6.3 Lực tác dụng và tải
trọng tính
6.4 Hiệu suất bộ tuyền
bánh răng
6.1 Khái niệm
6.2 Các thông số
hình học bánh
răng trụ
1
Chương 6. Truyền động bánh răng
6.5 Vật liệu và nhiệt luyện
bánh răng
6.6 Ứng suất cho phép
6.7 Các dạng hỏng và chỉ
tiêu tính
6.8 Tính toán bộ truyền
bánh răng trụ răng thẳng
6.9 Tính toán bộ truyền
bánh răng trụ răng
nghiêng
6.10 Truyền động bánh
răng nón
6.11 Trình tự thiết kế bộ
truyền bánh răng
6.1 Khái niệm chung
1. Ñònh nghóa:
Truyeàn ñoäng baùnh raêng thöïc hieän truyeàn chuyeån ñoäng hoaëc thay ñoåi daïng chuyeån ñoäng nhôø söï
aên khôùp cuûa caùc raêng treân baùnh raêng hoaëc thanh raêng.
2. Phaân loaïi:
a) Theo söï phaân boá giöõa caùc truïc chia ra:
-Truyeàn ñoäng baùnh raêng truï: caùc truïc song song
-Truyeàn ñoäng baùnh raêng noùn (coân): caùc truïc caét nhau
-Truyeàn ñoäng baùnh raêng truï cheùo, baùnh raêng noùn cheùo:caùc truïc cheùo nhau
b) Theo söï phaân boá cuûa caùc raêng treân baùnh raêng chia:
-Boä truyeàn aên khôùp ngoaøi:caùc raêng naèm phía ngoaøi baùnh raêng
-Boä truyeàn aên khôùp trong:moät baùnh coù raêng phía trong, moät baùnh coù raêng phía ngoaøi.
c) Theo phöông raêng so vôùi ñöôøng sinh:
Ta coù boä truyeàn baùnh raêng thaúng, raêng nghieâng, raêng chöõ V, raêng cong...
d) Theo bieân daïng raêng:
Ta coù baùnh raêng thaân khai, baùnh raêng xicloâit vaø baùnh raêng cung troøn (thöôøng söû duïng baùnh
raêng thaân khai vì vaän toác tröôït nhoû neân hieäu suaát cao, baùn kính cong ôû vuøng tieáp xuùc ñuû lôùn
neân khaû naêng taûi lôùn...
Chương 6. Truyền động bánh răng
3. Ưu, nhược điểm và phạm vi sử dụng
Ưu ñieåm:
- Kích thöôùc nhoû, khaû naêng taûi lôùn;
- Tæ soá truyeàn khoâng thay ñoåi do khoâng coù hieän töôïng tröôït trôn;
- Hieäu suaát cao, coù theå ñaït 0,97 - 0,98;
- Tuoåi thoï cao, ñoä tin caäy lôùn (L = 30.000 giôø);
- Laøm vieäc toát trong phaïm vi vaän toác lôùn (150m/s), coâng suaát cao (vaøi chuïc ngaøn KW), tæ soá
truyeàn khaù roäng (vaøi ngaøn).
Nhöôïc ñieåm:
- Cheá taïo töông ñoái phöùc taïp;
- Ñoøi hoûi ñoä chính xaùc cao;
- Coù nhieàu tieáng oàn khi vaän toác lôùn;
Phạm vi sử dụng:
Söû duïng roäng raõi trong ngaønh cheá taïo maùy.
6.1 Khái niệm chung
Chương 6. Truyền động bánh răng
6.2 Các thông số hình học bánh răng trụ
1- Thoâng soá hình hoïc baùnh raêng thaúng:
Z1, Z2- Soá raêng cuûa baùnh nhoû vaø baùnh lôùn
u- Tæ soá truyeàn u = n1/n2= Z2/Z1
n1, n2- Vaän toác voøng cuûa baùnh nhoû vaø baùnh lôùn
p- Böôùc raêng treân maët truï chia
- Goùc profin
= 20o
m- Moâ dun aên khôùp: m = p/
,ñieàu kieän ñeå 2 baùnh aên khôùp laø cuøng m,
mñöôïc tieâu chuaån hoùa theo daõy soá sau (daõy 1 ñöôïc öu tieân):
Daõy1 1 1,25 1,5 2 2,5 3 4 5 6 8 10 12 18 20 25 32 40
Daõy2 1,125 1,375 1,75 2,25 3,5 4,5 5,5 7 9 11 14 19 22 28 36
d1, d2- Ñöôøng kính voøng chia cuûa baùnh nhoû vaø baùnh lôùn: d1= m.Z1; d2= m.Z2
dw1, dw2 - Ñöôøng kính voøng laên cuûa baùnh nhoû vaø baùnh lôùn: dw1 = 2.aw/(u
ù1) ; dw2 = dw1.u
aw- Khoaûng caùnh truïc: aw= (dw1 + dw2) /2 = m.(Z2+ Z1)/2
hr- Chieàu cao raêng: hr= 2.m; ha= m; hf= 1,25m
da1, da2 - Ñöôøng kính voøng ñænh raêng cuûa baùnh nhoû vaø baùnh lôùn
da1 = d1+ 2.(1 + x1-
y).m ;da2 = d2+ 2.(1 + x2-
y).m
df1, df2 - Ñöôøng kính voøng chaân raêng: df1 = d1- (2,5 - 2.x1).m ; df2 = d2- (2,5 - 2.x2).m
db1, db2 - Ñöôøng kính voøng cô sôû: db1 = d1.cos
; db2 = d2.cos
tw - Goùc aên khôùp:
tw = arccos(a.cos
t/aw);
t- goùc profin raêng:
t= arctg(tg
/cos
)
a- Khoaûng caùch truïc chia: a = (d2+d1)/2 = m.(Z2+ Z1)/(2.cos
)
aw= a.cos
t/cos
tw ;
y- Heä soá dòch taâm
Chương 6. Truyền động bánh răng
2. Thoâng soá hình hoïc baùnh raêng nghieâng
Goùc nghieâng cuûa raêng so vôùi ñöôøng sinh maët truï ñöôïc goïi laø goùc nghieâng cuûa baùnh raêng vaø kyù
hieäu β.
pt- Böôùc raêng maët muùt (maët vuoâng goùc vôùi truïc baùnh raêng)
pt= pn/cos
pn- Böôùc raêng trong maët phaúng phaùp tuyeán (vuoâng goùc vôùi raêng)
mt- Moâñun ngang mt= pt/
= pn/(
.cos
) = mn/cos
mn- Moâñun trong maët phaúng phaùp tuyeán (giaù trò ñöôïc tieâu chuaån hoùa)
d- Ñöôøng kính voøng chia d = pt.Z/
= mn.Z/cos
t- Goùc profin ño trong maët muùt tg
t= tg
n/cos
n- Goùc profin cuûa thanh raêng sinh
- Goùc nghieâng treân maët truï chia
w- Goùc nghieâng cuûa raêng treân maët truï laên: tg
w= tg
.dw/d
6.2 Các thông số hình học bánh răng trụ
Chương 6. Truyền động bánh răng