intTypePromotion=4
Array
(
    [0] => Array
        (
            [banner_id] => 142
            [banner_name] => KM3 - Tặng đến 150%
            [banner_picture] => 412_1568183214.jpg
            [banner_picture2] => 986_1568183214.jpg
            [banner_picture3] => 458_1568183214.jpg
            [banner_picture4] => 436_1568779919.jpg
            [banner_picture5] => 
            [banner_type] => 9
            [banner_link] => https://tailieu.vn/nang-cap-tai-khoan-vip.html
            [banner_status] => 1
            [banner_priority] => 0
            [banner_lastmodify] => 2019-09-18 11:12:29
            [banner_startdate] => 2019-09-12 00:00:00
            [banner_enddate] => 2019-09-12 23:59:59
            [banner_isauto_active] => 0
            [banner_timeautoactive] => 
            [user_username] => minhduy
        )

)

An ninh dầu mỏ và chính sách của Trung Quốc

Chia sẻ: Kequaidan Kequaidan | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:9

0
1
lượt xem
0
download

An ninh dầu mỏ và chính sách của Trung Quốc

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Bài viết phân tích những thách thức chủ yếu đối với việc đảm bảo an ninh dầu mỏ của Trung Quốc và giới thiệu các chính sách nhằm đối phó với tình trạng thiếu hụt dầu mỏ mà quốc gia này đã thực hiện trong thời gian qua.

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: An ninh dầu mỏ và chính sách của Trung Quốc

  1. AN NINH DÇU Má Vµ CHÝNH S¸CH CñA TRUNG QUèC Ph¹m Sü Thµnh (*) Theo b¸o c¸o “TriÓn väng n¨ng l−îng thÕ giíi 2030” cña BP, ®Õn n¨m 2030, Trung Quèc sÏ trë thµnh quèc gia tiªu thô n¨ng l−îng lín nhÊt thÕ giíi. Trong khi ®ã, theo ®¸nh gi¸ cña c¬ quan N¨ng l−îng Quèc tÕ (IEA) ®−a ra n¨m 2007, Trung Quèc sÏ v−ît Mü ®Ó trë thµnh quèc gia tiªu thô n¨ng l−îng nhiÒu nhÊt thÕ giíi kh«ng l©u sau n¨m 2010. Nh÷ng ®¸nh gi¸ nµy hoµn toµn cã c¬ së (dï thêi gian ®Ó trë thµnh hiÖn thùc cã kh¸c nhau) khi chóng ta theo dâi møc ®é t¨ng chãng v¸nh vÒ tiªu thô n¨ng l−îng cña Trung Quèc, kÓ tõ khi n−íc nµy tiÕn hµnh c¶i c¸ch më cöa n¨m 1978. T×nh tr¹ng thiÕu hôt n¨ng l−îng s¬ cÊp cña Trung Quèc ®· diÔn ra vµ ch¾c ch¾n ®ang trÇm träng thªm. Trong ®ã, thiÕu hôt dÇu má lµ mét th¸ch thøc lín - ®èi víi Trung Quèc vµ khu vùc. Bµi viÕt ph©n tÝch nh÷ng th¸ch thøc chñ yÕu ®èi víi viÖc ®¶m b¶o an ninh dÇu má cña Trung Quèc vµ giíi thiÖu c¸c chÝnh s¸ch nh»m ®èi phã víi t×nh tr¹ng thiÕu hôt dÇu má mµ quèc gia nµy ®· thùc hiÖn trong thêi gian qua. T rung Quèc ®· t¨ng tr−ëng víi tû lÖ 9,6%/n¨m trong suèt thêi kú 1978-2011, gÇn gÊp ®«i so víi con sè cña n−íc nµy còng ý thøc ®−îc lµ mét sù ph¸t triÓn kh«ng bÒn v÷ng vµ kh«ng thÓ kÐo dµi. (*)So víi c¸c n−íc kh¸c trong 5,1%/n¨m trong giai ®o¹n 1952-1977. BRICS (tªn gäi cña c¸c n−íc cã nÒn kinh Tèc ®é t¨ng tr−ëng ®ã gióp Trung Quèc tÕ míi næi), møc ®é tiªu thô n¨ng l−îng v−ît qua NhËt B¶n ®Ó trë thµnh nÒn s¬ cÊp cña Trung Quèc ®· t¨ng tõ 522 kinh tÕ cã quy m« GDP lín thø hai trªn triÖu tÊn dÇu quy ®æi (mtoe) (n¨m 1985) thÕ giíi vµo n¨m 2010. Thu nhËp b×nh lªn 2,61 tû tÊn dÇu quy ®æi (n¨m 2011) qu©n ®Çu ng−êi cña Trung Quèc vµo (xem: 1). Trong khi, quèc gia cã quy m« n¨m 2011 ®· v−ît 5.400 USD, trong khi d©n sè t−¬ng ®−¬ng lµ Ên §é chØ tiªu con sè nµy cña n¨m 1952 chØ lµ 4,55 thô hÕt 559 mtoe vµo n¨m 2011 (t−¬ng USD/ng−êi(*). Tuy nhiªn, ®Ó duy tr× tèc ®−¬ng møc tiªu thô cña Trung Quèc ®é t¨ng tr−ëng kinh tÕ ®¸ng kinh ng¹c n¨m 1985) (xem: 1). Trung Quèc hiÖn ®· nh− thêi gian qua, Trung Quèc ®· ph¶i v−ît NhËt B¶n ®Ó trë thµnh quèc gia tiªu thô mét l−îng n¨ng l−îng khæng lå - ®iÒu mµ b¶n th©n c¸c nhµ l·nh ®¹o (*) Gi¸m ®èc Ch−¬ng tr×nh Nghiªn cøu Kinh tÕ Trung Quèc thuéc VEPR (VCES), §¹i häc Kinh (*) Tû gi¸ thêi ®iÓm ®ã lµ 1 USD = 26,17 CNY. tÕ, §¹i häc Quèc gia Hµ Néi.
