount Point nh p “/data”. Làm như v y sau này s dùng D chung v i Windows đư c. Cu i cùng là t i ph n đĩa tương ng v i E. Nh n chu t lên đó. Nh n nút “New”. Ch n Mount Point là “/boot”, File System Type là “ext3”, Size (MB) là 100. Nh n OK. Nh n nút “New” m t l n n a. File System Type: “swap”, Size (MB): 512 (kho ng g p đôi RAM). OK. Nh n nút “New” l n cu i. Mount Point: “/”, File System Type: “ext3”, Addition Size Options: Fill to maximum allowable size (dùng h t toàn b ph n đĩa còn l i, c 5000 đ n 7000 MB). Next. 10. Boot Loader Configuration: Có th l a ch n Windows (DOS) ho c FC2 làm h đi u hành m c đ nh khi kh i đ ng máy. Đ nguyên “Fedora Core”. Next 11. Network Configuration: Next 12. Firewall Configuration: Next 13. Additional Language Support: Ch n English (USA) và Japanese. Select the default lan- guage for the system: English (USA) 14. Time Zone Selection: Asia/Tokyo (nh n chu t vào th đô Tokyo trên b n đ ) 15. Set Root Password: Nh p password cho root (root là user đ c bi t, có quy n t i cao đ i v i h th ng). Next 16. Package Installation Defaults: Customize software packages to be installed 17. Package Group Selection: Everything (cài t t c , c ng r bèo, ti c gì m y GB :) 18. About to Install: Next 19. Các bư c còn l i c đ như m c đ nh và nh n Next. (Nó h i có t o đĩa m m kh i đ ng hay không, tr l i là không). Có th m t 30 t i 60 phút. Trong th i gian đó ra làm ly cà phê, m t quá r i... 20. Cài xong r i! Máy t kh i đ ng l i. Hoàn thành n t các bư c còn l i theo ch d n tên màn hình. Khi t o user m i thì nh p tên user và password, chú ý là tên user đ ch thư ng và không có d u cách. Ví d : penguin, tuxedo, musketeer,... T nay tr đi s login vào máy b ng account v a t o, ch dùng account “root” trong nh ng trư ng h p đ c bi t. 6 http://www.QuanTriMang.com
  7. 3 Làm quen T đây tr đi s dùng m t account gi đ nh là “penguin”, các b n hãy thay th “penguin” b ng account th t c a mình. Như m c đ nh, sau khi kh i đ ng vào FC2, b n s g p màn hình như dư i đây: B n nh n vào cái mũ đ (Redhat) và ch n các ng d ng t trong đó. (Cái mũ đ tương đương v i Start Menu c a Windows) FC2 cung c p hơn 1,000 ng d ng các lo i - t t c đ u mi n phí. T nay b n s ph i dùng nhi u t i m t chương trình tên là “Terminal”, hãy t o m t icon link đ n “Terminal” theo cách sau: Nh n chu t ph i lên m t vùng tr ng c a thanh công c , ch n Add to Panel → Launcher from menu → System Tools → Terminal Làm quen v i Terminal Nh n chu t trái vào icon Terminal trên thanh công c ho c ch n t Redhat → System Tools → Terminal Th c hi n m t s l nh như: touch foo.txt : t o m t blank file tên là “foo.txt” mkdir bin : t o thư m c tên là “bin” ls : hi n th danh sách files và thư m c man ls : xem cách dùng l nh ls cd bin : chuy n t thư m c hi n t i sang thư m c “bin” pwd : hi n th thư m c hi n hành, đ bi t là mình hi n đang đâu cd .. : chuy n t thư m c hi n hành lên thư m c c p trên su : chuy n thành root (nh p root password) passwd : thay đ i password (nh p password cũ và password m i) 7 http://www.QuanTriMang.com
