Link xem tivi trực tuyến nhanh nhất xem tivi trực tuyến nhanh nhất xem phim mới 2023 hay nhất xem phim chiếu rạp mới nhất phim chiếu rạp mới xem phim chiếu rạp xem phim lẻ hay 2022, 2023 xem phim lẻ hay xem phim hay nhất trang xem phim hay xem phim hay nhất phim mới hay xem phim mới link phim mới

Link xem tivi trực tuyến nhanh nhất xem tivi trực tuyến nhanh nhất xem phim mới 2023 hay nhất xem phim chiếu rạp mới nhất phim chiếu rạp mới xem phim chiếu rạp xem phim lẻ hay 2022, 2023 xem phim lẻ hay xem phim hay nhất trang xem phim hay xem phim hay nhất phim mới hay xem phim mới link phim mới

intTypePromotion=1
ADSENSE

Bài giảng Kế toán quản trị 1: Phần 1 - ThS. Nguyễn Thị Hồng Liên

Chia sẻ: _ _ | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:92

31
lượt xem
3
download
 
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Bài giảng Kế toán quản trị này cung cấp cho người đọc những kiến thức cơ bản về kế toán quản trị bao dưới hình thức nội dung lý thuyết, thiết kế thành các công thức tính toán, những ví dụ minh họa cụ thể để người đọc có thể hiểu, vận dụng vào thực tiễn trong công tác quản trị tại các doanh nghiệp cũng như các tổ chức kinh tế nói chung. Mời các bạn cùng tham khảo nội dung phần 1 sau đây.

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Bài giảng Kế toán quản trị 1: Phần 1 - ThS. Nguyễn Thị Hồng Liên

  1. lOMoARcPSD|9326093 BỘ TÀI CHÍNH TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÀI CHÍNH – MARKETING KHOA KẾ TOÁN – KIỂM TOÁN KẾ TOÁN QUẢN TRỊ 1 ThS. Nguyễn Thị Hồng Liên ThS. Trần Phương Lan ThS. Dương Thị Thùy Liên 2019 1 Downloaded by Tài li?u HUST (hauvu.work@gmail.com)
  2. lOMoARcPSD|9326093 LỜI NÓI ĐẦU  Lý do viết tài liệu: Kế toán quản trị với vai trò là công cụ quan trọng trong việc triển khai chiến lược kinh doanh cũng như phục vụ hoạt động quản trị kinh doanh nói chung đã góp phần không nhỏ trong sự thành công của mỗi doanh nghiệp. Hơn nữa, cùng với xu hướng phát triển nghề nghiệp kế toán trên toàn thế giới, môn học kế toán quản trị ngày càng được nghiên cứu chuyên biệt, sâu rộng hơn và tập trung vào các ứng dụng trong thực tiễn của các doanh nghiệp. Chính vì vậy, để đáp ứng tốt hơn nhu cầu giảng dạy và học tập của sinh viên chuyên nghành kế toán cũng như các chuyên ngành có liên quan; tập thể giảng viên bộ môn Kế toán phân tích thuộc Khoa Kế toán – Kiểm toán đã biên soạn cuốn Kế toán quản trị 1 làm tài liệu học tập và tham khảo.  .Mục tiêu của tài liệu: Tài liệu này cung cấp cho người đọc những kiến thức cơ bản về kế toán quản trị bao dưới hình thức nội dung lý thuyết, thiết kế thành các công thức tính toán, những ví dụ minh họa cụ thể để người đọc có thể hiểu, vận dụng vào thực tiễn trong công tác quản trị tại các doanh nghiệp cũng như các tổ chức kinh tế nói chung.  Bố cục của tài liệu: Ngoài phần mở đầu, phụ lục và tài liệu tham khảo, nội dung của tài liệu Kế toán quản trị 1 được trình bày gồm 5 chương: Chương 1: Tổng quan về Kế toán quản trị Chương 2: Chi phí và phân loại chi phí Chương 3: Phân tích mối quan hệ Chi phí – Khối lượng – Lợi nhuận Chương 4: Dự toán ngân sách hoạt động của doanh nghiệp Chương 5: Đánh giá trách nhiệm quản lý Mặc dù nhóm tác giả đã rất cố gắng trong quá trình biên soạn tài liệu này, song do thời gian có hạn và đây cũng là lần biên soạn đầu tiên nên chắc chắn sẽ không tránh khỏi những sai sót, khiếm khuyết. Chúng tôi mong nhận được sự đóng góp của các đồng nghiệp, quý thầy cô giàu kinh nghiệm và bạn đọc để chất lượng của cuốn sách được tốt hơn. Xin chân thành cảm ơn! Nhóm biên soạn 2 Downloaded by Tài li?u HUST (hauvu.work@gmail.com)
  3. lOMoARcPSD|9326093 MỤC LỤC CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ KẾ TOÁN QUẢN TRỊ 7 1.1. Khái niệm, nhiệm vụ và mục tiêu của kế toán quản trị trong doanh nghiệp. .7 1.1.1. Khái niệm kế toán quản trị..............................................................................7 1.1.2. Nhiệm vụ của kế toán quản trị trong doanh nghiệp ..........................................8 1.1.3. Mục tiêu của kế toán quản trị..........................................................................8 1.2. Các giai đoạn phát triển của kế toán quản trị...................................................9 1.3. Thông tin của kế toán quản trị..........................................................................11 1.3.1. Mục đích và yêu cầu của thông tin kế toán quản trị........................................11 1.3.2. Các nguồn thông tin......................................................................................12 1.3.3. Các loại thông tin kế toán quản trị.................................................................13 1.4. Vai trò của kế toán quản trị với chức năng của nhà quản trị.........................14 1.4.1. Lập kế hoạch................................................................................................14 1.4.2. Tổ chức thực hiện.........................................................................................14 1.4.3. Kiểm tra và đánh giá.....................................................................................15 1.4.4. Ra quyết