  2. An ninh dÇu má… 19 tiªu thô dÇu má lín thø hai trªn thÕ Kh¸nh vµo nh÷ng n¨m 1960. N¨ng lùc giíi (víi møc ®é tiªu thô gÇn 10 triÖu khai th¸c vµ th¨m dß cña Trung Quèc thïng/ngµy). Víi tèc ®é tiªu thô n¨ng ®· ph¸t triÓn m¹nh, n¨m 2011, Trung l−îng nh− vËy, Trung Quèc sÏ gÆp ph¶i Quèc mçi ngµy khai th¸c ®−îc 4 triÖu nhiÒu vÊn ®Ò vÒ an ninh n¨ng l−îng khi thïng (t−¬ng ®−¬ng 1,4 tû thïng/n¨m) d©n sè ®ang tiÕp tôc t¨ng lªn, møc ®é ®« (xem: 1). Dù tÝnh kh¶ n¨ng khai th¸c thÞ hãa ngµy mét cao (n¨m 2010 ®· trong n−íc sÏ duy tr× ë møc 3,5 - 3,9 ch¹m ng−ìng 50%) vµ nhu cÇu tiªu thô triÖu thïng/ngµy (2015 - 2030). Trong n¨ng l−îng trong n−íc t¨ng tû lÖ thuËn khi ®ã, sau mét thêi gian dµi tù ®¶m víi møc ®é t¨ng tr−ëng kinh tÕ. Theo b¶o ®−îc nguån cung dÇu má trong −íc tÝnh, ®Õn n¨m 2030 tiªu thô n¨ng n−íc, kÓ tõ n¨m 1993, Trung Quèc l−îng s¬ cÊp cña Trung Quèc sÏ cßn chÝnh thøc trë thµnh n−íc nhËp siªu t¨ng gÇn gÊp ®«i, lªn møc 4,5 tû tÊn dÇu dÇu má (h×nh 1). quy ®æi (xem: 2). §¸ng chó ý lµ cïng víi N¨m 2011, Trung Quèc tiªu thô viÖc tiªu thô than ®¸ (coal) vÉn sÏ chiÕm 9,76 triÖu thïng/ngµy hoÆc 3,51 tû kho¶ng 60-70% tæng møc tiªu thô n¨ng thïng/n¨m (xem: 1). Nh− vËy, mçi ngµy l−îng s¬ cÊp th× thiÕu hôt dÇu má sÏ n−íc nµy nhËp siªu 5,76 triÖu thïng ngµy cµng trÇm träng vµ quyÕt ®Þnh hoÆc 2,1 tû thïng/n¨m. nhiÒu ®Õn møc ®é mÊt æn ®Þnh vÒ an ninh n¨ng l−îng cña Trung Quèc trong ThiÕu hôt dÇu má cña Trung Quèc t−¬ng lai. trong t−¬ng lai sÏ trë nªn trÇm träng h¬n vµ møc ®é phô thuéc vµo nhËp I. Nh÷ng th¸ch thøc ®èi víi an ninh dÇu má cña khÈu tõ bªn ngoµi sÏ t¨ng m¹nh. Nh− Trung Quèc trong t−¬ng lai trªn ®· nªu, n¨m 1993, Trung Quèc 1. Møc thiÕu hôt (chªnh lÖch gi÷a chÝnh thøc nhËp siªu vÒ dÇu má. KÓ tõ s¶n xuÊt trong n−íc vµ tiªu thô) ngµy ®ã ®Õn nay, møc ®é mÊt c©n b»ng gi÷a cµng lín cung (supply) vµ cÇu (demand) vÒ dÇu Trong c¬ cÊu khai th¸c vµ sö dông cña Trung Quèc ngµy cµng bÞ níi réng. n¨ng l−îng s¬ cÊp H×nh 1: Khai th¸c, s¶n xuÊt vµ tiªu thô dÇu cña Trung Quèc, cña Trung Quèc (1965-2011) (1) than ®¸ lµ d¹ng n¨ng l−îng chiÕm tû träng lín nhÊt. Tû träng khai th¸c than ®¸ ®· gi¶m tõ 96% (n¨m 1953) xuèng cßn kho¶ng 70% (hiÖn nay) do khai th¸c vµ sö dông dÇu má cña Trung Quèc ®· t¨ng m¹nh kÓ tõ khi n−íc nµy ph¸t hiÖn ra má §¹i
  3. 20 Th«ng tin Khoa häc x· héi, sè 12.2012 Theo −íc l−îng cña chóng t«i, ®Õn n¨m tõ 6,7% lªn 26,6% chØ mÊt 7 n¨m, 2030, mçi ngµy Trung Quèc sÏ ph¶i nh−ng t¨ng gÊp ®«i tõ møc 26,6% chØ nhËp khÈu 12,6 triÖu thïng(*). ¦íc l−îng mÊt 6 n¨m (2000 - 2006). vÒ l−îng dÇu nhËp khÈu n¨m 2030 cña 2. Phô thuéc vµo nguån cung Trung BP (xem: 2) lµ 8 triÖu thïng/ngµy, cña §«ng vµ khã kh¨n trong viÖc ®a d¹ng IEA (xem: 7) lµ 13 triÖu thïng/ngµy. Víi hãa nguån cung viÖc ph¶i nhËp khÈu dÇu tõ bªn ngoµi Phô thuéc vµo nguån cung dÇu tõ ngµy cµng nhiÒu nh»m ®¸p øng nhu cÇu Trung §«ng ®· lµm gia t¨ng c¸c rñi ro. trong n−íc, th× møc ®é phô thuéc vµo N¨m 2011, Trung Quèc nhËp khÈu tõ nhËp khÈu dÇu má(**) cña Trung Quèc Trung §«ng 137,8 triÖu tÊn dÇu (xÊp xØ ®· t¨ng m¹nh tõ 6,7% (n¨m 1993), lªn 980 triÖu thïng), chiÕm 42% l−îng dÇu 55,2% (n¨m 2011)(***), vµ cã thÓ t¨ng lªn nhËp khÈu tõ bªn ngoµi. Sè liÖu thèng 64,5% vµo n¨m 2020 theo tÝnh to¸n cña kª cho thÊy, trong c¸c n¨m tr−íc gÇn chóng