intTypePromotion=1

Bài giảng Vẽ cơ khí: Phần 1 - ĐH Phạm Văn Đồng

Chia sẻ: Trần Thị Ta | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:52

0
30
lượt xem
2
download

Bài giảng Vẽ cơ khí: Phần 1 - ĐH Phạm Văn Đồng

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

(NB) Phần 1 Bài giảng Vẽ cơ khí cung cấp cho người học các kiến thức: Vẽ quy ước các mối ghép, vẽ quy ước bánh răng, lò xo, ghép bằng then, then hoa, chốt, mối ghép bằng ren, mối ghép hàn,...Mời các bạn cùng tham khảo!

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Bài giảng Vẽ cơ khí: Phần 1 - ĐH Phạm Văn Đồng

  1. TRƢỜNG ĐẠI HỌC PHẠM VĂN ĐỒNG KHOA KỸ THUẬT - CÔNG NGHỆ ******* ThS. NGUYẾN QUỐC BẢO ThS. NGUYỄN HOÀNG LĨNH BÀI GIẢNG VẼ CƠ KHÍ (Dùng cho sinh viên đại học ngành cơ điện tử) Quảng Ngãi_6/2019
  2. MỤC LỤC LỜI NÓI ĐẦU ................................................................................................................1 Chƣơng 1. VẼ QUY ƢỚC CÁC MỐI GHÉP .............................................................2 1.1. MỐI GHÉP BẰNG REN......................................................................................2 1.1.1. Các khái niệm ................................................................................................2 1.1.2. Cách vẽ quy ước ren (TCVN 5907 : 1995) ...................................................7 1.1.3. Ghi ký hiệu ren (TCVN 5709 : 1995) .........................................................10 1.1.4. Các chi tiết trong mối ghép ren ...................................................................11 1.1.4.1. Bulông (TCVN 1892-76 đến TCVN 1905-76) ..........................................11 1.1.4.2. Vít cấy (TCVN 3608-81 đến TCVN 3619-81)...........................................12 1.1.4.3. Đai ốc (TCVN 1905-76 đến TCVN 1911-76) ...........................................13 1.1.4.4. Vít (TCVN 49-86 đến TCVN 71-86) .........................................................14 1.1.5. Biểu diễn các mối ghép bằng ren ................................................................ 16 1.2. GHÉP BẰNG THEN, THEN HOA, CHỐT ......................................................18 1.2.1. Ghép bằng then ............................................................................................19 1.2.2. Ghép bằng then hoa .....................................................................................22 1.2.3. Ghép bằng chốt (TCVN 2041-86, TCVN 2042-86) ...................................25 1.3. MỐI GHÉP HÀN ...............................................................................................26 1.3.1. Phân loại mối hàn ........................................................................................26 1.3.2. Biểu diễn quy ước mối hàn (TCVN 3746–83) ............................................27 1.3.3. Ký hiệu mối hàn (TCVN 3746-83) .............................................................27 1.3.4. Cách ghi ký hiệu của mối ghép hàn ............................................................30 1.4. GHÉP BẰNG ĐINH TÁN .................................................................................31 1.4.1. Khái niệm ....................................................................................................31 1.4.2. Phân loại và ký hiệu đinh tán ......................................................................31 1.4.3. Vẽ quy ước mối ghép đinh tán (TCVN 4179-85) .......................................32 Chƣơng 2. VẼ QUY ƢỚC BÁNH RĂNG, LÒ XO...................................................33 2.1. BÁNH RĂNG ....................................................................................................33 2.1.1. Khái niệm về truyền động bánh răng ..............................................................33 2.1.2. Bánh răng trụ ...............................................................................................34 i
  3. 2.1.3. Bánh răng côn ..............................................................................................40 2.1.4. Bánh vít - trục vít .............................................................................................42 2.2. LÒ XO ................................................................................................................45 2.2.2. Vẽ quy ước lò xo (TCVN 14-78) ................................................................ 46 Chƣơng 3. BẢN VẼ CHI TIẾT ..................................................................................49 3.1. KHÁI NIỆM VỀ BẢN VẼ CHI TIẾT ...............................................................49 3.2. HÌNH BIỂU DIỄN CHI TIẾT ............................................................................49 3.2.1. Hình biểu diễn chính ...................................................................................49 3.2.2. Các hình biểu diễn khác ..............................................................................50 3.2.3. Các biểu diễn quy ước trên bản vẽ chi tiết (TCVN 8-34:2002) ..................50 3.3. GHI KÍCH THƯỚC TRÊN BẢN VẼ CHI TIẾT ..............................................53 3.3.1. Chuẩn kích thước.........................................................................................53 3.3.2. Các phương pháp ghi kích thước.................................................................54 3.3.3. Một số quy định ghi kích thước trên bản vẽ chi tiết ....................................55 3.4. DUNG SAI - LẮP GHÉP - NHÁM BỀ MẶT ...................................................57 3.4.1. Dung sai kích thước .....................................................................................57 3.4.2. Dung sai hình dáng và vị trí các bề mặt chi tiết ..........................................59 3.4.3. Cấp chính xác (TCVN 2244-91) .................................................................60 3.4.4. Lắp ghép ......................................................................................................61 3.4.5. Nhám bề mặt................................................................................................ 64 3.5. BẢN VẼ PHÁC CHI TIẾT ................................................................................66 3.5.1. Khái niệm về bản vẽ phác chi tiết ...............................................................66 3.5.2. Trình tự lập bản vẽ phác chi tiết ..................................................................66 3.6. ĐỌC BẢN VẼ CHI TIẾT ..................................................................................70 3.6.1. Các yêu cầu ......................................................................................................70 3.6.2. Trình tự đọc bản vẽ chi tiết..............................................................................70 Chƣơng 4. BẢN VẼ LẮP ............................................................................................75 4.1. KHÁI NIỆM VỀ BẢN VẼ LẮP ........................................................................75 4.2. NỘI DUNG BẢN VẼ LẮP ................................................................................75 4.2.1. Hình biểu diễn .............................................................................................75 ii
