66
KỶ YẾU HỘI THẢO KHOA HỌC QUỐC GIA: NGUỒN LỰC TRONG NỀN KINH TẾ SỐ
ẢNH HƯỞNG CỦA TRÍ TUỆ NHÂN TẠO (AI) ĐỐI VỚI
VIỆC RÈN LUYỆN KỸ NĂNG VIẾT CỦA SINH VIÊN NGÀNH NGỮ VĂN
Lê Thị Thuỳ Vinh(1)
TÓM TẮT:
Trong cc kỹ nng học tập, vit l mt trong những kỹ nng cơ bản v có vai trò rất quan trọng.
Đây l kỹ nng giúp ngời học th hiện t tởng, ý đồ giao tip của mình bằng ngôn ngữ vit v cc
chuẩn mực vn bản. Cc công cụ trí tuệ nhân tạo (AI) hiện nay đ có tc đng mạnh mẽ lên hoạt
đng vit của sinh viên ở nhiều phơng diện, nh: cch t duy, tổ chức ý tởng v sự pht trin lập
luận trong kỹ nng vit. Công nghệ AI không chỉ mang lại li ích nh mt sự hỗ tr kĩ thuật m còn
đặt ra nhiều thch thức về tính đc lập, khả nng tự học v sng tạo của sinh viên. Bi bo tập trung
đnh gi tc đng của AI đn chất lng vit cũng nh qu trình học tập v pht trin kỹ nng vit
của sinh viên ngnh Ngữ vn Đồng thời, bi vit còn đa ra mt s khuyn ngh về cc phơng
php giảng dạy kỹ nng vit hiệu quả trong bi cảnh công nghệ AI pht trin nhằm ti u ho việc
tích hp AI vo qu trình giảng dạy v học tập cho sinh viên ngnh Ngữ vn nói riêng v cc ngnh
Khoa học x hi v nhân vn nói chung hiện nay.
Từ kho: AI, kỹ nng vit, sinh viên, Ngữ vn, kỹ nng.
ABSTRACT:
Among learning skills, writing is one of the fundamental skills and plays a crucial role. This
skill enables learners to express their thoughts and communicative intentions through written lan-
guage and textual standards. Current AI tools have had a profound impact on students' writing
activities in various aspects, such as thinking processes, idea organization, and the development
of arguments in writing skills. AI technology not only provides benefits as a technical aid but also
poses challenges regarding students' independence, self-learning ability, and creativity. This paper
focuses on evaluating the impact of AI on writing quality as well as the learning process and the
development of writing skills among Literature students. Additionally, it offers recommendations on
effective teaching methods for writing skills in the context of AI development, aiming to optimize
the integration of AI into teaching and learning processes for Literature students in particular and
students in the social sciences and humanities in general.
Keywords: AI, writing skills, students, literature, skills.
1. Trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2. Email: lethithuyvinh@hpu2.edu.vn
67
KỶ YẾU HỘI THẢO KHOA HỌC QUỐC GIA: NGUỒN LỰC TRONG NỀN KINH TẾ SỐ
1. Giới thiệu
Sự phát triển nhanh chóng của AI đã mở ra những cơ hội chưa từng có cho con người trên nhiều
lĩnh vực. Trong giáo dục đại học, các công cụ AI đang dần có những tác động làm thay đổi cách thức
sinh viên tiếp cận và thực hiện các nhiệm vụ học tập của mình.
Trong các kỹ năng học tập, viết là một trong những kỹ năng cơ bản và có vai trò rất quan trọng.
Đây là kỹ năng giúp người học thể hiện tư tưởng, ý đồ giao tiếp của mình bằng ngôn ngữ viết và
các chuẩn mực văn bản. Các công cụ AI hiện nay đã có tác động mạnh mẽ lên hoạt động viết của
sinh viên ở nhiều phương diện: từ cách tư duy, tổ chức ý tưởng đến sự phát triển lập luận trong bài
viết. Công nghệ AI mang lại lợi ích như một sự hỗ trợ kỹ thuật nhưng nó lại đặt ra nhiều thách thức
về tính độc lập, khả năng tự học và sáng tạo của sinh viên. Từ thực tế đó, nghiên cứu này đặt ra các
mục tiêu như sau:
1 Đánh giá tác động của AI đến chất lượng viết cũng như quá trình học tập và phát triển kỹ năng
viết của sinh viên ở ngành Ngữ văn. Nghiên cứu sẽ phân tích các khía cạnh như cấu trúc bài viết, sự
mạch lạc trong lập luận, tính sáng tạo của các bài viết do sinh viên thực hiện với sự hỗ trợ của AI.
