intTypePromotion=3

Báo cáo " Bàn về nguyên tắc không làm xấu hơn tình trạng của bị cáo"

Chia sẻ: Phung Han | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:7

0
36
lượt xem
2
download

Báo cáo " Bàn về nguyên tắc không làm xấu hơn tình trạng của bị cáo"

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Bàn về nguyên tắc không làm xấu hơn tình trạng của bị cáo Thực hiện sự tác động này, nhà nước có bộ máy chuyên môn với đầy đủ sức mạnh được tổ chức từ trung ương xuống địa phương. Để đảm bảo tăng cường hành vi hợp pháp, giảm thiểu hành vi trái pháp luật, khi cần thiết, nhà nước có thể sử dụng các biện pháp cưỡng chế đã được quy định, gây ra những bất lợi về vật chất, tinh thần, thậm chí cả tính mạng đối với người vi phạm pháp luật....

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Báo cáo " Bàn về nguyên tắc không làm xấu hơn tình trạng của bị cáo"

  1. nghiªn cøu - trao ®æi D−¬ng TuyÕt miªn * 1. Kh¸i niÖm téi ph¹m kinh tÕ ®Æc biÖt lín xuÊt hiÖn ng y c ng t¨ng. Sù phèi C¸c téi ph¹m kinh tÕ g©y ra hoÆc ®e do¹ g©y ra hîp ho¹t ®éng gi÷a c¸c b¨ng nhãm ph¹m téi ë thiÖt h¹i cho nÒn kinh tÕ nãi chung còng nh− c¸c n−íc l m cho hËu qu¶ cña lo¹i téi ph¹m cho tõng lÜnh vùc, tõng ng nh kinh tÕ nãi n y g©y ra ng y c ng lín v do vËy, viÖc ph¸t riªng, l m rèi lo¹n trËt tù qu¶n lÝ kinh tÕ, ¶nh hiÖn, ®Êu tranh xö lÝ lo¹i téi n y ng y c ng trë h−ëng xÊu vÒ chÝnh trÞ, kinh tÕ v¨n ho¸ x héi. nªn khã kh¨n h¬n. HiÖn nay, ®éng c¬ cña c¸c MÆt kh¸c, c¸c téi ph¹m kinh tÕ cßn g©y thiÖt nhãm ph¹m téi cã tæ chøc l th©m nhËp v o c¬ h¹i ®Õn søc khoÎ, t i s¶n thËm chÝ tÝnh m¹ng cÊu chÝnh trÞ ®Ó t×m “l¸ ch¾n” b¶o vÖ cho sù cña c«ng d©n. Nh− vËy, téi ph¹m kinh tÕ ® cã ®Çu t− cña hä v t¹o ra c¸c c¬ héi lín h¬n ®Ó t¸c ®éng tiªu cùc ®èi víi lîi Ých c¶ céng ®ång thùc hiÖn c¸c h nh vi bãc lét kinh tÕ. Khi sù chø kh«ng ®¬n thuÇn g©y thiÖt h¹i ®Õn lîi Ých th©m nhËp cã kÕt qu¶, ChÝnh phñ sÏ gÆp khã cña c¸ nh©n n o ®ã. Téi ph¹m kinh tÕ cßn l m kh¨n ®Ó lo¹i bá nh÷ng phÇn tö nguy hiÓm n y. xãi mßn niÒm tin cña quÇn chóng nh©n d©n §Æc biÖt, khi téi ph¹m kinh tÕ ®−îc hç trî cña v o hiÖu lùc cña bé m¸y nh n−íc còng nh− hÖ t− b¶n t i chÝnh n−íc ngo i th× nguy c¬ lòng thèng ph¸p luËt hiÖn h nh. ®o¹n nÒn kinh tÕ còng nh− bé m¸y nh n−íc Xu thÕ to n cÇu ho¸ trªn thÕ giíi hiÖn nay c ng lín h¬n. NÕu ®Ó bän téi ph¹m th©m nhËp ® t¸c ®éng nhÊt ®Þnh ®èi víi téi ph¹m kinh tÕ v o hÖ thèng chÝnh trÞ hoÆc kinh doanh, chóng ë ViÖt Nam. C¸c téi ph¹m kinh tÕ ng y nay sÏ thao tóng bé m¸y nh n−íc, l m v« hiÖu ho¸ kh«ng chØ xuÊt hiÖn trong ph¹m vi quèc gia ho¹t ®éng cña bé m¸y n y dÉn tíi sù mÊt lßng riªng lÎ n o ®ã m chóng mang tÝnh chÊt quèc tin cña c¸c nh ®Çu t− vÒ m«i tr−êng kinh tÕ. H ng lo¹t c¸c yÕu tè nh− sù t¨ng c−êng hîp doanh trong n−íc; hËu qu¶ l sù ra ®i cña c¸c t¸c trong c¸c lÜnh vùc nhÊt l trong lÜnh vùc quü v vèn ®Çu t− cña c¸c nh kinh doanh kinh tÕ gi÷a c¸c quèc gia trªn thÕ giíi, tù do trong n−íc v n−íc ngo i. Khi c¸c tæ chøc ho¸ th−¬ng m¹i v ®Çu t−, c¸ch m¹ng khoa