  4. 4.2.1.2. Biểu diễn quy ước (TCVN 3826-83) .........................................................76 4.2.2. Kích thước ...................................................................................................78 4.2.3. Yêu cầu kỹ thuật ..............................................................................................79 4.2.4. Số vị trí và bảng kê ......................................................................................79 4.2.5. Khung tên ....................................................................................................80 4.3. LẶP BẢN VẼ LẮP THEO MẪU ......................................................................81 4.3.1. Phân tích vật lắp ..........................................................................................81 4.3.2. Vẽ sơ đồ lắp .................................................................................................81 4.3.3. Vẽ phác chi tiết ............................................................................................81 4.3.4. Lập bản vẽ lắp .............................................................................................82 4.4. ĐỌC BẢN VẼ LẮP VÀ VẼ TÁCH CHI TIẾT TỪ BẢN VẼ LẮP ..................82 4.4.1. Đọc bản vẽ lắp .............................................................................................82 4.4.2. Vẽ tách chi tiết từ bản vẽ lắp .......................................................................86 TÀI LIỆU THAM KHẢO...........................................................................................87 iii
  5. LỜI NÓI ĐẦU Vẽ cơ khí là học phần cơ sở được thiết kế trong chương trình đào tạo kỹ sư ngành kỹ thuật cơ điện tử, cơ khí theo hệ thống tín chỉ. Trong học phần này trang bị cho người học các kiến thức cơ bản về vẽ kỹ thuật trong lĩnh vực cơ khí, cơ điện tử. Bài giảng Vẽ cơ khí được biên soạn theo chương trình đào tạo được ban hành năm 2017 của Trường Đại học Phạm Văn Đồng với thời lượng 2 tín chỉ với 4 chương gồm: Chương 1. Vẽ quy ước các mối ghép. Chương 2. Vẽ quy ước bánh răng, lò xo. Chương 3. Bản vẽ chi tiết. Chương 4. Bản vẽ lắp. Nội dung Vẽ cơ khí có liên quan đến các học phần khác như: Dung sai - Kỹ thuật đo, Vật liệu kỹ thuật, Công nghệ chế tạo máy, … tuy nhóm biên soạn đã đưa các kiến thức cơ bản vào bài giảng nhưng để hiểu rõ thêm khi sử dụng bài giảng này người học cần phải tham khảo các tài liệu liên quan. Để giúp cho người học đánh giá kiến thức tiếp thu, sau mỗi chương có biên soạn phần Câu hỏi ôn tập. Bài giảng được biên soạn cho đối tượng là sinh viên bậc đại học ngành Cơ điện tử, tuy nhiên nó cũng có thể là tài liệu tham khảo cho các sinh viên bậc đại học, cao đẳng ngành Cơ khí. Nhóm biên soạn tuy rất cố gắng tham khảo các tài liệu đã sử dụng giảng dạy hiện nay để biên soạn bài giảng này, song vẫn không tránh được các thiếu sót. Rất mong nhận được sự đóng góp ý kiến chân thành để tài liệu này được hoàn chỉnh. Mọi đóng góp xin gởi về: Bộ môn Cơ khí, Khoa Kỹ thuật - Công nghệ, Trường Đại học Phạm Văn Đồng, email: baoqng2006@gmail.com hoặc nhlinh@pdu.edu.vn. Xin chân thành cảm ơn! Tháng 5.2019 Nhóm biên soạn 1
