HỌC VIỆN CÔNG NGHỆ BƯU CHÍNH VIỄN THÔNG
----
B
BÀ
ÀI
I
G
GI
IẢ
ẢN
NG
G
NGUYÊN LÝ KẾ TOÁN
Biên soạn:
Th.S Nguyễn Thị Chinh Lam – Chủ biên
Th.S Vũ Quang Kết
T.S Hoàng Thị Tuyết
ThS. Lê Thị Ánh
HÀ NỘI – 2013
PTIT
LỜI NÓI ĐẦU
Đào tạo ngành kế toán đang trở thành một trong những hướng đào tạo chủ yếu của nhiều
trường đại học, cao đẳng trong cả nước. Do vậy hệ thống bài giảng học liệu cho các môn học
của ngành cũng đa dạng phong phú, đặc biệt với môn học Nguyên lý kế toán – môn học nền
tảng của ngành, hiện nay trên thị trường có nhiều bài giảng, học liệu khác nhau. Với mong
muốn xây dựng hệ thống bài giảng dành riêng cho giảng viên và sinh viên của Học viện Công
nghệ Bưu chính viễn thông nhóm tác giả đã thực hiện biên soạn bài giảng “NGUYÊN LÝ KẾ
TOÁN”.
Bài giảng được thực hiện biên soạn trên tinh thần tiếp thu nội dung mới nhất những quy
định, chuẩn mực, quy tắc điều chỉnh trong lĩnh vực kế toán và kế thừa phát huy những điểm
mạnh trong bài giảng của những trường đại học danh tiếng đồng thời dựa trên những kinh
nghiệm thực tế giảng dạy của nhóm tác giả. Với mong muốn xây dựng và cung cấp những
kiến thức cơ bản về nghề kế toán, bài giảng đã hệ thống những vấn đề bản chất hạch toán sau
đó trình bày hệ thống phương pháp kế toán sử dụng để theo dõi, phản ánh nghiệp vụ kinh tế
và cuối cùng là nội dung tổ chức công tác kế toán.
Tham gia biên soạn bài giảng “NGUYÊN LÝ KẾ TOÁN” là tập thể giảng viên, cán bộ
thuộc khoa Tài chính Kế toán 1 – Học viện Công nghệ Bưu chính viễn thông sau đây:
1. ThS. Nguyễn Thị Chinh Lam - Chủ biên – Biên soạn chương 1, 4, 5, 6
2. ThS. Vũ Quang Kết – Biên soạn chương 3
3. TS. Hoàng Thị Tuyết – Biên soạn chương 7
4. ThS. Lê Thị Ánh – Biên soạn chương 2
Để bài giảng thực sự trở thành tài liệu hữu ích phục vụ cho hoạt động giảng dạy và học
tập, nhóm tác giả mong muốn nhận được những góp ý với tinh thần xây dựng, chia sẻ chân
thành từ phía độc giả.
Xin chân thành cảm ơn!
Hà nội 10/ 11/ 2013
Thay mặt nhóm tác giả
CHỦ BIÊN
NGUYỄN THỊ CHINH LAM
PTIT
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Giáo trình Lý thuyết hạch toán kế toán; 2007; PGS.TS Nguyễn Thị Đông; NXB Tài chính
2. Nguyên lý kế toán; 2009; TS Trần Quí Liên; NXB Tài chính
3. Kế toán đại cương; 2009; Ths Trần Đình Phụng; NXB Thống kê
4. Bài giảng Nguyên lý kế toán; 2009; ThS Vũ Quang Kết; Học viện Công nghệ Bưu chính
viễn thông
5. Giáo trình Nguyên lý kế toán; 2005; ThS. Bùi Nữ Thanh Trà; Đại học Bách khoa Đà nẵng
6. Những quy định về chế độ kế toán Việt Nam hiện hành
PTIT
Mục lục
1
MỤC LỤC
1.1 SỰ PHÁT SINH, PHÁT TRIỂN CỦA HẠCH TOÁN .................................................. 1
1.1.1 Sự ra đời và phát triển của hạch toán qua các hình thái kinh tế xã hội ............ 1
1.1.2 Phân loại hạch toán ............................................................................................. 2
1.2 NHIỆM VỤ VÀ YÊU CẦU CỦA KẾ TOÁN .............................................................. 3
1.2.1 Nhiệm vụ của kế toán .......................................................................................... 3
1.2.2 Yêu cầu đối với kế toán ....................................................................................... 4
1.3 NHỮNG KHÁI NIỆM, NGUYÊN TẮC KẾ TOÁN CHUNG ĐƯỢC THỪA NHẬN .. 5
1.4 ĐỐI TƯỢNG CỦA KẾ TOÁN .................................................................................... 7
1.4.1 Đối tượng chung của kế toán ............................................................................... 7
1.4.2 Đối tượng cụ thể của kế toán trong các đơn vị ................................................... 7
CÂU HỎI ÔN TẬP CHƯƠNG ........................................................................................ 11
CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP CHỨNG TỪ KẾ TOÁN ..................................................... 12
2.1. NỘI DUNG, Ý NGHĨA CỦA PHƯƠNG PHÁP CHỨNG TỪ KẾ TOÁN ................. 12
