PH N M Đ UẦ Ở Ầ
Con ng i ta mu n s ng ph i có c m ăn, áo m c mu n có nh ng c a c iườ ố ố ả ơ ặ ố ữ ủ ả
v t ch t y thì ph i s n xu t ra, loài ng i s ch t đói n u nó ng ng s nậ ấ ấ ả ả ấ ườ ẽ ế ế ừ ả
xu t. Nh ng trong qúa trính s n xu t ra c a c i v t ch t con ng i không baoấ ư ả ấ ủ ả ậ ấ ườ
gi ti n hành đ n đ c m t mình mà h ph i bi t k t h p v i nhau và trao đ iờ ế ơ ộ ộ ọ ả ế ế ợ ớ ổ
ho t đ ng cho nhau. Quan h s n xu t là m i quan h gi a ng i v i ng iạ ộ ệ ả ấ ố ệ ữ ườ ớ ườ
trong quá trình s n xu t. Còn L c l ng s n xu t bi u hi n m i quan hả ấ ự ượ ả ấ ể ệ ố ệ
gi a con ng i v i t nhiên trong quá trình s n xu t ra c a c i v t ch t. L cữ ườ ớ ự ả ấ ủ ả ậ ấ ự
l ng s n xu t quy t đ nh quan h s n xu t nh ng quan h s n xu t tácượ ả ấ ế ị ệ ả ấ ư ệ ả ấ
đ ng tr l i l c l ng s n xu t cho nên l c l ng s n xu t v n là y u tộ ở ạ ự ượ ả ấ ự ượ ả ấ ẫ ế ố
quy t đ nh. Nh v y qua l ch s ế ị ư ậ ị ử ba ph ng th c s n xu t tr c chươ ứ ả ấ ướ ủ
nghĩa t b n, quan h s n xu t ph i phù h p v i trình đ phát tri nư ả ệ ả ấ ả ợ ớ ộ ể
c a l c l ng s n xu tủ ự ượ ả ấ t đó có th v n d ng vào đi u ki n hi n nay c aừ ể ậ ụ ề ệ ệ ủ
n c Vi t Nam ta .ướ ệ
1
Nguyễn Thị Minh Phượng - 03D03081 ớíp
804
PH N N I DUNGẦ Ộ
Tr c ch nghĩa t b n, l ch s loài ng i đã tr i qua 3 ph ng th cướ ủ ư ả ị ử ườ ả ươ ứ
s n xu t: công xã nguyên thu , chi m h u nô l , phong ki n. M i ph ngả ấ ỷ ế ữ ệ ế ỗ ươ
th c đó đ u v n đ ng trong s tác đ ng qua l i gi a l c l ng s n xu t vàứ ề ậ ộ ự ộ ạ ữ ự ượ ả ấ
quan h s n xu t. Khi l c l ng s n xu t phát tri n đ n m t trình đ nh tệ ả ấ ự ượ ả ấ ể ế ộ ộ ấ
đ nh, tr nên mâu thu n không th đi u hoà v i quan h s n xu t hi n t n,ị ở ẫ ể ề ớ ệ ả ấ ệ ồ
làm cho ph ng th c s n xu t cũ tan rã và ph ng th c s n xu t m i ra đ i.ươ ứ ả ấ ươ ứ ả ấ ớ ờ
I. Ph ng th c s n xu t công xã nguyên thu .ươ ứ ả ấ ỷ
- L c l ng s n xu t trong giai đo n đ u công xã nguyên thu đó làự ượ ả ấ ạ ầ ỷ
loài ng i ngay t th a m i ra đ i đã s ng theo t p th . Đó là nh ng b yườ ừ ủ ớ ờ ố ậ ể ữ ầ
ng i nguyên thu vì v y loài ng i ra đ i cũng là xã h i loài ng i ra đ i.ườ ỷ ậ ườ ờ ộ ườ ờ
Chính lao đ ng đã sáng t o ra b n thân loài ng i. Tuy nhiên, trong bu i sộ ạ ả ườ ổ ơ
sinh c a nó, loài ng i còn h t s c y u t, b t l c tr c thiên nhiên. H ănủ ườ ế ứ ế ớ ấ ự ướ ọ
s ng th c ăn s ng trong hang đ ng và luôn b thú d đe do . Vi c phát hi n raố ứ ố ộ ị ữ ạ ệ ệ
l a trong thiên nhiên và bi t cách l y l a t nh ng hòn đá b ng cách c xátử ế ấ ử ừ ữ ằ ọ
chúng l i v i nhau mang m t ý nghĩa c c kỳ quan tr ng và là d u m c sonạ ớ ộ ự ọ ấ ố
c a ti n b loài ng i th i nguyên thu . L a không nh ng đem l i cho hủ ế ộ ườ ờ ỷ ử ữ ạ ọ