  6. Chƣơng 1. VẼ QUY ƢỚC CÁC MỐI GHÉP A. MỤC TIÊU - Hiểu biết cơ bản về các mối ghép được sử dụng trong kỹ thuật như: mối ghép ren, then, then hoa, đinh tán, hàn, … - Nắm vững các quy tắc và quy định về vẽ các mối ghép ren, then, đinh tán, hàn. B. NỘI DUNG Một sản phẩm bao gồm nhiều chi tiết ghép lại với nhau bằng các mối ghép. Có hai loại mối ghép: mối ghép tháo được và mối ghép không tháo được. Mối ghép tháo được là mối ghép khi ta tháo rời các chi tiết mà các chi tiết lắp ghép không bị phá hủy. Các mối ghép ren, then, chốt, ... là các mối ghép tháo được. Mối ghép không tháo được là mối ghép khi cần tháo rời các chi tiết ta phải phá hủy các chi tiết tham gia lắp ghép. Các mối ghép bằng hàn, đinh tán, ... là các mối ghép không tháo được. Các chi tiết ghép được dùng phổ biến trong các máy móc sử dụng trong sản xuất cũng như đời sống nên hầu hết được tiêu chuẩn hóa 1.1. MỐI GHÉP BẰNG REN 1.1.1. Các khái niệm 1.1.1.1. Khái niệm về ren Ren là một kết cấu được dùng nhiều trong máy móc hiện đại. Ren được dùng để kẹp chặt các chi tiết máy lại với nhau như ren hệ mét, ren hệ Anh, ren ống, ren tròn, ren vít gỗ, ... hoặc dùng để truyền lực như ren hình thang, ren hình răng cưa, ren vuông, ... Nói chung ren và những chi tiết ghép có ren điều được tiêu chuẩn hóa nghĩa là hình dạng, kích thước và kí hiệu của chúng đã được quy định trong tiêu chuẩn thống nhất. Nước ta đã ban hành những tiêu chuẩn về ren và chi tiết ghép có ren. 1.1.1.2. Sự hình thành ren Ren được hình thành bằng chuyển động xoắn ốc. Ren hình thành do một biên dạng phẳng chuyển động theo đường xoắn ốc (đường xoắn ốc trụ hay đường xoắn ốc nón) sao cho mặt phẳng của hình luôn chứa trục của đường xoắn ốc (hình 1.1). Ren hình thành theo đường xoắn ốc trụ được gọi là ren trụ. Ren hình thành theo đường xoắn ốc nón được gọi là ren côn.. 2
  7. Hình 1.1. Sự hình thành ren 3
  8. Khoảng cách di chuyển của điểm chuyển động trên đường sinh đó quay được một vòng gọi là bước xoắn (Ph). Ren được hình thành trên trục (bị bao) gọi là ren trục (hay còn được gọi là ren ngoài) (hình 1.2a). Ren được hình thành trong lỗ (bao) gọi là ren lỗ (hay còn được gọi là ren trong) (hình 1.2b). Hình phẳng chuyển động có thể là hình tam giác, hình vuông, hình thang, ... Hình 1.2. Ren trục và ren lỗ 1.1.1.3. Các yếu tố của ren a) Profin ren: là hình phẳng tạo thành ren. Profin của ren có thể là tam giác (hình 1.3a), hình thang (hình 1.3b), cung tròn (hình 1.3c), hình vuông (hình 1.3d), hình chữ nhật, … a) b) c) d) Hình 1.3. Các profin ren 4
  9. b) Các đường kính của ren (hình 1.2) - Đường kính ngoài (d): là đường kính của mặt trụ đi qua đỉnh ren của ren ngoài hay qua đáy ren của ren trong. Đường kính ngoài là đường kính danh nghĩa của ren. - Đường kính trong (d1): là đường kính của mặt trụ đi qua đáy ren của ren ngoài hay qua đỉnh ren của ren trong. - Đường kính trung bình (d2): là đường kính của mặt trụ có đường sinh cắt profin ren ở các điểm chia đều bước ren. c) Số đầu mối ren (n): là số đường xoắn ốc tạo thành ren. Hình 1.4a là ren một đầu mối và hình 1.4b là ren hai đầu mối. a) b) Hình 1.4. Ren một đầu và ren hai đầu mối