t«i. §iÒu ®¸ng chó ý lµ, sù gia 50% l−îng dÇu nhËp khÈu cña Trung t¨ng vÒ møc ®é phô thuéc ®· t¨ng rÊt Quèc ®Õn tõ c¸c n−íc Trung §«ng - nhanh trong thêi gian 10 n¨m ®Çu thÕ nhiÒu thø hai trªn thÕ giíi chØ sau NhËt kû XXI. NÕu tÝnh tõ thêi ®iÓm Trung B¶n, trong khi tû träng nµy cña Mü chØ Quèc b¾t ®Çu nhËp siªu vÒ dÇu th« cã kho¶ng 12 - 15%. §iÒu nµy khiÕn viÖc (n¨m 1993), ®Ó møc ®é phô thuéc t¨ng ®¶m b¶o an ninh n¨ng l−îng dÇu má B¶ng 1: §Þnh tuyÕn cña Trung Quèc nÕu kh«ng qua eo biÓn Malacca L−îng dÇu vËn Nh÷ng tuyÕn ®−êng thay thÕ Tªn chuyÓn (2006) XuÊt xø nguån dÇu §iÓm ®Õn chÝnh cña Trung Quèc nÕu kh«ng (triÖu thïng/ngµy) qua eo biÓn Malacca Eo biÓn 16,5-17 C¸c quèc gia vïng NhËt B¶n, Mü, T©y ¢u, §−êng èng §«ng-T©y qua Hormuz vÞnh Ba T− bao gåm mét sè quèc gia §«ng Trung ¸ (tuyÕn Turkmenistan- Saudi Arab, Iran vµ Nam ¸ Kazakhastan-T©n C−¬ng) UAE Eo biÓn 15 C¸c quèc gia vïng TÊt c¶ c¸c quèc gia tiªu §Þnh tuyÕn l¹i qua Lombok Malacca vÞnh Ba T−, T©y Phi thô ë ch©u ¸ Th¸i B×nh hoÆc eo biÓn Sunda ë D−¬ng bao gåm NhËt Indonesia vµ Thailand; ®i qua B¶n vµ Trung Quèc Myanmar vµo C«n Minh cña Trung Quèc gÆp ph¶i th¸ch thøc lín (*) ¦íc l−îng nµy ®−îc tÝnh to¸n dùa trªn mét sè nÕu khu vùc Trung §«ng x¶y ra nh÷ng gi¶ ®Þnh nh− GDP giai ®o¹n nµy lµ 5%/n¨m, t¨ng bÊt æn. §Ó h¹n chÕ ®iÒu nµy, Trung d©n sè tù nhiªn 0,3%/n¨m, t¨ng tr−ëng tiªu thô dÇu má lµ 5%/n¨m vµ n¨m nhËp khÈu c¬ b¶n Quèc ®· chuyÓn h−íng sang nhËp khÈu (2011) lµ 5,72 triÖu thïng/ngµy. dÇu má nhiÒu h¬n tõ Nga, vïng Trung TÝnh b»ng tû träng dÇu nhËp khÈu trªn tæng ¸, Nam Mü vµ Canada. Nh−ng sù (**) møc tiªu thô trong n−íc. (***) Víi tû lÖ nµy th× Trung Quèc ®· v−ît Mü trë chuyÓn dÞch c¬ cÊu nhËp khÈu nµy thµnh n−íc cã møc ®é phô thuéc nhËp khÈu dÇu kh«ng dÔ. Trong thêi gian gÇn ®©y, má lín nhÊt thÕ giíi vµo n¨m 2011. Trung Quèc ®· nç lùc n©ng møc nhËp
  4. An ninh dÇu má… 21 khÈu dÇu má tõ ch©u Phi lªn møc xÊp ®éng tiªu cùc cña thiÕu hôt n¨ng l−îng. xØ 20% vµ tõ Nga lªn møc xÊp xØ 15%, Bëi lÏ, khi gi¸ n¨ng l−îng (vÝ dô: gas, nh−ng nhËp khÈu tõ Trung §«ng vÉn x¨ng, dÇu diesel, than ®¸) trong n−íc bÞ chiÕm tíi 40%. ®Þnh gi¸ theo gi¸ hµnh chÝnh, chËm 3. TÇm quan träng cña eo biÓn Malacca thay ®æi vµ ®Æc biÖt lµ c¸c kho¶n trî gi¸ ®èi víi an ninh dÇu má Trung Quèc cña ChÝnh phñ khiÕn cho møc gi¸ trong 80% dÇu nhËp khÈu cña Trung n−íc thÊp h¬n gi¸ thùc tÕ cña thÕ giíi Quèc tõ ch©u Phi vµ Trung §«ng hiÖn th× vÊn ®Ò thiÕu hôt n¨ng l−îng trong nay ®−îc vËn chuyÓn trªn biÓn vµ ®Òu n−íc sÏ thªm trÇm träng khi ng−êi tiªu qua eo biÓn Malacca. Bèn c¶ng nhËn dïng kh«ng cã thãi quen tiÕt kiÖm trong dÇu cña Trung Quèc ®Òu n»m ë duyªn viÖc sö dông vµ n¹n bu«n lËu cã thÓ h¶i §«ng Nam n−íc nµy (bao gåm: §¹i diÔn ra. §èi víi Trung Quèc, do nhiÒu Liªn, S¬n §«ng, Th−îng H¶i vµ Phóc nguyªn nh©n vÒ mÆt chÝnh s¸ch, quèc gia Ch©u). §iÒu nµy cho thÊy an ninh hµng nµy ®· duy tr× mét thÞ tr−êng n¨ng l−îng h¶i qua eo biÓn Malacca cã Formatted: Justified, Space Before: B¶ng 2: BiÕn ®æi gi¸ n¨ng l−îng s¬ cÊp Trung Quèc tÇm quan träng nh− thÕ 6 pt, After: 2 pt, Line spacing: (1971 – 2010)(*) (6) Exactly 12 pt, Tabs: 1 cm, Left nµo ®èi víi Trung Quèc. §Ó ®¶m b¶o an ninh trong viÖc 1971 1995 2010 2020f vËn chuyÓn dÇu, Trung Quèc GDP theo PPP 484 3404 15000 