häc téi ph¹m ë c¸c n−íc cã sù mãc nèi, liªn kÕt kÜ thuËt, m¹ng th«ng tin to n cÇu, sù n¨ng víi nhau th× thiÖt h¹i do bän téi ph¹m g©y ®éng trong ph¸t triÓn, viÖc xo¸ bá h ng r o ra kh«ng chØ trong quèc gia riªng lÎ n o ®ã biªn giíi h¶i quan dÉn tíi viÖc t¹o ra nh÷ng thÞ m nã cã thÓ dÉn ®Õn ph¶n øng d©y chuyÒn tr−êng quèc tÕ khæng lå... l nh÷ng yÕu tè l h ng lo¹t c¸c quèc gia bÞ thiÖt h¹i nÆng thuËn lîi khiÕn cho téi ph¹m kinh tÕ v−ît biªn nÒ vÒ kinh tÕ. giíi ng y c ng t¨ng. D−íi sù t¸c ®éng cña xu thÕ to n cÇu ho¸, téi ph¹m kinh tÕ d−íi h×nh * Gi¶ng viªn Khoa t− ph¸p thøc ®ång ph¹m cã tæ chøc víi quy m« lín, Tr−êng ®¹i häc luËt H Néi 60 T¹p chÝ luËt häc sè th¸ng 3/2003
  2. nghiªn cøu - trao ®æi Tãm l¹i, téi ph¹m kinh tÕ g©y thiÖt h¹i rÊt trong giai ®o¹n nÒn kinh tÕ thÞ tr−êng theo ®Þnh lín kh«ng chØ ®Õn lîi Ých cña tõng quèc gia, h−íng XHCN. ChÝnh v× vËy, ®Ó hiÓu téi ph¹m cña tæ chøc còng nh− c¸ nh©n c«ng d©n m cßn kinh tÕ mét c¸ch triÖt ®Ó, to n diÖn th× vÊn ®Ò cã thÓ g©y thiÖt h¹i cho lîi Ých cña c¸c quèc ®Çu tiªn ph¶i tiÕp cËn l kh¸i niÖm téi ph¹m gia trong khu vùc còng nh− to n cÇu. ChÝnh v× kinh tÕ. Theo luËt h×nh sù ViÖt Nam, téi ph¹m vËy, ®Êu tranh phßng chèng téi ph¹m kinh tÕ l kinh tÕ chØ ®−îc quy ®Þnh trong Bé luËt h×nh sù v« cïng cÇn thiÕt, ®ã kh«ng chØ l nhiÖm vô v kh«ng ®−îc quy ®Þnh ë c¸c v¨n b¶n ph¸p lÝ cña tõng quèc gia riªng lÎ m cßn ®ßi hái c¸c chuyªn ng nh. Trªn thùc tÕ, thuËt ng÷ "téi quèc gia ph¶i hîp t¸c víi nhau trong viÖc ®Êu ph¹m kinh tÕ" th−êng ®−îc sö dông nh−ng Ýt tranh phßng chèng téi ph¹m kinh tÕ. khi ®−îc ®Þnh nghÜa. Téi ph¹m kinh tÕ tr−íc Téi ph¹m kinh tÕ ë ViÖt Nam hiÖn nay hÕt l téi ph¹m chø kh«ng ®¬n thuÇn l ho¹t diÔn biÕn ng y c ng phøc t¹p. Trong n¨m 2002, ®éng n o ®ã bÞ coi l téi ph¹m chØ v× nh lËp lùc l−îng c¶nh s¸t kinh tÕ trong c¶ n−íc ® ph¸p muèn trõng trÞ lo¹i ho¹t ®éng ®ã do hä ph¸t hiÖn, ®iÒu tra 9.921 vô téi ph¹m kinh tÕ kh«ng −a. Trªn thùc tÕ, kh¸i niÖm téi ph¹m g©y thiÖt hai 1.166 tØ 275 triÖu ®ång, l−îng kinh tÕ khã ®−îc x¸c ®Þnh mét c¸ch râ r ng. h ng ho¸ thu gi÷ trÞ gi¸ 209.092 triÖu ®ång Bëi v×, trong thêi ®¹i ng y nay, ®êi sèng kinh trong ®ã cã 883 vô x©m ph¹m së h÷u, 9.038 vô tÕ x héi biÕn ®æi kh«ng ngõng cho nªn nhiÒu bu«n lËu, bu«n b¸n h ng cÊm v mét sè téi lo¹i téi míi sÏ xuÊt hiÖn. ChÝnh v× vËy bÊt cø ph¹m kinh tÕ kh¸c.(1) Næi cém trong sè n y l kh¸i niÖm n o còng ®Òu ph¶i c¨n cø v o tÝnh c¸c téi nh− bu«n lËu, nhãm téi ph¹m tham chÊt cña ho¹t ®éng sai tr¸i chø kh«ng ph¶i c¨n nhòng, cè ý l m tr¸i, s¶n xuÊt v bu«n b¸n cø v o ®Æc tÝnh kinh tÕ hoÆc x héi cña ng−êi h ng gi¶, lõa ®¶o liªn quan ®Õn viÖc chiÕm ph¹m téi. ë nhiÒu n−íc trªn thÕ giíi, thuËt ng÷ ®o¹t tiÒn ho n thuÕ VAT, trèn thuÕ... Tuy nhiªn, "téi ph¹m kinh tÕ” th−êng ®−îc sö dông nh−ng con sè nãi trªn ch−a ph¶n ¸nh hÕt thùc tr¹ng còng Ýt khi ®−îc ®Þnh nghÜa. Tr−íc ®©y, téi téi ph¹m kinh tÕ ë ViÖt Nam. RÊt nhiÒu tæ ph¹m kinh tÕ th−êng ®−îc cho l téi ph¹m cæ chøc téi ph¹m cã quy m« lín víi m¹ng l−íi ë cån tr¾ng bëi v× téi