89
NHHƯỞNGCỦACÁCYUTỐTRONGMÔHÌNH
CHẤPNHẬNVÀSỬDỤNGCÔNGNGHỆMỞRỘNGĐẾN
ÝĐỊNHVÀÀNHVISỬDỤNGCÔNGCỤAITRONG
MÔNVIẾTTINGTRUNGQUỐCCỦASINHVIÊN
TITHÀNHPHỐHỒCHMINH
ChâuAPhí
,HuỳnhThụcNhi
Email:phica@hcmue.edu.vn
Ngàytòasoạnnhậnđượcbàibáo:26/07/2025
Ngàyphảnbiệnđánhgiá:12/09/2025
Ngàybàibáođượcduyệtđăng:15/10/2025
DOI:10.59266/houjs.2025.986
Tómtắt:Trongbốicảnhngdụngngàycàngrộngrãicủatrítuệnhântạo(AI)trong
giáodục,nghiêncứunàytậptrunglàmrõhànhvisửdụngcôngcụAItrongmônViếttiếng
TrungQuốccủasinhviênở4trườngđạihọctạithànhphốHồChíMinh.Nghiêncứuđược
thựchiệndựatrênmôhìnhChấpnhậnvàsửdụngcôngnghệmởrộng(UTAUT2)vàkhảo
sáttại4trườngđạihọctiêubiểucóđàotạongànhNgônngữTrungQuốc.Kếtquảchothấy
cácyếutốkỳvọnghiệusuất(PE),kỳvọngnỗlực(EE)vàđộnglựcthụhưởng(HM)cótác
độngđángkểđếnýđịnhsửdụng(BI),trongkhiđiềukiệnthuậnlợi(FC),giátrịchiphí(PV)
vàthóiquensửdụng(HT)khôngcótácđộngđángkể.Ýđịnhsửdụng(BI)đượcchứngminh
cótácđộngtíchcựcđếnhànhvisửdụng(UB),chothấyýđịnhcóthểchuyểnhóathành
hànhđộngthựctế.Phântíchsựkhácbiệtgiữacácnhómsinhviênchothấy,sinhviênởcác
trườngkhácnhauvàsinhviêncónănglựctiếngTrungQuốckhácnhaucósựkhácbiệtđáng
kểvềhànhvisửdụng,cóthểđượcgiảithíchbởisựkhácbiệttrongnhậnthứcvềcácyếutố
UTAUT2.Đặcbiệt,ChatGPTlàcôngcụAIđượcsinhviêntạithànhphốHồChíMinhsử
dụngphổbiếnnhất.Nghiêncứunàykhôngchỉcungcấpbằngchứngthựcnghiệmmàcòn
đưarathảoluậnvàkiếnnghịnhằmhỗtrợviệcngdụngAIhiệuquảhơntronggiảngdạy
vàhọctậptiếngTrungQuốc.
Từkhóa:côngcụAI,hànhvisửdụng,môhìnhUTAUT2,ýđịnhsửdụng
1
TrườngĐạihọcSưphạmThànhphốHồChíMinh
2
TrườngĐạihọcNgoạingữ-TinhọcThànhphốHồChíMinh
I.Đặtvấnđề
Đại dịch Covid-19 đã thúc đẩy
chuyểnđổisốtronggiáo dục,đặcbiệtlà
ứng dụng trí tuệ nhântạo (AI). Là trung
tâmgiáodụclớncủaViệtNam,thànhphố
HồChíMinh(TP.HCM)cósốlượngsinh
viên(SV)đông,nênmcđộtiếpcậnvàsử
dụngAIcủaSVtạiđâycó ý nghĩa quan
trọng trong việc thúc đẩy ng dụng các
côngcụnàytronggiáodục.Trongbốicảnh
90
hộinhậpViệt-Trung,mônViếttiếngTrung
Quốcngàycàngđượcchútrọng.Tuynhiên,
cácnghiêncứuhiệnnaychủyếuxemxét
việcsửdụngAIichung,chưacónhiều
nghiêncứuápdụnghìnhUTAUT2để
phântíchcácyếutốảnhhưởngđếnhành
visửdụngAItrongnViếttiếngTrung
QuốccủaSVTP.HCM.Vìvậy,nghiêncứu
nàyvậndụngmôhìnhUTAUT2nhằmxác
địnhcyếutốtácđộngđếnýđịnhhành
visửdụngAIcủaSV,quađóđềxuấtgiải
phápnângcaohiệuqugiảngdạyvàhọc
tậptiếngTrungQuốc.