n.a. ®· khëi ®éng c¸c ch−¬ng GDP b×nh qu©n (ngh×n) 0,57 2,82 4,8 9,3 tr×nh x©y dùng ®−êng èng trªn ®Êt liÒn (nh− chóng t«i Gi¸ than (mçi tÊn) 44 40 42 48 sÏ tr×nh bµy ë phÇn sau) Gi¸ dÇu (mçi thïng) 6 15 17 30 qua mét lo¹t n−íc Trung ¸ Gi¸ gas (mçi tÊn quy ®æi) n.a. 126 141 210 vµ §«ng Nam ¸(*). II. Nh÷ng chÝnh s¸ch cña Trung Quèc víi møc gi¸ c¶ hµnh chÝnh trong mét thêi 1. ChÝnh s¸ch trong n−íc gian dµi vµ rÊt thÊp khiÕn ng−êi Trung §Ó ®¶m b¶o cã thÓ gi¶m thiÓu møc Quèc Ýt cã thãi quen tiÕt kiÖm vµ sö dông ®é nghiªm träng cña t×nh tr¹ng thiÕu hiÖu qu¶ khi tiªu thô n¨ng l−îng - ®Æc hôt n¨ng l−îng trong t−¬ng lai, ®Æc biÖt biÖt lµ x¨ng, dÇu (b¶ng 2).(*) lµ dÇu má, Trung Quèc ®· triÓn khai cïng lóc nhiÒu chÝnh s¸ch, trong ®ã næi Tõ n¨m 2010, Trung Quèc ®· tiÕn bËt lµ c¸c chÝnh s¸ch nh»m: hµnh c¶i c¸ch gi¸ x¨ng dÇu theo h−íng thÞ tr−êng hãa vµ gi¸ x¨ng trong n−íc ®· - TiÕt kiÖm n¨ng l−îng, gi¶m khÝ th¶i. t¨ng lªn ®¸ng kÓ so víi møc gi¸ hµnh - X©y dùng kho dù tr÷ chiÕn l−îc. chÝnh. §iÒu nµy sÏ t¸c ®éng nhÊt ®Þnh - C¶i c¸ch gi¸ c¶ trªn thÞ tr−êng ®Õn thãi quen tiªu dïng cña ng−êi Trung n¨ng l−îng trong n−íc. §©y lµ mét gi¶i Quèc nh−ng còng cÇn chó ý r»ng, nh÷ng ph¸p quan träng nh»m h¹n chÕ t¸c c¶i c¸ch theo h−íng thÞ tr−êng hãa trong Ngoµi Myanmar, Trung Quèc ®· th¶o luËn víi (*) Thailand mét kÕ ho¹ch x©y dùng ®−êng èng dÉn PPP: tÝnh theo søc mua ngang gi¸; cét 2, 3: (*) dÇu vµ khÝ ®èt qua l·nh thæ n−íc nµy. ®Òu tÝnh theo gi¸ USD n¨m 1990; 2020f: dù tÝnh.
  5. 22 Th«ng tin Khoa häc x· héi, sè 12.2012 lÜnh vùc gi¸ c¶ n¨ng l−îng ë Trung Quèc 2. ChÝnh s¸ch ngo¹i giao dÇu má sÏ vÊp ph¶i nh÷ng trë ng¹i sau: Nh÷ng ch−¬ng tr×nh ngo¹i giao - Chñ nghÜa d©n tóy phóc lîi. n¨ng l−îng - mµ ngo¹i giao dÇu má lµ - Nh÷ng lo ng¹i vÒ æn ®Þnh kinh tÕ mét phÇn quan träng trong ®ã - ®· ®−îc vÜ m« vµ l¹m ph¸t. ®Èy m¹nh gi÷a Trung Quèc víi nhiÒu - S¶n xuÊt ®iÖn chñ yÕu vÉn dùa quèc gia trªn thÕ giíi vµ ®−îc hiÖn thùc vµo than ®¸ (40 - 50% than ®¸ ®−îc sö hãa bëi nh÷ng tËp ®oµn dÇu khÝ lín dông ®Ó s¶n xuÊt ®iÖn). nhÊt cña quèc gia nµy. B¶ng 3: Mét sè m« h×nh triÓn khai cña chÝnh s¸ch ngo¹i giao n¨ng l−îng cña Trung Quèc t¹i n−íc ngoµi (3) §Æc ®iÓm m« h×nh VÝ dô thùc tÕ M« h×nh 1: Quan hÖ ®Æc biÖt víi mét nhµ s¶n xuÊt chÝnh Ng−êi mua (vµ/hoÆc chÝnh quyÒn n−íc hä) Sinopec vµ CNOOC mua 2/3 lîi Ých 30% cña c«ng ty Mü Marathon Oil ®Çu t− vèn cæ phÇn ®Ó lËp quan hÖ ®Æc biÖt Corporation ®Ó khai th¸c dÇu ë Angola, 2004 - 2009. víi mét nhµ s¶n xuÊt chÝnh nh»m mua mét Th¸ng 1/2006, CNOOC mua 45% lîi Ých trªn má dÇu Akpo, Nigeria. phÇn s¶n l−îng theo nh÷ng ®iÒu kiÖn t−¬ng Tõ 2009, CNOOC ®−îc cung cÊp mçi n¨m 35% s¶n l−îng dÇu cña má, ®−¬ng víi ®iÒu kiÖn dµnh cho c¸c ®ång chñ tøc 79.000 thïng/ngµy. së h÷u kh¸c. M« h×nh 2: Quan hÖ ®Æc biÖt víi mét nhµ s¶n xuÊt ®éc lËp Ng−êi mua (vµ/hoÆc chÝnh quyÒn n−íc Th¸ng 12/1996, CNPC tham gia thµnh lËp c«ng ty GNPOC ë Sudan hä) ®Çu t− vèn cæ phÇn ®Ó lËp quan hÖ víi 40% vèn. ®Æc biÖt víi mét nhµ s¶n xuÊt ®éc lËp, Th¸ng 10/2001, CNPC vµ Sinopec hïn vèn víi Petronas cña Malaysia vµ còng nh»m mua mét phÇn s¶n l−îng hai c«ng ty kh¸c thµnh lËp Petrodar Operating Company ë Sudan, víi 41% theo nh÷ng ®iÒu kiÖn t−¬ng ®−¬ng víi cho CNPC vµ 6% cho Sinopec. ®iÒu kiÖn dµnh cho c¸c ®ång chñ së