intTypePromotion=1

"Sự phát triển nghĩa từ vựng tiếng Việt từ 1945 đến 2005" - Một công trình nghiên cứu ngữ nghĩa học giá trị

Chia sẻ: Trương Tiên | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:4

0
89
lượt xem
7
download

"Sự phát triển nghĩa từ vựng tiếng Việt từ 1945 đến 2005" - Một công trình nghiên cứu ngữ nghĩa học giá trị

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Bài viết giới thiệu cuốn sách "Sự phát triển nghĩa từ vựng tiếng Việt từ 1945 đến 2005" do GS. TS, Nhà giáo Nhân dân Lê Quang Thiêm biên soạn. Đây được đánh giá là một công trình Việt ngữ học đầu tiên nghiên cứu toàn diện, hệ thống và sâu sắc nhất về sự phát triển nghĩa từ vựng tiếng Việt trên quan điểm đồng đại, vận dụng phương pháp lịch sử so sánh, phương pháp phân tích cấu trúc - hệ thống, phương pháp phân tích thành tố và phương pháp nghiên cứu trường hợp trong tất cả các khâu khảo sát, thẩm định ngữ liệu, phân tích, đánh giá kết quả.

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: "Sự phát triển nghĩa từ vựng tiếng Việt từ 1945 đến 2005" - Một công trình nghiên cứu ngữ nghĩa học giá trị

