intTypePromotion=3

Bài giảng : An toàn môi trường part 4

Chia sẻ: Pham Duong | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:10

0
111
lượt xem
42
download

Bài giảng : An toàn môi trường part 4

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Các chất đồng vị phóng xạ được dùng trong kỹ thuật bảo hộ lao động, dùng tia phóng xạ Po210, TI204 để ion hóa không khí và trung hòa các điện tích tĩnh điện xuất hiện bên trong phân xưởng nóng và nhiễm bụi để chống cháy nổ. Dùng khí phóng xạ Ar để xác định hiệu quả của hệ thống thông gió. Đơn vị đo: Để xác định hoạt tính, liều lượng của tia phóng xạ người ta dùng các đơn vị đo: - Curi ( Ci ) là hoạt tính của một chất nào đó trong một giây...

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Bài giảng : An toàn môi trường part 4

  1. Caùc chaát ñoàng vò phoùng xaï ñöôïc duøng trong kyõ thuaät baûo hoä lao ñoäng, duøng tia phoùng xaï Po210, TI204 ñeå ion hoùa khoâng khí vaø trung hoøa caùc ñieän tích tónh ñieän xuaát hieän beân trong phaân xöôûng noùng vaø nhieãm buïi ñeå choáng chaùy noå. Duøng khí phoùng xaï Ar ñeå xaùc ñònh hieäu quaû cuûa heä thoáng thoâng gioù. Ñôn vò ño: Ñeå xaùc ñònh hoaït tính, lieàu löôïng cuûa tia phoùng xaï ngöôøi ta duøng caùc ñôn vò ño: - Curi ( Ci ) laø hoaït tính cuûa moät chaát naøo ñoù trong moät giaây coù 3,7.1010 nguyeân töû phaân huyû, 1Ci = 1000 mCi, 1 micro Curi ( μCi ) = 10-6 Curi. - Rônghen ( R ) laø lieàu löôïng tia Rônghen hoaëc tia γ khi chieáu vaøo 1cm3 khoâng khí ôû ñieàu kieän tieâu chuaån ( 0oC, 760mmHg )thì taïo ñöôïc 2,08.109 caëp ion, töông ñöông vôùi moät ñôn vò tónh ñieän cho moãi daáu, 1R=1000 milirônghen (mR)= 1000.000 microrônghen (μR). - Rad (Radiaton absorbed dose) laø lieàu löôïng haáp thuï vaät lí, töông ñöông vôùi naêng löôïng haáp thuï 100 erg/gam vaät chaát bò chieáu xaï. Khi chieáu vaøo 1g khoâng khí 1R cho moät naêng löôïng haáp thuï laø 84erg hay 0,8 rad. - Rem (Roentgen equivalent man): laø lieàu taùc duïng sinh hoïc gaây neân ôû toå chöùc sinh vaät bò chieáu phoùng xaï, khi trong toå chöùc naøy haáp thuï moät naêng löôïng 100 erg hay 1Rad cuûa tia Rônghen. Rem = Rad heä soá sinh vaät hoïc töông ñoái Heä soá sinh vaät hoïc tia X = 1 tiaγ = 10 ( nôtron nhanh ) tia nôtron chaäm = 3 tia =1 Ñeå ño hoaït tính phoùng xaï ngöôøi ta duøng maùy Radiomet, coøn ño lieàu löôïng phoùng xaï duøng maùy Dosimetre. Ñoái vôùi töøng ngöôøi thöôøng duøng buùt hoaëc duøng phim ñeå ño lieàu löôïng phoùng xaï. §7-2 Taùc haïi cuûa tia phoùng xaï vaø caùc phöông phaùp phoøng ngöøa Laøm vieäc vôùi caùc chaát phoùng xaï coù theå bò nhieãm xaï. Nhieãm xaï do caùc nguoàn böùc xaï töø ngoaøi cô theå goïi laø ngoaïi chieáu. Nhieãm xaï do caùc chaát phoùng xaï xaâm nhaäp vaøo cô theå qua ñöôøng hoâ haáp, tieâu hoaù goïi laø noäi chieáu. Coù tröôøng hôïp laø taùc duïng hoãn hôïp caû ngoaïi chieáu vaø noäi chieáu. Nhieãm xaï do noäi chieáu nguy hieåm hôn vì söï ñaøo thaûi chaát phoùng xaï ra khoûi cô theå khoâng deã daøng, thôøi gian bò chieáu xaï laâu hôn. 1- Taùc haïi cuûa nhieãm xaï. Nhieãm phoùng xaï caáp tính xaåy ra sôùm sau vaøi giôø hoaëc vaøi ngaøy khi toaøn thaân nhieãm xaï moät lieàu löôïng treân 200 Rem. Khi nhieãm xaï caáp tính thöôøng coù nhöõng trieäu chöùng sau: - Chöùc phaän thaàn kinh trung öông bò roái loaïn. - Da bò boûng, taáy ñoû ôû choã tia phoùng xaï chieáu vaøo. http://www.ebook.edu.vn 31