Th¸ng 10/2002, CNOOC mua 5,3% lîi Ých trong consortium North h÷u kh¸c. West Shelf Venture cña Australia. CNOOC ®−îc cung cÊp 3,3 triÖu tÊn khÝ láng trong 25 n¨m. CNOOC ®Ò nghÞ tr¶ 18,5 tû USD ®Ó mua l¹i c«ng ty Mü Unocal, n¨m 2005 (thÊt b¹i). Th¸ng 8/2005, CNPC ®Ò nghÞ tr¶ 4,18 tû USD ®Ó mua l¹i PetroKazakhstan. Tõ n¨m 2006, Kazakhstan lµ mét trong nh÷ng nguån nhËp dÇu chÝnh cña Trung Quèc. Th¸ng 12/2007, Sinopec ®Çu t− 2 tû USD mua 51% vèn ®Ó khai th¸c má dÇu Yadaravan ë Iran - nguån nhËp dÇu thø ba cña Trung Quèc, sau Saudi Arabia vµ Sudan. Th¸ng 8/2009, Sinopec mua l¹i c«ng ty Addax Petroleum cña Canada víi gi¸ 7,2 tû USD. Addax khai th¸c c¸c má dÇu ë ch©u Phi vµ Trung §«ng, s¶n xuÊt 136.500 thïng dÇu/ngµy, tøc kho¶ng 1,7% nhu cÇu cña Trung Quèc. Th¸ng 6/2009, CNPC ký hîp ®ång 4,7 tû USD víi c«ng ty National Iranian Oil Company ®Ó khai th¸c má khÝ ®èt Nam Pars, Iran. Th¸ng 9/2009, CNPC mua 70% lîi Ých trªn má khÝ ®èt Nam Azadegan, Iran, sau khi ®· tr¶ 1,76 tû USD ®Ó khai th¸c má B¾c Azadegan.
  6. An ninh dÇu má… 23 M« h×nh 3: Cho mét nhµ s¶n xuÊt chÝnh vay vèn, tr¶ l¹i b»ng s¶n phÈm Ng−êi mua (vµ/hoÆc chÝnh quyÒn n−íc Th¸ng 2/2009, China Development Bank cho hai c«ng ty Rosneft vµ hä) cho mét nhµ s¶n xuÊt chÝnh vay vèn, Transneft vµ Nga vay 25 tû USD trªn 20 n¨m. §æi l¹i Transneft x©y tr¶ l¹i trong khu«n khæ hîp ®ång mua. dùng vµ qu¶n lý èng dÉn dÇu dµi 4.857 km tõ Skovorodino (§«ng Siberia) ®Õn thµnh phè §¹i Kh¸nh, tØnh H¾c Long Giang. Theo hîp ®ång, Nga sÏ cung cÊp cho Trung Quèc 15 triÖu tÊn dÇu (300.000 thïng/ngµy) mçi n¨m trong 20 n¨m. M« h×nh 4: Cho mét nhµ s¶n xuÊt ®éc lËp vay vèn, tr¶ l¹i b»ng s¶n phÈm Ng−êi mua (vµ/hoÆc chÝnh quyÒn n−íc Th¸ng 5/2009, c«ng ty dÇu Petrobras cña Brazil th«ng b¸o ®−îc hä) cho mét nhµ s¶n xuÊt ®éc lËp vay vèn, China Development Bank cho vay 10 tû USD trªn 10 n¨m. §æi l¹i, tr¶ l¹i trong khu«n khæ hîp ®ång mua. Petrobras cung cÊp cho Sinopec 150.000 thïng dÇu/ngµy n¨m ®Çu tiªn vµ 200.000 thïng/ ngµy trong 9 n¨m kÕ tiÕp. Chó thÝch: TËp ®oµn DÇu khÝ Ngoµi kh¬i Quèc gia Trung Quèc; CNPC: TËp ®oµn DÇu khÝ Quèc gia Trung Quèc; GNPOC: C«ng ty DÇu khÝ Quèc gia Sudan; Sinopec: TËp ®oµn DÇu khÝ vµ Hãa chÊt Trung Quèc; Unocal : Liªn minh C«ng ty DÇu khÝ California. C¸c h×nh thøc H×nh 2: §Çu t− khai th¸c, hãa dÇu vµ khÝ ®èt cña CNPC t¹i n−íc ngoµi Formatted: Centered, Space Before: 4 pt “ngo¹i giao n¨ng (n¨m 2007)(*) l−îng” ®−îc triÓn khai gåm cã: hîp t¸c cïng khai th¸c; ®æi n¨ng l−îng lÊy viÖn trî; vµ mua l¹i vµ s¸p nhËp (M&A). Do dung l−îng cña bµi viÕt, t«i kh«ng ®i s©u vµo ph©n tÝch t×nh h×nh thùc hiÖn cô thÓ cña tõng h×nh thøc mµ sÏ ph©n tÝch kh¸i qu¸t c¸c kÕt qu¶ hîp t¸c ®· ®¹t ®−îc gi÷a Trung Quèc víi c¸c Nguån: ThiÕt lËp theo th«ng tin tõ trang web cña CNPC (2007) n−íc trªn thÕ giíi ngoµi. Nh÷ng khu vùc cã mËt ®é ®Çu t− theo khu vùc ®Þa lý nh»m ®−a ra mét - hîp t¸c - khai th¸c n¨ng l−îng dµy ®Æc ph¸c th¶o ban ®Çu vÒ “b¶n ®å hîp t¸c cña Trung Quèc chñ yÕu gåm: Trung ¸, dÇu má cña Trung Quèc víi thÕ giíi”. Trung §«ng, B¾c Phi vµ Mü Latin.(*) H×nh 2 ®· phÇn nµo ph¸c häa møc ®é “lan táa” cña chÝnh s¸ch ngo¹i giao (*) Tªn gäi vµ ®−êng biªn giíi trong h×nh kh«ng ph¶n n¨ng l−îng cña Trung Quèc ë n−íc ¸nh quan ®iÓm cña t¸c gi¶, cña tæ chøc vµ cña BBT.
