intTypePromotion=1
ADSENSE

Báo cáo " Câu đơn và câu đơn đặc biệt trong tiếng pháp "

Chia sẻ: Nguyen Nhi | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:8

70
lượt xem
4
download
 
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

đầu Trong lĩnh vực nghiên cứu tiếng Pháp, nếu như việc xác định thế nào là một âm vị, một hình vị không mấy khó khăn thì việc xác định thế nào là một từ, một câu lại gặp rất nhiều trở ngại. Thực vậy, các định nghĩa về câu rất nhiều, rất đa dạng và cũng rất khác nhau. Trong ngữ pháp truyền thống (grammaire traditionnelle) “câu là một tập hợp từ được tổ chức một cách lôgíc và chặt chẽ về mặt ngữ pháp nhằm diễn đạt một ý trọn vẹn” (M. Grévisse, Le Bon Usage, Duculot, Gembloux,...

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Báo cáo " Câu đơn và câu đơn đặc biệt trong tiếng pháp "

  1. T¹p chÝ Khoa häc ®hqghn, ngo¹i ng÷, T.xxI, Sè 2, 2005 C©u ®¬n vµ c©u ®¬n ®Æc biÖt trong tiÕng ph¸p TrÇn ThÕ Hïng(*) I. Më ®Çu nhá nhÊt mang tÝnh khu biÖt vµ h×nh vÞ lµ ®¬n vÞ nhá nhÊt mang ý nghÜa). Trong lÜnh vùc nghiªn cøu tiÕng Ph¸p, nÕu nh− viÖc x¸c ®Þnh thÕ nµo lµ mét ©m Trong tiÕng Ph¸p, ng−êi ta th−êng vÞ, mét h×nh vÞ kh«ng mÊy khã kh¨n th× ph©n biÖt c©u (phrase) vµ ph¸t ng«n viÖc x¸c ®Þnh thÕ nµo lµ mét tõ, mét c©u l¹i (ÐnoncÐ). Khi ng−êi ta nãi ®Õn c©u (phrase) gÆp rÊt nhiÒu trë ng¹i. Thùc vËy, c¸c ®Þnh lµ nãi ®Õn cÊu tróc cña nã, nãi ®Õn b×nh nghÜa vÒ c©u rÊt nhiÒu, rÊt ®a d¹ng vµ diÖn trõu t−îng, cßn nãi ®Õn ph¸t ng«n còng rÊt kh¸c nhau. Trong ng÷ ph¸p (ÐnoncÐ) lµ nãi ®Õn c©u ®· ®−îc thêi sù truyÒn thèng (grammaire traditionnelle) ho¸ (phrase actualisÐe), “cô thÓ ho¸” - cÊu “c©u lµ mét tËp hîp tõ ®−îc tæ chøc mét tróc trõu t−îng ®−îc cô thÓ ho¸ b»ng tõ, c¸ch l«gÝc vµ chÆt chÏ vÒ mÆt ng÷ ph¸p ng÷-nghÜa lµ nãi ®Õn b×nh diÖn cô thÓ. nh»m diÔn ®¹t mét ý trän vÑn” (M. Song ®Ó cho tiÖn, trong bµi b¸o nµy chóng GrÐvisse, Le Bon Usage, Duculot, Gembloux, t«i dïng tõ “c©u” ®Ó chØ c©u hiÖn thùc p.71). §Þnh nghÜa nµy gÆp rÊt nhiÒu trë trong giao tiÕp. ng¹i vµ bÞ ph¶n b¸c, nhÊt lµ nghÜa cña c©u, C©u cã thÓ ®−îc nghiªn cøu ë c¸c gãc bëi v× cïng mét néi dung (nghÜa) ng−êi ta ®é kh¸c nhau v× vËy còng cã nhiÒu tiªu chÝ cã thÓ cã nhiÒu c¸ch diÔn ®¹t. H¬n n÷a nÕu ®Ó xÕp lo¹i c©u. Sau ®©y chóng t«i chØ ®Ò nh− nãi ®Õn nghÜa hoµn chØnh, ý trän vÑn cËp ®Õn c©u ®¬n vµ c©u ®¬n ®Æc biÖt trong tøc lµ nãi ®Õn c©u hoµn chØnh. Trong thùc tiÕng Ph¸p xÐt vÒ mÆt cÊu tróc mµ th«i. tÕ giao tiÕp hµng ngµy, rÊt nhiÒu c©u “kh«ng 1. C©u ®¬n xÕp theo sè l−îng thµnh phÇn hoµn chØnh” nh−ng vÉn diÔn ®¹t ®−îc ý hoµn Tr−íc hÕt c©u cã thÓ ®−îc xÕp lo¹i theo chØnh. Trong c¸c s¸ch kh¸c, ®Þnh nghÜa vÒ sè l−îng thµnh phÇn c©u. ë b×nh diÖn nµy c©u còng kh«ng cã g× chÆt chÏ h¬n. Ng−êi