d) Bước ren (P): là khoảng cách theo chiều trục giữa hai đỉnh ren kề nhau (hình 1.4). Đối với ren nhiều đầu mối (có nhiều đường xoắn ốc) thì bước ren P được tính như sau: Ph P n Trong đó: Ph là bước xoắn và n là số đầu mối ren. Đối với ren một đầu mối (n = 1) thì: Ph = P (hình 1.4a). e) Hướng xoắn của ren: là hướng của đường xoắn tạo thành ren. Ren phải hình thành tương ứng với hướng xoắn phải (hình 1.5a), ren trái hình thành tương ứng với hướng xoắn trái (hình 1.5b). Thường dùng loại ren hướng xoắn phải, một đầu mối. 5
  10. a) b) Hình 1.5. Ren phải và ren trái * Chú ý: Để phân biệt ren phải và ren trái ta đặt trục ren thẳng đứng (hình 1.5), nếu thấy đường ren chuyển động xoắn lên về phía phải là ren phải (hình 1.5a), còn đường ren lên về phía trái là ren trái (hình 1.5b). 1.1.1.4. Các loại ren thường dùng a) Ren hệ mét: ren có profin là hình tam giác đều (góc ở đỉnh α = 600). Các kích thước của ren được đo bằng mm. Ren hệ mét chia làm hai loại: ren hệ mét bước lớn và ren hệ mét bước nhỏ. Ký hiệu của ren hệ mét là M. Đường kính và bước ren ren hệ mét được quy định trong TCVN 2247-77. b) Ren ống: ren có profin là tam giác cân và góc ở đỉnh α = 550. Các kích thước được đo bằng inch (1 inch = 25,4mm). Ren ống dùng để ghép kín các đường ống, ren không có khe hở ở đỉnh ren và chân ren, thành ống mỏng nên cần bước ren nhỏ. Ren ống có hai loại: - Ren ống hình trụ: ký hiệu là G. - Ren ống hình côn ngoài: ký hiệu là R. - Ren ống hình côn trong: ký hiệu là Rc. Các thông số cơ bản của ren ống hình trụ được quy định trong TCVN 4681-89 và ren ống hình côn được quy định trong TCVN 4631-81. c) Ren hình thang: ren có profin là hình thang cân, có góc ở đỉnh α = 300. Ren dùng trong truyền động chịu tải hai chiều. Ren hình thang ký hiệu là Tr. 6
  11. Đường kính và bước ren của ren hình thang một đầu mối được quy định trong TCVN 4673-89. d) Ren tựa: ren có profin là có tiết diện hình thang thường. Ren dùng trong truyền động chịu tải một chiều. Ren hình răng cưa ký hiệu là S. e) Ren tròn: ren có profin là hình tròn. Ren được dùng chủ yếu trong các bulông, vít chịu tải trọng va đập lớn, dùng trong đuôi bóng đèn, đuôi đèn pin, ... Ren tròn ký hiệu là Rd f) Ren vuông: ren có profin là hình vuông (α = 00) nên hiệu suất cao. Loại ren này được dùng nhiều trong cơ cấu vít. Ren vuông là ren không tiêu chuẩn. Ren vuông ký hiệu là Sq. g) Ren Whiteworth (ren hệ Anh): ren có profin là hình tam giác cân, góc ở đỉnh α = 550. Các kích thước được đo bằng inch. Ren thường dùng ở các nước phương Tây (Mỹ, Anh, ...). Ren Whiteworth có kí hiệu là W. 1.1.2. Cách vẽ quy ƣớc ren (TCVN 5907 : 1995) 1.1.2.1. Vẽ quy ước đối với trục ren và lỗ ren a) Vẽ quy ước ren thấy a) b) Hình 1.6. Quy ước vẽ trục ren - Trên hình chiếu song song với trục (hình 1.6a), (hình 1.7a), (hình 1.8a): + Đường đỉnh ren, đường giới hạn ren: vẽ bằng nét liền đậm bề rộng nét là s. + Đường chân ren: vẽ bằng nét liền mảnh bề rộng nét s/2. Đường chân ren vẽ cách đường đỉnh ren một đoạn xấp xỉ bước ren. 7
  12. - Trên hình chiếu vuông góc với trục (hình 1.6b), (hình 1.7b), (hình 1.8b): + Vòng đỉnh ren vẽ bằng nét liền đậm bề rộng nét bằng s. + Vòng chân ren vẽ bằng nét liền mảnh s/2, vẽ ¾ vòng tròn, có thể đặt ở bất kỳ góc nào. a) b) Hình 1.7. Quy ước vẽ lỗ ren thông a) b) Hình 1.8. Quy ước vẽ lỗ ren không thông b) Vẽ quy ước ren khuất: Đối với ren bị khuất đường đỉnh ren và đường chân ren và đường giới hạn đều vẽ bằng nét đứt bề rộng nét s/2 (hình 1.9). 8
