12/9/2013
KINH TẾ HỌC VI MÔ 2
(Microeconomics 2)
112/9/2013 TS.GVC. PHAN THÊCÔNG
TS.GVC. Phan Thê Công
KHOA KINH TẾ & LUẬT - ĐẠI HỌC THƯƠNG MẠI
Email: congpt@vcu.edu.vn
DĐ: 0966653999
http://sites.google.com/site/congphanthe/
Chương 3
LỰA CHỌN TRONG ĐIỀU
KIỆN RỦI RO, BẤT ĐỊNH
212/9/2013 TS.GVC. PHAN THÊCÔNG
TS.GVC. Phan Thê Công
KHOA KINH TẾ & LUẬT - ĐẠI HỌC THƯƠNG MẠI
Email: congpt@vcu.edu.vn
DĐ: 0966653999
http://sites.google.com/site/congphanthe/
Nội dung chương 3
Rủi ro và bất định
Các đặc trưng của rủi ro và bất định
Xác suất và giá trị kỳ vọng
Thái độ đối với rủi ro
Lựa chọn trong điều kiện rủi ro
Các biện pháp nhằm giảm rủi ro
3
12/9/2013 GIANG VIÊN: PHAN THÊCÔNG
Rủi ro và bất định
Người tiêu dùng và các hãng thường không chắc
chắn về các kết cục mà họ lựa chọn.
Ví dụ 1: Sử dụng số tiền tiết kiệm như thế nào?
Gửi ngân hàng với mức lãi suất thấp nhưng độ rủi ro
thấp hay
Đầu tư vào chứng khoán với mức lãi suất cao nhưng
độ rủi ro cao?
4
12/9/2013 GIANG VIÊN: PHAN THÊCÔNG
Rủi ro và bất định
Ví dụ 2: Lựa chọn nghề nghiệp
Làm việc ở công ty lớn với độ ổn định cao nhưng khó
có khả năng thăng tiến hay
Làm ở công ty nhỏ với mức độ ổn định thấp hơn
nhưng có khả năng thăng tiến cao?
5
12/9/2013 GIANG VIÊN: PHAN THÊCÔNG
Các đặc trưng của rủi ro và bất
định
Rủi ro là một tình huống trong đó một quyết định
có thể có nhiều hơn một kết quả và người ra
quyết định biết tất cả các kết quả và xác suất xảy
ra kết quả đó
6
12/9/2013 GIANG VIÊN: PHAN THÊCÔNG
12/9/2013
Bất định tồn tại khi một người ra quyết định
không thể liệt kê tất cả các kết cục có thể
và/hoặc
không thể xác định xác suất của các kết cục xảy
ra
Rủi ro và sự bất định đều đề cập đến sự thiếu
thông tin, nhưng có nhiều thông tin hơn trong
trường hợp rủi ro so với trường hợp bất định.
7
Các đặc trưng của rủi ro và bất định
12/9/2013 GIANG VIÊN: PHAN THÊCÔNG
Xác suất và giá trị kỳ vọng
Xác suất: là khả năng một kết cục có thể xảy ra
Xác suất khách quan: xác suất được xác định thông
qua những tình huống tương tự hoặc dựa trên dữ
liệu thống kê
Xác suất chủ quan: phụ thuộc vào kỳ vọng, sở thích,
kinh nghiệm và sự đánh giá về tương lai của người ra
quyết định
8
12/9/2013 GIANG VIÊN: PHAN THÊCÔNG
Xác suất và giá trị kỳ vọng
Giá trị kỳ vọng:
Là trung bình gia quyền của tất cả các kết cục có thể
xảy ra, với xác suất của mỗi kết cục được coi như gia
quyền tương ứng
Giá trị kỳ vọng đo lường xu thế trung tâm – trung
bình – của các kết cục
9
i
n
i
i
pxXE
1
)(
12/9/2013 GIANG VIÊN: PHAN THÊCÔNG
Phương sai và độ lệch chuẩn
Phương sai đo lường mức độ phân tán của các
giá trị của các kết cục so với giá trị trung bình của
nó
Phương sai là trung bình của bình phương các sai
lệch so với giá trị kỳ vọng của các giá trị gắn với
mỗi kết cục.