  2. - Cô quan taïo maùu bò toån thöông naëng. - Gaày, suùt caân, cheát daàn cheát moøn trong tình traïng suy nhöôïc. Tröôøng hôïp nhieãm xaï caáp tính thöôøng ít gaëp trong saûn xuaát vaø nghieân cöùu maø chuû yeáu xaåy ra trong caùc vuï noå haït nhaân vaø tai naïn caùc loø phaûn öùng nguyeân töû. Nhieãm xaï maõn tính xaåy ra khi lieàu löôïng khoaûng 200Rem hoaëc ít hôn trong moät thôøi gian daøi vaø thöôøng coù caùc trieäu chöùng sau: - Thaàn kinh bò suy nhöôïc. - Roái loaïn caùc chöùc naêng taïo maùu. - Coù hieän töôïng ñuïc nhaân maét, ung thö da, ung thö xöông. Coù moät ñaëc ñieåm laø caùc cô quan caûm giaùc khoâng theå phaùt hieän ñöôïc caùc taùc ñoäng cuûa phoùng xaï leân cô theå, chæ khi naøo coù haäu quaû môùi bieát ñöôïc. Caùc tia phoùng xaï coù khaû naêng ion hoaù, coù hoaït tính hoaù hoïc cao, chuùng coù theå laøm ñöùt baát cöù moät lieân keát naøo. Ví duï döôùi taùc duïng cuûa caùc tia phoùng xaï vaøo phaân töû nöôùc seõ taïo ra H vaø OH. Caùc saûn phaåm phaân raõ phaân töû nöôùc coù hoaït tính hoaù hoïc raát lôùn vaø töông taùc vôùi caùc phaân töû cuûa caùc moâ, daãn ñeán taïo ra nhöõng hôïp chaát hoaù hoïc môùi khoâng coù nhöõng thuoäc tính cuûa teá baøo cuõ. Do ñoù caùc quaù trình sinh hoaù vaø söï trao ñoåi chaát bò maát caân baèng daãn ñeán caùc beänh veà nhieãm xaï trong cô theå. 2- Caùc nhaân toá aûnh höôûng ñeán hieäu öùng chieáu xaï. - Toång lieàu chieáu xaï vaø lieàu chieáu xaï moãi laàn: Toång lieàu chieáu xaï caøng lôùn thì caøng nguy hieåm. Neáu nhieãm xaï treân 600 Rem trôû leân thì coù theå töû vong, neáu bò nhieãm xaï khoaûng 300 Rem thì coù theå cöùu chöõa ñöôïc. Cuøng moät toång lieàu chieáu xaï, nhöng chia laøm nhieàu laàn thì ñôõ nguy hieåm hôn laø goäp laïi moät laàn, nhö vaäy quan troïng laø ôû coâng suaát cuûa lieàu chieáu xaï. Tuy nhieân nhoû cuõng coù theå gaây nhöõng bieán ñoåi khoâng thuaän nghòch trong cô theå, cho neân khoù noùi ñeán moät lieàu chieáu xaï (treân möùc phoùng xaï coù trong töï nhieân goïi laø neàn phoùng xaï töï nhieân) hoaøn toaøn khoâng nguy hieåm. Veà taùc haïi ñoái vôùi gen thì nhöõng lieàu chieáu xaï duø nhoû nhöng laëp ñi laëp laïi nhieàu laàn vaãn nguy hieåm. Cuõng caàn noùi laø trong töï nhieân luoân luoân toàn taïi moät möùc phoùng xaï goïi laø neàn phoùng xaï töï nhieân do tia vuõ truï vaø do treân maët ñaát coù caùc chaát phoùng xaï. Lieàu phoùng xaï töï nhieân caøng taêng khi leân cao so vôùi maët ñaát vaø gaàn nôi coù moû quaëng phoùng xaï. - Dieän tích cô theå bò chieáu xaï caøng lôùn thì caøng naëng. Möùc ñoä naëng hay nheï coøn tuyø thuoäc vaøo vuøng bò chieáu, nguy hieåm nhaát laø vuøng ñaàu vaø vuøng buïng. - Caùc teá baøo non nhö teá baøo ung thö vaø teá baøo cuûa thai nhi maãn caûm vôùi tia phoùng xaï hôn laø teá baøo giaø. Vì vaäy söùc chòu ñöïng cuûa treû con ñoái vôùi chieáu xaï keùm hôn ngöôøi lôùn vaø ngöôøi ta söû duïng ñeå ñieàu trò beänh ung thö baèng tia xaï raát coù hieäu quaû, vì caùc teá baøo trong cô theå toàn taïi ñöôïc sau khi chieáu xaï, coøn teá baøo ung thö laø nhöõng teá baøo treû bò tieâu dieät. http://www.ebook.edu.vn 32
  3. - Söï maãn caûm cuûa töøng ngöôøi ñoái vôùi phoùng xaï cuõng khaùc nhau, ñaëc bieät laø nhöõng lieàu nhieãm xaï thaáp. Ngöôøi ôû löùa tuoåi 25÷50 chòu ñöïng phoùng xaï toát hôn treû con. - Ngoaøi ra coøn phuï thuoäc vaøo traïng thaùi cô theå, neáu cô theå ñaõ coù beänh, ñoùi, nhieãm ñoäc, nhieãm truøng thì söùc choáng ñôõ ñoái vôùi chieáu xaï keùm hôn. - Baûn chaát vaät lí cuûa töøng loaïi chieáu xaï khaùc nhau, aûnh höôûng khaùc nhau ñoái vôùi cô theå. - Veà taùc duïng noäi chieáu phuï thuoäc vaøo tính phoùng xaï cuûa töøng chaát, tính phoùng xaï cuûa caùc chaát caøng lôùn caøng nguy hieåm. - Phuï thuoäc vaøo baûn chaát hoùa hoïc cuûa chaát phoùng xaï. Nhöõng chaát nhö nöôùc, Na, Cl quay voøng trong cô theå nhanh vaø mau bò ñaøo thaûi. - Nhöõng chaát trô hoaù hoïc argon, xenon,… khi vaøo phoåi khoâng ôû laïi ñoù laâu vaø khoâng taïo caùc hôïp chaát ôû ñoù neân cuõng ñôõ nguy hieåm. Moät soá chaát ñoäng laïi trong teá baøo nhö stronxi, uran, radi, itri, rutexi,… Nhoùm chaát nhö niobi, rutexi, poloni… phaân boá ñeàu trong cô theå. - Ngoaøi ra taùc duïng noäi chieáu coøn phuï thuoäc vaøo toác ñoä phaân raõ cuûa chaát phoùng xaï vaø toác ñoä ñaøo thaûi chaát ñoù ra khoûi cô theå. - Moät soá chaát phoùng xaï coøn coù ñoäc tính hoaù hoïc nhö uran vaø caùc muoái cuûa noù raát coù haïi cho cô theå. 3- Caùc bieän phaùp phoøng choáng phoùng xaï Moät trong nhöõng con ñöôøng xaâm nhaäp cuûa caùc chaát phoùng xaï vaøo cô theå laø hoâ haáp. Vì theá caàn khoáng cheá noàng ñoä caùc chaát phoùng xaï trong khoâng khí ôû giôùi haïn cho pheùp goïi laø noàng ñoä giôùi haïn cho pheùp. Noàng ñoä naøy tuyø thuoäc vaøo ñoäc tính phoùng xaï cuûa caùc chaát. Nguoàn phoùng xaï ñöôïc chia nguoàn phoùng xaï kín vaø nguoàn phoùng xaï hôû. Nguoàn phoùng xaï kín laø nguoàn maø chaát phoùng xaï ñöôïc boïc kín trong moät voû boïc naøo ñaáy hoaëc trong moät traïng thaùi vaät lí ñaûm baûo cho chaát ñoù khoâng thoaùt ra moâi tröôøng ngoaøi trong ñieàu kieän söû duïng noù. Ngöôïc laïi, nguoàn phoùng xaï hôû laø nguoàn maø chaát phoùng xaï naèm trong voû boïc, trong moät traïng thaùi vaät lí maø chaát ñoù coù theå thoaùt ra ngoaøi. - Laøm vieäc vôùi nguoàn phoùng xaï kín Ñaây laø nhöõng coâng vieäc khoâng phaûi tieáp xuùc tröïc tieáp ñeán caùc chaát phoùng xaï, maø chæ söû duïng caùc thieát bò chöùa nguoàn phoùng xaï. Ví duï nhö duøng tia phoùng xaï ñeå ñieàu trò beänh ung thö trong caùc beänh vieän, duøng tia γ cuûa Co60 kieåm tra veát nöùt, caùc khuyeát taät trong kim loaïi, hoaëc duøng tia X ñeå chaån ñoaùn beänh, nghieân cöùu caáu truùc cuûa tinh theå vaät chaát. Khi laøm vieäc vôùi nguoàn phoùng xaï kín, trong ñieàu kieän bình thöôøng khoâng xuaát hieän phoùng xaï cuõng nhö khoùi buïi phoùng xaï khaùc, chæ caàn ñeà phoøng tia phoùng xaï maø thoâi. http://www.ebook.edu.vn 33
  4. Khi söû duïng caùc nguoàn phoùng xaï vôùi hoaït tính treân 10 ñöông löôïng gam radi thì phaûi thoâng gioù baét buoäc, nhöõng thieát bò coù nguoàn γ, nôtôron kín, phaûi ñeå moät choã rieâng bieät hoaëc ñeå ôû chaùi nhaø moät taàng. Trong moïi tröôøng hôïp phaûi ñaûm baûo möùc nhieãm xaï ôû nhöõng luoàng laân caän döôùi möùc cho pheùp. Khi söû duïng nhöõng thieát bò coù chuøm tia ñònh höôùng, thì chæ caàn traùnh chuøm tia. Coøn vôùi nhöõng thieát bò maø chuøm tia khoâng ñònh höôùng, thì caûnh giaùc khoâng nhöõng vôùi tia xaï truyeàn thaúng maø coøn vôùi caû nhöõng chuøm tia nhieãu xaï. - Laøm vieäc vôùi nguoàn phoùng xaï hôû. Ñaây laø nhöõng coâng vieäc cuûa