si 12 (242)-2015<br /> <br /> N G 6 N NGff & B 6 H S 6 N G<br /> <br /> 105<br /> <br /> [TAC GIA VA T A C PHAf^<br /> <br /> "Sl/PHAT TRIEN NGHIA if V{JNG TIENG VI$T Tlf<br /> 1945 BEN 2005" - M O T CONG TRINH NGHIEN CUtJ<br /> N G f NGHIA HQC GlA TRI<br /> H A QUANG N A N G .<br /> <br /> (PGS.TS; V i | n Ti^ diln hpc v i Bich khoa thir Vift Nam)<br /> Cuin sich "Stf phdt Iriin nghta Id: vtfng trdu tupng (type). Khii quit c i c bilu h i ^<br /> ding Vi$t Ut 1945 din 2005" (Nxb. D(ti hpc nghla cda tit ngQ trong c i c lo(ti phong cich<br /> Quic gia Hi Nfii, 2015) do GS.TS, Nhi giio chtic nfing khic nhau, chdng ta cd Uil xic IJp<br /> Nhin din U Quang Thi^m bi6n so^n, l i cfing dupc cic ldng nghta, kiiu ngMa dl tik dd dm<br /> trlnh Vi$t ngQ hpc diu tien nghien cdu toin hilu sv biln dli, phit triln nghta td vvng qua<br /> di$n,fa$thing v i siu sic nhit v l sv phit triln tdng thdi kl ljch sd. Vdi quan ni$m nhu vfy,<br /> nghTa td vvng tilng Vift trgn quan dilm dSng nghta ngfin ngQ dupc tic gii phin Ifp thinh<br /> dfti, vfn dvng phuang pbip ljch sd so sinh, "cic tdng nghta, cic kliu nghia, cic quan h^<br /> phucmg phip phan tfch ciu trde - hf thing, nghia, cic h^ Ihdng v i cdu trie nghta". Nbu<br /> phuong phip phan tfch thinh t l v i phucnig vfy nghta tCt vvng, mfit thvc thl tinh thin trim<br /> phip nghifin cdu Irudng hpp trong tit c i cic ttrpng, dS dupc tic gii htoh dung v i phin Ifp<br /> khiu khio sit, thim djnh ngQ lifu, pbin tfch, mfit cich rfi ring, cv till, chi tilt thinh time<br /> dinh gii kit qui. Sich glm 7 chuong:<br /> bfc, tQng \dp, tdng kilu lo^i. Quan nifm v l<br /> Chmmg 1: Phgm vi nghiln cdu vi nhdn td n^ta cda ngdn ngQ vika rfi ring, vda cv thl,<br /> biin ddng<br /> kit hpp vdi cich tilp cfn dfing cda tic gii khi<br /> Chuang 2: Gidi thuyit cdc thttc the nghia nghifin cdu tQ vvng vdi cich tilp cfn, dS lim<br /> tir vtfng va cdch tiip cdn<br /> nen cii xtt&i v i sv khic bift cda chuyfin lufn<br /> Chuang 3: S{r phdt Iriin nghta vT md: niy.<br /> Ihidng ldng nghta thttc tiin<br /> 2. Trpng tim nghifin cdu cua chuyfin lufn l i<br /> Chuang 4: Sif phit triin ngldd vl md: nghta td vvng tilng Vift, nhung khfing idiii d<br /> Trudng tdng nghta O'I tu$<br /> tr^g tiiii ttnh m i d t i ^ g thii dfing, biln dSi<br /> Chuang 5: Stf phdt Iriin nghta vi md: Tdng v i phit triln trong vdng 60 nfim qua - thdi kl<br /> nghta trltu4<br /> td 1945 din 2005. VI vfy hf thing ngQ nghta<br /> Chmmg 6: Stf phdt Iriin nghta vi md: Tdng dupc nghifin cdu v i phlin tfch vdi tu cich l i<br /> nghta bieu trtfng<br /> mpt hf thing dfing, mfit hf thing dupc btoh<br /> Chmmg 7: Nguyin nhdn vi tdc dgng cia thinh "nhd hojt dpng chdc nfing", tdc Ii trong<br /> stf phdt triin nghta tit vfing<br /> ngfin ngQ, nghia cda tQ ngQ chl bfic Ifi, chl till<br /> 1. Phfm trd nghTa ndi chung, nghta td vvng hifn d cich ddng, d ngQ cinh tiiufic lo»i hinh<br /> ndirifing,v l bin chit l i mfit tiiyc thl tinh tiiin phong cich - chdc ning mi td ngQ ho^ dfing.<br /> ttku tui^mg. Song flivc thl niy duprc till hifn Vifc nghifin cdu nghta td vvng, mfit mft, nhu<br /> trong hf tiling ngfin ngQ v i dupc bilu (^t l i mfit hf'tiiing dfing, v i mft khic phii dva<br /> bfing ngfin ngQ, nfin cd thl quy lo»i, phin xuit vio ngQ lifu, bao glm nguin ngQ lifu gic l i<br /> nd diinh c i c d ^ g till tin t»i phan lfp x i c ctu, ldi, ngQ cinh ddng td ngQ trong vfin bin<br /> djnh. Trong qui trinh htoh tiiinh, phit triln tiiupc cic lofi phong cich khic nhau v i nguin<br /> cda ngfin ngQ din tfic, ngQ nghta cda ngfin ngQ tu lifu l i cic kit qui phin tfch, xic lfp ngUa<br /> cQng t ^ thinh tdng ldng (stratum), tQng Ueu trong cic tik diln giii thfch - dii cho phdp tic<br /> <br /> N G 6 N NGff & flfla S 6 N G<br /> gii khio sit, mfi ti, phin tfch v i phfin lfp hf<br /> thing Id vpng - ngQ nghta thinh cic d p hf,<br /> cic kilu lo^ nghla tfaeo cic cuong vj khic<br /> nfaau v i thd bfc cd ton ti nhit djnh.