intTypePromotion=1

Bài giảng Sức bền vật liệu – Chương 6 (Lê Đức Thanh)

Chia sẻ: _ _ | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:5

0
10
lượt xem
1
download

Bài giảng Sức bền vật liệu – Chương 6 (Lê Đức Thanh)

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

"Bài giảng Sức bền vật liệu – Chương 6: Đặc trưng hình học của mặt cắt ngang" với các kiến thức khái niệm về mặt cắt ngang; mômen tĩnh – trọng tâm; mô men quán tính – hệ trục quán tính chính trung tâm. Để nắm chi tiết hơn nội dung bài giảng phục vụ học tập, mời các bạn cùng tham khảo bài giảng.

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Bài giảng Sức bền vật liệu – Chương 6 (Lê Đức Thanh)

  1. GV: Leâ ñöùc Thanh Chöông 6 ÑAËC TRÖNG HÌNH HOÏC CUÛA MAËT CAÉT NGANG 6.1 KHAÙI NIEÄM ÔÛ chöông 3, khi tính ñoä beàn cuûa thanh chòu keùo (neùn) ñuùng taâm, ta thaáy öùng suaát trong thanh chæ phuï thuoäc vaøo ñoä lôùn cuûa dieän tích maët caét ngang F (maët caét F, dieän tích F). Trong nhöõng tröôøng hôïp khaùc, nhö thanh chòu uoán, xoaén… thì öùng suaát trong thanh khoâng chæ phuï thuoäc vaøo dieän tích F maø coøn phuï thuoäc vaøo hình daùng, caùch boá trí maët caét… nghóa coøn nhöõng yeáu toá khaùc maø ngöôøi ta goïi chung laø ñaëc tröng hình hoïc cuûa maët caét ngang. P P z a) b) y x y H.6.1. Daàm chòu uoán a) Tieát dieän ñöùng; b) Tieát dieän naèm ngang Xeùt thanh chòu uoán trong hai tröôøng hôïp maët caét ñaët khaùc nhau nhö treân H.6.1. Baèng tröïc giaùc, deã daøng nhaän thaáy tröôøng hôïp a), thanh chòu löïc toát hôn tröôøng hôïp b), tuy raèng trong trong hai tröôøng hôïp dieän tích cuûa maët caét ngang thanh vaãn nhö nhau. Nhö vaäy, khaû naêng chòu löïc cuûa thanh coøn phuï thuoäc vaøo caùch saép ñaët vaø vò trí maët caét ngang ñoái vôùi phöông taùc duïng cuûa löïc.(ÖÙng suaát nhoû 04 laàn ñoä voõng nhoû 16 laàn ). Cho neân söï chòu löïc khoâng nhöõng phuï thuoäc F, maø caàn phaûi nghieân cöùu caùc ñaëc tröng hình hoïc khaùc cuûa maët caét ngang ñeå tính toaùn ñoä beàn, ñoä cöùng, ñoä oån ñònh vaø thieát keá maët caét cuûa thanh cho hôïp lyù. 6.2 MOÂMEN TÓNH - TROÏNG TAÂM _________________________________________________________________ Chöông 6: Ñaëc tröng hình hoïc cuûa maët caét ngang http://www.ebook.edu.vn 1
  2. GV: Leâ ñöùc Thanh Xeùt moät hình phaúng bieåu dieãn maët yo y F caét ngang F ( maët caét F ) nhö treân H.6.2. M Laäp moät heä toïa ñoä vuoâng goùc Oxy trong • dF yo C maët phaúng cuûa maët caét. M(x,y) laø moät xo ñieåm baát kyø treân hình. Laáy chung quanh y xC xo yC M moät dieän tích vi phaân dF. ♦ Moâmen tónh cuûa maët caét F ñoái vôùi O x x truïc x (hay y) laø tích phaân: S x = ∫ ydF , S y = ∫ xdF H.6.2 Maët caét F vaø troïng taâm C (6.1) F F vì x, y coù theå aâm hoaëc döông neân moâmen tónh coù theå coù trò soá aâm hoaëc döông. Thöù