th c ăn chín, ngon mà là vũ khí l i h i đ h ch ng l i thú d . H dùng l aứ ợ ạ ể ọ ố ạ ữ ọ ử
đ đ t r y làm n ng và ch ng l i giá l nh. Đó là nét khác bi t đ phân bi tể ố ẫ ươ ố ạ ạ ệ ể ệ
s khác nhau gi a ng i và đ ng v t. Cùng v i phát hi n ra l a con ng iự ữ ườ ộ ậ ớ ệ ử ườ
th i kỳ này còn bi t s d ng đá làm v t mài nh n các vũ khí t thô s có s nờ ế ử ụ ậ ọ ừ ơ ẵ
trong thiên nhiên tr thành vũ khí s c bén đ b o v mình và săn thú d …..ở ắ ể ả ệ ữ
Sáng t o ra cung tên là b c ngo t quan tr ng trong c i ti n công c s nạ ướ ặ ọ ả ế ụ ả
2
xu t, cung tên giúp cho ngh săn b n phát tri n nh đó mà th c ăn ngày càngấ ề ắ ể ờ ứ
d i dào h n, ti p t c đó là cu c cách m ng đ g m. H ch t o d ng cồ ơ ế ụ ộ ạ ồ ố ọ ế ạ ụ ụ
ch a th c ăn b ng đ t nung sét, con ng i bi t t mình tr ng tr t l y các thứ ứ ằ ấ ườ ế ự ồ ọ ấ ứ
cây công nghi p, ngh nông nguyên thu xu t hi n. Nh đó th c ăn c a conệ ề ỷ ấ ệ ờ ứ ủ
ng i đ c đ m b o ch c ch n h n, săn b n phát tri n thú v t săn b t vườ ượ ả ả ắ ắ ơ ắ ể ậ ắ ề
đ c nhi u thì d n d n n y sinh ngh chăn nuôi nguyên thu , h bi t dùngượ ề ầ ầ ả ề ỷ ọ ế
súc v t làm s c kéo trong nông nghi p. Nh v y tr i qua hàng m y ch c v nậ ứ ệ ư ậ ả ấ ụ ạ
năm lao đ ng, qua s phát tri n lâu dài c a l c l ng s n xu t, loài ng iộ ự ể ủ ự ượ ả ấ ườ
m i d n d n thoát kh i tình tr ng dã man và b c t i ngõ c a c a đ i s ngớ ầ ầ ỏ ạ ướ ớ ử ủ ờ ố
văn minh.
- Quan h s n xu t th i nguyên thu còn r t đ n gi n, t ng cá nhânệ ả ấ ờ ỷ ấ ơ ả ừ
riêng l không sao s ng n i. Nh lao đ ng t p th con ng i m i tránh kh iẻ ố ổ ờ ộ ậ ể ườ ớ ỏ
làm m i cho thú d và m i có th đ u tranh đ c v i thiên nhiên. Quan hồ ữ ớ ể ấ ượ ớ ệ
s n xu t th i kỳ này ch a có hình th c chi m h u v t li u s n xu t, côngả ấ ờ ư ứ ế ữ ề ư ệ ả ấ
c lao đ ng h t s c thô s . T t c m i ng i trong xã h i đ u làm chungụ ộ ế ứ ơ ấ ả ọ ườ ộ ề
cùng làm cùng h ng không có ng i lãnh đ o. H s ng v i nhau bình đ ngưở ườ ạ ọ ố ớ ẳ
cũng vì không có s n ph m th a nên không có kh năng chi m đo t s nả ẩ ừ ả ế ạ ả
ph m th ng d vì lúc đó ch a có giai c p và hi n t ng ng i bóc l t ng iẩ ặ ư ư ấ ệ ượ ườ ộ ườ
nào. Phân ph i s n ph m m t cách bình quân, vì s th c ăn ít i n u m tố ả ẩ ộ ố ứ ỏ ế ộ
ng i nào đó đ c lĩnh ph n nhi u h n thì s ng i khác ph i ch t đói. Cu iườ ượ ầ ề ơ ố ườ ả ế ố
th i kỳ này xu t hi n m t công xã th t c là nh ng ng i cùng chung dòngờ ấ ệ ộ ị ộ ữ ườ
máu s ng quây qu n bên nhau. Th t c b u ra ng i tù tr ng đ lãnh đ oố ầ ị ộ ầ ườ ưở ể ạ
công vi c chung. Nhi u th t c có quan h dòng máu v i nhau h p thành bệ ề ị ộ ệ ớ ọ ộ