II.Cơsởlýthuyết
2.1.ViệcngdụngAItrong môn
ViếttiếngTrungQuốc
Gầnđây,nhiềunghiêncứuđãchứng
minhAIhỗtrợhiệuquảtrongviệcnâng
cao kỹ năng viết, chẳng hạn như ngữ
pháp,từvựngvàcấutrúccâu,thôngqua
Chatbotvàphầnmềmkiểmtralỗi(Chen,
2023; Zhang, 2024; Wan, 2024; Liu và
cộngsự,2025).AIcungcấpgợiý,sửalỗi
phảnhồicánhânhóa,giúpngườihọc
cảithiệnkỹnăngviếthiệuquả.Tuynhiên,
cáchọcgiảcũngchỉranhữngtháchthức
vềbảnquyền,đạođứcvàtínhxácthựckhi
sửdụngAI(Wangvàcộngsự,2023;Ni,
2024). Do đó cầnthêm nghiên cứu thực
nghiệmvềhiệuquảsưphạm,tácđộngđến
độnglựchọctậpvàchuẩnhóaứngdụng
AI nhằm xây dựng hệ thống hỗ trợ bền
vữngvàđángtincậy.
2.2. Ứng dụng mô nh UTAUT2
tronggiáodục
Nhiều nghiên cứuđã vận dụng mô
hìnhUTAUT2tronggiáodục.Quvàcộng
sự(2018)Zeng(2019)đãkhẳngđịnhvai
tròcủakỳvọnghiusuất,điềukiệnthuận
lợivàthóiquentrongýđịnhsửdụng.Kong
vàcộngsự(2023)bổsungbiếnơngtác
tronghọctập,độnglựcthụhưởng;cònLiu
vàcộngsự(2024)đãmởrộngtừgócđộ
giảngviên,chothấyhaiyếutốhiệusuấtvà
độnglựcthụởngđóngvaitròthenchốt
trong việc giảng dạy kết hợp. Tuy nhiên
phầnlớncácnghiêncứuchỉtậptrungvào
mộtnềntảnghoặcnhómđốiợngcụthể,
thiếuphântíchhệthốngtrongbốicảnhhọc
tậpđadạngvàkhácbiệtvănhóa.
2.3.MôhìnhUTAUT2
Mô hình UtautđượcVenkatesh và
Davis(2003)xâydựng,xácđịnhkỳvọng
hiệusuất,kỳ vọngnỗlựcvàảnhhưởng
hội là các yếu tố tác động đến hành
vi,trongkhiđiềukiệnthuậnlợitácđộng
trựctiếpđếnhànhvi.Cácyếutốgiớitính,
độ tuổi, kinh nghiệm và tính tự nguyện
đóngvaitròđiềutiết.MôhìnhUTAUT2
(Venkatesh và cộng sự, 2011) bổ sung
độnglực thụ hưởng,cân nhắc giátrị và
thóiquen,nângcaokhảnănggiảithíchý
địnhvàhànhvisửdụng.
Nghn cứu ydựatrên UTAUT2,
banđầugồm7biếnđộclập(kvọnghiệu
sut-PE,kỳvọngnỗlực-EE,ảnhởng
xãhội-SI,điềukiệnthuậnlợi-FC,động
lựcthụhưởng-HM,giátrịchip-PV,thói
quensửdụng-HT)2biếnphụthuộc(ý
đnhsdụng-BIvàhànhvisửdng-UB)
đểydựngmôhìnhthuyếtvhànhvisử
dngAItrongmônViếttiếngTrungQuc.
Tuynhiên,biến“Ảnhhưởngxãhội”
khôngđạtđộtincậyvàkhônghìnhthành
nhântốđộclậpnênbịloạibỏ.Ngoàic
biến kiểm soát theo mô hình gốc (giới
tính, kinh nghiệm), nghiên cứu này bổ
sungcácbiếnkiểmsoátphùhợpvớibối
cảnhViệtNam(nămhọc,têntrường,dân
tộcHoa,nănglựctiếngTrungQuốc,thời
gianhọctiếngTrungQuốcvàthờilượng
sửdụngAI)đểphântíchsựkhácbiệtgiữa
cáccáthể.