  8. uname -a : hi n th tên và phiên b n c a h đi u hành less foo.txt : hi n th n i dung file foo.txt ra màn hình Terminal cp foo.txt bar.txt : copy file foo.txt ra bar.txt mv foo.txt hoge.txt : đ i tên file foo.txt thành hoge.txt mv bin sbin : đ i tên folder bin thành sbin rm foo.txt : xoá file foo.txt rm -r bin : xoá thư m c bin rm -rf * : Xoá t t c m i th thư m c hi n hành mà không c n xác nh n l i. H t s c th n tr ng đ i v i l nh này! ln -s foo.txt bar.txt : t o bar.txt links đ n foo.txt man command_name : đ c hư ng d n chi ti t v các l nh, nghĩa là gõ man theo sau b i tên l nh. Khi nh p tham s là nh ng file có tên dài, ch vi c nh p 1, 2 ch đ u tiên và n phím Tab, tên file s t đ ng đư c hi n th . Đây là tính năng h tr r t ti n l i, v a tránh đư c vi c gõ nh m tên file, v a gi m đư c r t nhi u công gõ bàn phím. Ví d khi mu n copy m t file có tên là some-file-with-very-long-name.txt thành file short-file.txt b n ch c n gõ cp so và nh n phím Tab, tên file some-file... s t đ ng đư c b sung. B n ch nh p thêm short-file.txt là xong. Th thu t này s phát huy tác d ng khi b n th c hi n các ph n hư ng d n sau. 8 http://www.QuanTriMang.com
  9. 4 N i m ng Khi cài đ t, b n đã đ Lan card (eth0) theo ch đ “Active on Boot” và t đ ng nh n IP do DHCP server c a ISP (Internet Service Provider) cung c p. Như v y b n nghi m nhiên có th dùng đư c internet mà không c n c u hình l i b t c cái gì khác. Đ ki m tra xem đã n i m ng chưa, b n dùng trình duy t web Mozilla (nh n vào icon hình qu đ a c u trên thanh công c ho c ch n Redhat → Internet → Web Browser), m m t trang web nào đó, ví d yahoo.com. N u m đư c trang này r i thì b n có th b qua ph n “N i m ng” này và đ c ti p các ph n sau. Ph n sau đây hư ng d n cách n i m ng qua đư ng broadband (xDSL) theo giao th c PPPoE. 1. Đăng nh p v i account ‘penguin’ 2. Kh i đ ng Terminal 3. Dùng l ng su đ tr thành root 4. Dùng l nh /sbin/adsl-setup 5. Ph n LOGIN NAME: nh p tên user do nhà ISP cung c p 6. Ph n INTERFACE: đ như m c đ nh (default eth0), nh n Enter 7. Nó h i có mu n mình mu n n i m ng thư ng xuyên hay ch n i khi c n thi t, ch n ‘stay up continuously’ b ng cách nh p ‘no’ và Enter 8. Ph n DNS: Thông thư ng ISP đ DNS là dynamic, nh p ‘server’ và Enter 9. Ph n PASSWORD: Nh p password do ISP cung c p 10. Ph n USERCTRL: Nh p ‘yes’, Enter 11. Ph n FIREWALLING: Nh p ‘1’, Enter 12. Ti p theo nh p ‘yes’, Enter đ máy t đ ng n i m ng m i l n kh i đ ng 13. Cu i cùng nh p ‘y’ đ save nh ng thông tin v a nh p 14. Dùng l nh /sbin/ifup ppp0 đ b t đ u n i m ng 15. Dùng l nh /sbin/adsl-status /etc/sysconfig/network-scripts/ifcfg-ppp0 đ ki m tra xem đã n i m ng chưa. 9 http://www.QuanTriMang.com
  10. 5 C p nh t C p nh t các gói (packages) m i nh t là vi c c n làm ngay. Đ update, cách đơn gi n nh t là dùng ti n ích yum. Mu n bi t chi ti t v cách dùng yum, gõ man yum. 1. Đăng nh p v i account penguin, kh i đ ng “Terminal” 2. Th c hi n l nh su đ tr thành root 3. Th c hi n l nh yum update đ chương trình yum t đ ng download và cài đ t nh ng gói m i nh t. Khi đư c h i có đ ng ý hay không thì nh n ‘y’, Enter 4. B n ph i đ i t 30 t i 45 phút đ yum c p nh t m i th . Chú ý: Sau khi c p nh t, b n kh i đ ng l i h th ng. Trong danh sách c a boot loader (grub) có th t n t i nhi u lo i Linux v i các phiên b n khác nhau. Đây là k t qu update kernel (nhân c a h đi u hành) b i yum. B n hãy ch n kernel m i nh t (có s version cao nh t). Sau khi boot