cã hai lo¹i lín: ta th−êng gäi “c©u lµ ®¬n vÞ có ph¸p” (unitÐ 1.1. C©u ®¬n chØ cã mét thµnh phÇn syntaxique), lµ “chuçi tõ ®−îc s¾p xÕp theo mét trËt tù nhÊt ®Þnh vµ c¸c tõ nµy cã Trong lo¹i nµy cã hai tiÓu lo¹i: quan hÖ nhÊt ®Þnh víi nhau” [suite de a) C©u chØ cã phÇn ®Ò. §ã lµ c¸c c©u mots ordonnÐs d’une certaine maniÌre, qui kh«ng hoµn chØnh, ë ng«n ng÷ nãi, phÇn ®Ò entretiennent entre eux certaines relations] nµy còng kh«ng cã ng÷ ®iÖu kÕt thóc c©u. (J. Dubois et R. Lagane, La nouvelle b) C©u chØ cã phÇn thuyÕt cßn gäi lµ grammaire du français, Larousse, p.14). c©u vÞ ng÷ (phrases prÐdicatives). §èi víi §Ó ®−îc chÆt chÏ vµ cã hÖ thèng, chóng tiÓu lo¹i c©u nµy, phÇn ®Ò n»m ë ngoµi c©u, t«i x¸c ®Þnh “c©u lµ ®¬n vÞ th«ng b¸o nhá kh«ng ®−îc gîi l¹i còng kh«ng ®−îc thay nhÊt” (còng nh− ©m vÞ lµ ®¬n vÞ ng«n ng÷ thÕ bëi bÊt cø mét ®¹i tõ nµo. VÝ dô: (*) TS., Khoa Ng«n ng÷ & V¨n hãa Ph¸p, Tr−êng §¹i häc Ngo¹i ng÷, §¹i häc Quèc gia Hµ Néi. 20
  2. C©u ®¬n vµ c©u ®¬n ®Æc biÖt... 21 - Excellant! DÐlicieux! c¸c c©u c¶m th¸n vµ th−êng ®−îc dïng trong ng«n ng÷ nãi. VÝ dô: PhÇn ®Ò ë ®©y cã thÓ lµ les mets (®å ¨n uèng). - IntÐressante, votre idÐe! HoÆc trong c©u: Do tÝnh chÊt ®a d¹ng vµ tÝnh chÊt xóc - TrÐs beau! c¶m cña lo¹i c©u nµy nªn rÊt khã xÕp chóng thµnh c¸c tiÓu lo¹i chÝnh x¸c, bÒn PhÇn ®Ò ë ®©y cã thÓ lµ le spectacle (1 v÷ng. H¬n n÷a tiªu chÝ ®Ó xÕp lo¹i chóng buæi biÓu diÔn xiÕc hoÆc kÞch). còng rÊt kh«ng ®ång nhÊt vµ hoµn toµn vâ 1.2. C©u ®¬n cã hai thµnh phÇn: PhÇn ®o¸n. V× vËy vÒ ®¹i thÓ ta cã thÓ chia lo¹i ®Ò vµ vÞ ng÷ (le thÌme et le prÐdicat) c©u nµy thµnh hai tiÓu lo¹i: c©u kh«ng chøa Lo¹i nµy còng ®−îc chia lµm hai tiÓu lo¹i: ®éng tõ cã mét thµnh phÇn vµ c©u kh«ng a) PhÇn ®Ò vµ vÞ ng÷ ®−îc t¸ch h¼n nhau chøa ®éng tõ cã nhiÒu (hai) thµnh phÇn. vµ ®−îc thÓ hiÖn b»ng c¸c kÝ hiÖu chÊm c©u a) C©u kh«ng chøa ®éng tõ cã mét hoÆc ng¾t h¬i ë ng«n ng÷ nãi. VÝ dô: thµnh phÇn. - Chartres! Jolie ville. §ã lµ lo¹i c©u mµ trong ®ã chñ ng÷ vµ b) PhÇn ®Ò vµ vÞ ng÷ g¾n víi nhau. vÞ ng÷ ®ång nhÊt trong cïng mét thµnh PhÇn ®Ò ®−îc g¾n chÆt víi vÞ ng÷. VÝ dô: phÇn ®−îc diÔn ®¹t b»ng mét tõ hay mét - Cette pièce est un vrai four. côm tõ (ng÷) kh«ng thÓ t¸ch rêi nhau vÒ 2. C©u ®¬n cã ®éng tõ vµ c©u ®¬n mÆt có ph¸p. Tõ nµy cã thÓ lµ mét thùc tõ kh«ng cã ®éng tõ lµm trung t©m cã thÓ lµ mét tõ t×nh th¸i còng cã thÓ lµ mét h− tõ (tõ c¶m th¸n ch¼ng h¹n). VÝ dô: C©u cã thÓ ®−îc xÕp lo¹i dùa theo tiªu chÝ lÊy ®éng tõ lµm trung t©m. Lo¹i nµy - Feu! / - DÐlicieux! ®−îc chia lµm 2 lo¹i lín: - Aux armes! / Quelle horreur! / A votre service. / Pas de quoi. 2.1. C©u ®¬n kh«ng chøa ®éng tõ (phrases sans verbes ou phrases - HÐlas! nominales) Mét sè nhµ ng«n ng÷ häc coi lo¹i c©u nµy Lo¹i c©u kh«ng chøa ®éng tõ tån t¹i lµ c©u mét tõ, mot-phrase (xem: TrÇn ThÕ Hïng, Grammaire française, syntaxe de la d−íi nhiÒu d¹ng kh¸c nhau vµ ®−îc ng÷ phrase, 2004). ph¸p truyÒn thèng xÕp vµo lo¹i c¸c mÖnh ®Ò ®éc lËp. V× kh«ng cã ®éng tõ vµ tÝnh vÞ MÆc dï cÊu tróc cña tiÓu lo¹i c©u nµy Ýt nhiÒu ®ång nhÊt song s¾c th¸i ng÷ nghÜa ng÷ ®−îc diÔn ®¹t th«ng qua trËt tù tõ nªn biÓu c¶m rÊt kh¸c nhau. lo¹i c©u nµy cã cÊu tróc rÊt kh¸c biÖt víi c©u cã ®éng tõ. B×nh th−êng, phÇn lín c¸c C©u dïng ®Ó chØ sù nhËn biÕt, miªu t¶ hoÆc ®¸nh gi¸ tÝnh chÊt. VÝ dô: c©u lo¹i nµy thuéc lÜnh vùc có ph¸p c¶m xóc (syntaxe “effective”) nghÜa lµ c¸c c©u Nuit. Silence. Un ciel ÐtoilÐ. Rien µ à nµy diÔn ®¹t c¸c ho¹t ®éng thuÇn tóy tinh signaler. ActivitÐ de patrouille (Louis thÇn, c¸c ho¹t ®éng diÔn ®¹t sù xóc ®éng, Aragon). bét ph¸t n¶y sinh tõ ý chÝ t©m thøc cña Fort. Violent. Un nez pointu. Jamais con ng−êi, v× thÕ c¸c c©u lo¹i nµy th−êng lµ las. Toujours vigilant. Charlot. Vingt ans. T¹p chÝ Khoa häc §HQGHN, Ngo¹i ng÷, T.XXI, Sè 2, 2005
  3. TrÇn ThÕ Hïng 22 - Haute, la tour, et sÌche (P. Verlaine) Blond. Les yeux bleus. Des dents (ë ®©y Haute vµ sÌche ®Òu lµ vÞ ng÷ cßn la magnifiques (Jean Laffitte). tour lµ chñ ng÷) C©u dïng ®Ó th«ng b¸o, chØ dÉn. VÝ dô: - TrÌs forts, ces gaillards, trÌs forts! ( L. Rassemblement µ Orly. DÐcollage µ à Aragon) (ë c©u nµy trÌs forts lµ vÞ ng÷ ®−îc 9 heures. Vol sans escale. Ralentir. lÆp l¹i sau chñ ng÷ ces gaillards) b) C©u kh«ng chøa ®éng tõ cã hai thµnh + C¸c c©u kiÓu: phÇn: chñ ng÷ vµ vÞ ng÷ t¸ch biÖt nhau. 1 - Moi, mÐdecin? TiÓu lo¹i nµy cã nhiÒu lo¹i h×nh cÊu tróc kh¸c nhau. C¸c lo¹i chÝnh gåm: 2 - Moi, des tanches! (La Fontaine) - CÊu tróc trong ®ã vÞ ng÷, ®−îc diÔn 3 - Une femme, vous? (Emile Augier) ®¹t b»ng trËt tù tõ, ®øng tr−íc chñ ng÷ vµ 4 - Mon fils, mentir? trî ®éng tõ “ªtre” bÞ triÖt tiªu. Lo¹i c©u nµy 5 - Moi, fou? (H. de Balzac) lµ c¸c c©u nhÊn m¹nh, mang s¾c th¸i diÔn C¸c c©u hai thµnh phÇn nµy mang mét c¶m. VÝ dô: s¾c th¸i biÓu c¶m rÊt m¹nh, m¹nh ®Õn nçi Jolie, la fillette! /Un trou, ce village! / mµ c¸c c©u nµy ®Òu ph¶i ®−îc hiÓu nh− Une lumiÌre, cet enfant. / Bon, ce cafÐ. nh÷ng c©u phñ ®Þnh, b¸c bá mÆc dï kh«ng - CÊu tróc trong ®ã vÞ ng÷ ®øng sau cã dÊu hiÖu cña phñ ®Þnh. Chóng ta dÔ chñ ng÷ vµ ®−îc diÔn ®¹t b»ng mét sù ng¾t dµng ph©n tÝch c¸c c©u trªn nh− sau: h¬i trong khi nãi hoÆc b»ng dÊu phÈy trong - Moi, mÐdecin?! ph¶i ®−îc hiÓu lµ: ng«n ng÷ viÕt. VÝ dô: Moi, je ne suis pas du tout mÐdecin. Oh! ce Paris, quelle Babylone! /La - Mon fils, mentir?! ph¶i ®−îc hiÓu lµ: femme, quel problÌme! Mon fils ne ment jamais. Diseur de bons mots, mauvais Cã lÏ v× lÝ do nµy mµ mét sè nhµ ng÷ caractÌre. /La libertÐ? Un beau mot. /Cette ph¸p kh¼ng ®Þnh r»ng lo¹i c©u