định................................................................................................15 1.5. Nội dung và các phương pháp của kế toán quản trị........................................17 1.5.1. Nội dung của kế toán quản trị........................................................................17 1.5.2. Các phương pháp đặc trưng của kế toán quản trị............................................18 1.6. Phân biệt kế toán quản trị và kế toán tài chính...............................................19 1.6.1. Những điểm giống nhau................................................................................19 1.6.2. Những điểm khác nhau.................................................................................19 TÓM TẮT NỘI DUNG CHƯƠNG 1...................................................................22 CÂU HỎI ÔN TẬP CHƯƠNG 1.........................................................................23 BÀI TẬP CHƯƠNG 1..........................................................................................24 CHƯƠNG 2: CHI PHÍ VÀ PHÂN LOẠI CHI PHÍ 25 2.1. Khái niệm về chi phí..........................................................................................25 2.1.1. Khái niệm về chi phí (Cost Concept).............................................................25 3 Downloaded by Tài li?u HUST (hauvu.work@gmail.com)
  4. lOMoARcPSD|9326093 2.1.2. Đặc điểm của chi phí (Characteristics Cost)...................................................25 2.1.3. Ý nghĩa của chi phí đối với nhà quản trị.........................................................26 2.2. Phân loại chi phí (Classifying Costs)................................................................26 2.2.1. Phân loại chi phí theo yếu tố..........................................................................27 2.2.2. Phân loại chi phí theo chức năng hoạt động...................................................27 2.2.3. Phân loại chi phí theo mối quan hệ với Báo cáo tài chính...............................32 2.2.4. Phân loại theo tính chất chi phí......................................................................36 2.2.6. Phân loại chi phí theo cách ứng xử của chi phí...............................................41 2.3. Các hình thức thể hiện chi phí trên báo cáo kết quả kinh doanh...................51 2.3.1. Báo cáo kết quả kinh doanh theo chức năng chi phí.......................................51 2.3.2. Báo cáo kết quả kinh doanh theo cách ứng xử của chi phí..............................53 TÓM TẮT NỘI DUNG CHƯƠNG 2...................................................................57 CÂU HỎI ÔN TẬP CHƯƠNG 2.........................................................................58 BÀI TẬP CHƯƠNG 2..........................................................................................59 CHƯƠNG 3: PHÂN TÍCH MỐI QUAN HỆ GIỮA CHI PHÍ – KHỐI LƯỢNG – LỢI NHUẬN (C-V-P) 64 3.1. Những khái niệm cơ bản thể hiện mối quan hệ Chi phí – Khối lượng – Lợi nhuận............................................................................................................................ 64 3.1.1. Số dư đảm phí (Contribution Margin)............................................................65 3.1.2. Tỷ lệ số dư đảm phí (Contribution Margin Ratio)..........................................66 3.1.3. Kết cấu chi phí (Cost Structure).....................................................................67 3.1.4. Đòn bẩy kinh doanh (Operating Leverage)....................................................68 3.2. Ứng dụng phân tích C-V-P................................................................................70 3.2.1. Phân tích điểm hòa vốn.................................................................................71 3.2.2. Lợi nhuận mục tiêu.......................................................................................74 3.2.3. Số dư an toàn (Safety Margin).......................................................................75 3.2.4. Phân tích kết cấu hàng bán............................................................................75 3.2.5. Ứng dụng phân tích CVP trong các tình huống ra quyết định quản lý.............79 3.3. Một số hạn chế và phân tích mối quan hệ Chi phí – Khối lượng – Lợi nhuận 82 4 Downloaded by Tài li?u HUST (hauvu.work@gmail.com)
  5. lOMoARcPSD|9326093 TÓM TẮT NỘI DUNG CHƯƠNG 3...................................................................83 CÂU HỎI ÔN TẬP CHƯƠNG 3.........................................................................84 BÀI TẬP CHƯƠNG 3..........................................................................................85 CHƯƠNG 4: DỰ TOÁN NGÂN SÁCH HOẠT ĐỘNG CỦA DOANH NGHIỆP 91 4.1. Khái quát về dự toán.........................................................................................91 4.1.1. Khái niệm và ý nghĩa của dự toán..................................................................91 4.1.2. Căn cứ lập dự toán........................................................................................92 4.1.3. Phân loại dự toán ngân sách..........................................................................92 4.1.4. Trình tự lập dự