intTypePromotion=1

Bài giảng Bệnh học hô hấp - Bài 7: Viêm phổi

Chia sẻ: Ti Vu | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:5

0
4
lượt xem
0
download

Bài giảng Bệnh học hô hấp - Bài 7: Viêm phổi

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Viêm phổi là bệnh nhiễm trùng đường hô hấp dưới. Bệnh có thể gặp ở mọi lứa tuổi, tuy nhiên viêm phổi thường xuất hiện nhiều hơn ở trẻ nhỏ và người cao tuổi. Nguyên nhân thường gặp nhất gây viêm phổi là nhiễm trùng vi khuẩn, có thể sau một đợt nhiễm virus đường hô hấp trên, lúc này virus làm tổn thương niêm mạc đường dẫn khí hô hấp làm cho vi khuẩn dễ dàng xâm nhập và tấn công vào phổi. Bài giảng này sẽ trình bày một số kiến thức cơ bản về chứng viêm phổi. Mời các bạn cùng tham khảo.

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Bài giảng Bệnh học hô hấp - Bài 7: Viêm phổi

VIEÂM PHOÅI<br /> I. ÑAÏI CÖÔNG:<br />  Vieâm phoåi laø nguyeân nhaân chuû yeáu ñöa ñeán nhaäp vieän vaø töû vong ôû treû bò<br /> nhieãm khuaån hoâ haáp caáp tính. Treû döôùi 5 tuoåi, ñaëc bieät laø treû döôùi 2 thaùng, laø<br /> nhoùm tuoåi coù nguy cô maéc vaø töû vong do vieâm phoåi cao nhaát<br />  Treân thöïc teá trong haàu heát caùc tröôøng hôïp vieâm phoåi khoâng tìm ñöôïc taùc<br /> nhaân gaây beänh neân vieäc ñieàu trò vieâm phoåi laø ñieàu trò theo kinh nghieäm. Yeáu<br /> toá quan troïng nhaát ñeå döï ñoaùn taùc nhaân gaây beänh laø döïa treân tuoåi cuûa beänh<br /> nhi.<br />  Nguyeân nhaân vieâm phoåi: thay ñoåi tuøy theo löùa tuoåi<br /> Ñoái vôùi nhöõng nöôùc ñang phaùt trieån:<br /> - ÔÛ treû döôùi 5 tuoåi: vieâm phoåi ñöôïc xem nhö vieâm phoåi do vi khuaån, thöôøng gaëp<br /> laø: Streptococcus pneumoniae, Haemophilus influenzae (laø 2 nguyeân nhaân haøng<br /> ñaàu), Branhamella catarrhalis, Staphylococcus aureus, Streptococcus pyogenes…<br /> Rieâng ôû treû döôùi 2 thaùng ngoaøi nhöõng nguyeân nhaân keå treân, coøn coù theå<br /> gaëp VK Gram aâm ñöôøng ruoät: E.coli, Kliebsiella, Proteus, …..<br /> - ÔÛ treû töø 5 – 15 tuoåi: M. pneumoniae, S. pneumoniae, C. pneumoniae, Non<br /> typable H.influenzae,sieâu vi (influenza A hay B, Adenovirus, caùc loaïi sieâu vi hoâ<br /> haáp khaùc)<br /> II. CHAÅN ÑOAÙN:<br /> 1. Coâng vieäc chaån ñoaùn<br /> a. Hoûi bònh söû:<br />  Hoûi tìm caùc daáu hieäu: ho, thôøi gian ho, daáu hieäu khoù thôû, soát vaø caùc trieäu<br /> chöùng khaùc ñi keøm.<br />  Xöû trí tröôùc nhaäp vieän.<br /> b. Khaùm laâm saøng:<br />  Tìm daáu hieäu nguy hieåm: tím taùi trung öông, khoâng uoáng ñöôïc, li bì – khoù<br /> ñaùnh thöùc, co giaät, suy dinh döôõng naëng<br />  Tìm daáu hieäu co loõm loàng ngöïc cuõng nhö caùc daáu hieäu co keùo caùc cô hoâ haáp<br /> phuï khaùc<br />  Ñeám nhòp thôû trong moät phuùt:<br /> Ngöôõng thôû nhanh ôû treû em thay ñoåi theo tuoåi, goïi laø thôû nhanh khi:<br /> - Nhòp thôû  60 laàn/phuùt ôû treû < 2 thaùng tuoåi.