nguyeân cuûa moâmen tónh laø [(chieàu daøi)3]. ♦ Truïc trung taâm laø truïc coù moâmen tónh cuûa maët caét F ñoái vôùi truïc ñoù baèng khoâng. ♦ Troïng taâm laø giao ñieåm cuûa hai truïc trung taâm. ⇒ Moâmen tónh ñoái vôùi moät truïc ñi qua troïng taâm baèng khoâng. ♦ Caùch xaùc ñònh troïng taâm C cuûa maët caét F: Döïng heä truïc x o Cy o song song vôùi heä truïc xOy ban ñaàu (H.6.2). Ta coù x = xC + xo ; y = yC + yo , vôùi C(x c ,y c ) Thay vaøo (6.1), ⇒ S x = ∫ ( yC + yo )dF = yC ∫ dF + ∫ yo dF = yC F + S xo F F F vì truïc xo laø truïc trung taâm neân S xo = 0 , ⇒ S x = yC F , vaø : S y = xC F (6.2) Töø (6.2) ⇒ Sy Sx xC = ; yC = (6.3) F F Keát luaän: Toïa ñoä troïng taâm C( xC , yC ) ñöôïc xaùc ñònh trong heä truïc xOy ban ñaàu theo moâmen tónh Sx , Sy vaø dieäân tích F theo (6.4). Ngöôïc laïi, neáu bieát tröôùc toïa ñoä troïng taâm, coù theå söû duïng (6.2), (6.3) ñeå xaùc ñònh caùc moâmen tónh. Nhaän xeùt 1: _________________________________________________________________ Chöông 6: Ñaëc tröng hình hoïc cuûa maët caét ngang http://www.ebook.edu.vn 2
  3. GV: Leâ ñöùc Thanh Maët caét coù truïc ñoái xöùng, troïng taâm naèm treân truïc naøy vì moâmen tónh ñoái vôùi truïc ñoái xöùng baèng khoâng (H.6.3a,b). Maët caét coù hai truïc ñoái xöùng, troïng taâm naèm ôû giao ñieåm hai truïc ñoái xöùng (H.6.3c). y y y C x C C x x a) b) c) H.6.3 Maët caét coù truïc ñoái xöùng Thöïc teá, coù theå gaëp nhöõng maët caét ngang coù hình daùng phöùc taïp ñöôïc gheùp töø nhieàu hình ñôn giaûn. Tính chaát: moâmen tónh cuûa hình phöùc taïp baèng toång moâmen tónh cuûa caùc hình ñôn giaûn. Vôùi nhöõng hình ñôn giaûn nhö chöõ nhaät, troøn, tam giaùc hoaëc maët caét caùc loaïi theùp ñònh hình I, U, V, L… ta ñaõ bieát tröôùc (hoaëc coù theå tra theo caùc baûng trong phaàn phuï luïc ) dieän tích, vò trí troïng taâm, töø ñoù deã daøng tính ñöôïc moâmen tónh cuûa hình phöùùc taïp goàm n hình ñôn giaûn: n S x = F1 y1 + F2 y2 + ... + Fn yn = ∑F y i i n 1 (6.4) S y = F1 x1 + F2 x2 + ... + Fn xn = ∑Fx 1 i i trong ñoù: Fi , xi , yi - dieän tích vaø toïa ñoä troïng taâm cuûa hình ñôn giaûn thöù i, n - soá hình ñôn giaûn. ⇒ Toaï ñoä troïng taâm cuûa moät hình phöùc taïp trong heä toïa ñoä xy. n n Sy ∑Fx i i Sx ∑Fy i i xC = = i =1 ; yC = = i =1 (6.5) F n F n ∑F i =1 i ∑F i =1 i _________________________________________________________________ Chöông 6: Ñaëc tröng hình hoïc cuûa maët caét ngang http://www.ebook.edu.vn 3