toán ngân sách.......................................................................94 4.2. Định mức chi phí tiêu chuẩn (Standard Cost).................................................97 4.2.1. Khái niệm và ý nghĩa của định mức chi phí tiêu chuẩn...................................97 4.2.2. Các hình thức định mức chi phí chuẩn...........................................................98 4.2.3. Nguyên tắc và phương pháp xây dựng định mức chi phí tiêu chuẩn................99 4.2.4. Xây dựng các định mức chi phí sản xuất trong doanh nghiệp.......................100 4.3. Lập dự toán ngân sách hoạt động hằng năm.................................................106 4.3.1. Mối quan hệ giữa các dự toán trong hệ thống dự toán của doanh nghiệp.......106 4.3.2. Cách lập các dự toán ngân sách hoạt động trong doanh nghiệp.....................108 TÓM TẮT NỘI DUNG CHƯƠNG 4 128 CÂU HỎI ÔN TẬP CHƯƠNG 4 129 BÀI TẬP CHƯƠNG 4 130 CHƯƠNG 5: ĐÁNH GIÁ TRÁCH NHIỆM QUẢN LÝ 136 5.1. Quản lý phân quyền và hệ thống kế toán trách nhiệm..................................136 5.1.1. Quản lý phân quyền....................................................................................136 5.1.2. Hệ thống kế toán trách nhiệm......................................................................138 5.2. Đánh giá thành quả của các trung tâm trách nhiệm.....................................142 5.2.1. Quan điểm đánh giá ...................................................................................142 5.2.3. Đánh giá trách nhiệm của trung tâm doanh thu............................................153 5.2.4. Đánh giá trách nhiệm của trung tâm lợi nhuận (kinh doanh).........................155 5.2.5. Đánh giá trách nhiệm của trung tâm đầu tư..................................................157 5 Downloaded by Tài li?u HUST (hauvu.work@gmail.com)
  6. lOMoARcPSD|9326093 5.3. Phân tích báo cáo bộ phận...............................................................................164 5.3.1. Khái quát chung về báo cáo bộ phận............................................................164 5.3.2. Phân tích báo cáo bộ phận...........................................................................168 TÓM TẮT NỘI DUNG CHƯƠNG 5.................................................................170 CÂU HỎI ÔN TẬP CHƯƠNG 5.......................................................................171 BÀI TẬP CHƯƠNG 5........................................................................................172 TÀI LIỆU THAM KHẢO 175 6 Downloaded by Tài li?u HUST (hauvu.work@gmail.com)
  7. lOMoARcPSD|9326093 7 Downloaded by Tài li?u HUST (hauvu.work@gmail.com)
  8. lOMoARcPSD|9326093 Chương 1: Tổng quan về Kế toán quản trị CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ KẾ TOÁN QUẢN TRỊ Mục tiêu: Sau khi học xong chương này, người học có thể:  Nắm được bản chất của kế toán quản trị trong một tổ chức.  Biết được các giai đoạn phát triển của kế toán quản trị.  Hiểu được vai trò của thông tin kế toán quản trị trong việc thực hiện chức năng quản lý trong doanh nghiệp.  Phân biệt kế toán quản trị và kế toán tài chính. 1.1. Khái niệm, nhiệm vụ và mục tiêu của kế toán quản trị trong doanh nghiệp 1.1.1. Khái niệm kế toán quản trị Kế toán quản trị là một bộ phận cấu thành của hệ thống kế toán nói chung nhằm cung cấp thông tin về tình hình tài chính của một tổ chức, giúp các nhà quản trị trong tổ chức đó có thể đưa ra quyết định điều hành, quản lý mọi hoạt động hiệu quả hơn. Có nhiều quan điểm khác nhau về kế toán quản trị, cụ thể: - Theo Hiệp hội kế toán viên quản trị Hoa Kỳ thì “Kế toán quản trị là quá trình nhận diện, đo lường, tổng hợp, phân tích, diễn giải và truyền đạt các thông tin tài chính và phi tài chính đến các nhà quản trị lập kế hoạch, đánh giá, và điều hành mọi hoạt động nội bộ trong một tổ chức nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng vốn, tài sản của tổ chức đó”. Quan điểm này cho rằng kế toán quản trị có vai trò ghi nhận các nghiệp vụ kinh tế phát sinh đã xảy trong một tổ chức, thông qua các thước đo khác nhau, trên cơ sở tổng hợp và phân tích để ước tính, dự báo các sự kiện kinh tế có thể xảy ra trong tương lai. Giúp cho các nhà quản trị có thể lập kế hoạch, đánh giá và điều hành các hoạt động của một tổ chức được hiệu quả hơn. - Theo quan điểm trường phái của kế toán quản trị Mỹ (Robert S.Kaplan): “Kế toán quản trị là một bộ phận của hệ thống thông tin quản trị trong các tổ chức mà nhà quản trị dựa vào đó để hoạch định, kiểm soát các hoạt động của tổ chức”. Quan điểm này nhấn mạnh vai trò của kế toán quản trị trong việc xây dựng các dự toán, hoạch định, kiểm soát, 8 Downloaded by Tài li?u HUST (hauvu.work@gmail.com)