ph¹m n y chØ cã ë tÇng líp nhiÒu n−íc, tÝnh chuyªn nghiÖp cao còng nh− trung, th−îng l−u ho¹t ®éng th−¬ng m¹i hay tiÒm lùc t i chÝnh lín vÉn ch−a bÞ ph¸t hiÖn. ho¹t ®éng trong bé m¸y nh n−íc. Khi Bé luËt §Æc biÖt, hiÖn t−îng röa tiÒn ë ViÖt Nam ng y h×nh sù n¨m 1985 cßn hiÖu lùc th× quan ®iÓm c ng trë nªn phæ biÕn, nhÊt l khi cã chÝnh phæ biÕn ®−îc l−u h nh trong gi¸o tr×nh gi¶ng s¸ch më cöa cña ChÝnh phñ ViÖt Nam nh−ng d¹y ë bËc ®¹i häc cho r»ng: "Téi ph¹m kinh tÕ Nh n−íc ta vÉn ch−a cã c¬ chÕ n o hiÖu qu¶ l c¸c h nh vi nguy hiÓm cho x héi x©m ph¹m trong viÖc kiÓm so¸t còng nh− h¹n chÕ hiÖn ®Õn nÒn kinh tÕ quèc d©n, g©y thiÖt h¹i ®Õn lîi t−îng röa tiÒn. Ých Nh n−íc, lîi Ých hîp ph¸p cña tËp thÓ v §Êu tranh phßng, chèng téi ph¹m kinh tÕ cña c«ng d©n qua viÖc vi ph¹m c¸c quy ®Þnh cã nh÷ng khã kh¨n, phøc t¹p riªng kh«ng c¸c chÝnh s¸ch cña Nh n−íc trong qu¶n lÝ gièng nh− mét sè téi ph¹m th«ng th−êng nh− kinh tÕ".(2) Mét sè nh khoa häc còng tr×nh b y giÕt ng−êi, trém c¾p, hiÕp d©m, c−íp... ®Æc biÖt quan ®iÓm cña m×nh vÒ téi ph¹m kinh tÕ. Theo l trong xu thÕ to n cÇu ho¸ v n−íc ta ®ang ë TS. TrÇn V¨n §é th×: “Téi ph¹m kinh tÕ l c¸c T¹p chÝ luËt häc sè th¸ng 3/2003 61
  3. nghiªn cøu - trao ®æi h nh vi nguy hiÓm cho x héi do ng−êi cã n¨ng quyÖt, kh«ng ph¶i tr−êng hîp n o c¬ quan lùc tr¸ch nhiÖm h×nh sù thùc hiÖn mét c¸ch cè chøc n¨ng còng kh¸m ph¸ ra dÔ d ng. ý hoÆc v« ý x©m ph¹m trËt tù qu¶n lÝ kinh tÕ - So víi mét sè lo¹i téi ph¹m kh¸c, téi cña Nh n−íc”.(3) Cßn theo PGS. TS. Ph¹m ph¹m kinh tÕ khã x¸c ®Þnh ®−îc n¹n nh©n cô Hång H¶i: "Téi ph¹m kinh tÕ l c¸c h nh vi thÓ. Téi ph¹m kinh tÕ kh«ng chØ g©y thiÖt h¹i nguy hiÓm cho x héi do ng−êi cã n¨ng lùc cho to n bé nÒn kinh tÕ quèc d©n m cßn g©y tr¸ch nhiÖm h×nh sù thùc hiÖn x©m ph¹m tíi thiÖt h¹i cho tõng lÜnh vùc, tõng ng nh kinh tÕ. c¸c quan hÖ x héi liªn quan tíi qu¸ tr×nh x©y Kh«ng nh÷ng thÕ, téi ph¹m kinh tÕ cßn g©y dùng c¶i t¹o v ph¸t triÓn kinh tÕ qu¶n lÝ nÒn thiÖt h¹i ®Õn tÝnh m¹ng, søc khoÎ, t i s¶n con kinh tÕ quèc d©n".(4) ng−êi. NÕu cè g¾ng t×m n¹n nh©n cô thÓ ®èi víi téi ph¹m kinh tÕ th× trong nhiÒu tr−êng hîp Tuy nhiªn, tõ khi Bé luËt h×nh sù n¨m sÏ kh«ng cã kÕt qu¶ m vÊn ®Ò quan träng l ë 1999 ®−îc ban h nh v cã hiÖu lùc th× quan chç téi ph¹m kinh tÕ g©y thiÖt h¹i cho nh÷ng niÖm vÒ téi ph¹m kinh tÕ cã sù thay ®æi. Kh¸i quan hÖ x héi n o ®−îc luËt h×nh sù b¶o vÖ, niÖm téi ph¹m kinh tÕ ®−îc hiÓu theo hai møc ®é vi ph¹m ® ®Õn møc xö lÝ vÒ h×nh sù nghÜa: NghÜa réng v nghÜa hÑp. Theo nghÜa ch−a. réng th× téi ph¹m kinh tÕ kh«ng chØ bao gåm - Môc tiªu m ng−êi ph¹m c¸c téi ph¹m c¸c téi trong ch−¬ng c¸c téi x©m ph¹m trËt tù kinh tÕ th−êng h−íng tíi l lîi nhuËn, tiÒn b¹c qu¶n lÝ kinh tÕ m cßn bao gåm mét sè téi do vËy ng−êi ph¹m téi sÏ l m bÊt cø thñ ®o¹n ph¹m kh¸c cã liªn quan ®Õn t i s¶n nh− téi n o ®Ó ®¹t ®−îc môc ®Ých cña m×nh kÓ c¶ vi l¹m dông tÝn nhiÖm, téi lõa ®¶o, nhãm téi ph¹m ph¸p luËt h×nh sù. ph¹m tham nhòng... Theo nghÜa hÑp th× téi - Téi ph¹m kinh tÕ ë ViÖt Nam cßn cã ®Æc ph¹m