Công thức:
Phương sai phản ánh mức độ rủi ro của một
quyết định kinh tế
10
n
x i i
i
p ( X E( X ))
2 2
1
Variance(X)
12/9/2013 GIANG VIÊN: PHAN THÊCÔNG
Phương sai và độ lệch chuẩn
Độ lệch chuẩn là căn bậc hai của phương sai
Độ lệch chuẩn cũng phản ánh mức độ rủi ro của
các quyết định
Độ lệch chuẩn càng lớn thì tính rủi ro của quyết định
đó càng lớn
11
12/9/2013 GIANG VIÊN: PHAN THÊCÔNG
Hệ số biến thiên
Đo lường mức độ rủi ro tương đối
Bằng tỷ lệ giữa phương sai và giá trị kỳ vọng
12
E( X )
Standard deviation
Expected value
12/9/2013 GIANG VIÊN: PHAN THÊCÔNG
12/9/2013
Thái độ đối với rủi ro
Thái độ đối với rủi ro có thể được xác định thông
qua lợi ích cận biên của thu nhập
Giả định rằng con người thu được lợi ích từ các mức
thu nhập kiếm được
Lợi ích cận biên của thu nhập là sự thay đổi trong
tổng lợi ích khi có thêm một đơn vị thu nhập
Lợi ích cận biên của thu nhập chính là độ dốc của
đường tổng lợi ích theo thu nhập
13
12/9/2013 GIANG VIÊN: PHAN THÊCÔNG
Thái độ đối với rủi ro
Lợi ích kỳ vọng: tổng lợi ích thu được từ các kết
cục có thể có, có tính đến trọng số của xác suất
của các kết cục sẽ xảy ra.
Các thái đội đối với rủi ro:
Ghét rủi ro
Trung lập với rủi ro
Ưa thích rủi ro
14
12/9/2013 GIANG VIÊN: PHAN THÊCÔNG
Ghét rủi ro
Một người gọi là ghét rủi ro nếu người đó thích
có một mức thu nhập nhất định cho trước hơn là
một công việc rủi ro có thu nhập kỳ vọng tương
đương
Người này có lợi ích cận biên của thu nhập giảm
dần
Họ nhạy cảm với một đơn vị thu nhập mất đi hơn là
một đơn vị thu nhập tăng thêm
Đa phần con người đều ghét rủi ro
Thường mua bảo hiểm để đề phòng cho các rủi ro
15
12/9/2013 GIANG VIÊN: PHAN THÊCÔNG
Ghét rủi ro
16
12/9/2013 GIANG VIÊN: PHAN THÊCÔNG
Trung lập với rủi ro
Người trung lập với rủi ro là người không phân
biệt giữa một mức thu nhập chắc chắn và một
mức thu nhập bất định khác nếu chúng có cùng
giá trị kỳ vọng
Người trung lập với rủi ro có lợi ích cận biên của
thu nhập không đổi
nhạy cảm như nhau với một đơn thu nhập nhập mất
đi và một đơn vị thu nhập tăng thêm
17
12/9/2013 GIANG VIÊN: PHAN THÊCÔNG
Trung lập với rủi ro
18
12/9/2013 GIANG VIÊN: PHAN THÊCÔNG
12/9/2013
Thích rủi ro
Người thích rủi ro là một người thích có một công
việc rủi ro hơn là một công việc có mức thu nhập
nhất định bằng với thu nhập kỳ vọng của công
việc rủi ro
Người thích rủi ro có lợi ích cận biên của thu
nhập tăng dần
Họ nhạy cảm với một đơn vị thu nhập tăng lên hơn
là một đơn vị thu nhập mất đi
Người thích rủi ro là người thích đánh bạc, những
kẻ phạm tội
19
12/9/2013 GIANG VIÊN: PHAN THÊCÔNG
Thích rủi ro
20
12/9/2013 GIANG VIÊN: PHAN THÊCÔNG
Dựa theo ba nguyên tắc:
Nguyên tắc giá trị kỳ vọng
Chọn phương án có giá trị kỳ vọng cao nhất