  9. lOMoARcPSD|9326093 Chương 1: Tổng quan về kế toán quản trị điều hành mọi hoạt động của một tổ chức. - Theo Luật Kế toán Việt Nam, “Kế toán quản trị là việc thu thập, xử lý, phân tích và cung cấp thông tin kinh tế tài chính theo yêu cầu quản trị và quyết định kinh tế, tài chính trong nội bộ đơn vị kế toán”1. Quan điểm này nhấn mạnh vai trò của kế toán quản trị là để cung cấp thông tin theo yêu cầu của nhà quản trị phục vụ cho việc ra quyết định kinh tế trong nội bộ đơn vị. Thực vậy, ngay từ khi ra đời, hình thành và phát triển thì kế toán quản trị đều gắn liền với việc nghiên cứu đối tượng là các nguồn lực kinh tế gắn liền với quy trình tạo ra giá trị của hoạt động sản xuất kinh doanh tại doanh nghiệp. Kế toán quản trị có những đặc điểm mang tính chất quy chuẩn như kế toán tài chính và nó cũng có những đặc điểm riêng khá linh hoạt trong việc phản ảnh, cung cấp thông tin quản trị. Kế toán quản trị luôn gắn liền với chức năng phản ánh và cung cấp thông tin nhằm đáp ứng nhu cầu thông tin thực hiện các chức năng của nhà quản trị trong doanh nghiệp: Lập kế hoạch, tổ chức thực hiện, kiểm tra, đánh giá và đưa ra quyết định quản lý. Để đảm bảo nội dung thông tin cho nhà quản trị, kế toán quản trị cũng sử dụng đã vận dụng linh hoạt các phương pháp và kỹ thuật trong thu thập, định lượng, trình bày giải thích thông tin quản trị. Trong quá khứ, hiện tại và tương lai, kế toán quản trị luôn có vai trò quan trọng trong việc cung cấp thông tin thực hiện chức năng của nhà quản trị. 1.1.1. Nhiệm vụ của kế toán quản trị trong doanh nghiệp 2 - Thu thập, xử lý thông tin, số liệu kế toán theo phạm vi, nội dung kế toán quản trị trong doanh nghiệp theo từng thời kỳ. - Kiểm tra, giám sát các định mức, tiêu chuẩn, dự toán của đơn vị. - Cung cấp thông tin theo yêu cầu quản trị nội bộ của đơn vị bằng báo cáo kế toán quản trị. - Tổ chức phân tích thông tin phục vụ cho yêu cầu lập kế hoạch và ra quyết định của Ban lãnh đạo doanh nghiệp. 1.1.2. Mục tiêu của kế toán quản trị Kế toán quản trị là công cụ quan trọng trong quá trình hoạch định và kiểm soát chi phí, thu nhập, tính toán hiệu quả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp nhằm giúp các nhà quản trị trong doanh nghiệp đưa ra các quyết định quản lý phù hợp. Mục tiêu của 1 Luật Kế toán 03/2003/QH11, ngày 17/6/2003, khoản 3, điều 4. 2 Thông tư 53/2006/TT-BTC, Hướng dẫn áp dụng kế toán quản trị trong doanh nghiệp, ban hành ngày 12/6/2006 9 Downloaded by Tài li?u HUST (hauvu.work@gmail.com)
  10. lOMoARcPSD|9326093 Chương 1: Tổng quan về kế toán quản trị kế toán quản trị là: - Tính toán được chi phí sản xuất từng loại sản phẩm, từng hoạt động kinh doanh, từng dịch vụ cung ứng… - Phân tích chi tiết được kết quả tiêu thụ từng loại sản phẩm, kết quả cung cấp từng loại hoạt động kinh doanh, dịch vụ đó. - Tập hợp các dữ liệu cần thiết để lập kế hoạch, dự toán doanh thu, chi phí, nhằm dự kiến phương hướng phát triển trong tương lai của doanh nghiệp. Ngoài ra, kế toán quản trị còn phải biết tính toán nhu cầu thị trường nhằm có kế hoạch ổn định chương trình sản xuất, tiêu thụ hợp lý và đưa ra các biện pháp cạnh tranh, tính toán được các bước phát triển và mở rộng doanh nghiệp trong từng thời kỳ, theo chiều hướng có lợi nhất. Như vậy, kế toán quản trị là một phương pháp xử lý các dữ liệu về hoạt động kinh tế tài chính của doanh nghiệp, thông tin của kế toán quản trị sẽ giúp các nhà quản trị đạt được một số mục tiêu sau: - Lập kế hoạch và ra quyết định. - Định hướng và kiểm soát hoạt động kinh doanh đồng thời thúc đẩy nhà quản trị luôn hướng vào mục đích của tổ chức. - Đo lường, phân tích kết quả các hoạt động các nhà quản trị tại các bộ phận trong tổ chức. - Đánh giá vị trí cạnh tranh của tổ chức. 1.2. Các giai đoạn phát triển của kế toán quản trị Tiếp cận lịch sử hình thành và phát triển của kế toán quản trị theo trọng tâm thông tin thì kế toán quản trị trải qua các giai đoạn phát triển như sau: - Giai đoạn 1: Trước năm 1950 Từ sau cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ nhất vào cuối thế kỷ 18 đến đầu thế kỷ 19. Nền kinh tế thế giới bước sang giai đoạn phát triển mới, khối lượng công việc kế toán trở nên nhiều hơn và phức tạp hơn. Trước tình hình đó, kế toán yêu cầu phải đơn giản hóa thông tin và cung cấp thông tin để có thể kiểm soát được chi phí và định giá bán sản phẩm. Lúc này, thuật ngữ “Kế toán chi phí” xuất hiện định nghĩa quy trình tình toán chi phí, xác định giá thành, kiểm soát tình hình tài chính của doanh nghiệp. Và những người chủ đã biết sử dụng những thông tin kinh tế trong quá khứ để lập dự toán 10 Downloaded by Tài li?u HUST (hauvu.work@gmail.com)
  11. lOMoARcPSD|9326093 Chương 1: Tổng quan về kế toán quản trị cho kỳ sau. Giai đoạn này, Kế toán quản trị xuất hiện nhưng tiềm ẩn dưới dạng kế toán chi phí như là một công việc cần thiết để đảm bảo được mục tiêu của doanh nghiệp. - Giai đoạn 2: Từ năm 1956 đến 1980 Quyển sách Kế toán quản trị đầu tiên đã được Robert Anthony xuất bản vào năm 1956, nhờ có quyển sách này mà nhiều công cụ kế toán quản trị được ra đời sau đó. Quyển sách giới thiệu kế toán quản trị là gì, làm thế nào có thể hệ thống và phân tích vấn đề mới để ra quyết định, giới thiệu các công cụ kiểm soát chi phí thích hợp. Kế toán quản trị quan tâm đến việc cung cấp thông tin cho hoạt động lập kế hoạch và kiểm soát của nhà quản trị, thông qua việc sử dụng các kỹ thuật như phân tích để ra quyết định và kế toán trách nhiệm. Giai đoạn này, kế toán quản trị mang ý nghĩa hỗ trợ từ phía một nhà quản trị gián tiếp đối với nhà quản trị trực tiếp thông qua việc cung cấp thông tin cho việc lập kế hoạch, kiểm soát