kinh tÕ chØ bao gåm c¸c téi trong ch−¬ng c¸c téi x©m ph¹m trËt tù qu¶n lÝ kinh tÕ. thï riªng kh«ng gièng nh− téi ph¹m kinh tÕ ë §Ó ®Êu tranh phßng chèng téi ph¹m kinh mét sè n−íc. VÒ h×nh thøc ph¸p lÝ th× téi ph¹m tÕ ë n−íc ta ®¹t hiÖu qu¶ cao th× cÇn ph¶i nhËn kinh tÕ ë n−íc ta ®−îc quy ®Þnh trong Bé luËt diÖn ®−îc lo¹i téi ph¹m n y v ph©n biÖt víi h×nh sù cßn ë nhiÒu n−íc trªn thÕ giíi, téi lo¹i téi ph¹m kh¸c. Téi ph¹m kinh tÕ cã c¸c ph¹m kinh tÕ kh«ng chØ ®−îc quy ®Þnh trong ®Æc ®iÓm sau: Bé luËt h×nh sù m cßn ®−îc quy ®Þnh trong - C¸c téi ph¹m kinh tÕ mang tÝnh kÜ thuËt c¸c ®¹o luËt chuyªn ng nh. MÆt kh¸c xÐt vÒ cao v phøc t¹p. tÝnh lÞch sö, trong giai ®o¹n hiÖn nay, téi ph¹m C¸c téi ph¹m kinh tÕ th−êng x¶y ra trong kinh tÕ ë ViÖt Nam ph¶n ¸nh ho n c¶nh lÞch sö nh÷ng lÜnh vùc chuyªn m«n phøc t¹p nh− t i rÊt riªng cña ViÖt Nam. Téi ph¹m kinh tÕ ë chÝnh ng©n h ng, së h÷u c«ng nghiÖp, thuÕ, ViÖt Nam n¶y sinh trong ho n c¶nh ®an xen chøng kho¸n, ®Êu thÇu... do ®ã, ng−êi ph¹m téi gi÷a thêi k× kinh tÕ tËp trung quan liªu bao cÊp th−êng l ng−êi cã häc thøc, kh¸ hiÓu biÕt vÒ v nÒn kinh tÕ thÞ tr−êng. NhiÒu téi ph¹m kinh lÜnh vùc chuyªn ng nh. §Ó thùc hiÖn téi ph¹m tÕ x¶y ra do kÕt qu¶ cña sù qu¶n lÝ yÕu kÐm, trãt lät còng nh− ®Ó che giÊu h nh vi ph¹m téi, quan liªu cña mét sè c¬ quan nh n−íc, mét sè ng−êi ph¹m téi th−êng thùc hiÖn téi ph¹m víi quy ®Þnh cña ph¸p luËt cßn láng lÎo v mét sè thñ ®o¹n chuyªn m«n, nghiÖp vô rÊt tinh vi x¶o quy ®Þnh kh¸c cßn xa rêi thùc tÕ. 62 T¹p chÝ luËt häc sè th¸ng 3/2003
  4. nghiªn cøu - trao ®æi 2. Nh÷ng khã kh¨n trong ®Êu tranh chÝnh còng nh− tÝnh chuyªn nghiÖp cao ® v phßng chèng téi ph¹m kinh tÕ ë ViÖt Nam ®ang g©y khã kh¨n cho viÖc ph¸t hiÖn v xö lÝ hiÖn nay téi ph¹m. - VÒ luËt ph¸p, c¸c quy ®Þnh vÒ téi ph¹m - Tr×nh ®é chuyªn m«n nghiÖp vô cña ®iÒu kinh tÕ hiÖn nay ch−a ®ång bé víi hÖ thèng tra viªn, kiÓm s¸t viªn, thÈm ph¸n chñ yÕu ph¸p luËt chung nhÊt l víi ph¸p luËt vÒ qu¶n lÝ ®−îc ® o t¹o, huÊn luyÖn cho môc ®Ých ®iÒu kinh tÕ cña Nh n−íc. C¸c quy ®Þnh vÒ téi tra, truy tè, xÐt xö c¸c téi ph¹m truyÒn thèng ph¹m kinh tÕ cña Nh n−íc ta ch−a cã sù phèi nh− c−íp, trém c¾p, giÕt ng−êi, hiÕp d©m, cè ý hîp chÆt chÏ víi quy ®Þnh cña luËt chuyªn g©y th−¬ng tÝch... C¸c lÜnh vùc chuyªn ng nh ng nh nh− luËt t i chÝnh nh©n h ng, luËt ®Êt nh− giao dÞch th−¬ng m¹i, t i chÝnh ng©n h ng, ®ai, luËt m«i tr−êng, ph¸p luËt së h÷u trÝ tuÖ, së h÷u trÝ tuÖ, ®Çu t−, ®Êu thÇu, chøng kho¸n, luËt ®Çu t−... C¸c quy ®Þnh vÒ téi ph¹m kinh tÕ tin häc... vÉn cßn rÊt h¹n chÕ. §iÒu n y ¶nh hiÖn nay chñ yÕu mang tÝnh ®èi phã tøc thêi h−ëng kh«ng nhá ®Õn c«ng t¸c ®Êu tranh h¬n l mang tÝnh dù phßng tr−íc. phßng chèng téi ph¹m kinh tÕ ë n−íc ta. - N¹n nh©n cña c¸c téi ph¹m kinh tÕ - Sù hîp t¸c gi÷a ViÖt Nam víi c¸c n−íc th−êng chØ ph¸t hiÖn ra h nh vi ph¹m téi sau cã kinh nghiÖm ®Êu tranh phßng chèng téi mét thêi gian ®¸ng kÓ ® tr«i qua. §iÒu n y ph¹m kinh tÕ cßn h¹n chÕ, c¸c ch−¬ng tr×nh g©y khã kh¨n cho viÖc ®iÒu tra, truy tè, xÐt xö