nhöõng caùn boä phoøng thí nghieäm nghieân cöùu, cheá bieán caùc chaát phoùng xaï, caùc coâng nhaân khai thaùc quaëng phoùng xaï, coâng nhaân luyeän kim loaïi vaø hôïp kim coù chaát phoùng xaï. Do thöôøng xuyeân tieáp xuùc tröïc tieáp vôùi caùc chaát phoùng xaï, quaëng, buïi quaëng, hôi khí, dung dòch chaát phoùng xaï, do ñoù nhöõng ngöôøi naøy vöøa bò taùc duïng cuûa ngoaïi chieáu vöøa bò taùc duïng cuûa noäi chieáu. Caùc bieän phaùp ngaên ngöøa caùc chaát phoùng xaï vaøo cô theå gaàn gioáng nhö phoøng choáng nhieãm ñoäc hoaù chaát, buïi trong coâng nghieäp. 4- An toaøn caù nhaân Caùc phöông tieän baûo veä caù nhaân laø ñeå phoøng choáng chaát phoùng xaï daây vaøo da hay xaâm nhaäp vaøo cô theå, phoøng choáng tia phoùng xaï α vaø coù theå caû tia , coøn khoâng theå ngaên tia γ, nôtron. Ngoaøi quaàn aùo baûo hoä lao ñoäng ra thì coøn phaûi coù aùo choaøng ñaëc bieät, giaøy vaø nhöõng duïng cuï ñaëc bieät ñeå traùnh nhieãm xaï. Quaàn aùo, gaêng tay toát nhaát laø baèng sôïi boâng nhöng phaûi ñaûm baûo trôn boùng, ít baét buïi, giaøy, uûng cao su vv… Caàn phaûi gia coâng theo coâng ngheä haøn ñeå ñaûm baûo khoâng ñoïng caùc taïp chaát phoùng xaï, deã taåy röûa. Chaáp haønh moät caùch nghieâm ngaët nhöõng quy ñònh veà veä sinh caù nhaân, khoâng aên uoáng, huùt thuoác nôi laøm vieäc. Aên phaûi coù nhaø aên rieâng, tröôùc khi aên phaûi lau khoâ moà hoâi, röõa tay chaân baèng nöôùc noùng, laïnh. Khoâng mang quaàn aùo, duïng cuï baûo hoä lao ñoäng vaøo nhaø aên. Caùn boä coâng nhaân vieân phaûi ñöôïc hoïc caáp cöùu. Tröôùc khi ra veà phaûi thay quaàn aùo taém röûa saïch seõ, khoâng mang veà nhaø baát cöù thöù gì coù khaû naêng bò nhieãm baån phoùng xaï. Caàn phaûi tieán haønh kieåm tra söùc khoeû ñònh kyø cho coâng nhaân. http://www.ebook.edu.vn 34
  5. Chöông 8 AN TOAØN KHI LAØM VIEÄC ÔÛ TRÖÔØNG ÑIEÄN TÖØ TAÀN SOÁ CAO VAØ CÖÏC CAO §8-1 Söï hình thaønh ñieän töø tröôøng taàn soá cao vaø cöïc cao trong moät soá thieát bò coâng nghieäp Ta ñaõ bieát raèng xung quanh daây daãn ñieän xuaát hieän ñoàng thôøi moät ñieän tröôøng vaø moät töø tröôøng. Caùc tröôøng naøy seõ khoâng coù lieân heä vôùi nhau neáu doøng ñieän khoâng thay ñoåi theo thôøi gian (doøng ñieän moät chieàu). Khi doøng ñieän thay ñoåi (doøng ñieän xoay chieàu) töø tröôøng vaø tröôøng ñieän coù lieân heä vôùi nhau neân khi nghieân cöùu chuùng caàn phaûi tieán haønh ñoàng thôøi vaø coi chuùng nhö moät tröôøng ñieän töø thoáng nhaát. Tröôøng ñieän töø taàn soá cao coù khaû naêng toaû lan ra khoâng gian khoâng caàn daây daãn ñieän vôùi vaän toác gaàn baèng vaän toác aùnh saùng. C V= n C- Vaän toác aùnh saùng 3.105 km/s n- Chieát xuaát moâi tröôøng. Tröôøng ñieän töø thay ñoåi theo taàn soá cuûa doøng ñieän sinh ra noù. Thôøi gian caàn cho moät chu kyø bieán ñoåi cuûa doøng ñieän ñuùng baèng chu kyø dao ñoäng cuûa tröôøng ñieän töø. Taàn soá vaø chu kyø cuûa tröôøng ñieän töø coù quan heä tyû leä nghòch. 1 f= T Trong ñoù: f- taàn soá dao ñoäng tröôøng ñieän töø (HZ). T- chu kyø dao ñoäng cuûa tröôøng ñieän töø (s). Khoaûng caùch maø tröôøng ñieän töø ñaõ lan ra sau moät chu kyø goïi laø böôùc soùng cuûa tröôøng ñieän töø: CT λo C λ= = = n n nf λ- laø böôùc soùng λo- böôùc soùng cuûa soùng ñieän töø trong chaân khoâng. Böôùc soùng cuûa soùng ñieän töø phuï thuoäc moâi tröôøng, noù coù böôùc soùng lôùn nhaát trong chaân khoâng. Soùng ñieän töø (ñôn saéc) ñöôïc phaân loaïi theo ñoä lôùn cuûa taàn soá (HZ) hay böôùc soùng (trong chaân khoâng). Söï lan toaû tröôøng ñieän töø trong khoâng gian mang theo naêng löôïng cuûa noù. Trong coâng nghieäp, thöôøng öùng duïng caùc tröôûng ñieän töø taàn soá cao khoaûng 3.104 ÷3.106HZ, böôùc soùng töø 10.000m ÷100m; taàn soá sieâu cao töø 3.106 ÷ 3.108 http://www.ebook.edu.vn 35