kh«ng cã piÌce, un four! ®éng tõ kh«ng cã d¹ng phñ ®Þnh. Trong c¸c c©u nµy, hai thµnh phÇn c©u 2.2. C©u ®¬n cã chøa ®éng tõ ®−îc t¸ch rêi nhau rÊt râ rÖt vµ c©u còng (phrases verbales) mang s¾c th¸i biÓu c¶m, trËt tù chñ ng÷-vÞ Lo¹i c©u cã ®éng tõ lµm trung t©m l¹i ng÷ lµ hoµn toµn hîp víi l«gÝc. cã thÓ chia nhá thµnh nhiÒu tiÓu lo¹i. ViÖc Lo¹i c©u nµy cã mét sè biÕn thÓ: ph©n chia nµy dùa vµo tÝnh chÊt c¬ b¶n + Sù ng¾t h¬i trong khi nãi hoÆc dÊu cña ®éng tõ lµm trung t©m. Mét c¸ch tæng phÈy trong khi viÕt ®−îc thay thÕ b»ng qu¸t, ng−êi ta cã thÓ chia c©u cã ®éng tõ tiÓu tõ que. VÝ dô: lµm trung t©m thµnh 3 tiÓu lo¹i: Quel brave homme que ce gÐant! (G de a) Lo¹i thø nhÊt bao gåm c¸c c©u mµ vÞ Maupassant) ng÷ lµ mét ®éng tõ vµ mét thuéc ng÷ Monstrueuse machine que l’homme! (phrases verbales attributives). VÝ dô: + VÞ ng÷ cã thÓ võa ®øng tr−íc võa - Cet homme est bon. ®øng sau chñ ng÷ hoÆc ®−îc lÆp sau chñ - Cet homme est un bon citoyen. ng÷. VÝ dô: T¹p chÝ Khoa häc §HQGHN, Ngo¹i ng÷, T.XXI, Sè 2, 2005
  4. C©u ®¬n vµ c©u ®¬n ®Æc biÖt... 23 b) Lo¹i thø hai gåm c¸c c©u cã vÞ ng÷ lµ võa cã chøc n¨ng tiÒm tµng cña mét hÖ ®éng tõ chØ sù tån t¹i (phrases verbales à ®éng tõ. verbes d’existence). VÝ dô: C¸c c©u kiÓu nµy cã thÓ ®−îc xÕp thµnh - Il y a quelqu’un. mét lo¹i riªng, lo¹i ®Æc biÖt vµ cã thÓ ®−îc c) Lo¹i thø ba bao gåm c¸c c©u cã vÞ gäi lµ c©u cã vÞ ng÷ kÐp (prÐdicat double). ng÷ kh«ng thuéc hai lo¹i trªn (phrases Nh÷ng ®éng tõ nµy kh«ng cßn lµ nh÷ng verbales). VÝ dô: néi ®éng tõ thuÇn tóy mµ nã ®· thay ®æi - L’enfant joue. b¶n chÊt. Mét mÆt nã diÔn ®¹t hµnh ®éng - L’enfant lit un livre. do ®ã nã vÉn gi÷ nghÜa tõ vùng (sens - L’enfant s’intÐresse µ ce film. lexical) mÆt kh¸c nã ®−îc ng÷ ph¸p hãa ®Ó trë thµnh ®éng tõ thay thÕ cho hÖ ®éng tõ 3. C©u ®¬n ®Æc biÖt trong tiÕng Ph¸p copule. Møc ®é ng÷ ph¸p hãa cña c¸c ®éng ViÖc ph©n lo¹i c©u ®¬n ®Æc biÖt trong tõ nµy ë c¸c thang ®é kh¸c nhau. tiÕng Ph¸p dùa theo b¶n chÊt kÕt häc cña Trong vÝ dô chóng ta võa ph©n tÝch, c¸c ®éng tõ. C©u ®¬n ®Æc biÖt trong tiÕng ®éng tõ arriver cã møc ®é ng÷ ph¸p hãa Ph¸p ®−îc chia thµnh ba lo¹i lín. thÊp h¬n ®éng tõ rester trong vÝ dô 2 (Elle 3.1. C©u ®¬n cã vÞ ng÷ kÐp restait indÐcise). §éng tõ rester trong c©u ViÖc ph©n lo¹i dùa theo b¶n chÊt kÕt nµy ®· mÊt hÕt nghÜa tõ vùng vµ rÊt gÇn häc cña c¸c ®éng tõ nµy ®Æt ra mét vÊn ®Ò víi hÖ ®éng tõ v× vËy ®éng tõ nµy g¾n kÕt lµ cã nh÷ng c©u cã cÊu tróc S - V - Adj chÆt chÏ h¬n víi yÕu tè thø ba trong c©u. nh−ng ®éng tõ nµy l¹i kh«ng ph¶i lµ hÖ Kh«ng cã yÕu tè thø ba, c©u sÏ trë nªn quÌ ®éng tõ mµ lµ c¸c ®éng tõ thùc, cã nghÜa quÆt hoÆc chØ ®−îc dïng trong mét sè ®iÒu nh− arriver, partir. H·y so s¸nh c©u Cet kiÖn nhÊt ®Þnh, nh− lµ c©u tr¶ lêi ch¼ng homme est bon víi c¸c vÝ dô sau: h¹n. VÝ dô: 1- Il arriva radieux. - Partait-elle avec vous? 2- Elle restait indÐcise. - Non, elle restait. 