trao ®æi chuyªn gia nh»m n©ng cao tr×nh ®é ng−êi ph¹m téi. chuyªn m«n cña c¸n bé chøc n¨ng ë n−íc ta - Trªn thùc tÕ, n¹n nh©n cña c¸c téi ph¹m cßn qu¸ Ýt so víi yªu cÇu thùc tÕ. kinh tÕ chñ yÕu quan t©m ®Õn c¸c biÖn ph¸p 3. Mét sè biÖn ph¸p ®Êu tranh phßng båi th−êng ®Ó bï l¹i nh÷ng mÊt m¸t m hä chèng téi ph¹m kinh tÕ ë n−íc ta ph¶i g¸nh chÞu nhiÒu h¬n l viÖc ¸p dông c¸c a. Ho n thiÖn BLHS trong ®ã cã c¸c quy chÕ t i h×nh sù ®èi víi kÎ ph¹m téi. NÕu ng−êi ®Þnh vÒ téi ph¹m kinh tÕ ph¹m téi bÞ ®i tï th× viÖc ®ßi l¹i nh÷ng mÊt m¸t Bé luËt h×nh sù hiÖn h nh l bé luËt ®−îc cña hä l ®iÒu kh«ng t−ëng. NhiÒu n¹n nh©n söa ®æi, bæ sung mét c¸ch to n diÖn nhÊt so trªn thùc tÕ l c¸c c«ng ti, nÕu viÖc xÐt xö víi nh÷ng lÇn söa ®æi tr−íc ®ã. §©y thùc sù l ng−êi ph¹m téi diÔn ra c«ng khai cã thÓ g©y ra c¬ së ph¸p lÝ quan träng trong ®Êu tranh phßng khã xö cho n¹n nh©n còng nh− ¶nh h−ëng ®Õn chèng téi ph¹m nãi chung còng nh− téi ph¹m uy tÝn cña hä. Uy tÝn cña c«ng ti còng l t i s¶n kinh tÕ nãi riªng. Tuy nhiªn, tr−íc xu thÕ to n cã gi¸ trÞ. ChÝnh v× vËy, nh÷ng n¹n nh©n n y cÇu ho¸ nh− ® ph©n tÝch ë trªn, téi ph¹m kinh th−êng quan t©m ®Õn viÖc gi¶i quyÕt vô ¸n mét tÕ c ng trë nªn nguy hiÓm h¬n. Do vËy, ho n c¸ch kÝn ®¸o, kh«ng bÞ c«ng khai ®−a ra c«ng thiÖn c¸c quy ®Þnh cña Bé luËt h×nh sù l ho n luËn v quan träng nhÊt l lÊy l¹i ®−îc t i s¶n to n cÇn thiÕt nh»m ®¸p øng nh÷ng yªu cÇu ® bÞ chiÕm ®o¹t. cña t×nh h×nh míi m tr−íc hÕt l sím kh¾c - Téi ph¹m kinh tÕ hiÖn nay ë ViÖt Nam phôc nh÷ng h¹n chÕ cña Bé luËt n y. Nh÷ng x¶y ra ë h×nh thøc ®ång ph¹m cã tæ chøc ®ang h¹n chÕ ®ã thÓ hiÖn ë c¸c ®iÓm sau: cã xu h−íng t¨ng lªn, ®Æc biÖt l sù c©u kÕt víi - NhiÒu h nh vi nguy hiÓm míi xuÊt hiÖn tæ chøc téi ph¹m n−íc ngo i cã tiÒm lùc t i nh−ng vÉn ch−a bÞ coi l téi ph¹m v ch−a T¹p chÝ luËt häc sè th¸ng 3/2003 63
  5. nghiªn cøu - trao ®æi ®−îc ®−a v o Bé luËt h×nh sù ®Ó ng¨n chÆn kÞp h nh cã 3 lo¹i kiÓm to¸n: thêi. - KiÓm to¸n tu©n thñ: Môc ®Ých l nh»m Trong bèi c¶nh xu thÕ to n cÇu ho¸, Nh kiÓm tra xem tæ chøc kinh tÕ ® tu©n thñ c¸c n−íc ta ® cã chÝnh s¸ch më cöa nh»m thóc quy ®Þnh cña héi ®ång qu¶n trÞ, c¸c luËt lÖ cña ®Èy kinh tÕ ®Êt n−íc ph¸t triÓn. Lîi dông chÝnh Nh n−íc nh− thÕ n o. s¸ch n y cña Nh n−íc, nhiÒu c¸ nh©n, tæ chøc - KiÓm to¸n c¸c ho¹t ®éng nh»m xem xÐt ® v× lîi nhuËn m bÊt chÊp ®¹o ®øc, ph¸p luËt, tÝnh h÷u hiÖu v c¸c ¶nh h−ëng cã liªn quan hä kh«ng tõ bÊt cø thñ ®o¹n n o ®Ó ®¹t ®−îc ®Õn ho¹t ®éng ®−îc kiÓm to¸n. môc tiªu ®Ò ra. Trong bèi c¶nh ®ã, nhiÒu téi - KiÓm to¸n c¸c b¸o c¸o t i chÝnh: §©y l ph¹m míi n¶y sinh nhÊt l trong c¸c lÜnh vùc lo¹i phæ biÕn nhÊt nh»m v o c¸c b¸o c¸o t i kinh tÕ chuyªn ng nh. Cô thÓ l : chÝnh cña ®¬n vÞ cã trung thùc hîp lÝ so víi c¸c + HiÖn nay, trong lÜnh vùc th nh lËp c«ng chuÈn mùc kÕ to¸n v ®¸ng tin cËy hay kh«ng ti cæ phÇn, h nh vi khai man ®Ó cho nhiÒu (tr−êng hîp kiÓm to¸n cña Minh Phông thuéc ng−êi mua cæ phÇn g©y thiÖt h¹i cho quyÒn lîi d¹ng n y). §iÒu ®¸ng nãi trong b¸o c¸o kÕt cña c¸c cæ ®«ng x¶y ra