xong b n có th xoá b nh ng kernel cũ b ng ti n ích rpm. 5.1 RPM Package Manager RPM là ti n ích r t ti n l i đ qu n lý (build, install, query, verify, update, erase) các gói. Tính d dùng c a nó cũng là m t y u t giúp cho Redhat Linux (Fedora) tr nên ph c p và khác bi t so v i các phiên b n Linux khác. Mu n bi t chi ti t v rpm, gõ man rpm. Sau đây là m t s cách dùng rpm cơ b n. rpm -ivh foo.rpm : Cài đ t gói foo (đuôi file là rpm) vào h th ng rpm -Uvh foo.rpm : Update gói foo rpm -qa | grep foo : Ph i h p gi a l nh rpm và l nh grep đ tìm t t c các gói liên quan đ n foo. rpm -e foo : Xoá gói foo kh i h th ng 10 http://www.QuanTriMang.com
  11. 6 S d ng Mu n th c hi n các hư ng d n trong ph n này b n ph i có gói XMLinux.tbz, n u chưa có, b n có th download t i http://vcsj.net/xmlinux.tbz. Sau khi download b n đ gói này /home/penguin, t c là ngay dư i thư m c m c đ nh m i l n kh i đ ng “Terminal”. Ti p đ n b n dùng l nh tar xvjf xmlinux.tbz đ gi i nén các files trong gói xmlinux. Gi i nén xong b n cd xmlinux đ di chuy n vào trong thư m c xmlinux. T đây cho t i h t ph n hư ng d n s d ng này, b n th c hi n trên /home/penguin/xmlinux 6.1 Cài thêm fonts ti ng Vi t và Unicode Đi kèm v i gói XMLinux có thư m c vi ch a các font c n thi t cho vi c nh p và hi n th ti ng Vi t cũng như Unicode, bao g m: MS Arial, MS Tahoma, MS Times New Roman, MS Verdana, VN Times (TCVN), VNI Times, VPS Côn Sơn (VPS), VI Times và UHoài 1.1 (VISCII), c ng v i 3 font thư pháp c a VNI. B n ch vi c copy c thư m c vi vào /usr/share/fonts và th c hi n l nh fc-cache đ c p nh t. C th làm như sau: [penguin@vcsj penguin]$ cd [penguin@vcsj penguin]$ cd xmlinux/ [penguin@vcsj xmlinux]$ su Password: [root@vcsj xmlinux]# cp -r vi /usr/share/fonts/ [root@vcsj xmlinux]# fc-cache /usr/share/fonts/vi/ [root@vcsj xmlinux]# exit 6.2 Nh p ti ng Vi t b ng X-Unikey Hi n nay ph bi n hai ti n ích nh p ti ng Vi t trên Linux/Unix là xvnkb (Vietnam Keyboard for X) c a Đào H i Lâm1 và X-Unikey c a Ph m Kim Long2 . Tùy thói quen và s thích mà b n có th ch n gi a xvnkb và x-unikey. C hai đ u xu t s c và h u như đã gi i quy t tri t đ các v n đ b ng mã, cách nh p ti ng Vi t. Tác gi bài vi t này v n quen dùng xvnkb nhưng đây xin đư c gi i thi u x-unikey vì r t nhi u ngư i dùng Windows đã quen v i Unikey. Đ cài đ t X-Unikey, b n có th cài đ t b ng ti n ích rpm v i gói rpm cho X-Unikey đã đư c chu n b s n b i tác gi Nguy n Đ i Quý. Tuy v y đây tôi s hư ng d n b n cài X-Unikey t mã ngu n, qua đó hy v ng b n s ph n nào hi u đư c th nào là mã ngu n m . B n có th download mã ngu n c a X-Unikey t website trên ho c có th dùng luôn b n copy đi kèm trong gói XMLinux. C th hãy làm như sau: [penguin@vcsj penguin]$ cd [penguin@vcsj penguin]$ cd xmlinux [penguin@vcsj xmlinux]$ tar xvjf x-unikey-0.9.1d.tar.bz2 [penguin@vcsj xmlinux]$ cd x-unikey-0.9.1d [penguin@vcsj x-unikey-0.9.1d]$ ./configure [penguin@vcsj x-unikey-0.9.1d]$ make [penguin@vcsj x-unikey-0.9.1d]$ su Password: [root@vcsj x-unikey-0.9.1d]# make install 1 http://xvnkb.sourceforge.net 2 http://unikey.sourceforge.net 11 http://www.QuanTriMang.com