3- Il partit mobilisÐ. Cßn trong c©u “Elle restait indÐcise” ta kh«ng thÓ bá tõ indÐcise ®−îc v× trong ®iÒu 4- La pluie tombe abondante. kiÖn b×nh th−êng ng−êi Ph¸p kh«ng thÓ Trong c¸c lo¹i c©u nµy ta thÊy yÕu tè nãi “Elle restait” (®éng tõ rester chØ ®−îc thø ba (adj) cã liªn quan trùc tiÕp ®Õn c¶ dïng khi ®èi lËp víi partir). chñ ng÷ vµ ®éng tõ (cßn trong c©u Cet homme est bon, bon chØ liªn quan ®Õn chñ Trong vÝ dô 3, nÕu ta thay ®æi vÞ trÝ cña ng÷ mµ th«i). ThËt vËy, ta cã thÓ ph©n tÝch mobilisÐ ta sÏ thÊy râ tÝnh ®Æc thï cña c©u Il arriva radieux thµnh hai c©u sau: kiÓu c©u nµy. H·y so s¸nh: Il est arrivÐ; et - Le domestique mobilisÐ partit. C©u Il est radieux. nµy hoµn toµn thuéc kiÓu c©u trong bµi 2, c©u cã ®éng tõ thùc v× ë ®©y mobilisÐ chØ cã Do ®ã ®éng tõ arriver võa lµ thùc tõ, cã nghÜa (chØ sù viÖc ®Õn, hµnh ®éng ®Õn) quan hÖ víi chñ ng÷ mµ th«i. Cßn trong T¹p chÝ Khoa häc §HQGHN, Ngo¹i ng÷, T.XXI, Sè 2, 2005
  5. TrÇn ThÕ Hïng 24 La direction les a promus brigadiers. c©u “Le domestique partit mobilisД th× (L’HumanitÐ) mobilisÐ võa cã quan hÖ víi chñ ng÷ võa cã 3.3. Lo¹i c©u ®¬n v« nh©n x−ng liªn quan víi ®éng tõ vµ cã thÓ ®−îc ph©n tÝch thµnh hai c©u sau: Lo¹i c©u nµy gièng c©u ®¬n b×nh th−êng ë Il Ðtait mobilisÐ; et chç nã cã thÓ cã bæ ng÷ chØ t×nh huèng, nh−ng cã sù kh¸c nhau c¬ b¶n lµ trong c©u Il partit. v« nh©n x−ng ®éng tõ lu«n ë ng«i thø ba sè Còng nh− vËy trong vÝ dô 4, nÕu ta Ýt vµ ®øng tr−íc ®éng tõ nµy lµ ®¹i tõ bÊt thay thÕ tÝnh tõ abondante b»ng tr¹ng tõ biÕn vµ kh«ng cã nghÜa il (trong ng«n ng÷ abondamment, ®éng tõ tomber sÏ lÊy l¹i chuÈn mùc vµ ça trong ng«n ng÷ th©n mËt, nguyªn nghÜa tõ vùng cña nã vµ c©u sÏ l¹i d©n d·). Chóng ta cã thÓ chia c©u v« nh©n ®−îc xÕp vµo lo¹i c©u trong bµi 2. x−ng thµnh ba tiÓu lo¹i kh¸c nhau: La pluie tombe abondamment. a) Lo¹i thø nhÊt bao gåm c¸c c©u trong Cßn trong c©u “La pluie tombe ®ã chØ cã il vµ ®éng tõ hoÆc ng÷ ®éng tõ. §ã abondante” râ rµng abondante võa lµ b¸n lµ c¸c ®éng tõ hoÆc ng÷ ®éng tõ chØ c¸c ®Þnh ng÷ võa lµ b¸n bæ ng÷ t×nh huèng do hiÖn t−îng tù nhiªn, vÝ dô: ®ã nã thuéc c©u ®Æc biÖt, c©u cã vÞ ng÷ kÐp. Il pleut. / Il neige. / Il vente. / Il tonne. / Il 3.2. C©u ®¬n ®Æc biÖt cã chøa ngo¹i gÌle. / Il fait froid. / Il fait chaud. / Il fait beau. ®éng tõ trùc tiÕp Chóng ta thÊy trong c¸c c©u nµy kh«ng §èi víi c¸c ngo¹i ®éng tõ chóng ta cã chñ ng÷ thùc còng nh− kh«ng cã bæ ng÷ còng cã mét sè cÊu tróc ®Æc biÖt: ®èi t−îng nµo c¶. Nh−ng ng−êi ta cã thÓ a) CÊu tróc 1: S - V - COD - Adj (Sujet- thªm vµo nh÷ng c©u nµy mét bæ ng÷ chØ verbe-complÐment d’objet direct-adjectif