<br /> Sv phit triln n^iia td vyng dS dupc khio<br /> sit c i d tam vT mfi theo chilu hmhig cd tinh<br /> chit khii quit cho loin bfi hf thong nghTa tik<br /> vvng tilng Vift, lin A tim vi mfitikting ngJiIa<br /> tri tuf din ting ngfala tiiyc tiln v i ting nghta<br /> bilu trung. Sy phit triln nghtatikvyng tilng<br /> Vift dupc lim sing rfi thfing qua nhfhig kbio<br /> sit ngfala cda td vyng trong hoft dfing chdc<br /> nfing, qua ngQ cinh sd dvng, qua nhihig mfi t i<br /> nghta trong td diln v i qua nhfhig nghifin ciht<br /> trudng hpp da kfaing djnh tinh khoa hpc v i<br /> tfnh hifu qui cua cich tilp cfn, xem xdt nghTa<br /> td vyng nfau l i mfit hf thing dfing m i tic gii<br /> dfi nfiu ra. Dfy l i dilm mdi thd hai cda<br /> chuyen lufn niy so v(H c i c cfing trlnh nghifin<br /> cdu ngQ nghta tik vyng trudc diy d Vift Nam.<br /> 3. Nhto nhfn sy pbit triln nghta td vyng l i<br /> dfing v i luih hoftt, tic gii dfi phin tich h^<br /> thdng nghta cda td thinh nhfkng bfi phfn fapp<br /> tfainh, cd did bfc rfi idng (tikng bfi phfn hpp<br /> tiiinh cda hf tiling nghTa diu dupc tic gii xic<br /> djnh rfi v(H tfin gpi rifing) rii tiln hinh mfi ti,<br /> pbin tfch chdng mfit cich cy thl. Theo dd,<br /> nghtatikvyng cda tik l i mfit hf tiling, hf thing<br /> niy glm bai kilu: hf thing nghta cda td mfit<br /> n^la v i bf thing ngfala cda td da nghta.<br /> Nghta (meanmg) cda tik l i mfit tin tfi, nhung<br /> khfing phii l i don nhit m i cd thl chiarac i c<br /> hfi pllfn hpp tiiinh l i nil nghta (semantic<br /> featuie), ylu t l nhd nhit khfing till chia nbd<br /> hon dupc nQa. "Khi nit nghta tham gia tfo<br /> tiiinh hf tiling nghTatidnd l i Ihinh id tfO lfp<br /> nghta. Ndt nghta kit hpp vdi nhau d l tfo thinh<br /> nghta nhu l i mfit hf tiling. Cip hf niy l i hf<br /> thdng nghSa cua lit dtm nguttf. Tnmg hf<br /> tiling n^ila cda td da nghta thl "ngoii hf<br /> tiling cda lung nghla ridng Irong tir Igi cdn cd<br /> hf thdng cdc ndtta m i inSl ngfSa li Ihdnh td<br /> tfo tiiinh hfttifingn^iTk cdatikda nghTa". Cic<br /> nghta cda mfit td da n^ila tfo tiiinh mfit cip<br /> hf cao ban - tiic l i ngUa l i tiiinh t l . Tic gii<br /> gpi ciphf n i y i i A; rA(^ngci^ 2 dl pfain bift<br /> <br /> S6 12 (242)-201i,<br /> <br /> vdi hf Ihong a j " ^ l i hf tiling nghta cda tik<br /> dtm ngfaia m i ndt ngbia l i ttiinh tfii Nit nghut<br /> chfnh l i ylu t l CO sd cua nghla td vyng. Nhu<br /> vfy, nghla cdatikv i ndt nghta l i nhOng thinh<br /> tS cda cic cip hf khic nhau nhu ting nghTa,<br /> Irudng nghTa.<br /> Tl hpp ndt nghTa tfO ttiinh n^ila. O cfc hf<br /> cao hon, tfp hpp c i c nghta tfO ttiinh hf ttiong<br /> con nghta cda td da nghla, tile hf tiiOM <br /> kit sy phit trifin tiiuft ngQ d cic nginh, ra, ngudi ndi, ngudi ngfae cd ttil fah* °™&<br /> chuyfin nginh sau 1945 v l phuang difn djnfa lien ttidng din". Ngfata cda tik tupng ttianli,<br /> lupng, tic gii tfp tiung ngfaifin cdu trudng fapp tiipng hfaih bong tilng Vift l i nhQng minh<br /> sy phit trial mfit s l trudng ting ngfata tri tuf chdng rd ring v i ttiuylt phyc nhit vfi lof i<br /> dilnfainh:faftiiuftngQ sinfafapc,fafittiuftngQ nghta niy. Cdn "nghta bilu ttrpng cdatikl i<br /> ngfin ngQfapc.Mfc dd chi dimg d ting vt mfi, mfit kilu n^iia td vyng, l i mft lofi nfi dung<br /> song nhfhig khio sit vika cy till vda siu sic cda td, mfit tin tfi tinh ttiin ttiupc ngfin ngQ<br /> falnfa difn nfi dung ngfata m i tic gii d i tfayc taong kf hifutik".Trong tiiyc tl phfm vi bifiu<br /> hifn cho ttiiy sy phit biln vagt bfc c i c ttnimgtiiudnglit rfng bao glm c i sy v f t hifn<br /> budng ting ngfata vt mfi tri tufi qua ngQ lifiu ttnjng, hinh dfing. Nd ttiufic phfm vi faifn<br /> ttiyc, cy ttil v i trdu tupng trong thl gidi khich<br /> khio sit cictikdiln thuft ngQ.