và ra quyết định. - Giai đoạn 3: Từ năm 1980 đến cuối năm 1985 Kế toán quản trị đã trở thành một bộ phận quan trọng trong quá trình quản lý. Kế toán quản trị không còn tham gia gián tiếp vào quản lý mà trở thành một bộ phận cấu thành quá trình quản lý để tất cả các nhà quản lý có thể trực tiếp tiếp cận thông tin. Lúc này, kế toán quản trị được yêu cầu phải đáp ứng các công việc dự báo, tổ chức điều hành, kiểm soát và ra quyết định. Chính nhu cầu thông tin này đã hình thành nên ngành kế toán quản trị riêng biệt. Kế toán quản trị mở rộng hướng nghiên cứu sang: lĩnh vực phi tài chính, tìm hiểu nhiều hơn về những vấn đề đương thời và nhu cầu thông tin của nhà quản trị để xây dựng mô hình kế toán quản trị phù hợp hơn, các hướng dẫn thực hành đổi mới hơn. Kế toán quản trị quan tâm đến việc làm giảm hao phí nguồn lực sử dụng trong quá trình hoạt động sản xuất kinh doanh, thông qua việc sử dụng các kỹ thuật phân tích quá trình và chuyển từ kế toán chi phí sang quản trị chi phí. - Giai đoạn 4: Từ năm 1995 đến nay: Kế toán quản trị quan tâm đến việc tạo ra giá trị bằng cách sử dụng hiệu quả nguồn lực thông qua việc sử dụng các kỹ thuật đánh giá các yếu tố tạo nên giá trị cho khách hàng, cổ đông, và sự đổi mới tổ chức. Như vậy, kế toán quản trị đã trải qua nhiều giai đoạn phát triển khác nhau, mỗi giai đoạn đó đều có những đặc điểm, phương pháp và các công cụ kỹ thuật khác nhau 11 Downloaded by Tài li?u HUST (hauvu.work@gmail.com)
  12. lOMoARcPSD|9326093 Chương 1: Tổng quan về kế toán quản trị nhưng vai trò của kế toán quản trị được thể hiện rất rõ là giúp các nhà quản trị trong doanh nghiệp hoạch định, ra quyết định để có thể đạt được các mục tiêu chung. Ngày nay, khi môi trường kinh doanh có nhiều biến động, cùng với sự tiến bộ của khoa học kỹ thuật và công nghệ thông tin, mặt khác khi các doanh nghiệp ngày càng tham gia sâu và rộng với môi trường kinh doanh quốc tế điều này đòi hỏi kế toán quản trị cũng phải có những bước thay đổi cho phù hợp với môi trường kinh doanh như hiện nay. 1.2. Thông tin của kế toán quản trị 1.2.1. Mục đích và yêu cầu của thông tin kế toán quản trị Thông tin của kế toán quản trị là những nguồn thông tin ban đầu cho quá trình ra quyết định và kiểm tra trong một tổ chức, vì vậy thông tin của kế toán quản trị phải được thiết kế nhằm thỏa mãn các nhu cầu của người sử dụng thông tin. Để thông tin có chất lượng hữu ích đối với người sử dụng và đáp ứng với việc ra quyết định quản lý tốt hơn thì thông tin phải đảm bảo các yêu cầu sau: - Tính chính xác: Để có thông tin chính xác theo nghĩa tuyệt đối là một điều không thể có, tuy nhiên yêu cầu này đòi hỏi khi đưa ra thông tin phải trình bày một cách trung thực, hợp lý về tình hình và kết quả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp để cho người sử dụng thông tin có thể đưa ra các quyết định quản lý đúng đắn. - Kịp thời: Thông tin phải được cung cấp đúng lúc, đúng thời điểm khi có yêu cầu của nhà quản trị và nó sẽ không có giá trị nếu thông tin được cung cấp sau khi ra quyết định. Thông tin có kịp thời thì nhà quản trị mới nắm bắt được tình hình và để đưa ra quyết định quản lý kịp thời, mang lại lợi ích kinh tế cho doanh nghiệp. - Đầy đủ: Người sử dụng thông tin cần phải có đầy đủ thông tin cần thiết để thực hiện tốt công việc được giao. - Thích hợp: Thông tin phải đáp ứng theo yêu cầu của nhà quản trị, giúp nhà quản trị có thể đánh giá các sự kiện đã, đang, và sẽ xảy ra trong tương lai. - Rõ ràng: Thông tin được trình bày dễ hiểu để người sử dụng có thể đọc được thông tin và sử dụng chúng. Nếu thông tin không rõ ràng dễ làm cho người sử dụng hiểu lầm và đưa ra quyết định sai lầm. - Đáng tin cậy: Vì thông tin không mang tính đáng tin cậy sẽ làm nhà quản trị đưa ra các quyết định kinh doanh sai lầm làm ảnh hưởng đến kết quả hoạt động của tổ chức. 12 Downloaded by Tài li?u HUST (hauvu.work@gmail.com)
  13. lOMoARcPSD|9326093 Chương 1: Tổng quan về kế toán quản trị - Lợi ích của chi phí: Để có thông tin hữu ích thì phải bỏ ra những khoản chi phí nhất định. Tuy nhiên khoản chi phí bỏ ra này phải thấp hơn giá trị lợi ích của thông tin mang lại. - Tính bảo mật: Là một tính chất quan trọng của thông tin kế toán quản trị vì nó ảnh hưởng trực tiếp tiềm năng kinh tế, đến sự cạnh tranh, tính độc lập của doanh nghiệp. - Gửi đúng đối tượng: Thông tin được gửi cho người cần thông tin thì nó mới mang tính hữu ích. 1.2.2. Các nguồn thông tin Thông tin của kế toán quản trị được thu thập từ hai nguồn là bên trong và bên ngoài doanh nghiệp. 1.2.2.1. Thông tin bên trong doanh nghiệp (nội bộ) Thông tin nội bộ được thu thập trên cơ sở các chứng từ, sổ sách liên quan ngay trong nội bộ doanh nghiệp như: - Sổ sách kế toán tài chính: Là nguồn thông tin chủ yếu nhất của kế toán quản trị vì nó cung cấp thông tin về các hoạt động kinh doanh và các giao dịch của một tổ chức một cách đầy đủ. - Sổ theo dõi nhân sự: Giúp dự toán được các khoản chi phí liên quan đến tiền lương, các khoản trích nộp và còn dự đoán được nhu cầu tuyển dụng cũng như các chi phí khác liên quan đến tuyển dụng. - Sổ theo dõi sản xuất: Sổ này theo dõi về công suất máy, mức tiêu hao nhiên liệu, nguyên liệu, sản phẩm dở dang,… sẽ giúp cho việc dự toán được chi phí sản xuất, bố trí được thời gian lao động hợp lý, nhu cầu bảo trì, … - Sổ theo dõi chi tiết thời gian: Thường dùng cho các doanh nghiệp dịch vụ như dịch vụ kế toán để giúp các nhà quản trị đánh giá tính hiệu quả của hoạt động kinh doanh theo thời gian. 1.2.2.2. Thông tin bên ngoài doanh nghiệp Nguồn thông tin bên ngoài doanh nghiệp được thu thập thông qua các tài liệu kế toán như hóa đơn, xác nhận công nợ…của khách hàng và nhà cung cấp. Các tài liệu này có thể được thu thập qua hai nguồn là nguồn sơ cấp (ban đầu) và nguồn thứ cấp. - Nguồn sơ cấp (ban đầu) của thông tin: Là gốc phát sinh thông tin, thường được 13 Downloaded by Tài li?u HUST (hauvu.work@gmail.com)