t×nh huèng, vÝ dô: [chñ ng÷-®éng tõ-bæ ng÷ ®èi t−îng trùc Il pleut souvent. tiÕp-tÝnh tõ]) Il pleuvait hier. Trong cÊu tróc nµy tÝnh tõ gi÷ chøc n¨ng lµm thuéc ng÷ cña bæ ng÷ ®èi t−îng Il pleut µ seaux. trùc tiÕp trong c©u. VÝ dô: C¸c ®éng tõ nµy chØ cã thÓ dïng ë d¹ng -J’ai trouvÐ vos propositions intÐressantes. v« nh©n x−ng chø kh«ng thÓ dïng ë c¸c - Je trouve le vase beau mais cher. ng«i kh¸c ®−îc v× vÒ nghÜa häc, trong c¸c c©u v« nh©n x−ng trªn, chñ ng÷ vµ vÞ ng÷ b) CÊu tróc 2: S - V - COD - A (Sujet- lµ ®ång nhÊt, hßa quyÖn vµo nhau. Chóng verbe-complÐment d’objet direct-Attribut ta kh«ng thÓ nãi: * La pluie pleut hoÆc * Le [chñ ng÷-®éng tõ-bæ ng÷ trùc tiÕp-thuéc vent vente v× nh− vËy sÏ cã sù lÆp l¹i hai ý ng÷ lµ danh tõ]). Trong cÊu tróc nµy danh tõ (nom) gi÷ vai trß lµ thuéc ng÷ cña bæ trong c©u. ng÷ ®èi t−îng trùc tiÕp (COD) trong c©u. b) Lo¹i thø hai bao gåm c¸c c©u trong VÝ dô: ®ã ®éng tõ lµ c¸c ®éng tõ b×nh th−êng, cã - AprÌs la libÐration, on a Ðlu Vincent nghÜa dïng ë thÓ chñ ®éng hoÆc c¸c ®éng Auriol prÐsident. tõ ph¶n th©n vµ ®øng sau c¸c ®éng tõ nµy T¹p chÝ Khoa häc §HQGHN, Ngo¹i ng÷, T.XXI, Sè 2, 2005
  6. C©u ®¬n vµ c©u ®¬n ®Æc biÖt... 25 lµ mét nhãm danh tõ ®−îc h¹n ®Þnh bëi ®Ó ®ãng vai trß lµ chñ ng÷ thùc vµ víi cÊu mét qu¸n tõ kh«ng x¸c ®Þnh hoÆc mét tróc nµy cã hai tr−êng hîp x¶y ra: qu¸n tõ chØ bé phËn hoÆc mét tÝnh tõ Tr−êng hîp thø nhÊt: kh«ng x¸c ®Þnh hoÆc mét sè tõ ®Õm. Trong Il pleut des cordes. cÊu tróc nµy il ®−îc gäi lµ chñ ng÷ h×nh Il pleut des hallebardes. thøc, bÒ ngoµi vµ nhãm danh tõ ®øng sau Tr−êng hîp thø hai: ®éng tõ lµ chñ ng÷ thùc cña ®éng tõ, vÝ dô: Il pleut des coups. Il vient des Ðtrangers. Trong tr−êng hîp thø nhÊt, c¸c nhãm Il manque dix euros. danh tõ des cordes, des hallebardes cã gi¸ Il passe quelques soldats. trÞ Èn dô, kh«ng gièng nh− tr−êng hîp des Trong c¸c c©u nµy c¸c nhãm danh tõ gens (Il est venu des gens = Des gens sont ®øng sau ®éng tõ nh− des Ðtrangers, dix venus) nªn ng−êi ta kh«ng thÓ ®−a nhãm euros, quelques soldats ®ãng vai trß lµ danh tõ nµy lªn vÞ trÝ ®Çu c©u ®Ó lµm chñ mét chñ ng÷ thùc, cßn il lµ chñ ng÷ h×nh ng÷ ®−îc. Kh«ng thÓ nãi: thøc. Trong tiÕng Ph¸p ng−êi ta th−êng * Des cordes pleuvent. tr¸nh ®Æt nhãm danh tõ kh«ng x¸c ®Þnh lªn vÞ trÝ ®Çu c©u vµ th−êng ®Ó th«ng tin * Des hallebardes pleuvent míi ë vÞ trÝ cuèi c©u nªn míi cã c¸c c©u v« Ng−îc l¹i trong tr−êng hîp thø hai nh©n x−ng kiÓu nµy. §©y lµ mét h×nh thøc ®éng tõ pleuvoir l¹i cã gi¸ trÞ Èn dô chø nhÊn m¹nh chñ ng÷ khi chñ ng÷ lµ mét kh«ng ph¶i des coups; nhãm danh tõ des nhãm danh tõ kh«ng x¸c ®Þnh. Khi chñ coups gi÷ nguyªn nghÜa tõ vùng cña nã ng÷ thùc lµ mét nhãm danh tõ x¸c ®Þnh (nghÜa ®en) nªn nã cã thÓ ®−îc chuyÓn lªn ng−êi ta kh«ng thÓ nhÊn