<br /> Theo huiing tilp cfn vi mfl, ting ngfaia tri quan, cdn ngfala bilu tupng cda td thi hpp hon<br /> tuf dupc faifn thyc hda thinh ngfata bilu nifm vl nd ttiufic phfm vi ngfln ngQ. Tuy nhifin<br /> vi nghta failu hifn. Qua nhihig khio sit cy thl nghla bilu tupng trong ngfin ngQ phii dya vio<br /> ngfata cua cic thuft ngQ tiiupc mft s l hf tiiuft bilu tupng ndi chung trong hifin tfayc dupc coi<br /> ngQ kfaoa hpc cy thl, tic gii d i xic (tlnh rS l i miu g&:. Trong quanfafiniyttilngfala bilu<br /> nhOng cich thdc cda sy phit triln nghta vt mfl. tupng ttong bfttifingngfin ngQ l i ^ nghTa phii<br /> Tfad nhit, dd Ii sy chuyin ting ngfata - "mfit sinh. Nd cd quan hf giin tiep thfing qua ngfata<br /> don vj td vyng vln ttiufic tang ngfata xic djnh gic, nghla CO bin cdatikbilu dft miu gic.<br /> niy chuyin qua ting nghta khic trong phi Nhu vfy, ngfata bilu tuong l i kit qui cda sy<br /> n^iia l i mft sy kifn cda sy biln dli, phit chuyin ngfata td ngfala co bin cda td da ngfala.<br /> win". Cicfa tilde phit ttiln ngfata niy di dupc VI l i ngfata tudng tui^ng nen mfc dd lit ti-iiu<br /> tic gii kfaio s i t phfin tfch qui tiinh chuyin tirtTng, khd nhfn difn, nfatmg nd lfi cd tfnfa<br /> ngfata td ting nghb tfayc tiln sang ting ngfata htoh tupng cao, phin inh sy sing tfo dfic dio<br /> tri tuf cua faing loft cic dan vj td vyng dl tfo mang diu in cda c i nhin, diu in thdi dfi, ljch<br /> diinh tiiuft ngQ khoa hpc. Thd hai, dd l i sy sd v i vfin hda cda din tfic.<br /> biln dli nfi dung nghta trong td v i khii nifm<br /> "Stf phdi triin nghfa tit vtfng Hing Vlft tit<br /> taong tiiuft ngQ. Kit qui l i "sy biln dli, pbit 1945 tan 2005" l i cuin sich dinh diu buiic<br /> triln nghta thyc sy xiy ra trong blnh difn nfii phit tiiln dii v l chit ttong nghifin cim ngQ<br /> dung nghta cda td thtidne chuyin thinh tiiuft nghta hpctikvyng tilng Vift (^t nin mdng<br /> ngQ c i v l ndt ngfata, d vfi ttiufic tfnh khii quit cho faudng tilp cfn dfing trong ngfaifin ciku<br /> cda nghta cung nhu chdc ning dim nhifm cilia nghta td vyng tilng Vift vda biin difn, hf<br /> td dd (...) d l tfo tiiinh mfit pfauong ttidc tfO ttiing lfi viia cy fhl, vika r8 iing v i chi tilt<br /> ttiuft ngQ, phuong thdc thuft ngQ hda td Sin phim tinh ttiin cd giitaiv i ^ ngfata khoa<br /> tiiudng trong tilng Vift ngiy nay".<br /> fapc cao niy Ii kit qui cda mfit qui uinh<br /> Sy phit triln nghla cda td cOng dupc cfaimg nghifin cdu, tich luy, cfp nhft lifin tyc kiln<br /> minh qua dfc tnmg ngfata vi mfi cda ting tilde ngQ ngfaia fapc v i pfauong phip ngfaifin<br /> nghta bilu trung vfid hai bilu hifn cy thl l i cdu, pfain ticfa ngtt nghta cda tic gii, GS.TS,<br /> ngfala bilu trung v i nghTa bilu tupng. Td Nfai giio Nhin din Lfi Quang Tfaifim, bong<br /> nguyfin If "tfnh v5 doin tirang dli" giQa hai suit miy cfaye nim Qua. Xin trin tipng gi^j<br /> mft cda tto hifu ngfin ngQ mi F. de Saussure tfaif u cdng bfn dpc cufin sich niy.<br /> <br />
ADSENSE
ADSENSE

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

 

Đồng bộ tài khoản
2=>2