l c. B l c là hình th c t ch c cao nh t c a xã h i nguyên thu . Bi t chạ ộ ạ ứ ổ ứ ấ ủ ộ ỷ ế ế
t o ra đ đ ng, s t là s phát tri n cao nh t c a l c l ng s n xu t trong xãạ ồ ồ ắ ự ể ấ ủ ự ượ ả ấ
h i nguyên thu . L c l ng s n xu t phát tri n lên m t trình đ m i thì phânộ ỷ ự ượ ả ấ ể ộ ộ ớ
công lao đ ng l n d n, thúc đ y l c l ng s n xu t phát tri n và s b t bìnhộ ớ ầ ẩ ự ượ ả ấ ể ự ấ
3
Nguyễn Thị Minh Phượng - 03D03081 ớíp
804
đ ng v tài s n, s phân chia giai c p trong n i b làm cho xã h i nguyênẳ ề ả ự ấ ộ ộ ộ
thu d n d n tan rã. C n ph i có m t xã h i m i, ph ng th c s n xu tỷ ầ ầ ầ ả ộ ộ ớ ươ ứ ả ấ
chi m h u nô l đã ra đ i. Khi l c l ng s n xu t phát tri n đ n m t trìnhế ữ ệ ờ ự ượ ả ấ ể ế ộ
đ nh t đ nh tr nên mâu thu n không th đi u hòa v i quan h s n xu tộ ấ ị ở ẫ ể ề ớ ệ ả ấ
hi n t n làm cho ph ng th c s n xu t m i ra đ i. Nh v y quan h s nệ ồ ươ ứ ả ấ ớ ờ ư ậ ệ ả
xu t đã không thích ng v i l c l ng s n xu t th i b y gi , ph ng th cấ ứ ớ ự ượ ả ấ ờ ấ ờ ươ ứ
s n xu t m i ra đ i là ph ng th c s n xu t chi m h u nô l .ả ấ ớ ờ ươ ứ ả ấ ế ữ ệ
II. Ph ng th c s n xu t chi m h u nô lươ ứ ả ấ ế ữ ệ
- L c l ng s n xu t th i chi m h u nô l có khác nhi u so v i xã h iự ượ ả ấ ờ ế ữ ệ ề ớ ộ
nguyên th y, ng i lao đ ng chính là nh ng ng i nô l c a ch nô, b lủ ườ ộ ữ ườ ệ ủ ủ ị ệ
thu c và d i s cai tr c a ch nô. Là s s h u hoàn toàn v th xác, h cóộ ướ ự ị ủ ủ ự ở ữ ề ể ọ
th bán ho c gi t ng i nô l tùy ý. S n ph m ng òi nô l làm ra là tài s nể ặ ế ườ ệ ả ẩ ư ệ ả
c a ch , h không có m t chút tài s n nào cho riêng mình, không có m t chútủ ủ ọ ộ ả ộ
t do bình đ ng. H b bán s c lao đ ng m t cách r m c, nô l không đ cự ẳ ọ ị ứ ộ ộ ẻ ạ ệ ượ
coi là ng i mà ch nh th công c bi t nói. Ch nô dùng roi v t, nh c hìnhườ ỉ ư ứ ụ ế ủ ọ ụ
đ b t nô l làm vi c nh v y h đã tr thành l c l ng s n xu t ch y u.ể ắ ệ ệ ư ậ ọ ở ự ượ ả ấ ủ ế
Công c lao đ ng va k thu t canh tác còn thô s , năng xu t lao đ ng th p,ụ ộ ỹ ậ ơ ấ ộ ấ
s phân công lao đ ng trong n i b ngành xu t hi n. Xã h i có các ngànhự ộ ộ ộ ấ ệ ộ
chính là tr ng tr t chăn nuôi và th công nghi p. Trao đ i phát tri n th ngồ ọ ủ ệ ổ ể ươ
nhân tách kh i s n xu t. ỏ ả ấ
- Quan h s n xu t c t li u s n xu t l n ng i lao đ ng đ u thu cệ ả ấ ả ư ệ ả ấ ẫ ườ ộ ề ộ
s h u t nhân, nô l đ c coi nh ở ữ ư ệ ượ ư công c r ti n. ụ ẻ ề H ch u s chi ph iọ ị ự ố
hoàn toàn c a ch nô c v thân th , ch nô chi m đo t h t s n ph m c aủ ủ ả ể ể ủ ế ạ ế ả ẩ ủ
nô l , ch c p cho m t chút ít t li u sinh ho t đ h kh i ch t đói và ti pệ ỉ ấ ộ ư ệ ạ ể ọ ỏ ế ế
t c lao đ ng. Do hình th c s h t nhân v t li u s n xu t nên quá trìnhụ ộ ứ ở ữư ư ề ư ệ ả ấ