  12. [root@vcsj x-unikey-0.9.1d]# exit exit [penguin@vcsj x-unikey-0.9.1d]$ cd [penguin@vcsj penguin]$ cat >> .bashrc export LANG=en_US.UTF-8 export XMODIFIERS="@im=unikey" export GTK_IM_MODULE="xim" [penguin@vcsj penguin]$ Gi i thích qua v các bư c trên như sau: Đ u tiên b n cd đ tr v ~/. Sau đó b n chuy n đ n thư m c xmlinux và gi i nén gói x-unikey phiên b n 0.9.1d. Gi i nén xong b n đư c thư m c x-unikey-0.9.1d, b n cd t i đó và th c hi n l nh ./configure. L nh này s configure h th ng chu n b cho bư c sau. B n s nhìn th y hàng lo t ký t khó hi u đư c in ra màn hình “Terminal”. T n vài ba giây đ configure. Ti p theo b n th c hi n l nh make đ b t đ u d ch chương trình t mã ngu n. Sau đó b n su đ tr thành root và th c hi n l nh make install đ cài đ t các file đã biên d ch vào h th ng. Xong ph n này b n đã n m đư c quy trình cơ b n đ cài đ t các gói t mã ngu n trên n n Unix/Linux. Cài đ t xong, b n có th nh p exit và nh n Enter ho c đơn gi n ch nh n Ctrl-D đ tr thành ngư i dùng bình thư ng. Cu i cùng b n tr v ~/, s a l i file .bashrc đ t l n kh i đ ng t i b n có th s d ng X-Unikey. B n dùng l nh cat >> .bashrc đ ghi t t c nh ng gì b n s nh p sau đó vào cu i file .bashrc hi n hành (các file b t đ u b ng d u . là file n). Nh p xong 3 dòng export... b n thoát ra b ng cách nh n Ctrl-C. B n logout ra kh i h th ng và login tr l i, kh i đ ng “Terminal”, nh p dòng l nh unikey đ kh i đ ng X-Unikey. L n đ u tiên b n có th g p m t thông báo l i là “không th y file .unikeyrc”, b n không c n ph i lo gì b i file này s t đ ng đư c t o ra n u không t n t i, nghĩa là t l n sau b n s không g p l i này n a. Cách dùng X-Unikey thì ch ng khác gì Unikey trên Windows. Tôi quen dùng ch đ gõ Telex, b ng mã Unicode (TX: UTF8). Mu n ki m tra b n có th nh n chu t vào icon c a X-Unikey phía dư i bên ph i màn hình t i khi hi n th ra TX:UTF8 sau đó hãy gõ ti ng Vi t vào ngay con tr c a màn hình Terminal. Mu n m /t t vi c nh p ti ng Vi t, b n dùng t h p phím Ctrl-Shift. Mu n t t h n X- Unikey b n dùng l nh kill ‘pidof unikey‘ ho c logout ra ngoài, login tr l i (Th c ra thì không c n kill unikey làm gì, ch c n Ctrl-Shift) 6.3 Duy t web b ng Mozilla Đi kèm v i FC2 có Mozilla - trình duy t Web r t đư c ưa chu ng và là gi i pháp thay th MS Internet Explorer trong các v n đ b o m t. (Tuy nhiên g n đây Mozilla cũng đã tr thành m c tiêu t n công c a m y đ a r i hơi su t ngày ng i s n xu t virus v i c hack này n ). Ngoài Mozilla ra b n còn các l a ch n khác như Konqueror đi kèm v i môi trư ng windows KDE, ho c Firefox - trình duy t ưa chu ng c a cá nhân tác gi bài vi t này. Sau đây là cách s d ng Mozilla. B n có th nh n chu t vào hình qu c u trên thanh công c ho c ch n Redhat → Internet → Web Browser đ kh i đ ng Mozilla. M m t trang ví d như http://vnexpress.net đ ... ki m tra ch t lư ng. Mu n thay đ i font ch b n có th vào m c Edit trên thanh công c c a Mozilla r i t đó ch n Preferences, Appearance, Fonts → thay đ i các font ch m c đ nh thành các lo i font quen thu c như Times New Roman, Verdana,... (Các font này đã đư c cài đ t như hư ng d n phía trên) 12 http://www.QuanTriMang.com