  6. HZ, böôùc soùng töø 100m÷1m; taàn soá cöïc cao 3.108÷3.1011 HZ, böôùc soùng töø 100cm÷0,1cm § 8-2 Taùc duïng cuûa tröôøng ñieän töø ñeán cô theå con ngöôøi Caïnh caùc nguoàn cuûa caùc tröôøng cao taàn hình thaønh moät vuøng caûm öùng vaø vuøng 1 böùc xaï. Caùch nguoàn phaùt khoâng quaù böôùc soùng seõ laø vuøng coù öu theá caûm öùng, 6 ñöôïc goïi laø vuøng caûm öùng, beân ngoaøi vuøng naøy ñöôïc goïi laø vuøng böùc xaï. Trong vuøng caûm öùng, con ngöôøi seõ ôû trong caùc tröôøng töø vaø tröôøng ñieän thay ñoåi theo chu kyø coøn trong vuøng böùc xaï thì tröôøng ñieän töø taùc duïng leân con ngöôøi cuøng moät luùc vôùi taát caû caùc thaønh phaàn töø vaø ñieän thay ñoåi ñeàu ñaën. Möùc ñoä taùc duïng cuûa tröôøng ñieän töø leân cô theå con ngöôøi phuï thuoäc vaøo ñoä daøi böôùc soùng, tính chaát coâng taùc cuûa nguoàn (xung hay lieân tuïc), cöôøng ñoä böùc xaï, thôøi gian taùc duïng, khoaûng caùch töø nguoàn ñeán cô theå vaø söï caûm thuï rieâng cuûa töøng ngöôøi. Taàn soá caøng cao (nghóa laø böôùc soùng caøng ngaén), naêng löôïng ñieän töø maø cô theå haáp thuï caøng taêng. Taàn soá cao 20% Taàn soá sieâu cao 25% Taàn soá cöïc cao 50% Song taùc haïi cuûa soùng ñieän töø khoâng chæ phuï thuoäc vaøo naêng löôïng böùc xaï bò haáp thuï, maø coøn phuï thuoäc vaøo ñoä thaám saâu cuûa soùng böùc xaï vaøo cô theå. Ñoä thaám saâu caøng cao thì taùc haïi caøng nhieàu. Ñoä thaám saâu cho trong baûng döôùi ñaây vaø naêng löôïng haáp thuï neâu treân coù theå laøm roõ nhöõng ñaëc tính sau ñaây cuûa soùng ñieän töø : soùng ñeâcimet gaây bieán ñoåi lôùn nhaát ñoái vôùi cô theå so vôùi soùng cetimet vaø soùng meùt. Soùng milimet gaây taùc duïng beänh lí raát ít so vôùi soùng centimet vaø ñeâcimet. Döôùi taùc duïng cuûa ñieän töø tröôøng taàn soá cao, caùc ion cuûa caùc toå chöùc cô theå seõ chuyeån ñoäng, trong caùc toå chöùc naøy seõ xuaát hieän moät doøng ñieän cao taàn do ñoù moät phaàn naêng löôïng cuûa tröôøng bò cuoán huùt. Trò soá ñoä truyeàn daãn cuûa toå chöùc cô theå tyû leä vôùi thaønh phaàn chaát loûng coù trong toå chöùc. Ñoä truyeàn daãn maïnh nhaát laø ôû maùu vaø caùc baép thòt, coøn yeáu nhaát trong caùc moâ môõ. Chieàu daøy lôùp môõ ôû nôi bò böùc xaï coù aûnh höôûng ñeán möùc ñoä phaûn xaï soùng böùc xaï ra ngoaøi cô theå. Ñaïi naõo, tuyû xöông soáng coù lôùp moâ moûng, coøn maét thì hoaøn toaøn khoâng coù neân caùc boä phaän naøy chòu taùc duïng nhieàu hôn caû. Chòu taùc duïng cuûa tröôøng ñieän töø coù taàn soá khaùc nhau vaø cöôøng ñoä lôùn hôn cöôøng ñoä giôùi haïn cho pheùp moät caùch coù heä thoáng vaø keùo daøi daãn tôùi söï thay ñoåi moät soá chöùc naêng cuûa cô theå, tröôùc heát laø heä thoáng thaàn kinh trung öông, maø chuû yeáu laø laøm roái loaïn heä thaàn kinh thöïc vaät vaø roái loaïn heä thoáng tim maïch. Söï thay ñoåi ñoù coù theå laøm nhöùc ñaàu, deã meät moûi, khoù nguû hoaëc buoàn nguû nhieàu, suy yeáu toaøn thaân, sinh ra noùng naûy vaø haøng loaït trieäu chöùng khaùc. Ngoaøi ra noù http://www.ebook.edu.vn 36