  14. lOMoARcPSD|9326093 Chương 1: Tổng quan về kế toán quản trị thực hiện bằng nhiều hình thức như quan sát sự kiện, phỏng vấn trực tiếp… - Nguồn thứ cấp của thông tin: Là nguồn cung cấp thông tin đã qua xử lý, chẳng hạn như thông tin lấy từ các sách báo, báo cáo, hay các bài viết, … 1.2.3. Các loại thông tin kế toán quản trị 1.2.3.1. Thông tin chiến lược Thông tin chiến lược là thông tin dành cho nhà quản trị cấp cao. Thông tin này hỗ trợ cho nhà quản trị cấp cao xác định các mục tiêu của tổ chức và đánh giá mức độ thực hiện các mục tiêu này. Thông tin chiến lược có thể là khả năng sinh lời của tổ chức, nhu cầu về vốn, thiết bị… và thường có đặc điểm sau: - Thông tin thích hợp cho quyết định dài hạn. - Thông tin có tính tổng hợp cao, liên quan đến toàn doanh nghiệp. - Thông tin tổng hợp từ các nguồn bên trong và bên ngoài doanh nghiệp. - Thông tin được kết hợp cả yếu tố định lượng và yếu tố định tính. - Tính chất thông tin có thể là không đảm bảo sự chắc chắn hoàn toàn. 1.2.3.2. Thông tin chiến thuật Thông tin chiến thuật dành cho nhà quản trị cấp trung gian, giúp cho nhà quản trị cấp trung gian quyết định về việc sử dụng và giám sát các nguồn lực của tổ chức. Thông tin chiến thuật có thể là các báo cáo phân tích biến động, dự báo chi phí... và thường có đặc điểm sau: - Thích hợp cho quyết định trung và ngắn hạn. - Được tổng hợp ở mức độ thấp hơn. - Chủ yếu thông tin tổng hợp từ các nguồn bên trong tổ chức. - Được kết hợp cả yếu tố định lượng và yếu tố định tính. - Tính chất thông tin thường mô tả hay phân tích các hoạt động của bộ phận. - Thông tin được soạn thảo định kỳ và theo yêu cầu của nhà quản trị. 1.2.3.3. Thông tin tác nghiệp Thông tin tác nghiệp dành cho nhà quản trị cấp cơ sở, giúp họ điều hành thực thi nhiệm vụ được giao ở phân xưởng hay phòng ban… Thông tin tác nghiệp có thể bao gồm như mức lương ngày, số lượng nguyên vật liệu đưa vào sản xuất… và thường có đặc điểm sau: 14 Downloaded by Tài li?u HUST (hauvu.work@gmail.com)
  15. lOMoARcPSD|9326093 Chương 1: Tổng quan về kế toán quản trị - Thông tin gắn liền với từng công việc, từng kỳ hiện hành. - Thông tin được thu thập từ thông tin nội bộ. - Thông tin chủ yếu mang yếu tố định lượng. - Tính chất thông tin thường mô tả hay phân tích rất chi tiết từng khâu công việc. - Thông tin được soạn thảo thường xuyên có thể là báo cáo tuần hay báo cáo ngày. 1.3. Vai trò của kế toán quản trị với chức năng của nhà quản trị Để thực hiện được những mục tiêu của doanh nghiệp, các nhà quản trị cần phải xác định rõ chức năng nhiệm vụ của mình. Chức năng cơ bản của các nhà quản trị trong một doanh nghiệp bao gồm bốn chức năng sau: - Lập kế hoạch; - Tổ chức thực hiện; - Kiểm tra, đánh giá; - Ra quyết định. 1.3.1. Lập kế hoạch Kế hoạch là bức tranh toàn cảnh của doanh nghiệp trong tương lai hoặc tổng thể các chỉ tiêu kinh tế được xây dựng và đưa ra thông báo các công việc cần thực hiện, những nguồn lực cần huy động và các biện pháp để giúp doanh nghiệp có thể đạt được các mục tiêu kỳ vọng. Kế hoạch có thể tồn tại dưới hình thức kế hoạch ngắn hạn, trung hạn hoặc dài hạn và cũng có thể xây dựng theo một mức độ nhất định hoặc xây dựng linh hoạt theo các mức độ hoạt động khác nhau. Để xây dựng kế hoạch, các nhà quản trị thường phải dự đoán, phán đoán kết quả của các chỉ tiêu kinh tế sẽ xảy ra dựa trên những cơ sở khoa học sẵn có. Trong quá trình xây dựng, nhà quản trị thường phải liên hệ các chỉ tiêu kinh tế với nhau để thấy rõ sự tác động về nguyên nhân và kết quả sẽ xảy ra trong tương lai. Như vậy, kế hoạch là phương hướng chỉ đạo để hoạt động kinh doanh trong doanh nghiệp được diễn ra một cách bình thường, đồng thời cũng là căn cứ để đánh giá các kết quả kinh doanh của doanh nghiệp. 1.3.2. Tổ chức thực hiện. Tổ chức thực hiện là một chức năng cơ bản của các nhà quản trị nhằm truyền đạt các chỉ tiêu kế hoạch đã xây dựng cho các bộ phận trong doanh nghiệp, đồng thời tổ 15 Downloaded by Tài li?u HUST (hauvu.work@gmail.com)