<br /> - Nhòp thôû  50 laàn /phuùt ôû treû töø 2 thaùng  < 12 thaùng tuoåi.<br /> - Nhòp thôû  40 laàn /phuùt ôû treû ø 12 thaùng  < 5 tuoåi.<br /> - Nhòp thôû  30 laàn /phuùt ôû treû ø 5 tuoåi<br />  Khaùm phoåi: nghe phoåi: ran phoåi, rì raøo pheá nang, aâm thoåi oáng<br /> goõ, rung thanh.<br /> c. Caän laâm saøng:<br /> <br />  Xeùt nghieäm chæ ñònh thöôøng qui khi nhaäp vieän:<br /> - X- quang tim phoåi thaúng<br /> - Coâng thöùc maùu.<br />  Xeùt nghieäm khaùc neáu caàn thieát :<br /> - CRP, caáy maùu: neáu nghi ngôø nhieãm truøng huyeát<br /> - VS, IDR, BK ñaøm/dòch daï daøy: neáu nghi ngôø lao.<br /> - Khí maùu ñoäng maïch: khi coù suy hoâ haáp<br /> - Xeùt nghieäm ñaøm, huùt dòch khí quaûn – caùc huyeát thanh chaån ñoaùn (Pheá<br /> caàu, Hemophilus, Mycoplasma, RSV,..): trong vieâm phoåi keùo daøi, caàn xaùc ñònh<br /> taùc nhaân<br /> 2. Chaån ñoaùn xaùc ñònh<br />  Laâm saøng: soát, ho, thôû nhanh, khoù thôû.<br />  X-quang: laø tieâu chuaån chính cuûa chaån ñoaùn duø möùc ñoä toån thöông treân Xquang coù theå khoâng töông xöùng vôùi bieåu hieän laâm saøng. Tuy nhieân X-quang<br /> cuõng khoâng theå gíup phaân bieät giöõa vieâm phoåi do sieâu vi vaø do vi truøng.<br /> 3. Chaån ñoaùn coù theå:<br /> Laâm saøng: beänh nhaân coù soát, ho, thôû nhanh, nhöng treân X-quang chöa thaáy toån<br /> thöông nhu moâ phoåi hoaëc nghi ngôø coù toån thöông nhu moâ.<br /> 4. Chaån ñoaùn phaân bieät:<br />  Chaån ñoaùn phaân bieät caùc nguyeân nhaân gaây vieâm phoåi: thöôøng raát khoù<br />  Chaån ñoaùn phaân bieät vôùi caùc beänh lyù khaùc:<br /> - Suyeãn<br /> - Dò vaät ñöôøng thôû boû queân<br /> - Caùc beänh lyù phoåi baãm sinh<br /> - Caùc nguyeân nhaân gaây suy hoâ haáp khaùc: beänh lyù tim maïch (suy tim, tim<br /> baåm sinh, beänh lyù cô tim,…), chuyeån hoùa, ngoä ñoäc, …<br /> 5. Phaân loaïi vieâm phoåi ôû treû döôùi 5 tuoåi:<br /> a. Vieâm phoåi raát naëng: ho hoaëc khoù thôû keøm theo ít nhaát moät trong caùc daáu<br /> hieäu sau:<br />  Tím taùi trung öông<br />  Boû buù hoaëc buù keùm (treû < 2 thaùng), khoâng uoáng ñöôïc<br />  Co giaät, li bì – khoù ñaùnh thöùc<br />  Suy hoâ haáp naëng<br /> b. Vieâm phoåi naëng: ho hoaëc khoù thôû keøm theo ít nhaát moät trong caùc daáu hieäu<br /> sau:<br />  Thôû co loõm loàng ngöïc<br />  Caùnh muõi phaäp phoàng<br />  Reân ró (ôû treû < 2 thaùng)<br /> Vaø khoâng coù caùc daáu hieäu nguy hieåm.<br /> - Moïi tröôøng hôïp vieâm phoåi ôû treû döôùi 2 thaùng ñeàu ñöôïc ñaùnh giaù laø naëng.<br /> <br /> c. Vieâm phoåi: khi ho hoaëc khoù thôû keøm theo thôû nhanh vaø khoâng coù daáu hieäu<br /> cuûa vieâm phoåi naëng hay raát naëng.