  13. Hình 1.9. Cách vẽ ren bị khuất * Chú ý: 1) Trên cả ren trong và ren ngoài, người ta thường vát mép nghiêng 450 để có thể tháo lắp dễ dàng. 2) Trên hình chiếu vuông góc với trục không thể hiện vòng tròn vát mép. 3) Đường chân ren vẽ ra tận đường vát mép. 4) Ký hiệu vật liệu trên mặt cắt ren phải gạch đến đường đỉnh ren. 1.1.2.2. Vẽ quy ước mối ghép ren - Trục ren và lỗ ren phải trong mối ghép phải có cùng profin và kích thước danh nghĩa nên đường đỉnh ren của chi tiết này phải trùng với đường chân ren của chi tiết kia. - Phần hai ren ăn khớp thì ưu tiên biểu diễn như trục ren (mặt bị bao), còn phần không có ren ăn khớp thì biểu diễn như ở mục 1.1.2.1 (hình 1.10). A A-A A Hình 1.10. Cách vẽ mối ghép ren 9
  14. 1.1.3. Ghi ký hiệu ren (TCVN 5709 : 1995) Ren được vẽ theo quy ước, nên trên hình biểu diễn không thể hiện được các yếu tố của ren. Do đó trên các bản vẽ, quy định dùng các ký hiệu để thể hiện các yếu tố đó của ren. Cách ký hiệu các loại ren được quy định như sau: - Ký hiệu ren được ghi theo hình thức ghi kích thước và đặt trên đường kích thước của đường kính ngoài của ren (hình 1.11). Tr36x3 M16x1 a) b) Hình 1.11. Cách ghi ký hiệu ren - Ký hiệu ren gồm có: ký hiệu loại ren, đường kính ngoài của ren, bước ren (đối với ren một đầu mối) hoặc bước xoắn (đối với ren nhiều đầu mối) và hướng xoắn. - Ren một đầu mối và hướng xoắn phải thì không cần ghi trong ký hiệu ren. Nếu hướng xoắn trái ghi "LH". - Ren hệ mét có bước lớn thì không cần ghi bước ren. Ví dụ: - M20 x 2 (P1): ren hệ mét hai đầu mối, đường kính ngoài 20mm, bước xoắn 2mm (bước ren 1mm), hướng xoắn phải. - Tr20 x 4 (P2) LH: ren hình thang hai đầu mối, đường kính ngoài 20mm, bước xoắn 4mm (bước ren 2mm), hướng xoắn trái. - M16 x 1,5: ren hệ mét một đầu mối, đường kính ngoài 16mm, bước ren 1,5 (bước nhỏ), hướng xoắn phải. - M16: ren hệ mét một đầu mối, đường kính ngoài 16mm, bước ren 2 (bước lớn, tra bảng), hướng xoắn phải. 10
  15. - Ô 1": ren ống, một đầu mối, đường kính danh nghĩa 1", hướng xoắn phải. 1.1.4. Các chi tiết trong mối ghép ren 1.1.4.1. Bulông (TCVN 1892-76 đến TCVN 1905-76) Bulông gồm có hai phần: Phần đầu có dạng chỏm cầu, nón, hình lăng trụ sáu mặt đều hay hình lăng trụ bốn mặt đều. Phần thân là một khối trụ có một phần trơn và một phần có ren (hình 1.12). Ký hiệu của bulông gồm: ký hiệu ren (prôfin ren, đường kính ren d, bước ren P), chiều dài bulông L và số hiệu tiêu chuẩn của bulông TCVN. Ví dụ: Bulông M10 x 80 TCVN 1892-76: Bulông có ren hệ mét M; d = 10mm, L = 80mm theo tiêu chuẩn TCVN 1892-76. Hình 1.12. Bulông 6 cạnh Đầu bulông được vẽ như hình 1.13. Hình 1.13. Cách vẽ đầu bulông 6 cạnh 11
  16. * Chú ý: Đầu bu lông 6 cạnh và 4 cạnh ở đầu bu lông là đường hyperbol, nhưng để đơn giản khi vẽ cho phép thay thế các cung hyperbol bằng các cung tròn. 1.1.4.2. Vít cấy (TCVN 3608-81 đến TCVN 3619-81) Vít cấy là chi tiết hình trụ hai đầu đều có ren, một đầu dùng để vặn vào chi tiết bị ghép, một đầu dùng để lắp với đai ốc (hình 1.14) Hình 1.14. Vít cấy Vít cấy cũng là loại bulông, nhưng dùng khi chi tiết bị ghép quá dày hay một lý do nào đó không dùng bulông được. Vít cấy được chia làm hai kiểu: - Kiểu A (hình 1.15a): Đầu vặn vào chi tiết không có rãnh thoát dao. - Kiểu B (hình 1.15b): Đầu vặn vào chi tiết có rãnh thoát dao. cx45 d1 d l1 l0 l a) cx45 d1 d l1 l0 l b) Hình 1.15. Các kiểu vít cấy 12