  7. 24 Th«ng tin Khoa häc x· héi, sè 12.2012 2.1. Víi Trung ¸ t¨ng ¶nh h−ëng t¹i Trung ¸ - l¹i tá ra Khu vùc Trung ¸ gåm cã 5 quèc gia kÐm hµo høng h¬n(*). T¹i Héi nghÞ Kazakhstan, Uzbekistan, Kyrgyzstan, Th−îng ®Ønh SCO tæ chøc t¹i Uzbekistan Tajikistan vµ Turkmenistan, cã vÞ trÝ n¨m 2004, Trung Quèc nhËn ®Þnh r»ng ®Þa chiÕn l−îc, n»m gi÷a ng· ba ch©u ¸ lÇn ®Çu tiªn hîp t¸c n¨ng l−îng ®· trë - ch©u ¢u vµ Trung §«ng. V× vËy, mÆc thµnh mét trong nh÷ng vÊn ®Ò nãng dï Ýt ®−îc nh¾c ®Õn trªn b¶n ®å n¨ng nhÊt trong ch−¬ng tr×nh nghÞ sù cña l−îng thÕ giíi v× cã tr÷ l−îng dÇu th« SCO. Trung Quèc còng thóc ®Èy viÖc kÐm xa so víi khu vùc Trung §«ng, thµnh lËp “C©u l¹c bé n¨ng l−îng” - nh−ng ®èi víi Trung Quèc, Trung ¸ cã ®−îc th«ng qua t¹i Héi nghÞ Th−îng vÞ trÝ chiÕn l−îc trong nh÷ng tÝnh to¸n ®Ønh SCO n¨m 2007 nh»m phèi hîp vµ vÒ an ninh n¨ng l−îng bëi khu vùc nµy ph¸t triÓn c¸c dù ¸n n¨ng l−îng v× lîi lµ cÇu nèi gi÷a Trung Quèc - ng−êi tiªu Ých cña c¸c n−íc thµnh viªn, ®ång thêi thô - víi Trung §«ng - nhµ cung cÊp. ®Ò nghÞ thµnh lËp mét Ng©n hµng Ph¸t triÓn SCO, trong ®ã Trung Quèc cung VÒ dÇu má, Kazakhstan cã tr÷ l−îng cÊp phÇn lín sè vèn ban ®Çu cña ng©n 30 tû thïng, Turkmenistan vµ Uzbekistan hµng nµy. (**) chØ cã 600 triÖu thïng, cßn vÒ khÝ ®èt th× Turkmenistan cã tr÷ l−îng 24.300 tû m3, HiÖn nay, ®· h×nh thµnh mét con xÕp thø 4 trªn thÕ giíi (xem: 1). S¸ng ®−êng t¬ lôa míi víi tªn gäi “con ®−êng kiÕn thµnh lËp Tæ chøc Hîp t¸c Th−îng t¬ lôa vÒ n¨ng l−îng” (h×nh 3). §iÒu nµy H¶i (SCO) lµ mét nç lùc cña Trung Quèc H×nh 3: §−êng èng dÉn dÇu vµ khÝ ®èt tõ Trung §«ng vµ Trung ¸ Formatted: Font: .VnCentury trong viÖc g¾n kÕt ®Õn Trung Quèc(**) (6) Schoolbook, Italic c¸c n−íc Trung ¸ vµo quü ®¹o hîp t¸c víi quèc gia nµy. Trong nhiÒu môc tiªu h×nh thµnh cña tæ chøc nµy th× ®èi víi Trung Quèc, ®¶m b¶o nguån cung dÇu má vµ khÝ ®èt tõ c¸c n−íc nµy kh«ng quan träng b»ng viÖc ®¶m b¶o c¸c quèc gia nµy sÏ hîp t¸c vµ cho phÐp Trung Quèc x©y dùng c¸c tuyÕn ®−êng èng dÉn dÇu vµ khÝ ®èt ®i qua (*) ¶nh h−ëng cña Trung Quèc t¹i Trung vµ T©y ¸ l·nh thæ cña m×nh. khiÕn Nga mÊt thÕ ®éc quyÒn khai th¸c t¹i khu §iÒu nµy lý gi¶i v× sao Trung Quèc vùc nµy, ®ång thêi mÊt quyÒn trong th−¬ng m¹i rÊt tÝch cùc triÓn khai c¸c ho¹t ®éng cña n¨ng l−îng víi Trung Quèc. (**) Tªn gäi vµ ®−êng biªn giíi trong h×nh kh«ng SCO trong khi Nga - mét n−íc Ýt nhiÒu ph¶n ¸nh quan ®iÓm cña t¸c gi¶, cña tæ chøc vµ bÞ ¶nh h−ëng bëi viÖc Trung Quèc gia cña BBT.