2.1.1 Nội dung của phương pháp chứng từ kế toán .................................................. 12
2.1.2 Ý nghĩa của phương pháp chứng từ ................................................................. 12
2.2 CHỨNG TỪ KẾ TOÁN ............................................................................................. 13
2.2.1 Khái niệm, phân loại chứng từ kế toán ............................................................. 13
2.2.2 Những yếu tố của chứng từ kế toán .................................................................. 16
2.3. TRÌNH TỰ XỬ LÝ VÀ LUÂN CHUYỂN CHỨNG TỪ KẾ TOÁN ......................... 18
CÂU HỎI ÔN TẬP CHƯƠNG ........................................................................................ 21
CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP TÍNH GIÁ .......................................................................... 22
3.1. NỘI DUNG, Ý NGHĨA CỦA PHƯƠNG PHÁP TÍNH GIÁ ...................................... 22
3.1.1. Nội dung của phương pháp tính giá ................................................................. 22
3.1.2. Ý nghĩa của phương pháp tính giá ................................................................... 23
3.2. NGUYÊN TẮC TÍNH GIÁ ....................................................................................... 24
3.2.1. Nguyên tắc kế toán chung ................................................................................ 24
3.2.2. Các nguyên tắc cụ thể ....................................................................................... 25
3.3. TÍNH GIÁ MỘT SỐ ĐỐI TƯỢNG KẾ TOÁN CHỦ YẾU ....................................... 28
3.3.1. Tính giá tài sản cố định .................................................................................... 28
3.3.2. Tính giá vật tư hàng hóa tăng (nhập kho) ....................................................... 30
3.3.3. Tính giá thành sản phẩm, dịch vụ sản xuất ..................................................... 32
3.3.4. Tính giá vật tư xuất dùng cho sản xuất kinh doanh và giá vốn sản phẩm, hàng
hóa tiêu thụ ................................................................................................................. 34
CHƯƠNG 4 : PHƯƠNG PHÁP TÀI KHOẢN KẾ TOÁN ................................................... 40
4.1. NỘI DUNG, Ý NGHĨA CỦA PHƯƠNG PHÁP TÀI KHOẢN KẾ TOÁN ................ 40
4.2. TÀI KHOẢN KẾ TOÁN VÀ KẾT CẤU CỦA TÀI KHOẢN KẾ TOÁN .................. 41
4.3. PHÂN LOẠI TÀI KHOẢN KẾ TOÁN ..................................................................... 44
4.3.1 Phân loại TK kế toán theo nội dung kinh tế mà tài khoản phản ánh .............. 44
4.3.2 Phân loại TK kế toán theo công dụng và kết cấu của TK ................................ 45
4.3.3 Phân loại TK kế toán theo nội dung (mức độ, phạm vi) chỉ tiêu biểu thị đối .. 48
tượng kế toán cụ thể ở tài khoản ............................................................................... 48
4.3.4 Phân loại TK kế toán theo quan hệ với các chỉ tiêu trong báo cáo tài chính... 49
4.4 HỆ THỐNG TÀI KHOẢN KẾ TOÁN DOANH NGHIỆP VIỆT NAM ...................... 50
PTIT
Mục lục
2
4.4.1 Hệ thống tài khoản kế toán ............................................................................... 50
4.4.2 Hệ thống tài khoản kế toán doanh nghiệp Việt Nam ....................................... 50
4.5 CÁCH GHI CHÉP PHẢN ÁNH VÀO TÀI KHOẢN KẾ TOÁN ............................... 58
4.5.1 Cách ghi đơn ...................................................................................................... 58
4.5.2 Cách ghi kép ...................................................................................................... 58
4.6 KIỂM TRA TÍNH CHÍNH XÁC CỦA VIỆC GHI CHÉP, PHẢN ÁNH CÁC VÀO
CÁC TÀI KHOẢN KẾ TOÁN......................................................................................... 61
4.6.1 Kiểm tra tính chính xác của việc ghi chép phản ánh trên các tài khoản tổng