  7. coù theå laøm chaäm maïch, giaûm aùp löïc maùu, ñau tim, khoù thôû, laøm bieán ñoåi gan vaø laù laùch. Taùc duïng cuûa naêng löôïng ñieän töø taàn soá sieâu cao laø coù theå laøm bieán ñoåi maùu, giaûm söï thính muõi, bieán ñoåi nhaân maét. Soùng voâ tuyeán coøn coù theå gaây roái loaïn chu kyø kinh nguyeät cuûa phuï nöõ. Noùi chung phuï nöõ chòu taùc haïi cuûa soùng ñieän töø nhieàu hôn nam giôùi. Tyû leä maéc beänh taêng theo thôøi gian coâng taùc. Caên cöù ñeå ñaùnh giaù taùc haïi cuûa ñieän tröôøng coù theå laø cöôøng ñoä taùc duïng cuûa tröôøng, bieåu thò baèng voân/meùt. Trò soá giôùi haïn cho pheùp ôû choã laøm vieäc laø 5V/m coøn ñoái vôùi caùc loø caûm öùng ñeå toâi, ñuùc kim loaïi cho pheùp ñeán 10V/m do ñieàu kieän khoâng bao che ñöôïc thieát bò. Ngoaøi ra ngöôøi ta coøn duøng maät ñoä doøng coâng suaát ñöôïc xaùc ñònh baèng soá naêng löôïng truyeàn qua dieän tích 1cm2 vuoâng goùc vôùi phöông truyeàn soùng trong moät giaây. Ñôn vò tính laø μW/cm2, mW/cm2, W/cm2. Trò soá cöôøng ñoä böùc xaï giôùi haïn cho pheùp cuûa tröôøng ñieän töø taàn soá cöïc cao taïi choã laøm vieäc döôïc xaùc ñònh nhö sau: Khi chòu taùc duïng caû ngaøy laøm vieäc thì cöôøng ñoä böùc xaï khoâng hôn 10μW/cm2, Khi chòu taùc duïng khoâng quaù 2 giôø trong moät ngaøy thì khoâng lôùn hôn 100μW/cm2, khi chòu taùc duïng khoâng quaù 15÷20 phuùt trong moät ngaøy thì khoâng lôùn hôn 1mW/cm2 vaø khi ñoù nhaát thieát phaûi ñeo kính. §8-3 Caùc bieän phaùp phoøng choáng - Cuoän caûm öùng laø nguoàn ñieän töø tröôøng taàn soá cao (cao taàn). Tröôøng beân trong oáng nguy hieåm hôn tröôøng beân ngoaøi oáng daây caûm öùng. Ñoái vôùi tuï ñieän taïo nguoàn cao taàn, ñeå nung noùng nhöõng chaát caùch ñieän thì tröôøng giöõa hai taám cuûa tuï ñieän cao hôn phía ngoaøi. Nguoàn tröôøng coøn coù theå laø caùc phaàn töû rieâng cuûa maùy phaùt: caùc cuoän daây, tuï ñieän, caùc daây daãn vv… Trong khi söû duïng caùc thieát bò cao taàn caàn chuù yù ñeà phoøng ñieän giaät, tuaân thuû caùc quy taéc an toaøn. Phaàn kim loaïi cuûa thieát bò phaûi ñöôïc noái ñaát. Caùc daây noái ñaát neân ngaén vaø khoâng cuoän troøn thaønh nguoàn caûm öùng. - Caùc thieát bò cao taàn caàn ñöôïc raøo chaén, bao boïc ñeå traùnh tieáp xuùc phaûi nhöõng phaàn coù ñieän theá, caàn coù caùc panen vaø caùc baûng ñieàu khieån, khi caàn phaûi ñieàu khieån töø xa. - Nöôùc laøm nguoäi thieát bò cuõng coù ñieän aùp caàn phaûi tìm caùch noái ñaát. - Ñeå bao vaây vuøng coù ñieän töø tröôøng, ngöôøi ta duøng caùc maøn chaén baèng nhöõng kim loaïi coù ñoä daãn ñieän cao, voû maùy cuõng caàn ñöôïc noái ñaát. - Dieän tích cho moãi coâng nhaân laøm vieäc phaûi ñuû roäng. - Trong phoøng ñaët caùc thieát bò cao taàn khoâng neân coù nhöõng duïng cuï baèng kim loaïi neáu khoâng caàn thieát, vì seõ taïo ra nguoàn böùc xaï ñieän töø thöù caáp. http://www.ebook.edu.vn 37