  8. An ninh dÇu má… 25 ®· thµnh hiÖn thùc nhê nh÷ng ch−¬ng thÊy sù quan t©m chung cña c¶ hai tr×nh hîp t¸c x©y dùng c¸c ®−êng èng trong viÖc cïng hîp t¸c ®Ó ®èi chäi víi dÉn dÇu vµ khÝ ®èt dµy ®Æc gi÷a Trung ¶nh h−ëng cña Mü. Mét trong nh÷ng Quèc víi c¸c n−íc Trung ¸ vµ Trung §«ng. lÜnh vùc hîp t¸c n¨ng ®éng nhÊt lµ hîp Trong sè c¸c n−íc Trung ¸ th× hîp t¸c n¨ng l−îng. Tuy nhiªn, ®iÒu cÇn chó t¸c gi÷a Trung Quèc vµ Kazakhstan chñ ý lµ mÆc dï hîp t¸c trë thµnh “©m ®iÖu” yÕu vµo lÜnh vùc ®−êng èng dÉn dÇu, chÝnh trong quan hÖ Nga - Trung trong trong khi hîp t¸c víi Turkmenistan l¹i lÜnh vùc n¨ng l−îng nh−ng còng ®· chñ yÕu lµ khai th¸c vµ ®−êng dÉn khÝ. xuÊt hiÖn nh÷ng c¹nh tranh vµ phßng §−êng èng dÉn dÇu Kazakh dµi 2.200 km ngõa chñ ®éng nhÊt ®Þnh tõ phÝa Nga. ch¹y tõ bê biÓn Caspian cña Kazakhstan Sù c¹nh tranh ®Õn tõ viÖc Trung tíi Alashankou cña khu tù trÞ T©n C−¬ng Quèc cã ¶nh h−ëng ngµy cµng lín t¹i Trung Quèc, cã thÓ cung cÊp dÇu trùc Trung ¸ - “s©n sau” cña Nga. Tr−íc khi tiÕp cho Trung Quèc, cã c«ng suÊt thiÕt Trung Quèc t¨ng c−êng quan hÖ víi c¸c kÕ tõ 800.000 ®Õn 1 triÖu thïng/ngµy. n−íc t¹i khu vùc nµy, c¸c nhµ s¶n xuÊt Sau nhiÒu lÇn ®×nh l¹i, th¸ng 9/2004 n¨ng l−îng Trung ¸ chñ yÕu phô thuéc ®−êng èng nµy ®· ®−îc khëi c«ng. Cuèi vµo thÞ tr−êng Nga, mang l¹i cho Nga th¸ng 5/2006, Trung Quèc ®· nhËn ®−îc nhiÒu lîi Ých kinh tÕ to lín vµ ¶nh dÇu tõ Kazakh lÇn ®Çu tiªn qua ®−êng h−ëng chÝnh trÞ ®èi víi khu vùc. Nh−ng èng dÉn Atasu-Alashankou. Dù ¸n nµy sau khi Trung Quèc x©y dùng tuyÕn cã c«ng suÊt ban ®Çu cã thÓ vËn chuyÓn ®−êng èng dÉn dÇu vµ gas, më ra cho 200.000 thïng dÇu th«/ngµy. Ngoµi ra, nh÷ng n−íc nµy lèi ®i riªng, kh«ng phô CNPC ®· mua l¹i PetroKazakhstan víi thuéc vµo Nga vÒ dÇu, khÝ vµ lín h¬n lµ gi¸ 4,2 tû USD vµo th¸ng 10/2005, cung ®éc lËp víi Nga, ®· khiÕn cho cuéc c¹nh cÊp èng dÉn, nh−ng c¸c c«ng ty dÇu cña tranh gi÷a c¸c n−íc thªm phÇn quyÕt Nga còng sö dông ®−êng èng nµy ®Ó liÖt. ViÖc Trung Quèc ®Çu t− h¬n 4,2 tû xuÊt khÈu dÇu sang thÞ tr−êng Trung USD vµo PetroKazakhstan vµ víi ®−êng Quèc. èng Kazakh ch¹y tíi Trung Quèc ch¾c 2.2. Víi Nga ch¾n sÏ lµm mÊt ®i thÕ ®éc quyÒn thu Lµ quèc gia cã tr÷ l−îng dÇu th« vµ mua cña Nga ®èi víi Trung ¸ còng nh− khÝ ®èt cùc lín trªn thÕ giíi (n¨m 2012, ®éc quyÒn b¸n tõ c¸c giÕng dÇu cña Nga tr÷ l−îng dÇu th« cña Nga lµ 88 tû t¹i ViÔn §«ng sang Trung Quèc. §Ó ®èi thïng, khÝ ®èt lµ 44.600 tû m3 - lín nhÊt phã víi sù gia t¨ng ¶nh h−ëng cña Trung thÕ giíi) (xem: 1) vµ dÇn ph¸t triÓn trë Quèc, Nga ®· thµnh lËp hoÆc cñng cè thµnh quèc gia t¨ng tr−ëng dùa vµo nhiÒu tæ chøc hîp t¸c t¹i Trung ¸ mµ n¨ng l−îng, Nga lµ ®èi t¸c quan träng kh«ng cho phÐp cã sù hiÖn diÖn cña hµng ®Çu ®èi víi Trung Quèc t¹i khu Trung Quèc nh− Tæ chøc HiÖp −íc An vùc ch©u ¸ (khi xÐt ®Õn ®Æc thï ®Þa lý lµ ninh tËp thÓ (CSTO) - thµnh lËp tõ n¨m c¸c má khÝ ®èt vµ dÇu má cña Nga tËp 1992 nh−ng míi ®−îc ®Èy m¹nh ho¹t trung rÊt nhiÒu ë vïng ViÔn §«ng). ViÖc ®éng d−íi thêi Tæng thèng Medvedev hai n−íc g¸c l¹i nh÷ng bÊt ®ång vµ x¸c hay Liªn minh thuÕ quan Nga - ®Þnh trë thµnh thµnh viªn cña SCO cho Kazakhstan - Belarus (th¸ng 7/2010).