m¹nh nh− vËy vÞ trÝ ®Çu c©u ®Ó ®ãng vai trß lµm chñ ng÷ ®−îc. Kh«ng thÓ nãi: vµ ta cã c©u: * Il est venu les gens. Des coups pleuvent. * Il est venu ces gens. Trong tr−êng hîp nµy vµ chØ trong Trong c¸c c©u nµy, chØ cã thÓ coi il nh− tr−êng hîp nµy míi kh«ng cã sù h¹n chÕ vÒ lµ mét chñ ng÷ lÊp chç trèng, chñ ng÷ h×nh lo¹i danh tõ ®øng sau Il pleut. C¸c danh tõ thøc, ®−îc dïng ®Ó hoµn thiÖn cÊu tróc c©u nµy cã thÓ lµ des coups, des assiettes, des mµ th«i. Tuy nhiªn cÊu tróc v« nh©n x−ng savates, des injures, des compliments… Vµ nµy kh¸c h¼n víi cÊu tróc v« nh©n x−ng chÝnh tõ cÊu tróc nµy mµ chóng ta cã thÓ trong lo¹i thø nhÊt. Chóng ta trë l¹i c©u v« cã c©u Il pleut des voitures aujourd’hui (il y nh©n x−ng víi c¸c ®éng tõ chØ c¸c hiÖn a trop de voitures aujourd’ hui sur la route). t−îng tù nhiªn. Chóng ta ®· nãi c©u il c) Lo¹i thø ba bao gåm c¸c c©u cã chñ pleut chØ cã thÓ tiÕp nhËn mét tr¹ng ng÷ ng÷ v« nh©n x−ng lµ ça vµ ®éng tõ lµ hoÆc mét côm danh tõ cã giíi tõ ®i kÌm nh÷ng ®éng tõ cã nghÜa tõ vùng. ça th−êng lµm bæ ng÷ chØ t×nh huèng nh−: Il pleut ®−îc dïng víi c¸c ®éng tõ ë cÊp ®é ng«n fort. Il pleuvait sans cesse. Song ®éng tõ ng÷ th©n mËt hoÆc c¸c ®éng tõ trong tiÕng pleuvoir cã thÓ ®−îc dïng víi mét nhãm lãng, vÝ dô: danh tõ kh«ng x¸c ®Þnh ®øng ®»ng sau nã T¹p chÝ Khoa häc §HQGHN, Ngo¹i ng÷, T.XXI, Sè 2, 2005
  7. TrÇn ThÕ Hïng 26 ça sent (bon/mauvais)./ ça marche. / ça Vµ còng kh«ng thÓ nãi: roule. /ça pue. /ça chauffe. /ça dÐcoiffe. /ça * ça pleut, les cordes/les hallebardes. boume. /ça pisse (pour il pleut). /ça caille Trõ khi chóng ta dïng pleuvoir ë nghÜa (pour il fait froid). bãng vµ les cordes/les hallebardes ë nghÜa ®en. §iÒu nµy cã nghÜa lµ, trong cÊu tróc PhÇn lín c¸c ®éng tõ nµy cã thÓ ®−îc v« nh©n x−ng nµy, ®éng tõ vµ danh tõ dïng trong c¸c cÊu tróc nh©n x−ng song kh«ng thÓ ®ång thêi cã nghÜa bãng, nghÜa chóng kh«ng nhÊt thiÕt ph¶i cã cïng tu tõ: chóng ta ph¶i chän mét trong hai nghÜa. VÝ dô: kh¶ n¨ng hoÆc ®éng tõ hoÆc danh tõ cã Nous marchons sous le soleil, un soleil nghÜa bãng mµ th«i. ardent. Je vais chauffer les aliments. 4. KÕt luËn Mét vÊn ®Ò ®Æt ra lµ cã thÓ thay il C©u lµ mét lÜnh vùc ®−îc nghiªn cøu trong c©u v« nh©n x−ng kiÓu Il pleut des rÊt kü. Song trong tÊt c¶ c¸c s¸ch gi¸o voitures aujourd’hui b»ng ça ®−îc kh«ng? khoa còng nh− trong c¸c c«ng tr×nh nghiªn C©u tr¶ lêi lµ hoµn toµn cã thÓ ®−îc. Song cøu, ng−êi ta th−êng chØ ®Ò cËp ®Õn c©u kh¸c víi cÊu tróc cã il, trong cÊu tróc víi ®óng ng÷ ph¸p hay c©u hoµn chØnh vÒ mÆt ça, ça ph¶i ®−îc lÆp l¹i b»ng mét danh tõ có ph¸p còng nh− vÒ mÆt ng÷ nghÜa. C©u vµ danh tõ nµy ph¶i lµ danh tõ x¸c ®Þnh ®¬n th−êng ®−îc ®Þnh nghÜa theo c¸c tiªu (®−îc diÔn ®¹t th«ng qua qu¸n tõ x¸c ®Þnh) vµ chÝ kh¸c nhau, tïy