Bài giảng Tin học đại cương: Bài 1 Bùi Thị Thu Cúc (Chi tiết)

TIN ĐẠI CƯƠNG Bài 1: GIỚI THIỆU CHUNG

Bộ môn Hệ thống thông tin, Khoa CNTT

Bùi Thị Thu Cúc

Nội dung chính

1. Giới thiệu môn học 2. Giới thiệu chung về máy tính 3. Viết chương trình cho máy tính 4. Giới thiệu C++ 5. Bài tập

(cid:73) Thời lượng : 3 tín chỉ (cid:73) Giáo trình, tài liệu tham khảo

(cid:73) Introduction to Engineering Programming : Solving Problems

with Algorithms, James Paul Holloway (cid:73) Bản dịch : Giới thiệu Lập trình kỹ thuật (cid:73) C++ Language Tutorial,

http://www.cplusplus.com/doc/tutorial/

(cid:73) Công cụ trên máy tính : Dev-C++ 5.11 (cid:73) Website môn học : lịch trình, bài giảng, bài

1. Giới thiệu môn học

(cid:73) Cách đánh giá

(cid:73) Điểm quá trình : 50% (thi giữa kỳ, điểm chuyên cần,

thưởng/phạt)

(cid:73) Điểm thi cuối kỳ : 50%

tập. . .

(cid:73) Khái niệm cơ bản của lập trình C++ (cid:73) Các lệnh cơ bản (cid:73) Chương trình con (cid:73) Câu lệnh lặp và lựa chọn (cid:73) Mảng (cid:73) Vector (cid:73) Xâu ký tự (string) (cid:73) Tập tin (file) (cid:73) Cấu trúc (struct) (cid:73) Bài tập tổng hợp

Nội dung giảng dạy

(cid:73) Hiểu biết cơ bản về lập trình C++ (cid:73) Nắm được các kỹ năng viết, dịch, sửa lỗi và

Mục tiêu của môn học

(cid:73) Biết cách giải một số bài toán bằng lập trình

chạy một chương trình C++

(cid:73) Biết ứng dụng kiến thức về thuật toán và lập

C++

trình vào công việc sau này

(cid:73) Máy tính là công cụ để xử lý và lưu trữ thông tin

(cid:73) Phần cứng (Hardware) : các thiết bị vật lý

(cid:73) có thể đụng chạm, cân đo được (cid:73) Ví dụ : màn hình, bàn phím, máy in, đĩa CD/DVD. . . (cid:73) Phần mềm (Software) : các chương trình máy

2. Giới thiệu chung về máy tính

(cid:73) không thể đụng vào, phải có phần cứng mới thực thi được (cid:73) Ví dụ : hệ điều hành Windows, PowerPoint. . .

tính

Phần cứng

(cid:73) Khối xử lý trung tâm (CPU) : xử lý, tính toán,

Các thành phần cơ bản của phần cứng :

điều hành các hoạt động tính toán (cid:73) Thiết bị lưu trữ : cất giữ thông tin

(cid:73) Thiết bị nhập : đưa dữ liệu vào

Bộ nhớ trong : ROM, RAM Bộ nhớ ngoài : đĩa CD/DVD, USB. . .

(cid:73) Thiết bị xuất : gửi thông tin ra bên ngoài

Bàn phím, con chuột. . .

Màn hình, máy in. . .

Phần mềm

Theo phương thức hoạt động, có thể chia thành 3 loại phần mềm chính :

(cid:73) Hệ điều hành (Operating System) : tập hợp các chương

trình điều khiển các hoạt động cơ bản của máy tính và là nền tảng để chạy các chương trình ứng dụng Ví dụ : Windows, Mac OS, Linux. . .

(cid:73) Phần mềm ứng dụng (Application) : các chương trình ứng

dụng vào một lĩnh vực cụ thể Ví dụ : Photoshop, OpenOffice, Skype. . .

(cid:73) Ngôn ngữ lập trình (Programming Language) : dùng để

viết chương trình cho máy tính thực hiện Ví dụ : Pascal, C, C++, Python. . .

Biểu diễn thông tin trong máy tính

(cid:73) Mọi dữ liệu đều phải số hóa để lưu trữ và xử lý

Máy tính chỉ làm việc với các con số

(cid:73) Ảnh = ma trận các số (cid:73) Âm thanh = chuỗi các số (cid:73) . . .

(cid:73) Ra lệnh cho máy tính cũng viết ở dạng số (cid:73) Con người dùng hệ thập phân : các con số và

trong máy tính

(cid:73) Máy tính dùng hệ nhị phân : tất cả các dữ liệu, thao tác lệnh được xây dựng trên 2 chữ số 0, 1 → Tại sao nhị phân mà không phải thập phân hay các hệ đếm khác (hệ bát phân, hệ Hexa) ?

phép toán được xây dựng trên 10 chữ số

(cid:73) Máy tính có 2 tín hiệu : bật & tắt

(cid:73) trạng thái đèn tắt : 0 (cid:73) trạng thái đèn bật : 1

(cid:73) Có thể làm thiết bị với 10 tín hiệu (trạng thái)