<br /> III. ÑIEÀU TRÒ:<br /> A. Vieâm phoåi ôû treû töø 2 thaùng ñeán döôùi 5 tuoåi:<br /> 1. Vieâm phoåi raát naëng:<br />  Nhaäp vieän<br />  Hoã trôï hoâ haáp neáu coù suy hoâ haáp (xem phaùc ñoà suy hoâ haáp)<br />  Khaùng sinh:<br /> - Chloramphenicol (25 mg/kg IM hay IV moãi 8 giôø) cho ñeán khi caûi<br /> thieän. Sau ñoù duy trì baèng ñöôøng uoáng, vôùi toång thôøi gian ñieàu trò laø ít nhaát 10<br /> ngaøy.<br /> - Coù theå thay theá baèng Cephalosporin theá heä thöù III:<br /> Cefotaxime: 100 mg/ kg/ ngaøy – TMC chia 3-4 laàn<br /> Hoaëc Ceftriaxone 50 mg/kg/ngaøy – TB/ TMC – 1 laàn/ ngaøy<br /> * Neáu nghi ngôø tuï caàu:<br /> Oxacilline (50mg/kg IM hay IV moãi 6-8 giôø) vaø Gentamycine.<br /> Khi treû caûi thieän, chuyeån sang Oxacilline uoáng trong toång thôøi<br /> gian 3 tuaàn.<br />  Caùc ñieàu trò hoã trôï khaùc:<br /> - Haï soát: paracetamol<br /> - Ñieàu trò khoø kheø vôùi thuoác daõn pheá quaûn taùc duïng nhanh.<br /> - Thoâng thoaùng ñöôøng thôû<br /> - Cung caáp ñuû nhu caàu nöôùc – ñieän giaûi, dinh döôõng theo löùa tuoåi<br /> nhöng<br /> khoâng cho quaù nhieàu nöôùc.<br /> - Khuyeán khích treû aên uoáng baèng ñöôøng mieäng.<br /> - Ñaët oáng thoâng daï daøy nuoâi aên.<br /> - Truyeàn dòch. Chuù yù hoäi chöùng taêng tieát ADH khoâng thích hôïp<br />  Theo doõi: treû caàn ñöôïc theo doõi bôûi ñieàu döôõng ít nhaát moãi 3 giôø, bôûi Baùc só ít<br /> nhaát 2 laàn/ ngaøy. Neáu khoâng coù bieán chöùng, treû phaûi coù daáu hieäu caûi thieän<br /> trong voøng 48 giôø: thôû bôùt nhanh, bôùt co loõm ngöïc, bôùt soát, aên uoáng khaù hôn.<br /> 2. Vieâm phoåi naëng:<br />  Nhaäp vieän.<br />  Hoã trôï hoâ haáp neáu coù suy hoâ haáp (xem phaùc ñoà suy hoâ haáp)<br />  Khaùng sinh:<br /> - Benzyl Peùnicilline: 50.000ñv/kg IM hay IV moãi 6 giôø ít nhaát 3 ngaøy<br /> - Khi treû caûi thieän, chuyeån sang Amoxicilline uoáng (15 mg/kg x 3 laàn/<br /> ngaøy). Toång soá thôøi gian ñieàu trò: ít nhaát 5 ngaøy (thöôøng 7–10 ngaøy)<br /> - Neáu treû khoâng caûi thieän sau 48 giôø, hoaëc khi treû coù daáu hieäu xaáu ñi:<br /> chuyeån sang Chloramphenicol hoaëc Cephalosporine theá heä thöù III cho<br /> ñeán khi caûi thieän. Sau ñoù duy trì baèng ñöôøng uoáng cho ñuû 10 ngaøy.<br />  Ñieàu trò naâng ñôõ<br /> <br />  Theo doõi: Ñieàu döôõng theo doõi ít nhaát moãi 6giôø, Baùc só: ít nhaát 1 laàn/ ngaøy.<br /> Neáu khoâng coù bieán chöùng, seõ coù caûi thieän trong voøng 48 giôø.<br /> 3. Vieâm phoåi:<br />  Ñieàu trò ngoaïi truù<br />  Khaùng sinh: Amoxicilline 15 mg/ kg/laàn x 3 laàn/ ngaøy, hoaëc<br /> Cotrimoxazole (4mg/kgTrimethoprime - 20mg/kg Sulfamethoxazole<br /> x 2 laàn/ ngaøy)<br /> Thôøi gian: ít nhaát 5 ngaøy<br />  Theo doõi: khuyeân baø meï mang treû ñeán khaùm laïi sau 2 ngaøy hoaëc khi treû coù<br /> daáu hieäu naëng hôn.