  13. Ti p đ n b n c n cài plugin đ duy t các trang có s d ng Java Applet ho c Flash. Plugin cho Java đi kèm v i b n Java 2 SDK ho c Java 2 JRE c a Sun. M c dù ch c n cài Java 2 JRE là đ plugin cho Mozilla nhưng đây tôi hư ng d n b n cài Java 2 SDK vì nó c n dùng cho vi c l p trình Java sau này. B n có th vào Website c a Sun download b n j2sdk cho Linux ho c s d ng luôn b n copy đi kèm v i XMLinux. (T i th i đi m 19/7/2004, phiên b n m i nh t là j2sdk-1_4_2_05) [penguin@vcsj xmlinux]$ cd [penguin@vcsj penguin]$ cd xmlinux/ [penguin@vcsj xmlinux]$ su Password: [root@vcsj xmlinux]# mv j2sdk-1_4_2_05-linux-i586.bin /usr/local/ [root@vcsj xmlinux]# cd /usr/local/ [root@vcsj local]# chmod +x j2sdk-1_4_2_05-linux-i586.bin [root@vcsj local]# ./j2sdk-1_4_2_05-linux-i586.bin Nh n Enter cho t i khi nào câu h i có đ ng ý v i license terms hay không, nh p yes. Sau đó J2SDK s đư c cài vào /usr/local/j2sdk1_4_2_05. Ti p theo b n xóa j2sdk-1_4_2_05- linux-i586.bin và t o m t đư ng link t i j2sdk1_4_2_05 b ng l nh: [root@vcsj local]# rm -f j2sdk-1_4_2_05-linux-i586.bin [root@vcsj local]# ln -s j2sdk1.4.2_05/ java Cu i cùng t o Java plugin cho Mozilla b ng l nh sau: [root@vcsj]# cd /usr/local/java/jre/plugin/i386/ns610/ [root@vcsj local]#ln -s libjavaplugin_oji.so /usr/lib/mozilla-1.6/plugins/ Đ i v i plugin cho Flash, b n có th download gói rpm cho FC2 t i http://ruslug. rutgers.edu/macromedia/site_ru.html ho c s d ng luôn b n copy đi kèm v i XMLinux. [penguin@vcsj penguin]$ cd [penguin@vcsj penguin]$ cd xmlinux/ [penguin@vcsj xmlinux]$ su Password: [root@vcsj xmlinux]# rpm -ivh flash-plugin-7.0.25-1.i386.rpm Như v y b n đã có th lư t web cùng Mozilla v i các ch c năng Java Applet và Flash. B n cũng có th cài đ t plugin cho Firefox theo cách tương t . 6.4 Liên l c b ng Gaim Gaim là ti n ích gi ng như Yahoo!Messenger nhưng h tr đ ng th i nhi u giao th c khác nhau. B n có th dùng Gaim đ liên l c v i b n bè theo đ các giao th c như: AIM, ICQ, Yahoo!, MSN, Jabber, IRC, Napster, Gadu-Gadu và Zephyr. B t X-Unikey lên b n có th chat v i b n bè b ng ti ng Vi t chu n mà không ph i c u hình gì. B n kh i đ ng Gaim b ng cách ch n Redhat → Internet → Gaim Internet Messenger. Cách dùng thì xin đư c lư c b , b n s t n không hơn 2 phút đ có th s d ng Gaim. 13 http://www.QuanTriMang.com
  14. 6.5 Nghe nh c mp3 b ng xmms Xmms là trình duy t mp3 khá n i ti ng trên n n X, có các tính năng gi ng như Winamp trên Windows. xmms đư c kèm theo FC2 nhưng do m t s v n đ v b n quy n, xmms m c đ nh không chơi đư c các file mp3. Ph i s a l i chút đ nh. B n có th vào http://tettnang.freshrpms.net/rpm.html?id=296 đ download gói xmms m i ho c dùng luôn b n copy đi kèm v i XMLinux. [penguin@vcsj penguin]$ cd [penguin@vcsj penguin]$ cd xmlinux/ [penguin@vcsj xmlinux]$ su Password: [root@vcsj xmlinux]# rpm -ivh xmms-mp3-1.2.10-2.2.p.1.fc2.fr.i386.rpm Kh i đ ng xmms b ng l nh xmms&, sau đó nh n chu t ph i vào m t vùng nào đó trên c a s xmms, ch n Options → Preferences. Trong ph n Audio I/O Plugins nh n chu t vào MPEG Layer 1/2/3 Placeholder Plugin [lib_rhmp3.so] và g b l a ch n Enable Plugin r i Apply B n có th dùng l nh xmms mp3_file đ m nghe mp3. Cách dùng xmms c th xin đư c lư c b vì nó không khác gì Winamp trên Windows c . 