  8. - Vaán ñeà thoâng gioù ñöôïc ñaët ra theo yeâu caàu veà thoâng gioù, chuù yù laø chuïp huùt ñaët treân mieäng loø khoâng ñöôïc laøm baèng kim loaïi vì seõ bò caûm öùng. - Vôùi caùc loø cao taàn (ñeå nung vaø toâi kim loaïi), baøi toaùn raøo chaén ñieän töø tröôøng chöa ñöôïc giaûi quyeát troïn veïn. Kinh nghieäm cho thaáy caùc laù chaén ñieän töø tröôøng neân laøm baèng Cu hoaëc baèng Al, khoâng neân laøm baèng saét. Ñeå coâng nhaân traùnh xa vuøng nguy hieåm neân vaän chuyeån töø xa caùc chi tieát ñeå toâi, nung. §8-4 Aûnh höôûng nguy hieåm cuûa ñieän tröôøng ñöôøng daây vaø traïm cao theá Ñieän tröôøng cuûa ñöôøng daây vaø traïm ñieän cao theá (taàn soá 50 Hz), ñaëc bieät laø cuûa ñöôøng daây vaø traïm 220kv thöôøng coù trò soá khaù cao. Khi laøm vieäc, soáng ôû raát gaàn caùc ñöôøng daây, thieát bò cuûa traïm thì cöôøng ñoä ñieän tröôøng coù theå raát lôùn vaø gaây nguy hieåm cho ngöôøi. Khi thieát keá xaây laép ngöôøi ta ñaõ tính ñeán möùc ñoä an toaøn cho daân cö nhöng neáu vi phaïm quy ñònh veà khoaûng caùch an toaøn thì seõ bò aûnh höôûng nguy hieåm. Tieâu chuaån hieän haønh cuûa ngaønh ñieän löïc quy ñònh: - Khu daân cö, khu vöïc coù ngöôøi laøm vieäc thöôøng xuyeân cöôøng ñoä ñieän tröôøng phaûi döôùi 5kv/m. - Caám ngöôøi ñi vaøo trong vuøng ñieän tröôøng coù cöôøng ñoä treân 20kv/m. - Khi coâng nhaân laøm vieäc trong vuøng coù cöôøng ñoä lôùn hôn 5kv/m thì phaûi coù bieän phaùp baûo veä hay phaûi giaûm thôøi gian laøm vieäc trong tröôøng. Ñeå haïn cheá taùc haïi cuûa ñieän tröôøng ngöôøi ta aùp duïng caùc bieän phaùp: maëc quaàn aùo chaén ñaëc bieät, duøng caùc löôùi chaén, loàng chaén, taám chaén vv… ñeå giaûm cöôøng ñoä ñieän tröôøng taùc duïng leân ngöôøi. Ngoaøi ra caùc coâng trình khaùc ôû gaàn ñöôøng daây cao theá 220kv÷500kv thì caùc boä phaän kim loaïi cuûa coâng trình caàn ñöôïc noái ñaát. http://www.ebook.edu.vn 38
  9. Chöông 9 THOÂNG GIOÙ COÂNG NGHIEÄP §9-1 Nhieäm vuï cuûa thoâng gioù coâng nghieäp Tuyø theo daïng yeáu toá ñoäc haïi caàn khaéc phuïc maø thoâng gioù coù theå coù nhöõng nhieäm vuï sau ñaây: 1- Thoâng gioù choáng noùng: Toå chöùc trao ñoåi khoâng khí giöõa beân trong vaø beân ngoaøi nhaø, ñöa khoâng khí maùt vaø khoâ raùo vaøo nhaø ñeå ñaåy khoâng khí noùng aåm, oi böùc töø trong ra ngoaøi. Thoâng gioù choáng noùng caàn ñaûm baûo moät soá yeâu caàu sau: - Ñaûm baûo ñöôïc nhieät ñoä, ñoä aåm töông ñoái vaø vaän toác gioù trong toaøn nhaø hoaëc ôû töøng khu vöïc laøm vieäc rieâng bieät ôû giôùi haïn mong muoán. - Thoâng gioù choáng noùng chæ giôùi haïn trong vieäc khöû nhieät thöøa sinh ra trong nhaø ñeå giöõ cho nhieät ñoä khoâng khí ôû moät giôùi haïn khaû dó. - Taïi nhöõng vò trí laøm vieäc vôùi cöôøng ñoä lao ñoäng naëng hoaëc taïi nhöõng choã laøm vieäc gaàn caùc nguoàn böùc xaï coù nhieät ñoä cao, caàn boá trí heä thoáng thoåi gioù vôùi vaän toác lôùn (töø 2-5m/s) ñeå taêng hieäu quaû laøm maùt cuûa moâi tröôøng khoâng khí. 2- Thoâng gioù khöû buïi vaø hôi khí ñoäc: - Taïi nhöõng nguoàn toaû buïi hoaëc hôi khí coù haïi caàn boá trí heä thoáng huùt khoâng khí bò oâ nhieãm ñeå thaûi ra ngoaøi, tröôùc khi thaûi caàn phaûi loïc saïch buïi hoaëc khöû heát caùc chaát ñoäc haïi trong khoâng khí ñeå traùnh nhieãm baån khí quyeån. - Toå chöùc trao ñoåi khoâng khí, ñöa khoâng khí trong saïch töø beân ngoaøi vaøo ñeå buø laïi choã khoâng khí ñaõ huùt thaûi ñi. - Löôïng khí saïch ñöa vaøo phaûi ñuû ñeå hoaø loaõng löôïng buïi hoaëc löôïng khí ñoäc coøn soùt laïi trong nhaø xuoáng tôùi möùc cho pheùp. Toùm laïi vieäc thoâng gioù choáng noùng hay thoâng gioù khöû buïi vaø hôi ñoäc caàn keát hôïp chaët cheõ vôùi vieäc boá trí daây chuyeàn coâng ngheä. - Nhöõng