91
2.4.Vấnđềnghiêncứugiảthuyết
i viết tìm hiểu các yếu tố ảnh
hưởngđếnýđịnhvàhànhvisửdụngAI
trong môn Viết tiếng Trung Quốc, đồng
thờixemxétsựkhácbiệtgiữacácnhóm
SV.Cácvấnđềnghiêncứugồm:(1)Yếu
tố nào trong UTAUT2 ảnh hưởng đáng
kểđếnýđịnhsửdụngAI;(2)Ýđịnhsử
dụngcóảnhhưởngđángkểđếnhànhvisử
dụngkhông;(3)Cósựkhácbiệtvềýđịnh
sửdụngvàhànhvisửdụnggiữaSVcác
trườngvàcónănglựctiếngTrungQuốc
khácnhauhaykhông.
Dựatrêncácvấnđềtrên,chúngtôi
đặtracácgiảthuyếtnghiêncứunhưsau:
H1:PEảnhhưởngtíchcựcđếnBI.
H2:EEảnhhưởngtíchcựcđếnBI.
H3:FCảnhhưởngtíchcựcđếnBI.
H4:HMảnhởngtíchcựcđếnBI.
H5:PVảnhhưởngtíchcựcđếnBI.
H6:HTảnhhưởngtíchcựcđếnBI.
H7:BIảnhhưởngtíchcựcđếnUB.
H8a: SV các trườngkhác nhaucó
sựkhácbiệtvềBI.
H8b:SVcáctrườngkhácnhaucó
sựkhácbiệtvềUB.
H9a: SV có nănglực tiếng Trung
QuốckhácnhaucósựkhácbiệtvềBI.
H9b: SV cónăng lực tiếng Trung
QuốckhácnhaucósựkhácbiệtvềUB.
III.Phươngphápnghiêncứu
Nghiên cứu sử dụng phương pháp
địnhlượngvớibảnghỏitrựctuyến,triển
khaitừ15-31/5/2025,nhằmthuthậpdữ
liệunhanhchóng,tiếtkiệmchiphívàphù
hợpvớiSV.MẫugồmSVtừtrườngĐại
họcphạmTP.HCM(HCMUE;36,1%),
trường Đại học KHXH&NV TP.HCM
(USSH; 22,6%), trường Đại học Ngoại
ngữ-TinhọcTP.HCM(HUFLIT;32,3%)
trường Đại học Văn Lang (VLU;
9,0%), nhằm đảm bảo tính đại diện và
phảnánhkháchquanhànhvisửdụngAI.
Bảng hỏidựatheoUTAUT2,thamkhảo
nghiêncứucủaVenkatesh(2012),Wuvà
Zhang(2018),Zeng(2019)vàđượcđiều
chỉnhphùhợp,gồm27câuhỏitheoLikert
5mứcđộ(1=hoàntoànkhôngđồngý;5
=hoàntoànđồngý).Đồngthờithuthập
thêmthôngtincơbảnvàbốicảnhsửdụng
AI(trường,nămhọc,giớitính,làdântộc
Hoahaykhông,trìnhđộHSK,thờigian
học, thời lượng sử dụng và công cụAI
thường dùng). Dữ liệu được phân tích
bằngSPSS27.0quacácbước:(1)Thống
mô tả mẫu và tần suất sử dụng AI;
(2) Kiểmđịnh độtin cậythang đobằng
Cronbach’s α; (3) Phân tíchơng quan
Pearsonvàhồiquyđểđánhgiámốiquan
hệvàmứcđộảnhhưởngcủacácyếutố
đếnýđịnhvàhànhvisửdụng;(4)Phân
tíchsựkhácbiệtgiữacácnhómSVtheo
trườngvànănglựctiếngTrungQuốcbằng
Anovavàkiểmđịnhphithamsố.
IV.Kếtquảnghiêncứuthảoluận
4.1.Thốngkêmôtả
4.1.1Thôngtincơbảncủasinhviên
Trong 155 SV tham gia khảo sát,
m2chiếmtỷlệcaonhất(60,6%),tiếp
theo là năm 3 (21,3%), năm 4 (10,3%)
năm1(7,7%).Nữchiếm80,6%,Nam
92
chiếm19,4%.Vềdântộc,chỉcó13,5%là
sinhviênngườigốcHoa.NănglựcHSK
tập trung chủ yếu ở HSK4 (27,7%) và
HSK3(25,8%),chothấynhómđốitượng
có năng lực tiếng Trung Quốc từ trung
bìnhtrởlên.