  4. GV: Leâ ñöùc Thanh y xC Thí duï 6-1 Xaùc ñònh troïng taâm maët caét chöõ L chæ goàm hai hình F 1 chöõ nhaät nhö treân H.6.4. Toïa ñoä x1 troïng taâm C cuûa hình treân laø: C 1 Sy xF +x F x F 2 xC = = 1 1 2 2 ; F F1 + F2 C x y1 S y F + y2 F2 yC = x = 1 1 yC F F1 + F2 x C y2 2 Thí duï 6.2 Moät maët caét thanh O x2 x gheùp, goàm theùp chöõ Ι soá hieäu H . 6 . 4 T r o ï n g t a âm h ì n h p h ö ùc t a ïp No55, theùp chöõ [ soá hieäu No27, vaø theùp chöõ nhaät 15 × 1,2 cm (H.6.5). Xaùc ñònh troïng taâm C cuûa maët caét. Giaûi. y≡Y Tra baûng (ΓOCT 8239-89) ⇒ soá lieäu sau: I C1 150 × 12 mm - Ñoái vôùi theùp chöõ Ι No55: x h2 = 55 cm IoN55 y1 t = 1,65 cm II F2 = 118 cm2 C2 x o yC - Ñoái vôùi theùp chöõ [ N 27: x C X x h3 = 27 cm y3 F3 = 35,2 cm2 o [ N 27 z3 = 2,47 cm z3 C3 x - Hình chöõ nhaät: III F1 = 15 cm x 1,2 cm = 18 cm2 H.6.5. Trong taâm C cuûa hình gheùp Choïn heä truïc toïa ñoä xy qua goác C2 ⇒ toïa ñoä troïng taâm cuûa ba hình treân laø: 55 1,2 55 y1 = + = 28,1 cm ; y2 = 0 ; y3 = + 2,47 = 29,97 cm 2 2 2 Dieän tích vaø moâmen tónh cuûa toaøn maët caét laø: F = F1 + F2 + F3 = 18 + 118 + 35,2 = 171,2 cm2 S x = y1 F1 + y2 F2 + y3 F3 = (28,1)(18) + 0 − (29,97 )(35,2 ) = −549,144cm3 vì y laø truïc ñoái xöùng, troïng taâm C seõ naèm treân truïc naøy. S x − 549,144 ⇒ Toïa ñoä ñieåm C laø: xC = 0 ; yC = = ≈ −32 cm F 171,2 Daáu (–) cho thaáy troïng taâm C naèm phía döôùi truïc x. Chuù yù raèng, truïc x coù theå choïn tuøy yù song ôû thí duï naøy ta ñaët truïc x ñi qua troïng taâm C2 cuûa maët caét chöõ Ι cho tieän tính toaùn. _________________________________________________________________ Chöông 6: Ñaëc tröng hình hoïc cuûa maët caét ngang http://www.ebook.edu.vn 4
  5. GV: Leâ ñöùc Thanh Thí duï 6.3. Cho maët caét hình chöõ U .Tìm troïng taâm C Choïn heä truïc x,y nhö hình veõ, truïc x qua ñaùy maët caét (truïc y laø truïc ñoái xöùng, C naèm treân truïc y) S x 24 × 4 × 2 + 2(4 × 12 × 10) Y y yC = = = 6cm F (24 × 4) + 2(4 × 12) 4cm 4cm 16cm Hay : S x1 _ S x 2 2 (24 × 16 × 8) _(16 × 12 × 10) 12cm yC = = = 6cm C X F1 _ F2 (24 × 16) _(16 × 12) 4cm x 1 H. 6.12 6.3 MOÂMEN QUAÙN TÍNH- HEÄ TRUÏC QUAÙN TÍNH CHÍNH TRUNG TAÂM 1- Moâmen quaùn tính (MMQT) ♦Moâmen quaùn tính ñoäc cöïc y ( MMQT ñoái vôùi ñieåm) cuûa maët caét F y M ñoái vôùi ñieåm O ñöôïc ñònh nghóa laø • dF bieåu thöùc tích phaân: F ρ J ρ = ∫ ρ dF 2 (6.6) F vôùi ù: ρ - khoaûng caùch töø ñieåm M ñeán O x x goác toïa ñoä O, H. 6.6 Hình phaún g F ♦Moâmen quaùn tính ñoái vôùi truïc y vaø x cuûa maët caét F ñöôïc ñònh nghóa: J y = ∫ x 2 dF ; J x = ∫ y 2 dF (6.7) F F ♦Moâmen quaùn tính ly taâm cuûa maët caét F ñoái vôùi heä truïc x,y ñöôïc ñònh nghóa: J xy = ∫ xydF (6.8) F Töø ñònh nghóa caùc moâmen quaùn tính, ta nhaän thaáy: - MMQT coù thöù nguyeân laø [chieàu daøi]4 - Jx , Jy , Jp > 0 - MMQT ly taâm Jxy coùù theå döông, aâm hoaëc baèng khoâng. - Vì ρ2 = x2 + y2 neân Jρ = Jx + Jy (6.9) _________________________________________________________________ Chöông 6: Ñaëc tröng hình hoïc cuûa maët caét ngang http://www.ebook.edu.vn 5
ADSENSE
ADSENSE

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

 

Đồng bộ tài khoản
2=>2