hợp .............................................................................................................................. 61
4.6.2 Kiểm tra tính chính xác của việc ghi chép phản ánh các nghiệp vụ trên tài
khoản chi tiết .............................................................................................................. 66
4.7. HẠCH TOÁN MỘT SỐ QUÁ TRÌNH SẢN XUẤT KINH DOANH CHỦ YẾU ...... 68
4.7.1 Hạch toán kế toán quá trình mua hàng ............................................................ 69
4.7.2 Hạch toán kế toán quá trình sản xuất ............................................................... 73
4.7.3 Hạch toán kế toán quá trình bán hàng ............................................................. 78
CÂU HỎI ÔN TẬP CHƯƠNG ........................................................................................ 85
CHƯƠNG 5: PHƯƠNG PHÁP TỔNG HỢP CÂN ĐỐI KẾ TOÁN ..................................... 87
5.1 NỘI DUNG, Ý NGHĨA CỦA PHƯƠNG PHÁP TỔNG HỢP CÂN ĐỐI KẾ TOÁN .. 87
5.1.1 Nội dung phương pháp tổng hợp cân đối kế toán ............................................ 87
5.1.2 Ý nghĩa của phương pháp tổng hợp cân đối - kế toán ..................................... 88
5.2. BẢNG CÂN ĐỐI KẾ TOÁN .................................................................................... 89
5.2.1 Nội dung và kết cấu của Bảng cân đối kế toán ................................................. 89
5.2.2 Nguồn số liệu lập Bảng cân đối kế toán ............................................................ 91
5.2.3 Tính chất Bảng cân đối kế toán ......................................................................... 91
5.2.4 Mối quan hệ giữa bảng cân đối kế toán và tài khoản kế toán .......................... 92
5.3. BÁO CÁO KẾT QUẢ KINH DOANH ..................................................................... 93
5.3.1 Nội dung và kết cấu của Báo cáo kết quả kinh doanh ...................................... 93
5.3.2 Nguồn số liệu lập Báo cáo kết quả kinh doanh ................................................. 95
5.3.3 Tính chất Báo cáo kết quả kinh doanh ............................................................. 95
CÂU HỎI ÔN TẬP CHƯƠNG ........................................................................................ 96
CHƯƠNG 6: SỔ KẾ TOÁN VÀ HÌNH THỨC KẾ TOÁN .................................................. 97
6.1. SỔ KẾ TOÁN ........................................................................................................... 97
6.1.1 Nội dung và nguyên tắc xây dựng mẫu số kế toán ........................................... 97
6.1.2 Phân loại sổ kế toán ........................................................................................... 97
6.1.3 Quy định về sổ kế toán .................................................................................... 101
6.2. HÌNH THỨC KẾ TOÁN ......................................................................................... 104
6.2.1 Khái niệm hình thức kế toán ........................................................................... 104
6.2.2 Các hình thức kế toán ...................................................................................... 104
CÂU HỎI ÔN TẬP CHƯƠNG ...................................................................................... 113
CHƯƠNG 7: TỔ CHỨC CÔNG TÁC KẾ TOÁN .............................................................. 115
7.1. KHÁI NIỆM, Ý NGHĨA TỔ CHỨC CÔNG TÁC KẾ TOÁN ................................. 115
7.2. NGUYÊN TẮC VÀ NHIỆM VỤ TỔ CHỨC CÔNG TÁC KẾ TOÁN .................... 116
7.3. NỘI DUNG TỔ CHỨC CÔNG TÁC KẾ TOÁN ..................................................... 116
7.3.1. Tổ chức hệ thông chứng từ kế toán và công tác hạch toán ban đầu ............. 117
7.3.2. Tổ chức vận dụng hệ thống tài khoản kế toán ............................................... 119
7.3.3. Tổ chức hệ thống sổ kế toán ........................................................................... 119
PTIT