  16. lOMoARcPSD|9326093 Chương 1: Tổng quan về kế toán quản trị chức thực hiện tại các bộ phận theo như kế hoạch đã phê duyệt. Tổ chức thực hiện còn là sự kết hợp hài hòa giữa các yếu tố trong quá trình sản xuất và vai trò của các nhà quản trị để thực hiện theo như kế hoạch đã đề ra nhằm đạt được mục tiêu dự định. Do vậy, tổ chức thực hiện sẽ đòi hỏi các nhà quản trị phải liên kết các bộ phận với nhau, sử dụng nguồn lao động hợp lý nhằm khai thác tối đa các yếu tố của quá trình sản xuất để đạt được mục tiêu đã dự định. Mặt khác, các nhà quản trị còn phải sử dụng tổng hợp các thông tin của nhiều bộ phận trong doanh nghiệp, các thông tin bên trong và bên ngoài, thông tin định lượng và thông tin định tính để từ đó phán đoán và thực hiện tốt các quá trình kinh doanh theo các kế hoạch, dự toán đã lập. 1.3.3. Kiểm tra và đánh giá Kiểm tra và đánh giá là quá trình so sánh để thấy được sự khác nhau giữa thực hiện với kế hoạch đã lập để tìm nguyên nhân ảnh hưởng và có thể điều chỉnh quá trình thực hiện của từng cá nhân, từng bộ phận trong doanh nghiệp nhằm giúp cho doanh nghiệp đạt được các mục tiêu tối ưu. Thông thường việc kiểm tra đánh giá của kế toán quản trị thông qua hệ thống kiểm soát nội bộ trong doanh nghiệp. Quá trình kiểm tra, đánh giá thường căn cứ vào các chỉ tiêu của các kết quả đã thực hiện do kế toán quản trị cung cấp, các nhà quản trị đối chiếu với kế hoạch đã xây dựng để kiểm tra và đánh giá tình hình thực hiện kế hoạch của doanh nghiệp xem đạt được ở mức độ nào so với kế hoạch đề ra, từ đó phân tích và thu nhận các thông tin phục vụ cho quá trình kinh doanh tiếp theo. 1.3.4. Ra quyết định Ra quyết định là công việc thường xuyên của các nhà quản trị, các quyết định này ảnh hưởng rất lớn đến kết quả cuối cùng của doanh nghiệp. Việc ra quyết định thường dựa trên cơ sở tổng hợp của nhiều nguồn thông tin khác nhau trong đó thông tin kế toán quản trị có tính chất quyết định và có độ tin cậy cao. Để giúp các nhà quản trị thực hiện được các chức năng quản lý thì kế toán quản trị dựa vào nguồn thông tin đã thu thập được, thực hiện những phương pháp phân tích thích hợp, chọn lọc thông tin cần thiết rồi tổng hợp trình bày theo trình tự nhất định, đồng thời kế toán quản trị vận dụng kỹ thuật phân tích các tình huống khác nhau để làm cơ sở cho các nhà quản trị lựa chọn quyết định phương án tối ưu đối với từng hoạt động cụ thể của quá trình kinh doanh trong doanh nghiệp. 16 Downloaded by Tài li?u HUST (hauvu.work@gmail.com)
  17. lOMoARcPSD|9326093 Chương 1: Tổng quan về kế toán quản trị Như vậy có thể nói thông tin của kế toán quản trị có mối quan hệ mật thiết với chức năng quản lý của nhà quản trị bởi vì tương ứng với từng khâu công việc của nhà quản trị đều cần có thông tin kế toán quản trị phù hợp, cụ thể: - Mỗi doanh nghiệp, sau khi đã xác định được mục tiêu chung, chúng sẽ được chính thức hóa thành các chỉ tiêu kinh tế và trở thành căn cứ để lập kế hoạch chính thức. - Trên cơ sở kế hoạch chính thức, kế toán quản trị sẽ tiến hành soạn thảo và triển khai các bản dự toán chung và các bản dự toán chi tiết để làm căn cứ tổ chức thực hiện, theo dõi và đánh giá quá trình thực hiện kế hoạch. - Trong quá trình tổ chức thực hiện, kế toán quản trị thu thập kết quả thực hiện, soạn thảo thành các báo cáo thực hiện cung cấp cho các nhà quản trị để họ kịp thời đánh giá, phát hiện và khắc phục các yếu kém hoặc phát huy các ưu điểm thông qua các quyết định quản lý. Ta có thể khái quát mối quan hệ giữa thông tin kế toán quản trị với chức năng quản lý ở doanh nghiệp như sau: SƠ ĐỒ 1.1: MỐI QUAN HỆ GIỮA THÔNG TIN CỦA KẾ TOÁN QUẢN TRỊ VỚI CHỨC NĂNG QUẢN LÝ CỦA NHÀ QUẢN TRỊ Các chức năng quản lý Thông tin kế toán quản trị Xác định mục tiêu (1) Chính thức hóa thành các chỉ tiêu kinh tế (2) Lập kế hoạch Triển khai bản dự toán chung (3) và các bản dự toán chi tiết (4) Tổ chức thực hiện Thu thập kết quả thực hiện (5) (5) Kiểm tra đánh giá (6) Soạn thảo báo cáo thực hiện Ra quyết định Qua sơ đồ trên ta thấy hoạt động quản trị doanh nghiệp là một quá trình liên tục từ 17 Downloaded by Tài li?u HUST (hauvu.work@gmail.com)
  18. lOMoARcPSD|9326093 Chương 1: Tổng quan về kế toán quản trị khâu lập kế hoạch cho đến khâu ra quyết định, mỗi khâu đều có nền tảng từ thông tin kế toán. Do vậy, một yêu cầu đặt ra cho công tác kế toán, đặc biệt là kế toán quản trị đó là phải đáp ứng nhu cầu thông tin nhanh, chính xác cho nhà quản trị để họ có thể hoàn thành tốt việc ra quyết định. 1.4. Nội dung và các phương pháp của kế toán quản trị 1.4.1. Nội dung của kế toán quản trị Xuất phát từ những đặc thù về cung cấp thông tin cho các nhà quản trị mà kế toán quản trị bao hàm rất nhiều nội dung, phản ánh một cách chi tiết, tỉ mỉ cho từng vấn đề nhằm thực hiện vai trò là cơ sở để ra quyết định của nhà quản trị. Nội dung chủ yếu, phổ biến của kế toán quản trị trong doanh nghiệp bao gồm: - Kế toán quản trị các yếu tố sản xuất kinh doanh: Mua sắm, sử dụng đối tượng lao động – hàng tồn kho, tư liệu lao động – tài sản cố định, tuyển dụng và sử dụng lao động – lao động và tiền lương… - Kế toán quản trị chi phí và giá thành: Nhận diện, phân loại chi phí, giá thành, lập dự toán chi phí sản xuất, tập hợp, tính toán, phân bổ chi phí, giá thành, lập báo cáo phân tích chi phí theo bộ phận, theo các tình huống quyết định… - Kế toán quản trị doanh thu và kết quả kinh doanh: Phân loại doanh thu, xác định giá bán, lập dự toán doanh thu, tính toán, hạch toán chi tiết doanh thu, phân bổ chi phí chung, xác định kết quả chi tiết, lập các báo cáo, phân tích kết quả chi tiết theo bộ phận, theo các tình huống ra quyết định… - Kế toán quản trị về các hoạt động đầu tư tài chính: Lựa chọn thông tin thích hợp cho việc ra quyết định, lập dự toán ngân sách sản xuất, kinh doanh… - Kế toán quản trị các khoản mục khác của doanh nghiệp: +Kế toán quản trị tài sản cố định. +Kế toán quản trị hàng tồn kho. +Kế toán quản trị lao động và tiền lương. +Kế toán quản trị các khoản nợ. Ngoài những nội dung chủ yếu nêu trên, mỗi doanh nghiệp có thể thực hiện các nội dung kế toán quản trị khác theo yêu cầu quản lý của doanh nghiệp. Tuy nhiên, trong tất cả các nội dung trên thì nội dung về chi phí và phân tích chi phí được coi là trọng tâm 18 Downloaded by Tài li?u HUST (hauvu.work@gmail.com)