<br /> Neáu caûi thieän (heát thôû nhanh, bôùt soát, aên uoáng khaù hôn): tieáp tuïc uoáng<br /> khaùng sinh ñuû 5 ngaøy.<br /> Neáu treû khoâng caûi thieän (coøn thôû nhanh, soát, aên keùm): ñoåi sang khaùng sinh<br /> uoáng thöù hai (Cefaclor hoaëc Cefuroxime) vaø heïn taùi khaùm sau 2 ngaøy.<br /> Neáu treû coù daáu hieäu cuûa vieâm phoåi naëng hoaëc raát naëng: cho nhaäp vieän vaø<br /> ñieàu trò nhö khuyeán caùo.<br /> B. Vieâm phoåi ôû treû döôùi 2 thaùng:<br />  Moïi tröôøng hôïp vieâm phoåi ôû treû döôùi 2 thaùng ñeàu ñöôïc xem laø naëng vaø ñeàu<br /> caàn phaûi nhaäp vieän.<br />  Ñieàu trò vieâm phoåi sô sinh töông töï nhö ñieàu trò caùc nhieãm khuaån naëng khaùc<br /> ôû sô sinh<br />  Khaùng sinh ban ñaàu phaûi nhaèm vaøo caû vi khuaån Gram döông (ñaëc bieät laø<br /> Streptococcus group B) vaø caû tröïc khuaån Gram aâm ñöôøng ruoät.<br /> - Ampicilline (50 mg / kg moãi 6 – 8 giôø) vaø<br /> Gentamycin (7,5mg/kg – 1laàn / ngaøy)<br /> - Ñieàu trò thay theá: Cephalosporin theá heä thöù III: Cefotaxime: 50 mg/ kg moãi 68 giôø<br /> - Neáu nghi ngôø S. aureus: Oxacillin (50 mg/ kg moãi 6 – 8 giôø) + Gentamycin<br /> - Thôøi gian ñieàu trò tuøy thuoäc vi khuaån gaây beänh vaø möùc ñoä naëng cuûa beänh:<br /> Streptococcus group B, tröïc khuaån Gram aâm ñöôøng ruoät: 7 – 10 ngaøy<br /> S. aureus: 3 – 6 tuaàn.<br /> C. Vieâm phoåi ôû treû töø 5 tuoåi trôû leân:<br />  Vieâm phoåi khoâng ñieån hình nhö Mycoplasma vaø Chlamydia pneumoniae laø<br /> nguyeân nhaân quan troïng ôû löùa tuoåi naøy. Tuy nhieân S. pneumoniae vaãn laø<br /> nguyeân nhaân phoå bieán nhaát cuûa vieâm phoåi do vi truøng nhöng H. influenzae ít<br /> gaëp hôn.<br />  Vì vaäy löïa choïn khaùng sinh ban ñaàu trong tröôøng hôïp vieâm phoåi möùc ñoä töø<br /> nheï ñeán vöøa phaûi nhaèm vaøo caû S. pneumoniae vaø Mycoplasma.<br />  Tröôøng hôïp vieâm phoåi: coù theå duøng Amoxcillin hoaëc Erythromycine hoaëc<br /> Cotrimoxazole uoáng trong 7 - 10 ngaøy. Neáu coù daáu hieäu nghi ngôø vi khuaån<br /> khoâng ñaëc hieäu, Erythromycin laø thuoác löïa choïn ñaàu tieân.<br /> <br /> Caàn ñaùnh giaù ñaùp öùng sau 48 – 72 giôø ñieàu trò. Neáu khoâng ñaùp öùng coù theå<br /> chuyeån sang Amoxicillin – Clavulanic acid (uoáng) hoaëc Cephalosporin theá heä 2<br /> uoáng (Cefaclor/ Cefuroxime)<br />  Tröôøng hôïp vieâm phoåi naëng: Ampicilline (TM) hoaëc Penicillin (TM). Neáu phaûi<br /> nhaäp Hoài söùc: Cefotaxime/ Ceftriaxone  Gentamycin.<br /> - Neáu nghi vieâm phoåi khoâng ñieån hình: theâm Erythromycin<br /> - Neáu nghi ngôø tuï caàu: theâm Oxacillin.<br /> <br />

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

Đồng bộ tài khoản