1
ĐỊA LÝ
SINH VẬT ViỆT NAM
CHƯƠNG VII
Châu ThịThu Thủy2
I.
I. Đ
Đặ
ặc
cđi
điể
ểm
mchung
chung c
củ
ủa
asinh
sinh v
vậ
ật
tVi
Việ
ệt
tNam
Nam
II.
II. C
Cá
ác
ch
hệ
ệsinh
sinh th
thá
ái
ich
chí
ính
nh
N
NỘ
ỘI DUNG
I DUNG
3
I. Đặcđiểm chung của sinh vật Việt Nam
1. Hệsinh thái rừng là hệsinh thái nguyên sinh
đặctrưng của tựnhiên Việt Nam
90% lãnh thổcó chỉsố ẩmướt cao (> 1.5)
cường độbức xạlớn
sốgiờnắng cao (1500 -3000h/năm)
lượng mưa lớn (1200-3000mm)
là điều kiện thuận lợi cho thực vật rừng phát
triển từven biển, đồng bằng đến cảcác đỉnh
núi.
Tạo nên các HST thường gặpởViệt Nam:
rừng ngập mặn ven biển, rừng tràm, rừng
mưa nhiệtđớithường xanh, rừng nhiệtđới
khô hạn, rừng á nhiệtđới trên núi, …
Rừng nguyên sinh nhiều khi gọi là rừng già là những khu
rừng chưa hoặc rất ít chịu các tác động của con người. Rừng nguyên sinh
Vườn Quốc gia Cúc Phương (hay rừng Cúc Phương) là mộtkhu
bảo tồn thiên nhiên, khu rừng đặc dụng nằm trên địa phận ranh
giới 3 khu vực Tây Bắc, đồng bằng sông Hồng và Bắc Trung Bộ
thuộc ba tỉnh: Ninh Bình, Hòa Bình, Thanh Hóa
Hệđộng thực vậtmang đặctrưng rừng mưa nhiệtđới
Thảm thực vật Cúc Phương vớiưu thếlà rừng trên núi đá vôi.
Rừng có thểhình thành nên nhiều tầng tán đến 5 tầng rõ rệt, trong
đó tầng vượt tán đạtđếnđộcao trên 40 m
Rừng Cúc Phương có hệsinh thái khá phong phú và đa dạng, gồm
97 loài thú (trong đó nổi bật nhất là các loài khỉchâu Á), 300 loài
chim, 76 loài bò sát, 46 loài lưỡng cư, 11 loài cá và hàng ngàn loài
côn trùng
2
7
2. Việt Nam có giới sinh vật vô cùng phong phú
và đa dạng:
Vềhệsinh thái
Vềthành phần loài
Vềcông dụng.
Hệsinh thái (Ecosystem)
– Ranh giới cụthể
– Input, output
– Cấu trúc (thành phần)
– Chứcnăng (dòng năng lượng và chuỗi
thứcăn)
–Động thái (tương tác
Theo độ lớn, hệsinh thái có thểchia thành
Hệsinh thái nhỏ(bểnuôi cá).
Hệsinh thái vừa (một thảm rừng, một hồ
chứanước).
Hệsinh thái lớn (đạidương).
3
Hệsinh thái
Các hệsinh thái rừng ởnước ta
thay đổi từbắc xuống nam, từtây
sang đông, từthấp lên cao.
Heäsinh
thaùi ñaát
öôùt
4
Đa dạng loài
• Chỉtính riêng trên cạnđã có hơn 13.700
loài thực vật (BộTNMT et al. 2005),
• Khoảng 870 loài cá có phân bốthường
xuyên (BộTNMT et al. 2005), 310 loài thú
(BộTNMT et al. 2005), 822 loài chim
(BirdLife International 2006), 286 loài bò
sát (BộTNMT et al. 2005) và 145 loài
lưỡng cư (IUCN et al. 2006) được xác định
và mô tảtại Việt Nam.
• Môi trường biển cũng chứađựng tính đa
dạng sinh học không kém vớihơn 11.000
loài sinh vật biểnđãđược ghi nhận (Bộ
TNMT et al. 2005)
Thöïc vaät
Ngoài ra, còn có 800 loaøi reâu, 600 loaøi naám
12.000 loaøi trong ñoùcoù2300 loaøi duøng laøm löông thöc,
thöïc phaåm, thuoác chöõa beänh, thöùc aên gia suùc, laáy goã, tinh
daàu vaønhieàu nguyeân vaät lieâu khaùc
Caùc loaøi TV ñaëc höõu taäp trung ôû4 vuøng sau:
Nuùi cao Hoaøng Lieân Sôn ôûphía Baéc
Nuùi cao Ngoïc Linh ôûmieàn Trung
Cao nguyeân Laâm Vieân ôûphía Nam
Khu vöïc röøng möa ôûBaéc Trung Boä
Paphiopedilum hangianum - loài lan hài đặc hữu
của Việt Nam chỉcó ởphía bắc của tỉnh Tuyên Quang.
5
Động vật
Đào Văn Tiến 1985, Võ Quý 1997, Đặng Huy Huỳnh 1978
Động vật
Hôn 100 loaøi vaøphuïloaøi chim vaø78 loaøi vaøphuïloaøi laø
ñaëc höõu
Nhieàu loaøi coùgiaùtròcao caàn ñöôïc baûo veänhö: Voi, Boø
toùt, Boøröøng, Traâu röøng, Boøxaùm …
Coù21 loaøi linh tröôûng thì VN coù15 loaøi, 49 loaøi chim
ñaëc höõu thì VN coù33 loaøi.
Trung taâm phaân boácuûa caùc loaøi chim vaøthöïc vaät baûn ñòa
thöôøng taäp trung ôûvuøng nuùi cao doïc theo daõy Hoaøng
Lieân Sôn, daõy Tröôøng Sôn vaøcaùc cao nguyeân Taây
nguyeân vaøLaâm Ñoàng (Mackinnon, 1986)
Ñeán naêm 2005 ghi nhaän theâm 5 loaøi môùi
Phát hiện các loài thú mới trong thời gian gầnđây
Sao La (Pseudoryx nghetinhensis)Mang lớn(Muntiacus vuquangensis)
Mang Trường Sơn (Muntiacus truongsonensis)ThỏvằnTrường Sơn (Nesolagus timminsi)
Chà vá Chân xám (Pygathrix cinerea)
Caùc trung taâm
ÑDSH thöïc vaät
vaøvuøng chim
ñaëc höõu