  19. lOMoARcPSD|9326093 Chương 1: Tổng quan về kế toán quản trị của kế toán quản trị. 1.4.2. Các phương pháp đặc trưng của kế toán quản trị Kế toán quản trị ngoài những phương pháp cơ bản như kế toán tài chính thì còn sử dụng những phương pháp kỹ thuật nghiệp vụ riêng để xử lý thông tin cung cấp cho yêu cầu của hoạt động quản trị. Các kỹ thuật này gồm: 1.4.2.1. Nhận diện và phân loại chi phí Để quản lý và kiểm soát tốt chi phí, các nhà quản trị phải nhận diện và phân loại chi phí theo từng góc độ khác nhau nhằm thiết kế thông tin chi phí cho hữu ích, thích hợp với từng yêu cầu của nhà quản trị. Vì chi phí là một trong những nhân tố có ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả và hiệu quả của hoạt động kinh doanh. 1.4.2.2. Phân tích thông tin Kế toán quản trị sau khi tập hợp và phân loại thông tin sẽ phải thiết kế thông tin thành dạng so sánh được nhằm cung cấp thông tin hữu ích cho nhà quản trị ra quyết định tối ưu thông qua việc sử dụng các phương pháp phân tích như: Phương pháp so sánh, phương pháp xác định các nhân tố ảnh hưởng, phương pháp hồi quy tuyến tính… 1.4.2.3. Thiết kế thông tin thành các báo cáo đặc thù Tùy theo đặc điểm của doanh nghiệp, kế toán quản trị xây dựng biểu mẫu, báo cáo nhằm đáp ứng vai trò tư vấn quản lý của kế toán quản trị đối với hoạt động quản trị của doanh nghiệp. Báo cáo của kế toán quản trị có thể bao gồm: - Báo cáo thực hiện gồm: +Báo cáo khối lượng hàng hóa mua vào, bán ra trong kỳ theo từng đối tượng. +Báo cáo doanh thu, chi phí, lợi nhuận của từng sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ. +Báo cáo tình hình chấp hành định mức hàng tồn kho. +Báo cáo tình hình sử dụng lao động và năng suất lao động. +Báo cáo dự toán ngân sách… - Báo cáo phân tích gồm: Phân tích kết quả, phân tích phương án kinh doanh, phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến tình hình thực hiện kế hoạch sản xuất và tài chính… Như vậy, với cách trình bày thông tin dưới dạng các báo cáo như trên rất tiện dụng cho việc tính và dự toán một số quá trình chưa xảy ra trên cơ sở những dữ kiện đã có và mối quan hệ đã xác định. Vì vậy, phương pháp này được dùng làm cơ sở để tính toán 19 Downloaded by Tài li?u HUST (hauvu.work@gmail.com)
  20. lOMoARcPSD|9326093 Chương 1: Tổng quan về kế toán quản trị và lập kế hoạch. 1.4.2.4. Trình bày thông tin dưới dạng đồ thị, dạng phương trình Ngoài việc cung cấp thông tin dưới dạng các bảng biểu, các báo cáo, kế toán quản trị còn sử dụng các mô hình, đồ thị để nội dung thông tin dễ nhận thấy hơn. Với cách trình bày này sẽ giúp thấy rõ ràng nhất mối quan hệ và xu hướng biến động hay phát triển của đối tượng đang nghiên cứu. 1.5. Phân biệt kế toán quản trị và kế toán tài chính 1.5.1. Những điểm giống nhau Cùng phản ánh đối tượng kế toán trong quá trình hoạt động sản xuất kinh doanh để phục vụ cho mục đích quản lý và sử dụng hiệu quả các nguồn lực kinh tế của một tổ chức nhưng trên các góc độ khác nhau. Đều dựa trên cơ sở ghi chép của chứng từ ban đầu làm cơ sở tính toán các chỉ tiêu kinh tế tài chính ở đơn vị. Đều thể hiện trách nhiệm của người quản lý các cấp trong một tổ chức. Kế toán tài chính chú trọng đến trách nhiệm điều hành chung đối với toàn bộ tổ chức, còn kế toán quản trị chú trọng đến việc điều hành ở các bộ phận của tổ chức cho đến cấp thấp nhất liên quan đến chi phí. 1.5.2. Những điểm khác nhau Đối tượng sử dụng thông tin: Kế toán tài chính cung cấp thông tin về tình hình tài chính của doanh nghiệp dưới dạng tổng quát cho các đối tượng bên trong và bên ngoài doanh nghiệp, nhưng chủ yếu là bên ngoài doanh nghiệp như các cổ đông, các nhà đầu tư, các cơ quan thuế, thống kê, các đối tác liên doanh, liên kết, các tổ chức tín dụng, ngân hàng…; Còn kế toán quản trị cung cấp thông tin về tình hình tài chính của doanh nghiệp dưới dạng chi tiết, cụ thể hóa cho nhà quản trị bên trong doanh nghiệp. Về đặc điểm thông tin: Thông tin của kế toán tài chính thường phản ánh các nghiệp vụ, sự kiện xảy ra trong quá khứ thông qua hệ thống các phương pháp kế toán khoa học nên mang tính chính xác cao. Còn thông tin của kế toán quản trị không chỉ dừng lại ở việc phản ánh quá khứ mà còn sử dụng phương pháp phân tích, diễn giải các dữ kiện để giúp nhà quản trị có thể lựa chọn phương án kinh doanh tối ưu… do vậy thông tin thường ưu tiên tính kịp thời hơn là tính chính xác, mang tính đa dạng, linh hoạt, dự đoán tương lai. 20 Downloaded by Tài li?u HUST (hauvu.work@gmail.com)
ADSENSE

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

 

Đồng bộ tài khoản
2=>2