kh¸ nhiÒu, tuy nhiªn qu¶ kiÓm to¸n, c«ng ti kiÓm to¸n chØ x¸c nhËn ph¸p luËt h×nh sù vÉn ch−a cã biÖn ph¸p xö lÝ c¸c møc ®é hîp lÝ v phï hîp víi chuÈn mùc nghiªm kh¾c. VÝ dô nh− khai man vÒ sè l−îng kÕ to¸n trªn c¸c t i liÖu cã s½n, kh«ng chÞu nhiÒu ng−êi mua cæ phÇn nh−ng trªn thùc tÕ l tr¸ch nhiÖm vÒ néi dung nh÷ng b¸o c¸o m c¸c kh«ng cã hoÆc cã nh−ng kh«ng ®¸ng kÓ ® l m doanh nghiÖp cung cÊp. Khi ph¸t hiÖn nh÷ng cho nhiÒu ng−êi tin v mua theo. H nh vi c«ng ®iÒu cßn nghi ngê th× kiÓm to¸n viªn hoÆc bè nh÷ng sù kiÖn sai sù thËt nh»m thu hót c«ng ti kiÓm to¸n ph¶i b¸o cho doanh nghiÖp ng−êi mua cæ phÇn l h nh vi ph¹m téi theo tuú theo th¸i ®é tiÕp thu söa ch÷a cña doanh luËt h×nh sù cña nhiÒu n−íc, tuy nhiªn luËt nghiÖp m c«ng ti kiÓm to¸n c«ng nhËn to n h×nh sù ViÖt Nam vÉn ch−a coi h nh vi ®ã l bé hay mét phÇn b¸o c¸o t i chÝnh cña doanh téi ph¹m. nghiÖp. KÕt qu¶ kiÓm to¸n l yÕu tè rÊt quan + Trong lÜnh vùc kiÓm to¸n träng trong quyÕt ®Þnh cho vay, ®Çu t−, mua cæ HiÖn nay cã t×nh tr¹ng mét sè doanh nghiÖp phiÕu... NÕu ho¹t ®éng kiÓm to¸n kh«ng ®−îc muèn vay vèn ®Ó cã ®iÒu kiÖn kinh doanh ® kiÓm so¸t chÆt chÏ b»ng c¸c quy ph¹m ph¸p thuª c¸c ®¬n vÞ kiÓm to¸n kh«ng thuéc kiÓm luËt h×nh sù th× cã thÓ g©y ra hËu qu¶ kh«n to¸n nh n−íc ®Ó cè ý n©ng cao h¬n gi¸ trÞ thÕ l−êng m vô ¸n T¨ng Minh Phông l vÝ dô ®iÓn chÊp cña m×nh b»ng kÕt qu¶ kiÓm to¸n. Do c¸c h×nh. HiÖn nay, téi ph¹m trong lÜnh vùc kiÓm ®¬n vÞ kiÓm to¸n Êy kh«ng ph¶i chÞu tr¸ch to¸n vÉn ch−a ®−îc Bé luËt h×nh sù hiÖn h nh nhiÖm tr−íc ph¸p luËt vÒ kÕt qu¶ kiÓm to¸n cña quy ®Þnh. m×nh cho nªn hä l m sai còng kh«ng ph¶i chÞu + Trong lÜnh vùc chøng kho¸n v thÞ tr¸ch nhiÖm g×. Do vËy, cã ®¬n vÞ kiÓm to¸n tr−êng chøng kho¸n ®éc lËp ® t¹o gi¸ trÞ ma cho Tæng kho Sãng Ng y 11/7/1998, ChÝnh phñ ban h nh NghÞ ThÇn cña T¨ng Minh Phông lªn ®Õn 163 tØ ®Þnh sè 48/CP trong ®ã cã quy ®Þnh cÊm c¸c ®ång trong khi héi ®ång ®Þnh gi¸ cña Nh n−íc h nh vi mua b¸n néi gi¸n, th«ng tin sai sù thËt, x¸c ®Þnh chØ l 50 tØ ®ång. Theo ph¸p luËt hiÖn lòng ®o¹n thÞ tr−êng, b¸n khèng... C¸c tæ chøc 64 T¹p chÝ luËt häc sè th¸ng 3/2003
  6. nghiªn cøu - trao ®æi v c¸ nh©n nÕu vi ph¹m sÏ bÞ xö ph¹t h nh quy ®Þnh h÷u hiÖu n o ®Ó ®¶m b¶o tÝnh kh¶ thi chÝnh hoÆc truy cøu tr¸ch nhiÖm h×nh sù theo cña ph¹t tiÒn. §Ó t¨ng c−êng tÝnh kh¶ thi cña quy ®Þnh cña ph¸p luËt. Tuy nhiªn cho ®Õn ph¹t tiÒn, nhiÒu n−íc trªn thÕ giíi quy ®Þnh nay, Bé luËt h×nh sù vÉn ch−a cã quy ®Þnh vÒ nh− Singgapore, Céng ho liªn bang Nga, téi ph¹m trong lÜnh vùc n y trong khi c¸c vi Hung ga ri... ®Òu quy ®Þnh biÖn ph¸p quy ®æi ph¹m trong lÜnh vùc chøng kho¸n v thÞ tr−êng tõ ph¹t tiÒn sang ph¹t tï trong tr−êng hîp chøng kho¸n ® v ®ang xuÊt hiÖn. ng−êi ph¹m téi cè t×nh lÈn tr¸nh viÖc thi h nh + Trong lÜnh vùc c¹nh tranh h×nh ph¹t tiÒn. CÇn l−u ý r»ng, gi÷a ph¹t tiÒn HiÖn nay, hÇu hÕt c¸c n−íc trªn thÕ giíi v ph¹t tï cã mèi quan hÖ víi nhau, thÓ hiÖn ë ®Òu cã luËt chèng ®éc quyÒn v c¹nh tranh bÊt ba ®iÓm sau: hîp ph¸p trong ®ã quy ®Þnh nhiÒu h nh vi l + Víi t− c¸ch l h×nh ph¹t chÝnh, ph¹t tiÒn téi ph¹m. Trong khi ®ã ë ViÖt Nam c¸c h nh vi ®−îc quy ®Þnh l chÕ t i lùa chän bªn c¹nh tï ®éc quyÒn, c¹nh tranh kh«ng l nh m¹nh x¶y ra cã thêi h¹n. §iÒu n y sÏ t¹o ®iÒu kiÖn thuËn lîi kh¸ phæ biÕn nh−: Qu¶ng c¸o nãi xÊu s¶n cho to ¸n tuú tõng tr−êng hîp cô thÓ sÏ lùa phÈm cña h ng kh¸c, û thÕ m×nh vèn lín ®Ó h¹ chän h×nh ph¹t phï hîp víi tÝnh chÊt, møc ®é gi¸ h ng ho¸ xuèng thÊp qu¸ møc nh»m bãp nguy hiÓm cho x héi cña h nh vi ph¹m téi. chÕt c¸c c¬ së s¶n xuÊt nhá, sau khi chiÕm lÜnh + Víi t− c¸ch l h×nh ph¹t bæ sung, ph¹t thÞ tr−êng l¹i t¨ng gi¸ h ng ho¸ g©y thiÖt h¹i tiÒn sÏ hç trî, cñng cè hiÖu lùc cña h×nh ph¹t cho ng−êi tiªu dïng hoÆc h¹ gi¸ ®Êu thÇu chÝnh. xuèng møc th¸i qu¸ khiÕn c¸c doanh nghiÖp + Trong tr−êng hîp ph¹t tiÒn kh«ng ®−îc kh¸c ph¶i bá cuéc nh−ng sau khi tróng thÇu l¹i chÊp h nh th× ph¹t tiÒn sÏ ®−îc quy ®æi sang tï b¸n l¹i cho doanh nghiÖp kh¸c h−ëng phÝ trung cã thêi h¹n. gian l m cho chÊt l−îng c¸c c«ng tr×nh ®Êu Nh− vËy, khi quy ®Þnh vÒ hÖ thèng h×nh thÇu xuèng thÊp... KÕt qu¶ l c¸c h nh vi nãi ph¹t ¸p dông cho téi ph¹m kinh tÕ, Bé luËt trªn g©y mÊt æn ®Þnh nÒn kinh tÕ, g©y thiÖt h¹i h×nh sù hiÖn h nh ch−a ph¸t huy ®−îc hÕt mèi cho lîi Ých cña Nh n−íc, c¸c tæ chøc v c«ng quan hÖ gi÷a ph¹t tï v ph¹t tiÒn khiÕn cho d©n. Tuy nhiªn, ë ViÖt Nam hiÖn nay, Bé luËt ph¹t tiÒn ch−a cã tÝnh kh¶ thi trªn thùc tÕ. VÊn h×nh sù vÉn ch−a cã quy ®Þnh g× vÒ téi ph¹m ®Ò n y cÇn ®−îc nghiªn cøu nghiªm tóc v trong lÜnh vùc chèng ®éc quyÒn v c¹nh tranh sím ®−îc gi¶i quyÕt triÖt ®Ó n©ng cao tÝnh kh¶ kh«ng l nh m¹nh. thi cña h×nh ph¹t tiÒn trong giai ®o¹n hiÖn nay. - Theo Bé luËt h×nh sù n¨m 1999, ph¹t tiÒn Tuy nhiªn, cÇn ph¶i hiÓu r»ng ho n thiÖn l h×nh ph¹t ®−îc ¸p dông t−¬ng ®èi phæ biÕn ph¸p luËt h×nh sù quy ®Þnh vÒ téi ph¹m kinh tÕ ®èi víi c¸c téi ph¹m kinh tÕ. Tuy nhiªn, trªn ph¶i song song víi viÖc ho n thiÖn Bé luËt h×nh thùc tÕ, ph¹t tiÒn l¹i l h×nh ph¹t mang tÝnh kh¶ sù còng nh− c¸c v¨n b¶n thuéc c¸c lÜnh vùc thi kÐm nhÊt trong sè c¸c h×nh ph¹t ¸p dông kinh tÕ chuyªn ng nh. Cã nh− vËy, Nh n−íc cho téi ph¹m kinh tÕ. NhiÒu tr−êng hîp, ng−êi ta míi cã ®ñ c¬ së ph¸p lÝ ®Ó ®Êu tranh phßng ph¹m téi th−êng tr©y ú, d©y d−a, kÐo d i kh«ng chèng téi ph¹m kinh tÕ. tù gi¸c nép tiÒn ph¹t sung quü Nh n−íc trong b. Mét sè biÖn ph¸p kh¸c khi ®ã Bé luËt h×nh sù hiÖn h nh l¹i ch−a cã - Sù lªn ¸n cña c«ng luËn. T¹p chÝ luËt häc sè th¸ng 3/2003 65
  7. nghiªn cøu - trao ®æi ¸p lùc cña c«ng luËn cã gi¸ trÞ to lín v ng−êi n y sÏ l m nhiÖm vô gióp ®ì, t− vÊn cÇn ph¶i ph¸t huy m¹nh mÏ bªn c¹nh biÖn thÈm ph¸n trong lÜnh vùc chuyªn m«n. VÝ dô: ph¸p tr¸ch nhiÖm h×nh sù. Th«ng qua c¸c Khi xÐt xö vô x©m ph¹m quyÒn së h÷u c«ng ph−¬ng tiÖn th«ng tin ®¹i chóng nh− b¸o chÝ, nghiÖp th× nªn lÊy héi thÈm l c¸n bé chuyªn ® i ph¸t thanh, truyÒn h×nh... c¸c vô ¸n kinh tÕ m«n cña côc së h÷u c«ng nghiÖp, khi xÐt xö vô lõa ®¶o liªn quan ®Õn ho n thuÕ VAT th× héi sÏ ®−îc t−êng thuËt. Nh÷ng ng−êi ph¹m téi thÈm ph¶i l c¸n bé