s n xu t đ c ti n hành qui mô l n, xu t hi n x ng th công v i đa s làả ấ ượ ế ớ ấ ệ ưở ủ ớ ố
nô l . Nh v y năng su t lao đ ng s tăng lên m t cách đáng k so v i s nệ ư ậ ấ ộ ẽ ộ ể ớ ả
4
xu t nh tr c kia. S phân chia giai c p trong xã h i ngày càng rõ r t đó làấ ỏ ướ ự ấ ộ ệ
hai giai c p: ch nô và nô l . Xã h i khi đã phân chia thành giai c p thì c n cóấ ủ ệ ộ ấ ầ
nhà n c, nhà n c c a ch nô ra đ i nh m áp b c bóc l t nô l và qu nướ ướ ủ ủ ờ ằ ứ ộ ệ ầ
chúng nhân dân, b o v l i ích c a giai c p ch nô. Nhà n c c a ch nô cóả ệ ợ ủ ấ ủ ướ ủ ủ
tác d ng r t l n trong vi c c ng c và phát tri n quan h s n xu t chi m h uụ ấ ớ ệ ủ ố ể ệ ả ấ ế ữ
nô l . Nh có lao đ ng t p th mà con ng i m i xây d ng đ c nh ng côngệ ờ ộ ậ ể ườ ớ ự ượ ữ
trình ki n trúc đ s nh : Kim t tháp (Ai C p), V n lý tr ng thành (Trungế ồ ộ ư ự ậ ạ ườ
Qu c), đê đi u, thành trì… Phân công lao đ ng xã h i phát tri n h n. Xu tố ề ộ ộ ể ơ ấ
hi n nhi u ngành s n xu t m i trong Nông nghi p cũng nh trong Th côngệ ề ả ấ ớ ệ ư ủ
nghi p. Phân công phát tri n thì hàng hóa trao đ i ngày càng nhi u, khu v cệ ể ổ ề ự
trao đ i càng m r ng, giai c p th ng nhân xu t hi n. ổ ở ộ ấ ươ ấ ệ
- N u nh th i nguyên th y m i ng i đ u làm chung, ăn chung, ế ư ờ ủ ọ ườ ề ở
chung ch a có s n ph m riêng thì th i nô l s n ph m lao đ ng làm ra làư ả ẩ ờ ệ ả ẩ ộ
hoàn toàn ph thu c vào ch nô, đã có s phân ph i s n ph m vào tay ch nô.ụ ộ ủ ự ố ả ẩ ủ
Vì v y s n ph m th a (giá tr th ng d ) cũng đã xu t hi n th i kì này hayậ ả ẩ ừ ị ặ ư ấ ệ ở ờ
là s xu t hi n c a bóc l t đ i v i ng i nô l . Nh v y ph ng th c s nự ấ ệ ủ ộ ố ớ ườ ệ ư ậ ươ ứ ả
xu t sau bao gi cũng h n ph ng th c s n xu t tr c đó (xã h i nguyênấ ờ ơ ươ ứ ả ấ ướ ộ
th y). Ch đ nô l có t o ra s phát tri n nh t đ nh trong l c l ng s nủ ế ộ ệ ạ ự ể ấ ị ự ượ ả
xu t nh ng đ ng th i cũng làm n y sinh mâu thu n sâu s c: ch nô - nô l ,ấ ư ồ ờ ả ẫ ắ ủ ệ
lao đ ng trí óc và lao đ ng chân tay, thành th – nông thôn… đ n m t giaiộ ộ ị ế ộ
đo n nh t đ nh ch đ chi m h u nô l tr thành nhân t kìm hãm s phátạ ấ ị ế ộ ế ữ ệ ở ố ự
tri n. Có áp b c là có đ u tranh vì v y ng i dân nô l đã th v i vi c c iể ứ ấ ậ ườ ệ ờ ơ ớ ệ ả
ti n, th m chí h còn phá ho i công c lao đ ng. Do kinh t suy s p , nhi uế ậ ọ ạ ụ ộ ế ụ ề
ch nô tr t do cho nô l . Ch đ chi m h u nô l càng m r ng lao đ ngủ ả ự ệ ế ộ ế ữ ệ ở ộ ộ
càng b coi là hèn h , ch đáng dành riêng cho nô l , không x ng đáng là côngị ạ ỉ ệ ứ
vi c c a nh ng ng i dân t do. Th th công b phá s n vì b n n s n xu tệ ủ ữ ườ ự ợ ủ ị ả ị ề ả ấ
l n c a ch nô c nh tranh, b ki t qu thu khóa n ng, l c l ng s n xu t bớ ủ ủ ạ ị ệ ệ ế ặ ự ượ ả ấ ị
5
Nguyễn Thị Minh Phượng - 03D03081 ớíp
804