6.6 Xem video b ng xine Xine là trình duy t video khá t t v i giao di n đ p (http://xinehq.de). Cài xine r t đơn gi n: [penguin@vcsj penguin]$ cd [penguin@vcsj penguin]$ su Password: [root@vcsj penguin]# yum install xine xine-skins Ngoài xine ra b n còn có nhi u l a ch n khác, ví d như mplayer. Có th xem hư ng d n cách cài mplayer c a Bùi Minh Trư ng t i http://nhatban.net/modules.php?name=News&file= article&sid=12 6.7 S d ng b Open Office Open Office là b Office mi n phí v i các tính năng so n th o văn b n Writer gi ng MS Word, b ng tính Calc gi ng MS Excel, so n phim trình chi u Impress gi ng MS PowerPoint. B n có th dùng Open Office đ làm vi c v i các công vi c văn phòng dùng ti ng Anh, ti ng Nh t, ti ng Vi t... Open Office cũng tương thích v i MS Office. Kh i đ ng Open Office t các icons trên thanh công c ho c ch n Redhat → Office → {Writer, Calc, Impress,...} 6.8 So n th o văn b n b ng Emacs/Vim/gEdit 6.8.1 Emacs Emacs là trình so n th o văn b n n i ti ng b c nh t trong th gi i Unix/Linux. B n có th tham kh o cách dùng Emacs qua hư ng d n c a Bùi Minh Trư ng3 . đây tôi ch hư ng d n m t s cách dùng đơn gi n. Kh i đ ng emacs b ng l nh emacs foo.txt. N u trong thư m c hi n hành có file foo.txt thì emacs s m file này, n u không có thì emacs s t o ra file foo.txt m i. Sau khi đã m foo.txt, các l nh sau thư ng đư c dùng: 3 http://vcsj.net/modules.php?name=News&file=article&sid=8 14 http://www.QuanTriMang.com
  15. Ctrl-h : Hi n th tr giúp Ctrl-k : C t t v trí con tr t i cu i dòng Ctrl-w : C t toàn b đo n văn b n đã đư c highlight Ctrl-p : Dán text trong buffer vào v trí con tr Ctrl-d : Xóa m t ký t sau v trí con tr Ctrl-x u : Undo Ctrl-x Ctrl-f : T o file m i ho c m file có s n Ctrl-x Ctrl-s : Save file Ctrl-x Ctrl-c : Đóng file, đóng chương trình emacs Ctrl-s : Search pattern trong file Esc-% : Thay th pattern Esc Ctrl-s : Thay th ki u bi u th c chính quy Ctrl-g : Tr l i tr ng thái ch l nh B ng cách k t h p phím Ctrl và phím Esc (Escape), b n có th làm đư c m i th trong Emacs. Chú ý r ng Emacs không ch đơn thu n là trình so n th o văn b n mà còn dùng đ đ c và g i email, đ c tin, phát tri n ph n m m, v.v. 6.8.2 Vim VIM (Vi IMproved) là chương trình so n th o văn b n phát tri n t VI, còn VI là chương trình so n th o c đi n và truy n th ng c a ngư i dùng UNIX. Cái hay c a Vim là t c đ kh i đ ng c c nhanh, trong quá trình so n th o l i không t o ra các b n backup đuôi ∼ gi ng Emacs. Tác gi bài này thư ng dùng Vim trong h u h t các công vi c so n th o. Cũng gi ng như Emacs, có r t nhi u hư ng d n chi ti t v cách dùng VIM. B n có th tham kh o bài vi t c a Bùi Minh Trư ng4 ho c bài vi t c a Hàn Th Thành5 . (Trong gói XMLinux có kèm theo b n copy c a vim-intro.pdf) 6.8.3 gEdit gEdit là trình so n th o văn b n r t ti n l i trên n n X. Kh i đ ng gEdit b ng l nh gedit ho c ch n Redhat → Accessories → Text Editor. Như m c đ nh, gEdit s open và save văn b n theo b ng mã Unicode (UTF-8). Mu n open ho c save văn b n b ng mã khác b n làm như sau: 1. M gEdit 2. Ch n File → Save As 4 http://vcsj.net/modules.php?name=News&file=article&sid=7 5 http://vinux.sourceforge.net/vim-intro/vim-intro.pdf 15 http://www.QuanTriMang.com