Tại sao dùng hệ nhị phân

(cid:73) Chuyển đổi từ hệ nhị phân sang thập phân và

nhưng tốn kém hơn nhiều (đặc biệt khi làm việc ở tốc độ cao như trong máy tính)

ngược lại rất đơn giản

(cid:73) Bit (Binary digit) : đơn vị nhỏ nhất của thông

Đơn vị đo thông tin

(cid:73) Byte : 1 Byte = 8 bits (cid:73) KiloByte : 1 KB = 210 Bytes = 1024 Bytes (cid:73) MegaByte : 1 MB = 210 KBs = 1024 KBs (cid:73) GigaByte : 1 GB = 210 MBs = 1024 MBs (cid:73) TetaByte : 1 TB = 210 GBs = 1024 GBs

tin, chỉ có thể là 0 hoặc 1

(cid:73) ASCII = American Standard Code for Information

Bảng mã ASCII

Interchange, bảng mã chuẩn do Mỹ xây dựng để biểu diễn thông tin

(cid:73) Mỗi kí tự trong bảng mã được mã hóa bởi 8 bit (1 Byte)

→ có tổng cộng 28 = 256 kí tự khác nhau

(cid:73) Mỗi máy tính có một tập hợp hữu hạn các lệnh

3. Viết chương trình cho máy tính Ngôn ngữ máy (Machine Language)

(cid:73) Lệnh máy

(cid:73) dãy các bit 0 & 1 (cid:73) làm những thao tác rất cơ bản, ví dụ : đọc/ghi số, cộng/trừ

hai số. . .

(cid:73) Mỗi dòng máy khác nhau (Intel, AMD, . . .) có

máy

(cid:73) Chương trình máy tính = dãy các lệnh máy để

các tập hợp lệnh máy khác nhau

chỉ thị làm từng bước

Ngôn ngữ máy

(cid:73) Vì viết dưới dạng các dãy số 0 & 1

(cid:73) không trực quan (cid:73) rất dễ phát sinh lỗi

(cid:73) Vì mỗi dòng máy khác nhau (Intel, AMD,. . .) có

Nhược điểm

(cid:73) viết một chương trình cho máy Intel không thể sử dụng được

trên máy AMD

(cid:73) nếu có một máy mới ra đời → phải học/nhớ tập hợp lệnh máy

của máy mới này

các tập hợp lệnh máy khác nhau

→ Giải pháp : sử dụng các ngôn ngữ bậc cao

(cid:73) Các lệnh trực quan, dễ hiểu (cid:73) Sử dụng trình biên dịch để dịch các lệnh này

Ngôn ngữ lập trình bậc cao (High-level Language)

thành các lệnh máy

(cid:73) Phải tuân thủ tuyệt đối cú pháp của ngôn ngữ, nếu không trình biên dịch sẽ không hiểu và báo lỗi

(cid:73) Phân loại :

(cid:73) Ngôn ngữ lập trình thủ tục (Pascal, C. . .) (cid:73) Ngôn ngữ lập trình hướng đối tượng (Java, C++. . .) (cid:73) . . .

Ngôn ngữ lập trình bậc cao

(cid:73) Bước 1 : Mô tả / xác định bài toán / vấn đề

Các bước viết chương trình máy tính

(cid:73) Bước 2 : Xây dựng thuật toán / lời giải (có thể

cần giải quyết

(cid:73) Bước 3 : Triển khai lời giải trên bằng một ngôn

viết dưới dạng mã giả pseudo code)

(cid:73) Bước 4 : Dịch chương trình thành dạng mã máy

ngữ lập trình (C++)

để máy tính hiểu và thực hiện được

Ví dụ : Biết độ dài cạnh của hình vuông, tính chu vi và diện tích của hình vuông đó.

Ví dụ

Tính chu vi và diện tích của hình vuông.

(cid:73) Năm 1979 : Ý tưởng bắt đầu bởi

4. Giới thiệu C++ Lịch sử C++

(cid:73) Năm 1985 : Phiên bản C++ 1.0 (cid:73) Phiên bản mới nhất : C++ 14 (cid:73) Phiên bản sử dụng rộng rãi hiện

Bjarne Stroustrup

nay : C++ 11

(cid:73) Tải bộ cài đặt ở https://sourceforge.net/

Môi trường lập trình Dev-C++

(cid:73) Các thao tác cơ bản

(cid:73) Tạo một tệp (file) mới, lưu (save) dưới dạng .cpp (cid:73) Viết mã (code) (cid:73) Dịch mã (cid:73) Chạy chương trình (cid:73) Sửa lỗi (debug) nếu có

projects/orwelldevcpp/

5. Bài tập

Bài 1 Viết mã giả cho các bài toán sau. 1. Giải và biện luận phương trình ax + b = 0. 2. Giải và biện luận phương trình ax 2 + bx + c = 0.

5. Bài tập

(cid:73) Cài đặt Dev-C++ trên máy tính. (cid:73) Tạo file XinChao.cpp và viết đoạn mã sau. Dịch

Bài 2

và chạy thử (sửa lỗi nếu có).

#include using namespace std ; int main() {

cout << "Xin chao cac ban" << endl ;

}