11/23/2013
1
CHÀM THỂ TẠNG
NHỮNG ĐIỂM MỚI VỀ CƠ CHẾ SINH HỌC VÀ
KHUYNH HƯỚNG ĐIỀU TRỊ HIỆN NAY
HỘI NGHỊ KHOA HỌC THƯỜNG NIÊN LẦN 2
TS.BS VănThếTrung
Bộmôn Da Liễu–ĐHYD Tp.HCM
TP.HỒ CHÍ MINH
23/11/2013
Thuật ngữ
•Chàm, chàm dị ứng, chàm thể tạng, viêm da dị ứng, viêm da
cơ địa, viêm da cơ địa dị ứng
•
Atopic dermatitis eczema atopic eczema
•
Atopic
dermatitis
,
eczema
,
atopic
eczema
•Atopy dùng cho bộ ba bệnh lý dị ứng viêm da dị ứng, viêm
mũi dị ứng, hen suyễn
•Atopic diathesis: tạng dị ứng
Mởđầu
•Chàm thể tạng (AD) bệnh viêm da
mãn tính
•Ngứa dữ dội ảnh hưởng chất lượng
cuộc sống
•Liên quan dị ứng thức ăn, bệnh dị
ứng hô hấp
•Liên quan rối loạn tâm thần
•Ô nhiễm môi trường làm tăng tỉ lệ
bệnh
•Vấn đề lớn của sức khỏe toàn cầu
Bảnđồ thếgiớivềtỉlệtriệu
chứng bệnh AD
(J Allergy Clin Immunol 2009)
Tp.HCM: <5%
6-7 tuổi
<5%
5-10%
10-15%
>15%
13-14 tuổi
11/23/2013
2
Cơchếbệnh sinh củachàmthểtạng
Các tổnthương di truyền
HÀNG RÀO BẢO VỆ CỦA DA
Lớpnhờnbềmặt
IRRITANTS
Ngănchặnmấtnước
Ngănchặn tác nhân kích ứng từbên ngoài
Lipid gian bào
(vd:ceramide)
Dị ứng nguyên, vi khuẩn
Hàng rào bảovệbịtổnthương
Da khô
Tác nhân bên
ài
â
Giảmlớpnhờnbề
mặt
Thi
ế
uli
p
id
g
ian
b
ào
Thoát nước
ngo
ài
x
â
m
nhập, kích
thích phản
ứng viêm
p
g
Tếbào da biếndạng
Da khô
Da chàm
11/23/2013
3
Hàng rào bảovệcủada bịtổnthương nhưthếnào?
Cấutrúc“gạch-vữa” củalớpsừng
Tê
ào da (gạch)
Lipid (vữa)
Cấu trúc Lamellar của lớp sừng
ThểLameller chứacác
lipid nhưacid béo tựdo và
ce
rami
de
Thểlamellar
Lamellar lipid
Corneocyte
ce de
Lớphạt
Các phiến lipid giúp giữnước
Yếutốlàm ẩmtựnhiên (NMF)
Chất chuyển hóa từ
Filaggrin
Cấu trúc nhiềulớp lamellar
Các phiến lipid giữnước
trong lớpsừng
Lipid
H2O
Vai trò đanăng của Filaggrin (FLG)
Tích tụtrong chấtsừng, giúp tếbào dẹtlại khi tiến lên trên
bềmặtda
Duy trì
p
H acid. Giả
m
FLG là
m
tăng hoạ
t
hóa các
p
rotease
càng làm hưhạicấutrúcbảovệ
Urocanic acid, pyrrolidone là các chất chuyển hóa từFLG
có tác dụng ngăncảnsựphát triểnS.aureus
11/23/2013
4
So sánh đặcđiểm lâm sàng và sinh họccóhay
không có độtbiếnFLG
Đặcđiểmlâmsàng Đặcđiểmsinhhọc
J Allergy Clin Immunol
2013
; 131: 280
-
91
2013
;
131:
280
-
91
Tight junction: vòng rào thứ2
Tightjunction:không chỉlà hàng rào vậtlý
claudin
Nature Reviews Cell Molecular Biology (2011)
Claudin‐1suy giảmtrongbệnh chàm thểtạng
De Benedetto et al, J Allergy Clin Immunol
March 2011
11/23/2013
5
Đáp ứng miễndịch
trong
bệnh
chàm
thể
trong
bệnh
chàm
thể
tạng
Miễndịch nguyên phát
•Vai trò Toll-like receptor (TLR): chứcnăng nhậndiện các phân tửcó trên
bềmặtvi sinhgâybệnh.
•Keratinocyte, Langerhans, melanocyte đềucóTLR
•Cầunốigiữamiễndịch nguyên phát và miễndịch thứphát
TLR
TLR-2 tron
g
AD
Peptide kháng khuẩn
AD -
TLR
g
KC, DC Khó kiểm soát nhiễm trùng
da bệnh nhân AD
Đáp ứng miễn dịch thứ phát trong AD:
Th1/Th2 Paradigm
Trong thượng bì
Thomas B., Mechanism of disease Atopic
dermatitis (N Eng J Med 2008)
Da là nơikhỏiđầumẫncảm
Tổnthương hàng rào thượng bì là điều
kiên tiên quyếtchosựxâm nhậpcủadị
ứng nguyên
Viêm da “không dịứng”
(“nonatopic” dermatitis)
•20% bệnh nhân AD không có IgE đặchiệu
•Khôn
g
nh
ạy
cả
m
với khán
g
n
g
u
y
ên ha
y
thứcăn
g
ạy
g
gy
y