Phân tích phương sai – giá trị trung bình
Chọn phương án có giá trị trung bình lớn nhất và
phương sai nhỏ nhất
Phân tích hệ số biến thiên
Chọn phương án có hệ số biến thiên nhỏ nhất
21
Lựa chọn trong điều kiện rủi ro
12/9/2013 GIANG VIÊN: PHAN THÊCÔNG
Các biện pháp nhằm giảm rủi ro
Đa dạng hóa sản phẩm:
Biện pháp giảm rủi ro bằng cách phân bổ nguồn lực
vào các hoạt động khác nhau
Ví dụ
22
Thu nhập từ việc bán thiết bị ($)
Thời tiết nóng Thời tiết lạnh
Doanh thu từ máy điều hòa
Doanh thu từ máy sưởi
30,000
12,000
12,000
30,000
12/9/2013 GIANG VIÊN: PHAN THÊCÔNG
Các biện pháp nhằm giảm rủi ro
Đa dạng hóa thông tin
Bảo hiểm:
Mua bảo hiểm đảm bảo được mức thu nhập không
đổi bất chấp thiệt hại có xảy ra hay không.
Phí bảo hiểm bằng thiệt hại kỳ vọng
Mức thu nhập chắc chắn này bằng với thu nhập kỳ vọng
trong tình huống rủi ro
23
12/9/2013 GIANG VIÊN: PHAN THÊCÔNG
Các biện pháp nhằm giảm rủi ro
Ví dụ về bảo hiểm
24
Quyết định bảo hiểm
Bảo hiểm
Bị mất
trộm
(p = 0,1)
Không bị
mất trộm
(p = 0,9)
Giá trị tài
sản kỳ vọng
Độ
lệch chuẩn
Không
Có
40,000
49,000
50,000
49,000
49,000
49,000
3000
0
12/9/2013 GIANG VIÊN: PHAN THÊCÔNG
12/9/2013
15-25
Risk vs. Uncertainty
Risk
Must make a decision for which the outcome is
not known with certainty
Can list all possible outcomes & assign
probabilities to the outcomes
Uncertainty
Cannot list all possible outcomes
Cannot assign probabilities to the outcomes
12/9/2013 GIANG VIÊN: PHAN THÊCÔNG 15-26
Measuring Risk with Probability
Distributions
Table or graph showing all possible
outcomes/payoffs for a decision & the probability
each outcome will occur
To measure risk associated with a decision
Examine statistical characteristics of the probability
distribution of outcomes for the decision
12/9/2013 GIANG VIÊN: PHAN THÊCÔNG
15-27
Probability Distribution for Sales (Figure 15.1)
12/9/2013 GIANG VIÊN: PHAN THÊCÔNG 15-28
Expected Value
Expected value (or mean) of a probability
distribution is:
Where X
i
is the i
th
outcome of a decision,
p
i
is the probability of the i
th
outcome, and
nis the total number of possible outcomes
n
i i
i
E( X ) p X
1
Expected value of X
12/9/2013 GIANG VIÊN: PHAN THÊCÔNG
15-29
Expected Value
Does not give actual value of the random
outcome
Indicates “average” value of the outcomes if the
risky decision were to be repeated a large number
of times
12/9/2013 GIANG VIÊN: PHAN THÊCÔNG 15-30
Variance
Variance is a measure of absolute risk
Measures dispersion of the outcomes about the mean
or expected outcome
n
x i i
i
p ( X E( X ))
2 2
1
Variance(X)
•The higher the variance, the greater
the risk associated with a probability
distribution
12/9/2013 GIANG VIÊN: PHAN THÊCÔNG