Đồng thời nghiên cứu cũng sẽ xem xét cách sinh viên sử dụng AI trong quá trình viết, từ việc lập dàn
ý, tổ chức bài viết đến việc sửa chữa và hoàn thiện bài viết.
2 Đề xuất các phương pháp giảng dạy kỹ năng viết hiệu quả trong bối cảnh công nghệ AI phát
triển nhằm tối ưu hoá việc tích hợp AI vào quá trình giảng dạy đại học và học tập của sinh viên.
2. Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu
2.1. Cơ sở lý thuyết
AI đã chứng minh sức mạnh của mình trong nhiều lĩnh vực và một trong những ứng dụng ngày
càng phổ biến là hoạt động viết. Với sự phát triển của các mô hình ngôn ngữ tiên tiến, AI đã trở thành
một công cụ hỗ trợ đắc lực, giúp cải thiện năng suất và nâng cao chất lượng nội dung viết. Từ việc tự
động hoá, quá trình sáng tạo nội dung đến cung cấp các công cụ trợ giúp viết bài, AI đang thay đổi
cách con người tương tác với văn bản.
Một trong những ứng dụng nổi bật nhất của AI trong lĩnh vực viết là khả năng tạo ra nội dung
tự động. Các mô hình ngôn ngữ như GPT-3 của OpenAI được phát triển từ năm 2020 có thể sản xuất
các văn bản dài, có cấu trúc phức tạp, khó phân biệt với nội dung do con người viết (Brown, 2020).
Trong nghiên cứu Language Models are Few-Shot Learners, Brown và cộng sự (2020) đã trình bày
sự phát triển của GPT-3 và chứng minh GPT-3 có khả năng tạo ra các đoạn văn bản liên tục từ một
chủ đề cho trước, với khả năng hiểu ngữ cảnh và sáng tạo từ những dữ liệu đầu vào đơn giản. Bên
cạnh đó, AI cũng cung cấp nhiều công cụ hỗ trợ giúp người viết nâng cao chất lượng văn bản của
mình. Ví dụ như ứng dụng Grammarly, một ứng dụng dựa trên AI có khả năng kiểm tra ngữ pháp,
chính tả và cung cấp gợi ý để nâng cao chất lượng văn phong. Theo nghiên cứu của Choi (2017), các
công cụ như Grammarly giúp giảm thời gian chỉnh sửa và nâng cao độ chính xác của văn bản, đồng
thời cung cấp phản hồi tức thì về ngữ pháp và phong cách của văn bản.
Một khía cạnh thú vị khác là sự ứng dụng của AI trong sáng tác văn học và nghệ thuật. Nhiều
nhà văn và nghệ sĩ đã bắt đầu sử dụng AI như một công cụ hỗ trợ trong quá trình sáng tạo. AI không
chỉ giúp tạo ra các nội dung cơ bản mà còn có thể sáng tạo theo phong cách nghệ thuật nhất định.
Các mô hình như GPT-3 có thể tạo ra thơ, truyện ngắn, và cả kịch bản phim dựa trên dữ liệu được
“cài đặt” trước đó (Karen Hao, 2020)
68
KỶ YẾU HỘI THẢO KHOA HỌC QUỐC GIA: NGUỒN LỰC TRONG NỀN KINH TẾ SỐ
Sự phát triển của AI trong hoạt động viết không chỉ dừng lại ở việc hỗ trợ cá nhân mà còn đang
định hình lại nghề viết. AI có thể giảm đáng kể thời gian viết bài và tối ưu hoá quá trình sáng tạo nội
dung, giúp người viết tập trung vào các nhiệm vụ có giá trị cao hơn như nghiên cứu và phân tích.
Tuy nhiên, một số người lo ngại rằng AI có thể “đe dọa” nghề viết truyền thống (Greentarget, 2023).
Tuy nhiên, theo Ford (2018), thay vì thay thế hoàn toàn con người, AI có khả năng tương trợ và giúp
người viết trở nên hiệu quả hơn. Ford lập luận rằng AI không thể tái tạo được sự sáng tạo và tư duy
độc lập, hai yếu tố quan trọng của quá trình viết. Thay vào đó, nó cung cấp công cụ để người viết tự
do sáng tạo mà không phải lo lắng về các chi tiết kỹ thuật nhỏ nhặt như ngữ pháp hay cấu trúc câu.
AI đang có những bước tiến vượt bậc trong việc hỗ trợ lĩnh vực viết, với khả năng tự động hoá
quá trình sáng tạo nội dung, cung cấp công cụ hỗ trợ viết và thậm chí tham gia vào sáng tác văn học.