khu vöïc coù toaû nhieàu nhieät, buïi hoaëc khí ñoäc caàn boá trí caùch ly vôùi caùc khu vöïc khaùc. - Taän duïng boá trí nhöõng thieát bò coù toûa nhieàu nhieät, buïi ôû nhöõng phoøng troáng hoaëc ôû ngoaøi trôøi; caùc nguoàn toûa nhieät, buïi ñoäc haïi caàn ñöôïc vaây kín vaø coù heä thoáng huùt thaûi,… §9-2 Caùc bieän phaùp thoâng gioù vaø caùc loaïi heä thoáng thoâng gioù Neáu xeùt nguyeân nhaân gaây ra söï löu thoâng vaø trao ñoåi khoâng khí giöõa beân trong vaø beân ngoaøi nhaø thì caùc bieän phaùp thoâng gioù coù theå phaân chia thaønh: thoâng gioù töï nhieân vaø thoâng gioù nhaân taïo hay coøn goïi laø thoâng gioù cô khí. http://www.ebook.edu.vn 39
  10. 1-Thoâng gioù töï nhieân Thoâng gioù töï nhieân laø tröôøng hôïp thoâng gioù maø söï löu thoâng khoâng khí töø beân ngoaøi vaøo nhaø vaø töø trong nhaø thoaùt ra ngoaøi thöïc hieän ñöôïc nhôø yeáu toá töï nhieân nhö nhieät thöøa vaø gioù. Döôùi taùc duïng cuûa nhieät toûa ra, khoâng khí phía treân nguoàn nhieät bò ñoát noùng vaø trôû neân nheï hôn khoâng khí nguoäi xung quanh. Khoâng khí noùng vaø nheï taïo thaønh luoàng boác leân cao vaø theo caùc cöûa beân treân boác ra ngoaøi. Ñoàng thôøi, khoâng khí nguoäi xung quanh trong phaân xöôûng vaø khoâng khí maùt ngoaøi trôøi theo caùc cöûa beân döôùi ñi vaøo nhaø thay cho phaàn khoâng khí ñaõ boác leân cao laøm haï thaáp nhieät ñoä trong phoøng. Nhö vaäy, nhôø coù nguoàn nhieät maø hình thaønh ñöôïc söï trao ñoåi khoâng khí giöõa beân trong vaø beân ngoaøi. Tröôøng hôïp ngoaøi trôøi coù gioù vaø gioù thoåi chính dieän vaøo nhaø thì treân maët tröôùc cuûa nhaø aùp suaát cuûa gioù coù trò soá döông goïi laø maët ñoùn gioù, coøn treân maët phía sau thì aùp suaát gioù coù trò soá aâm goïi laø maët khuaát gioù. Neáu treân maët ñoùn gioù vaø khuaát gioù coù môû cöûa thì gioù seõ thoåi qua nhaø töø phía aùp suaát cao ñeán phía aùp suaát thaáp. Keát quaû ta vaãn ñöôïc söï löu thoâng vaø trao ñoåi khoâng khí giöõa beân trong vaø beân ngoaøi nhaø, nhöng khaùc vôùi tröôøng hôïp treân, ôû nay söï trao ñoåi khoâng khí laø do gioù gaây ra. Trong hai tröôøng hôïp thoâng gioù tuï nhieân neâu treân, baèng caùch boá trí hôïp lyù caùc cöûa thoâng gioù. Do ñoù ngöôøi ta coøn goïi caùc tröôøng hôïp thoâng gioù noùi treân laø thoâng gioù coù toå chöùc. Gioù ra Gioù vaøo 2- Thoâng gioù cô khí Thoâng gioù cô khí laø tröôøng hôïp thoâng gioù coù söû duïng maùy quaït chaïy baèng ñoäng cô ñieän ñeå laøm khoâng khí chaïy töø choã naøy sang choã khaùc. Baèng maùy quaït vaø ñöôøng oáng noái lieàn vôùi noù ta coù theå laáy khoâng khí trong saïch ngoaøi trôøi thoåi vaøo trong nhaø hoaëc huùt khoâng khí noùng vaø oâ nhieãm trong nhaø thaûi ra ngoaøi. Nhö vaäy thoâng gioù cô khí coù hai tröôøng hôïp: heä thoáng thoâng gioù cô khí thoåi vaøo vaø heä thoáng thoâng gioù huùt ra. - Tröôøng hôïp thoåi vaøo thöôøng ñöôïc aùp duïng khi chæ caàn ñöa khoâng khí maùt vaø trong saïch vaøo moät soá vò trí laøm vieäc caàn thieùt, coøn nhöõng khu vöïc khaùc cuûa phaân xöôûng coù theå söû duïng thoâng gioù töï nhieân. - Tröôøng hôïp huùt ra ñöôïc aùp duïng khi löôïng trao ñoåi khoâng khí töông ñoái nhoû. Noù coøn ñöôïc aùp duïng trong caùc phoøng coù toûa hôi, khí ñoäc haïi vv… Khi heä http://www.ebook.edu.vn 40

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

Đồng bộ tài khoản