theo quan ®iÓm, song do vËy chóng ta cã cÊu tróc c©u ®¬n v« nh©n viÖc vËn dông c¸c ®Þnh nghÜa c©u ®¬n vµo x−ng nhÊn m¹nh ®Æc biÖt. VÝ dô tõ c©u. viÖc ph©n tÝch c©u l¹i kh«ng dÔ mét chót Il pleut des voitures aujourd’hui. nµo c¶, bëi kh«ng cã mét ®Þnh nghÜa nµo Ta cã thÓ cã c©u: bao qu¸t ®−îc hÕt c¸c cÊu tróc cña c©u ®¬n. ça pleut, les voitures, aujourd’hui. V× vËy trong bµi viÕt nµy chóng t«i ®· cè g¾ng nªu ra vµ ph©n tÝch mét sè lo¹i c©u Vµ ®¶o ng−îc cÊu tróc ta sÏ cã: ®¬n ®Æc biÖt víi mong muèn gãp phÇn Les voitures, ça pleut, aujourd’hui. vµo viÖc hoµn thiÖn nghiªn cøu, häc tËp Nh−ng trong tiÕng Ph¸p kh«ng thÓ nãi: c©u nãi chung vµ c©u ®¬n nãi riªng trong * ça pleut des voitures aujourd’hui. tiÕng Ph¸p. Tµi liÖu tham kh¶o Andrievskaïa, A., Syntaxe du français moderne, Kiev, 1973. 1. 2. Charaudeau, P., Grammaire du sens et de l’expression, Paris, Hachette, 1992. 3. Chevalier, J.C., Blanche-Benveniste, C., ArrivÐ, M., Peytard, J., Grammaire Larousse du français contemporain, Paris, Larousse, 1964. Dubois, J., Lagane, R., La nouvelle grammaire du français, Paris, Larousse, 1973. 4. 5. Paris, Mame, pp. 117-131. T¹p chÝ Khoa häc §HQGHN, Ngo¹i ng÷, T.XXI, Sè 2, 2005
  8. C©u ®¬n vµ c©u ®¬n ®Æc biÖt... 27 6. Dubois, J. et al., Dictionnaire de linguistique et des sciences du langage, Paris, Larousse, 1994. GrÐvisse, M., Le bon usage, Gembloux, Duculot et Paris, Geuthnet, 10e Ðdition, 1975. 7. Moeschler, J., “Une, deux ou trois nÐgations”, Langue française, 94, 1992, pp.8-25. 8. Sauvageot, A., Analyse du français parlÐ, Paris, Hachette, 1972. 9. 10. Tran The Hung, Grammaire française, Syntaxe de la phrase, Hanoi, 2004. 11. Wagner, R.L., Pinchon, J., Grammaire du français classique et moderne, Paris, Hachette, 1962. 12. Yaguello, M., En Ðcoutant parler la langue, Paris, Seuil, 1991. VNU. JOURNAL OF SCIENCE, Foreign Languages, T.xXI, n02, 2005 Simple sentences and special simple sentences in french Dr. Tran The Hung Department of French Language and Culture College of Foreign Languages - VNU Although sentence structure has been very carefully studied, in all text-books as well as research works, only those grammatically correct or both syntactically and semantically complete are referred to. This article mainly focuses on special sentences, i.e. those simple sentences which do not completely follow either grammatical or semantic rules. These sentences can be heard anywhere and anytime: in the cinema, in restaurants, at tram stops, in the street and even on the radio and television. Especially, these sentences sometimes shock linguists. T¹p chÝ Khoa häc §HQGHN, Ngo¹i ng÷, T.XXI, Sè 2, 2005
ADSENSE

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

 

Đồng bộ tài khoản
2=>2