Tuy nhiên, nhiều vấn đề đặt ra hiện nay như nội dung của những văn bản được AI tạo ra có những
thông tin chính xác hay không hay những vấn đề gắn liền với đạo đức học thuật vẫn là điều chúng ta
luôn băn khoăn. Trong tương lai, sự kết hợp giữa con người và AI có thể tạo ra những kết quả vượt
trội, khi AI hỗ trợ con người trong các khía cạnh kỹ thuật và con người vẫn giữ vai trò chủ đạo trong
sự sáng tạo và tư duy.
2.2. Phương pháp nghiên cứu
2.2.1. Phơng php nghiên cứu ti liệu
Nghiên cứu tiến hành phân tích các tài liệu có liên quan đến AI và ứng dụng của AI đến hoạt
động viết trong lĩnh vực Ngữ văn. Nghiên cứu được thực hiện dựa trên kho dữ liệu tin cậy như Web
of Science và Google Scholar.
2.2.2. Phơng php điều tra, khảo st
Nghiên cứu tiến hành khảo sát đối tượng sinh viên (SV) năm thứ 3 ngành Ngữ văn ở Trường
Đại học Sư phạm (ĐHSP) Hà Nội, Trường Đại học Giáo dục, Trường ĐHSP Hà Nội 2 để thu thập
dữ liệu về cách sử dụng AI trong quá trình viết, cảm nhận về tác động của AI cũng như quan điểm
về lợi ích và thách thức của AI đối với hoạt động viết của SV.
Chúng tôi đã sử dụng thiết kế nghiên cứu khảo sát với hình thức là các bảng hỏi. Bảng hỏi bao
gồm các nhóm thông tin về người được hỏi, nhóm câu hỏi về thực trạng nhận thức và thực trạng sử
dụng AI đối với việc rèn luyện kỹ năng viết của sinh viên ngành Ngữ văn.
2.2.3. Phơng php phân tích thực nghiệm
Nghiên cứu sẽ tiến hành các thử nghiệm thực tế, trong đó SV sẽ thực hiện các bài viết với sự hỗ
trợ của AI và cũng thực hiện những bài viết không có sự hỗ trợ của AI. Chất lượng và các khía cạnh
khác của bài viết sẽ được đánh giá và so sánh để xác định tác động của AI.
3. Kết quả nghiên cứu
3.1. Thực trạng nhận thức AI đối với việc rèn luyện kỹ năng viết của sinh viên ngành Ngữ văn
Để làm rõ thực trạng nhận thức và sử dụng AI đối với việc rèn luyện kỹ năng viết của SV ngành
Ngữ văn , chúng tôi đã tiến hành khảo sát 500 SV ngành Sư phạm (SP) Ngữ văn ở Trường Đại học
ĐHSP Hà Nội (98 SV), Trường Đại học (ĐH) Giáo dục (87 SV), Trường ĐHSP Hà Nội 2 (315 SV)
thông qua hình thức bảng hỏi được thiết kế trên Google form. Kết quả khảo sát cụ thể như sau:
69
KỶ YẾU HỘI THẢO KHOA HỌC QUỐC GIA: NGUỒN LỰC TRONG NỀN KINH TẾ SỐ
a. Về cc công cụ AI đc sử dụng đ phục vụ hoạt đng học tập cho SV Ngữ vn
Biểu đồ trên đã phản ánh mức độ sử dụng các công cụ AI để phục vụ hoạt động học tập cho SV
ngành Ngữ văn Chat GPT là công cụ phổ biến nhất với số lượng người dùng chiếm 89%. Điều này
cho thấy Chat GPT đang được ưa chuộng và có độ phủ sóng cao so với các công cụ khác. Gemini
đứng thứ hai với 47,6% người dùng, thể hiện sức hút của nền tảng này và mức độ tin cậy của nó. Các
công cụ khác như Magic School, Microsoft Bing AI và Claude AI có mức độ sử dụng thấp hơn cũng
thể hiện sự quan tâm của người dùng nhưng chưa có sự phổ biến. Các công cụ còn lại như Microsoft,
Copilot và Poe có số lượng người dùng chiếm lần lượt là 1%, 0,2% và 0,2%; điều này cho thấy mức
độ phổ biến của những công cụ trên là rất hạn chế. Tỉ lệ sinh viên chưa sử dụng AI không quá cao
(7%), chứng tỏ AI đang dần trở thành một phần quan trọng trong học tập của SV.