  17. Chiều dài l1 của đoạn ren vặn vào chi tiết bị ghép phụ thuộc vào vật liệu chế tạo chi tiết đó và được xác định như sau: - Loại I: Đối với vật liệu là thép, đồng: l1 = d. - Loại II: Đối với vật liệu là gang: l1 = 1,25d. - Loại III: Đối với vật liệu là nhôm l1 = 2d. Ký hiệu của vít cấy gồm: Ký hiệu vít cấy (kiểu, loại), ký hiệu ren (profin ren, đường kính của ren d, bước ren P), chiều dài vít cấy l và số hiệu tiêu chuẩn của vít cấy. Ví dụ: Vít cấy AI - M20 x 120 TCVN 3608-81: Vít cấy kiểu A, loại I, ren hệ mét, d = 20mm, l = 120mm (ren bước lớn). 1.1.4.3. Đai ốc (TCVN 1905-76 đến TCVN 1911-76) Đai ốc là chi tiết để ghép với bulông hay vít cấy. Đai ốc gồm nhiều loại: đai ốc 4 cạnh (hình 1.16a), đai ốc 6 cạnh (hình 1.16b), đai ốc xẻ rãnh (hình 1.16c) và đai ốc tròn (hình 1.16d). Theo chất lượng bề mặt, đai ốc được chia thành đai ốc tinh và đai ốc thô. a) b) c) d) Hình 1.16. Các loại đai ốc Ký hiệu của đai ốc gồm: Ký hiệu ren và số hiệu tiêu chuẩn của đai ốc. Ví dụ: Đai ốc M16 TCVN 1905–76: Đai ốc có ren hệ mét; d = 16 (ren bước lớn P = 2mm), các kích thước khác tính theo TCVN 1905-76. Cách vẽ đai ốc 6 cạnh theo đường kính d như cách vẽ đầu bulông, chiều cao đai ốc H = 0,8d (hình 1.17). 13
  18. Hình 1.17. Đai ốc 6 cạnh 1.1.4.4. Vít (TCVN 49-86 đến TCVN 71-86) Vít dùng để lắp ghép hay định vị các chi tiết mà không cần đến đai ốc. Vít bao gồm hai phần: thân có ren và phần đầu có rãnh vít (hình 1.18). d l Hình 1.18. Vít Đầu vít có thể có hình chỏm cầu, hình trụ, hình côn có xẻ xảnh thẳng hay rãnh chữ thập, cũng có đầu vít hình lăng trụ 6 cạnh hay 4 cạnh. Ký hiệu của vít gồm: ký hiệu ren (prôfin ren, đường kính ngoài d, bước ren P), chiều dài vít l và số hiệu tiêu chuẩn của vít. Ví dụ: Vít M12 x 30 TCVN 49-86: Vít đầu chỏm cầu. 1.1.4.5. Các chi tiết phòng lỏng trong mối ghép ren a) Vòng đệm: Vòng đệm là chi tiết lót dưới đai ốc (hình 1.19). Tùy theo chức năng làm việc của mối ghép mà vòng đệm được chia ra: vòng đệm phẳng, vòng đệm lò xo, vòng đệm có cánh, ... Ký hiệu vòng đệm gồm: Đường kính ngoài của ren d và số hiệu tiêu chuẩn của vòng đệm. 14
  19. Ví dụ: Vòng đệm 20 TCVN 2061-77: Vòng đệm phẳng lắp vào ren có d = 20mm, các kích thước tra theo tiêu chuẩn TCVN 2061-77. Hình 1.19. Vòng đệm phẳng Ngoài vòng đệm phẳng như trên, để phòng lỏng trong điều kiện chấn động mạnh người ta thường dùng: vòng đệm lò xo (vòng đệm vênh), vòng đệm có cánh (vòng đệm gập), vòng đệm có cựa, ... b) Chốt chẻ (TCVN 2043-77): Chốt chẻ là chi tiết máy tiêu chuẩn dùng để lắp với bu lông (hoặc vít cấy) có lỗ và đai ốc có xẻ rảnh (hình 1.20). Hình 1.20. Chốt chẻ Ký hiệu của chốt chẻ gồm: Đường kính chốt chẻ d, chiều dài chốt chẻ l và số hiệu tiêu chuẩn của chốt chẻ. 15
  20. Ví dụ: Chốt chẻ 2,2 x 30 TCVN 2043-77: Chốt chẻ có d = 2,7mm; l = 30mm theo tiêu chuẩn TCVN 2043-77. Ngoài các hình thức phòng lỏng trên, người ta còn sử dụng các hình thức phòng lỏng khác như: lắp hai đai ốc, dùng dây thép buộc các đầu bulông sáu cạnh có lỗ, ... 1.1.5. Biểu diễn các mối ghép bằng ren 1.1.5.1. Mối ghép bulông d1 = 0,85d d2 = 1,1d D = 2d Dv = 2,2d R1 = 1,5d R2 = d Hd = 0,8d Hb = 0,7d s = 0,15d lo = (1,5÷2)d c = 0,15d a = (0,15÷0,2)d Hình 1.21. Mối ghép bulông 16
ADSENSE
ADSENSE

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

 

Đồng bộ tài khoản
2=>2