Bảng1.Thôngtincơbảncủasinhviên
Biến Nhóm Tầnsố
Tỉlệ(%)
Nămhọc
Năm1 12 7.7
Năm2 94 60.6
Năm3 33 21.3
Năm4 16 10.3
Giớitính Nam 30 19.4
Nữ 125 80.6
CóphảilàngườiHoahaykhông Phải 21 13.5
Không 134 86.5
NănglựcHSK
HSK1 27 17.4
HSK2 25 16.1
HSK3 40 25.8
HSK4 43 27.7
HSK5 11 7.1
HSK6 9 5.8
ThốngkêmôtảcácbiếnUTAUT2
(Bng2)chothấytấtcảgiátrịtrungbình
đềutrên3,phảnánhtháiđộtíchcựcchung.
EEcaonhất(M=4,08;SD=0,848),trong
khiHTthấpnhất(M=3,067;SD=1,138),
chothấysựkhácbiệtvềthóiquensửdụng
AI. FC,HMvà BIđềucao (M=3,920;
3,944;3,888),chứngtỏ SV hứng thúvà
cóýđịnhsửdụngmạnhmẽ;SIvàFCcó
giátrịtốithiểulà3,phảnánhnhậnthức
tíchcựcvềmôitrườngxãhộivàđiềukiện
nngoài.
Bảng2.Thốngkêmôtảcácbiến
Biến N Min Max M SD
PE 155 2.00 5.00 3.697 0.762
EE 155 1.00 5.00 4.080 0.848
SI 155 3.00 5.00 3.718 0.467
FC 155 3.00 5.00 3.920 0.647
HM 155 2.00 5.00 3.944 0.738
PV 155 2.00 5.00 3.557 0.779
HT 155 1.00 5.00 3.067 1.138
BI 155 1.00 5.00 3.888 1.002
UB 155 2.00 5.00 3.512 0.761
4.1.2.BốicảnhsửdụngcôngcụAI
Phầnkhảosátvềbốicảnhsửdụng
AIbaogồm3nộidung:(1)Nguồnnhận
biết;(2)Thờigiansửdụng;(3)Lựachọn
nềntảng.
Nguồnnhậnbiết(Hình1):SVchủ
yếutiếpcậnAIquatựmhiểu(42,3%)
và bạn giới thiệu (31,4%), cho thấy
sựchủđộngvàsẵnsàngtiếpnhậncông
nghệmới
93
nh1.Nguồnnhậnbiết
Vềthờigiansửdụng(Hình2):phầnlớnSVmớitrảinghiệmAIdướimộtnăm,phản
ánhgiaiđoạnphổcậpcònngắnvàchothấycôngcụnàyvẫnđangtrongbướcđầuứngdụng
ogiáodục.
nh2.ThờigiansửdụngAI
Vềviệclựachọnnềntảng(Hình3):ChatGPTđượcSVưu tiênsửdụngnhất(141
lượt),nhờkhảnăngxửlýngônngữvàtínhdễdùng.CáccôngcụkhácnhưGoogleGemini,
MicrosoftCopilotvàDeepseekítđượcdùnghơn,cóthểdohạnchếvềngônngữvàmứcđộ
phổbiếncủanềntảng…
nh3.Nềntảngsửdụng
Nhìn chung, SV đã nhn thc
banđầukháràngvềviệcsửdụngAI
trong n Viết tiếng Trung Quc, và
hìnhtnhthóiquentptrungsdng
mtsốnềntảngquenthuc.Trongtương
lai,khiAIđượctốiưuhóavàtíchhợp
nhiều chứcnăng n,hành visdng
AIcủasinhviêncókhảngpháttrin
theohưnghthnghóavàtrnênphổ
biếnhơn.
4.2.Phântíchđộtincậyvàgiátrị
thựcnghiệm
Nghiên cứu kiểm định độ tin cậy
thangđobằngCronbach’sα,hệsốtổngthể
đạt0,950,chothấybảnghỏicótínhnhất
quánnộibộcao.CácbiếncóCronbach’s
αtừ0,746đến0,934;riêngSIthấpnhất
(0,746)vàkhônghìnhthànhnhântốđộc
lậptrongEFAnênbịloại.
Bảng hỏi dựa trên thang đo của
Venkatesh(2012),Wu&Zhang(2018)và