  16. 3. Trong c a s “Save as...”, m c “Character Coding” ch n “Add or Remove...”. T c a s “Character codings” ch n lo i encode t c a s bên trái và Add vào c a s bên ph i. Cu i cùng nh n OK. Tôi thêm Western ISO-8859-1 đ có th save các file khi so n ti ng Vi t theo các b ng mã như TCVN, VISCII, VPS. Khi so n văn b n v i b ng mã khác UTF-8, b n c n ch n font thích h p. Thay đ i font b ng cách ch n Edit → Preferences. Ch n Fonts & Colors và l a font thích h p t h p Editor font. Ví d , khi dùng b ng mã TCVN tôi ch n font .VnTime, khi dùng VISCII tôi ch n VI Times ho c UHoài 1.1, khi dùng VPS tôi ch n VPS Côn Sơn... gEdit còn cung c p nhi u plugin như ki m tra chính t , ch n ngôn ng , th ng kê văn b n, ch y command line,... B n có th s d ng các tính năng này b ng cách ch n Edit → Preferences r i ch n tab Plugins, check nh ng tính năng c n thi t r i Close. T l n sau có th dùng các tính năng trên trong menu Tools. 6.9 Đ ho b ng Gimp N u trên Windows có Photoshop thì trên Unix/Linux có Gimp. Phiên b n m i nh t Gimp 2.0 cho phép b n làm đư c t t c nh ng gì Photoshop có th ! Kh i đ ng Gimp b ng cách gõ l nh gimp ho c ch n Redhat → Graphics → GIMP Image Editor. Công vi c còn l i thì phó m c cho sense ngh thu t c a b n. Chú ý là có th s d ng ti ng Vi t t t trong Gimp. 6.10 T o nh vector b ng tgif Đ t o các nh hình h c d ng vector (trái ngư c v i nh raster như bitmap, jpeg, gif,...) b n dùng Tgif. Cài đ t Tgif r t đơn gi n. B n vào http://bourbon.usc.edu:8001/tgif download gói rpm Tgif ho c có th s d ng luôn b n copy kèm theo XMLinux. Cài đ t theo cách sau: [penguin@vcsj penguin]$ cd [penguin@vcsj penguin]$ cd xmlinux/ [penguin@vcsj xmlinux]$ su Password: [root@vcsj xmlinux]# rpm -ivh tgif-4.1.43-1.i386.rpm Kh i đ ng Tgif b ng l nh tgif. V hình xong có th save file d ng EPS (Encapsulated PostScript). 6.11 V bi u đ b ng gnuplot GNUPLOT là trình v đ th b ng dòng l nh c đi n trên Unix/Linux. B ng GNUPLOT b n có th t o ra các bi u đ d ng vector ch t lư ng cao (đ nhúng vào các file tex ch ng h n). R t nhi u k sư và nhà khoa h c s d ng GNUPLOT làm chương trình chính th c t o bi u đ cho các báo cáo g i h i ngh . Kh i đ ng GNUPLOT b ng l nh gnuplot. Sau đây là hư ng d n cách dùng cơ b n nh t. 1. Chu n b m t file d li u tên là force.dat v i n i dung như sau (file này có đi kèm XMLinux). Save file này vào dư i thư m c xmlinux, th c hi n các l nh dư i đây xmlinux. # This file is called force.dat # Force-Deflection data for a beam and a bar # Deflection Col-Force Beam-Force 16 http://www.QuanTriMang.com
  17. 0.000 0 0 0.001 104 51 0.002 202 101 0.003 298 148 0.0031 290 149 0.004 289 201 0.0041 291 209 0.005 310 250 0.010 311 260 0.020 280 240 2. Kh i đ ng gnuplot (gõ l nh gnuplot) 3. T prompt c a gnuplot (d u >), gõ splot -x**3 -y, ti p theo gõ splot sin(x)*cos(y), cu i cùng là plot sin(x) title ’Sine Function’, tan(x) title ’Tangent’. B n s th y đư c s ti n l i c a GNUPLOT khi v các đ th toán h c ki u z = −x3 − y, z = sin x cos y,... 4. V đ th t d li u chu n b trư c b ng l nh > set title "Force Deflection Data for a Beam and a Column" > set xlabel "Deflection (meters)" > set ylabel "Force (kN)" > set key 0.01,100 > set label "Yield Point" at 0.003,260 > set arrow from 0.0028,250 to 0.003,280 > set xr [0.0:0.022] > set yr [0:325] > plot "force.dat" using 1:2 title ’Column’ with linespoints , \ "force.dat" using 1:3 title ’Beam’ with points > set terminal postscript eps color > set output "force.eps" > replot B ng cách trên b