b. Hiệu quả hỗ tr của AI đi vi việc rèn luyện kỹ nng vit của SV ngnh Ngữ vn
Khi được hỏi về hiệu quả hỗ trợ của AI đối với việc rèn luyện kỹ năng viết của SV ngành Ngữ
văn 83% SV đều khẳng định Al hỗ trợ tích cực, hiệu quả. Đây là tỷ lệ rất cao cho thấy đa số SV đánh
giá Al mang lại những lợi ích đáng kể trong việc cải thiện kỹ năng viết của họ. Điều này có thể bắt
nguồn từ việc AI hỗ trợ người học trong việc tìm ý tưởng, lập dàn ý, thực hành viết hoặc sữa chữa
lỗi trong bài viết. 12% sinh viên không chắc chắn về mức độ hiệu quả của AI. Điều này có thể là
70
KỶ YẾU HỘI THẢO KHOA HỌC QUỐC GIA: NGUỒN LỰC TRONG NỀN KINH TẾ SỐ
do sinh viên còn thiếu kiến thức, thiếu kinh nghiệm sử dụng Al hoặc chưa hoàn toàn tin tưởng vào
tác động của công nghệ này. Một tỷ lệ nhỏ (5%) SV không đồng ý về hiệu quả hỗ trợ của AI đối với
việc rèn luyện kỹ năng viết. Theo chúng tôi, nguyên nhân của sự không đồng ý này có thể xuất phát
từ việc SV không nhận thấy giá trị của AI cũng như có thể xuất phát từ đặc trưng của lĩnh vực khoa
học xã hội và nhân văn - một lĩnh vực mà AI chưa hoàn toàn đáp ứng tốt.
Như vậy, có thể thấy đa số phần lớn SV ngành Ngữ văn đều đánh giá cao hiệu quả hỗ trợ của
AI. Chúng tôi cho rằng, AI thực sự đã trở thành một công cụ hỗ trợ hữu ích trong giảng dạy và học
tập trong lĩnh vực Ngữ văn.
3.2. Thực trạng sử dụng AI đối với việc rèn luyện kỹ năng viết của sinh viên ngành Ngữ văn
a. Những ni dung trong rèn luyện kỹ nng vit ứng dụng AI
Bảng 1. Những ni dung trong rèn luyện kỹ nng vit khi ứng dụng AI
Nội dung trong rèn luyện kỹ năng viết Tỷ lệ %
Tìm kiếm và tổng hợp thông tin cho bài viết 57%
Tìm ý tưởng 42%
Lập dàn ý 52%
Thực hành viết 76%
Kiểm tra, sửa chữa 40%
Khác 15%
Kết quả khảo sát cho thấy thực hành viết là nội dung được 76% SV đánh giá cao nhất. Điều này
khẳng định AI không chỉ là công cụ tìm kiếm hay lập kế hoạch mà còn là môi trường hỗ trợ thực
hành, giúp sinh viên cải thiện kỹ năng viết thông qua việc tạo ra và phân tích các văn bản. 57% SV
đánh giá cao AI trong việc hỗ trợ tìm kiếm và tổng hợp thông tin. Đây là một phần quan trọng của
quá trình viết, đặc biệt trong bối cảnh hiện đại khi nguồn thông tin phong phú và đa dạng. AI giúp
sinh viên tiếp cận thông tin nhanh chóng và có tổ chức, tạo nền tảng tốt cho bài viết. 52% SV cho
rằng AI có ích trong việc lập dàn ý. Điều này cho thấy AI giúp sinh viên xây dựng cấu trúc cho bài
viết, một kỹ năng quan trọng để tổ chức các ý tưởng một cách logic và mạch lạc. 42% SV khẳng định
Al có khả năng gợi mở ý tưởng cho sinh viên, giúp họ khắc phục khó khăn trong việc khởi đầu bài
viết. Tuy nhiên, tỷ lệ này thấp hơn so với các nội dung khác, có thể do ý tưởng thường yêu cầu sự
sáng tạo và cá nhân hoá trong khi những yếu tố AI chưa thể có khả năng thay thế. 40% SV có quan
điểm AI được xem là công cụ hỗ trợ hiệu quả trong việc kiểm tra, sửa lỗi ngữ pháp và phong cách
viết. Tuy nhiên, một tỷ lệ nhất định sinh viên vẫn có thể thích tự chỉnh sửa hoặc nhận sự giúp đỡ
từ người có chuyên môn. Chỉ có 15% SV ít sử dụng AI vào các mục đích hỗ trợ kỹ năng viết khác.
Như thế, có thể thấy, AI hỗ trợ sinh viên rất hiệu quả trong nhiều khía cạnh của quá trình rèn luyện
kỹ năng viết, đặc biệt là trong thực hành viết, tìm kiếm thông tin và lập dàn ý. Các công đoạn khác
đòi hỏi tính sáng tạo hoặc sửa chữa chi tiết vẫn cần sự tham gia tích cực của người viết. Điều này
cho thấy AI chỉ là công cụ bổ trợ chứ chưa thể thay thế hoàn toàn vai trò của con người trong hoạt
động viết lách.