  9. 26 Th«ng tin Khoa häc x· héi, sè 12.2012 §Ó ng¨n ngõa t×nh tr¹ng ®éc quyÒn 2.4. Víi Mü Latin mua t¹i ViÔn §«ng khiÕn lîi Ých cña T¹i Venezuela, n¨m 2007, Nga suy gi¶m, n−íc nµy ®· lùa chän Venezuela ®ång ý thµnh lËp mét quü gi¶i ph¸p ph¸t triÓn ®−êng èng dÉn dÇu ®Çu t− chung cho c¸c dù ¸n h¹ tÇng vµ khÝ cho c¶ hai n−íc c¹nh tranh lµ trong n−íc vµ x©y nhµ m¸y läc dÇu t¹i NhËt B¶n vµ Nga. Khi NhËt B¶n còng Trung Quèc. Th¸ng 9/2009, Venezuela bµy tá quan t©m ®Õn ®−êng èng dÉn tõ ký hîp ®ång ®Çu t− 16 tû USD víi Nga sÏ ®i qua Trung Quèc vµ ch¹m c¶ng CNPC ®Ó kh¶o s¸t dÇu trong khu vùc phÝa §«ng cña Nga, c¶ng Nakhodka, s«ng Orinoco nh»m t¨ng xuÊt khÈu dÇu sau mét sè lÇn tr× ho·n, c«ng ty ®éc sang Trung Quèc lªn 300,000 quyÒn èng dÉn cña Nga ESPO ®· khëi thïng/ngµy. CNPC còng ®· ®Çu t− 300 c«ng ®−êng èng dÉn nèi §«ng Siberia - triÖu USD ®Ó dïng dÇu Orimulsion Th¸i B×nh D−¬ng vµo th¸ng 4/2006. trong c¸c nhµ m¸y ®iÖn. §−êng èng dÉn nµy kÐo dµi 2.500 dÆm T¹i Argentina, n¨m 2003, CNPC ®Çu tõ thµnh phè Taishet cña Nga ®Õn Th¸i t− vèn vµo c«ng ty dÇu vµ khÝ ®èt B×nh D−¬ng. 1.200 dÆm ®Çu tiªn ®· Pluspetrol. Th¸ng 9/2009, CNPC ®· tr¶ Ýt hoµn tÊt n¨m 2009 vµ kÐo ®Õn nhÊt 17 triÖu USD ®Ó mua l¹i 84% vèn Skovorodino, chØ c¸ch biªn giíi Trung cña YPF, c«ng ty dÇu lín nhÊt Argentina. Quèc 30 dÆm ®Ó nèi vµo má §¹i Kh¸nh cña Trung Quèc. Nh¸nh thø hai ®i qua Tµi liÖu tham kh¶o ®o¹n bê biÓn Th¸i B×nh D−¬ng trªn ®Êt Nga ®Ó ®Õn NhËt B¶n. 1. BP. BP Statistical Review of World Energy, 2012. 2.3. Víi §«ng Nam ¸ 2. BP. World Energy Outlook, 2030. Myanmar cã tr÷ l−îng −íc tÝnh 3,2 3. §ç TuyÕt Khanh. ChÝnh s¸ch khai tû thïng dÇu (t−¬ng ®−¬ng víi tr÷ l−îng th¸c tµi nguyªn cña Trung Quèc. cña ViÖt Nam). Th¸ng 1/2007, Trung T¹p chÝ Thêi ®¹i míi, 2011, sè 23. Quèc ký víi Bé n¨ng l−îng cña Myanmar 4. E. Lim, M. Spence. Kinh tÕ Trung tháa thuËn kh¶o s¸t dÇu vµ khÝ ®èt trªn Quèc: Ph¸t triÓn vµ chuyÓn ®æi trong diÖn tÝch 10.000 km2 ë ngoµi kh¬i bê biÓn trung dµi h¹n - Suy ngÉm vµ kiÕn phÝa §«ng cña Myanmar. C«ng ty nghÞ tõ gãc ®é quèc tÕ. H.: Trung TÝn CNPC ®· khëi c«ng x©y dùng mét èng (tiÕng Trung), 2011. dÉn dÇu dµi 2.300 km ®Ó chë dÇu nhËp 5. Bert Hofman, K. Labar. Structural tõ ch©u Phi vµ Trung §«ng. TuyÕn èng Change and Energy Use: Evidence dÉn dÇu nµy sÏ ch¹y th¼ng tõ c¶ng from China’s Provinces, World Bank, Sittwe ®Õn C«n Minh (V©n Nam) vµ China Working Paper Series, 2007, Trïng Kh¸nh. Tæng kinh phÝ ®Ó x©y No.6. dùng tuyÕn ®−êng èng nµy lµ 1,5 tû 6. IEA. China Worldwide Quest for USD. CNPC còng dù trï x©y mét èng Energy Security, 2000. dÉn khÝ ®èt dµi 1.400 km gi÷a ®¶o 7. IEA. World Energy Outlook – China Ramree vµ C«n Minh ®Ó chuyÓn t¶i 170 and India Insights, 2007. tû m3 khÝ ®èt trong 30 n¨m víi tæng kinh phÝ x©y dùng lµ 1 tû USD. (xem tiÕp trang 46)

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

AMBIENT
Đồng bộ tài khoản