chuyªn tr¸ch cña Tæng côc th−êng kh«ng muèn bÞ h¹ thÊp danh dù, uy tÝn thuÕ... Kh«ng nªn lÊy héi thÈm nh©n d©n l c¸n cña m×nh tr−íc c«ng chóng. ViÖc bÞ ®−a ra bé h−u trÝ - th−êng l nh÷ng ng−êi tuæi cao, c«ng khai tr−íc d− luËn sÏ l m ¶nh h−ëng ®Õn søc yÕu khã cã ®iÒu kiÖn nghiªn cøu kÜ hå s¬ danh dù, uy tÝn cña hä còng nh− ¶nh h−ëng vô ¸n trong khi téi ph¹m kinh tÕ vèn l nh÷ng ®Õn viÖc s¶n xuÊt kinh doanh cña doanh téi ph¹m mang tÝnh kÜ thuËt cao v phøc t¹p. VÝ nghiÖp. MÆt kh¸c, viÖc tuyªn truyÒn vÒ viÖc ¸p dô: Trong vô xÐt xö vÒ téi lõa ®¶o liªn quan dông h×nh ph¹t cho ng−êi ph¹m téi còng cã ®Õn ho n thuÕ VAT cã mét héi thÈm l gi¸o tÝnh chÊt r¨n ®e phßng ngõa ®èi víi nh÷ng viªn cÊp I ® vÒ h−u, mét héi thÈm l c¸n bé ng−êi kh«ng v÷ng v ng trong x héi l m cho cña héi phô n÷ vÒ h−u, c¶ hai ng−êi n y ®Òu hä tõ bá ý ®Þnh ph¹m téi. kh«ng cã tr×nh ®é chuyªn s©u còng nh− hiÓu - Th nh lËp c¬ quan chuyªn tr¸ch biÕt vÒ quy ®Þnh còng nh− chÝnh s¸ch thuÕ cña C¸c téi ph¹m kinh tÕ th−êng x¶y ra trong Nh n−íc th× héi ®ång xÐt xö khã cã thÓ xÐt xö nh÷ng lÜnh vùc chuyªn m«n phøc t¹p nh− t i ®óng ®−îc khi nh÷ng héi thÈm n y chiÕm ®a sè. chÝnh, ng©n h ng, chøng kho¸n, ®Çu t−, së h÷u - VÒ viÖc ® o t¹o, båi d−ìng tr×nh ®é chuyªn c«ng nghiÖp... Do vËy, ®Ó xö lÝ mét c¸ch hiÖu m«n nghiÖp vô cho c¸c th nh viªn cña héi qu¶ téi ph¹m kinh tÕ, cÇn th nh lËp c¸c c¬ ®ång xÐt xö. quan chuyªn tr¸ch. VÝ dô: C¬ quan chuyªn HiÖn nay, cã nhiÒu thÈm ph¸n kh«ng n¾m tr¸ch chèng téi ph¹m t i chÝnh ng©n h ng, c¬ v÷ng ®−îc hÕt c¸c quy ®Þnh cña c¸c v¨n b¶n ph¸p luËt kinh tÕ chuyªn ng nh. ThËm chÝ cã quan chuyªn tr¸ch chèng téi ph¹m trong lÜnh thÈm ph¸n cßn kh«ng biÕt ®Õn sù tån t¹i cña vùc ®Çu t−, c¬ quan chuyªn tr¸ch chèng téi v¨n b¶n ph¸p luËt vÒ lÜnh vùc cô thÓ nªn trªn ph¹m l m v bu«n b¸n h ng gi¶... H¬n n÷a, thùc tÕ, nhiÒu thÈm ph¸n cßn lóng tóng khi xÐt ®Æc thï cña téi ph¹m kinh tÕ ë ViÖt Nam xö vÒ téi ph¹m kinh tÕ. Do vËy, cÇn th−êng kh«ng ®−îc quy ®Þnh trong c¸c v¨n b¶n ph¸p lÝ xuyªn cËp nhËt kiÕn thøc ph¸p luËt nhÊt l chuyªn ng nh m chØ ®−îc quy ®Þnh trong Bé ph¸p luËt kinh tÕ cho c¸c thÈm ph¸n v héi luËt h×nh sù. ChÝnh v× vËy, viÖc th nh lËp c¸c thÈm nh©n d©n./. c¬ quan chuyªn tr¸ch ë ViÖt Nam ®Ó ®Êu tranh phßng chèng téi ph¹m kinh tÕ l ®iÒu hÕt søc (1). Xem: B¸o an ninh thÕ giíi ng y 12/12/2002, tr.1, 13. cÇn thiÕt. (2).Xem: Gi¸o tr×nh luËt h×nh sù ViÖt Nam, Tr−êng - VÒ th nh phÇn héi ®ång xÐt xö ®¹i häc luËt H Néi, Nxb. CAND, 1998, tËp 3, tr. 3. (3).Xem: TS. TrÇn V¨n §é, Mét sè vÊn ®Ò vÒ c¸c téi §Ó viÖc xÐt xö téi ph¹m kinh tÕ ®−îc chÝnh ph¹m kinh tÕ trong ho n thiÖn Bé luËt h×nh sù. x¸c vÒ mÆt ®Þnh téi danh còng nh− viÖc quyÕt (4).Xem: PGS. TS. Ph¹m Hång H¶i, Téi ph¹m kinh tÕ ®Þnh h×nh ph¹t, c¸c héi thÈm nh©n d©n nªn lÊy v vÊn ®Ò ®Êu tranh víi nã trong nÒn kinh tÕ thÞ tr−êng tõ c¸c c¬ quan chuyªn m«n thuÇn tuý. Nh÷ng ë n−íc ta, T¹p chÝ luËt häc sè 6, tr. 21. 66 T¹p chÝ luËt häc sè th¸ng 3/2003

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

Đồng bộ tài khoản