BẠN PHẢI LÀM GÌ KHI BỊ
VIÊM XOANG
(Kỳ 1)
XOANG CÓ CHỨC NĂNG GÌ ?
Bình thường chúng ta ai cũng phải thở để duy trì sự sống. Chức năng hô
hấp tự nhiên đến độ không ai còn để ý tới nó nữa, coi đó như một việc đương
nhiên, chỉ khi nào có gì trục trặc (chẳng hạn như khó thở), người ta mới chú ý tới
đường hô hấp. Xoang là những khoảng trống của xương sọ sắp xếp xung quanh
hốc mũi, có chức năng và tác dụng như những cơ quan điều hòa chất lượng không
khí trước khi đưa vào phổi (thông qua các phế quản). Ngoài công dụng là những
khoảng không làm cho xương sọ nhẹ bớt trong quá trình não phát triển mạnh ở
tuổi thơ ấu, các xoang còn có nhiệm vụ làm ấm, làm ẩm và làm sạch không khí
trước khi đưa vào phổi. Mặt trong xoang được lót bởi một lớp niêm mạc có những
sợi nhung mao nhỏ li ti nhu động một chiều, hướng đều ra phía ngoài và những
hạch tiết chất nhớt có vai trò cản giữ lấy những vi khuẩn, tống xuất chúng ra nước
mũi và đẩy hẳn ra bên ngoài.
TẠI SAO LẠI BỊ VIÊM XOANG ?
Trong trường hợp ngõ ra của xoang vì một lý do nào đó, bị tắc nghẹt - thí
dụ luồng nhu động của nhung mao bị tê liệt, có một dị vật gây chướng ngại, bị
cảm, nghẹt mũi, hay có một dị ứng nguyên nào đó (phấn hoa, bụi nhà v.v...), một
thứ thuốc gây mẫn cảm quá đáng (thuốc ngừa thai hay Aspirin chẳng hạn) làm
sưng niêm mạc - lúc đó không khí bị “nhốt“ trong xoang khiến áp suất trong
xoang tăng lên, chất nhớt đọng lại và vi khuẩn sinh sôi nẩy nở. Tình trạng nhiễm
trùng xoang xuất hiện một cách rõ rệt với các triệu chứng... “quen thuộc“ như:
- Nhức đầu ở vùng xoang trán, “giữa hai lông mày“ vào ban ngày - trong tư
thế đứng, hay ngồi.
- Ho từng cơn vào ban đêm: vì khi ngả lưng và đầu xuống, sẽ làm nước,
nhớt đằng sau mũi “nhỏ giọt“ xuống phía sau họng kích thích gây ho - như một
phản ứng để đẩy ra ngoài nước mũi nhiễm trùng khiến người bị viêm xoang khó
ngủ và những người trong nhà, nhất là người nằm cùng giường cũng bị đánh thức.
- Khi khạc nhổ hay hỉ mũi, thấy có từng cục đờm đặc màu vàng hay màu
xanh.
- Chụp hình X-quang xoang ở đầu thường thấy rõ vị trí xoang bị viêm: là
nơi bị cản quang, trông “đục“ hơn so với các xoang không bị viêm.
Bác sĩ có thể yêu cầu lấy mẫu đàm khạc ra, cho đi cấy vi trùng (tụ cầu
vàng, liên cầu v.v...) và cho làm kháng sinh đồ để biết vi khuẩn nào đi kèm theo
chứng viêm cũng như dùng loại kháng sinh nào hiệu quả nhất để chóng dứt bệnh.
CÁCH XỬ TRÍ VIÊM XOANG TẠI NHÀ
Dựa vào nguyên tắc chính là duy trì độ ẩm cho niêm mạc xoang, các bác sĩ
Tai Mũi Họng (TMH) thường có lời khuyên khá cụ thể sau đây:
1. Hít hơi nước nóng nhằm “duy trì nhu động cho nhung mao niêm mạc
xoang, giúp chất nhớt lưu thông và các xoang được dẫn lưu“ (theo lời khuyên của
BS. Stanley N. Farb, Trưởng Khoa TMH tại các bệnh viện Montgomery và Thánh
Tâm (Sacred Heart) ở Norriston, bang Pennsylvania). Có thể thực hiện điều này
bằng một trong hai cách:
1/ Ðứng dưới vòi sen nước ấm (đủ độ nóng ấm, tỏa hơi nước làm mờ
gương trong phòng tắm là đạt yêu cầu) chừng 5 - 10 phút mỗi lần x 2 lần/ngày.
Cách này đem lại hai lợi ích là vừa được tắm sạch người, vừa được hít hơi nước
nóng làm thông xoang, thông mũi. 2/ Ngồi trước một tô nước sôi tỏa hơi, xông hơi
nước nóng, đầu phủ một chiếc khăn tắm, tạo ra như một chiếc “lều“ để hơi nước
nóng không thoát ra bên ngoài mà tập trung vào một khu vực nhỏ giữa mặt bàn, tô
nước và lỗ mũi. Kết hợp Ðông, Tây y bạn có thể mua một “bó lá xông“ - trong đó
thế nào cũng có lá bạc hà - về nấu để được hít cả tinh dầu của các loại lá cùng với
hơi nước. Thay thế bó lá xông, có thể nhỏ vài giọt dầu gió xanh hoặc nâu có tinh
dầu khuynh diệp hay bạc hà vào tô nước sôi - cũng có tác dụng tương tự.
2. Tăng độ ẩm không khí: Theo ý kiến của BS. Bruce Jalek, giảng viên về
ngoại khoa Răng Hàm Mặt, Trường Y khoa, Trung tâm Khoa học Y tế, Ðại học
Colorado, thì không khí trong nhà nên duy trì có một độ ẩm nhất định nhờ một
máy tỏa “sương mù lạnh“ (cold-mist machine), và phải làm sạch máy một tuần/lần
để khử hết nấm mốc. (Không khí ở Việt Nam thường có độ ẩm cao, chỉ khô trong
những phòng có máy điều hòa không khí chạy liên tục. Ðể không khí những nơi
có “máy lạnh“ không trở nên quá khô, chỉ cần đặt trong phòng một thau nước,
thậm chí treo một cái khăn ướt là đủ làm ẩm không khí).