n có th t o ra đư c file force.eps v i đ th như hình 1 Cách dùng GNUPLOT chi ti t b n có th tham kh o r t nhi u trang web. Ch c n vào Google và search Gnuplot Tutorial 6.12 Xem file pdf b ng Acrobat Reader Trong FC2 đã có nh ng chương trình xem PDF r t t t như ggv ho c xpdf, tôi hư ng d n thêm cách dùng Acrobat Reader vì d u sao nó cũng quen thu c, nhi u tính năng, và d dùng đ i v i nh ng b n thư ng làm vi c v i Windows. [penguin@vcsj penguin]$ cd [penguin@vcsj penguin]$ cd xmlinux/ [penguin@vcsj xmlinux]$ tar xvzf linux-508.tar.gz [penguin@vcsj xmlinux]$ su Password: [penguin@vcsj xmlinux]# ./INSTALL 17 http://www.QuanTriMang.com
  18. Force Deflection Data for a Beam and a Column 300 Yield Point 250 200 Force (kN) 150 100 Column Beam 50 0 0 0.005 0.01 0.015 0.02 Deflection (meters) Hình 1: V đ th b ng GNUPLOT Nh n Enter m t h i cho t i khi nó h i mình accept hay decline v i các đi u kho n s d ng, nh p accept và Enter. Nó s h i mình có đ ng ý cài vào /usr/local/Acrobat5 hay không, đ ng ý b ng cách nh n Enter. Ti p theo ph i cài thêm m y font ti ng Nh t. [root@vcsj xmlinux]# tar xvzf jpnfont5x.tar.gz [root@vcsj xmlinux]# cd JPNKIT/ [root@vcsj JPNKIT]# ./INSTLANG Khi đư c h i là có mu n Continue installation hay không thì tr l i có b ng cách nh n Enter. Ti p đ n nh p accept, Enter đ ch p nh n đi u ki n s d ng. L i nh n Enter ti p khi đư c h i v ch cài đ t. V n chưa xong. [root@vcsj JPNKIT]# cd .. [root@vcsj xmlinux]# tar xvzf jpnfont4x.tar.gz [root@vcsj xmlinux]# cd JPNKIT/ [root@vcsj JPNKIT]# tar xvf LANGJPN.TAR [root@vcsj JPNKIT]# mv CIDFont/Heisei* /usr/local/Acrobat5/Resource/Font/ Cu i cùng là t o m t đư ng link t i acrobat đ ti n vi c kh i đ ng. [root@vcsj JPNKIT]# ln -s /usr/local/Acrobat5/bin/acroread /usr/bin/acroread T nay có th dùng Acrobat Reader b ng cách gõ l nh acroread foo.pdf, nghĩa là dùng Acrobat Reader đ xem file foo.pdf 6.13 L p trình C/C++ b ng gcc Gcc (GNU Compiler Collection) là m t t p h p các thư vi n (glibc, libgcc, ...), preprocessor (cpp0), assembler (as), compiler (cc1), linker (collect2 or /usr/bin/ld),... dùng đ phát tri n các chương trình C/C++. Gcc th m chí còn h tr c Java cũng như m t s ngôn ng khác. đây tôi ch trình bày cách dùng sơ đ ng nh t đ biên d ch và ch y m t chương trình C/C++ trên Linux. 18 http://www.QuanTriMang.com
  19. 6.13.1 C Dùng Emacs, Vim, ho c gEdit so n m t file tên là hello.c như sau, save vào thư m c ~/xmlinux: #include main() { printf("Xin chao C!\n"); } Ti p theo b n biên d ch file hello.c và ch y th như sau: [penguin@vcsj xmlinux]$ cd [penguin@vcsj penguin]$ cd xmlinux/ [penguin@vcsj xmlinux]$ cc hello.c [penguin@vcsj xmlinux]$ ./a.out Xin chao C! [penguin@vcsj xmlinux]$ B n có th thay l nh cc b ng l nh gcc vì th c t thì cc ch là m t link c a gcc. B n dùng gcc (hay cc) đ biên d ch các file C. Theo m c đ nh output file s là m t file executable tên là a.out. Mu n t o ra file khác b n thêm option -o file_name vào như sau [penguin@vcsj xmlinux]$ cc -o hello hello.c [penguin@vcsj xmlinux]$ ./hello Xin chao C! [penguin@vcsj xmlinux]$ 6.13.2 C++ Dùng Emacs, Vim, ho c gEdit so n m t file tên là hello.cpp như sau, save vào thư m c ~/xmlinux: #include using namespace std; main() { cout
Đồng bộ tài khoản