intTypePromotion=1

Báo cáo "Chính sách xử lý tội phạm trong Luật hình sự Việt Nam "

Chia sẻ: Phung Han | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:6

0
61
lượt xem
7
download

Báo cáo "Chính sách xử lý tội phạm trong Luật hình sự Việt Nam "

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Chính sách xử lý tội phạm trong Luật hình sự Việt Nam Bổ sung thêm quyền hạn cho Chủ tịch nước, theo đó Chủ tịch nước có quyền phê chuẩn các dự luật trước khi công bố. Trường hợp Chủ tịch nước phủ quyết các dự luật thì dự luật được gửi lại cho Quốc hội và dự luật này chỉ có thể thông qua được khi biểu quyết lại đạt từ 2/3 trở lên số đại biểu có mặt tán thành.

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Báo cáo "Chính sách xử lý tội phạm trong Luật hình sự Việt Nam "

  1. nghiªn cøu - trao ®æi Pgs.ts. nguyÔn ngäc hoµ * 1. Là b ph n c u thành quan tr ng c a chính sách x lý t i ph m là i u 3 BLHS. chính sách hình s , chính sách x lý t i Theo ó: ph m bao g m chính sách x lý chung cho “1. M i hành vi ph m t i ph i ư c phát t t c các lo i t i ph m và chính sách x lý hi n k p th i, x lý nhanh chóng, công minh i v i nhóm t i ph m ho c lo i t i ph m c theo úng pháp lu t. th . Trong ó chính sách x lý chung có tính 2. M i ngư i ph m t i u bình ng n nh tương i còn chính sách x lý trư c pháp lu t, không phân bi t nam, n , nh ng nhóm t i ho c lo i t i ph m c th có dân t c, tín ngư ng, tôn giáo, thành ph n, tính linh ho t hơn, có th thay i theo tình a v xã h i. hình kinh t - xã h i cũng như tình hình t i Nghiêm tr ngư i ch mưu, c m u, ch ph m. Chính sách x lý t i ph m tuy gi v huy, ngoan c ch ng i, lưu manh, côn , trí quan tr ng trong chính sách hình s tái ph m nguy hi m, l i d ng ch c v , nhưng nó ch có ý nghĩa th c ti n m t cách quy n h n ph m t i; ngư i ph m t i y khi ư c th c hi n trong s th ng dùng th o n x o quy t, có t ch c, có nh t v i các b ph n khác c a chính sách tính ch t chuyên nghi p, c ý gây h u qu hình s . Chính sách x lý t i ph m ph i nghiêm tr ng. ư c t trong s th ng nh t v i chính sách Khoan h ng i v i ngư i t thú, thành u tranh phòng ch ng t i ph m nói chung kh n khai báo, t giác ngư i ng ph m, l p cũng như v i các chính sách kinh t - xã h i công chu c t i, ăn năn h i c i, t nguy n v i ý nghĩa là các bi n pháp phòng ng a t i s a ch a ho c b i thư ng thi t h i gây ra. ph m nói riêng. 3. i v i ngư i l n u ph m t i ít Trong BLHS, n i dung c a chính sách nghiêm tr ng, ã h i c i, thì có th áp d ng x lý t i ph m ư c ghi nh n trong nh ng hình ph t nh hơn hình ph t tù, giao h cho i u lu t c th . Tuy nhiên, nh ng i u lu t cơ quan, t ch c ho c gia ình giám sát, này m i ch th hi n n i dung ch y u c a giáo d c. chính sách x lý t i ph m nói chung. Chính 4. i v i ngư i b ph t tù thì bu c h sách x lý t i ph m i v i nh ng t i ph m ph i ch p hành hình ph t trong tr i giam, ho c nhóm t i ph m nh t nh cũng như i ph i lao ng, h c t p tr thành ngư i có v i nhóm i tư ng ph m t i nh t nh còn ích cho xã h i; n u h có nhi u ti n b thì có th ư c th hi n trong nh ng văn b n xét gi m vi c ch p hành hình ph t. khác ngoài BLHS. 2. i u lu t th hi n m t cách t ng quát * Trư ng i h c Lu t Hà N i T¹p chÝ luËt häc sè 3/2005 9
  2. nghiªn cøu - trao ®æi 5. Ngư i ã ch p hành xong hình ph t thì các yêu c u ư c t ra là: ư c t o i u ki n làm ăn, sinh s ng lương - Lu t th c nh ph i c th , rõ ràng thi n, hoà nh p v i c ng ng, khi có m b o h n ch t i a kh năng phát sinh i u ki n do lu t nh thì ư c xoá án tích”. vi c hi u không úng và kh năng t o c N i dung trên ây c a i u lu t th hi n cho vi c l m d ng s không rõ ràng c a rõ 4 yêu c u c a chính sách x lý t i ph m lu t làm sai; theo lu t hình s Vi t Nam. ó là: - Lu t th c nh ph i ư c gi i thích - X lý t i ph m ph i tuân th pháp ch chính th c m t cách k p th i, kh c ph c ( úng lu t); nh ng h n ch c a lu t; - X lý t i ph m ph i m b o s bình - Ch th áp d ng lu t x lý t i ph m ng (không phân bi t ngư i ph m t i là ai); ph i có trình chuyên môn, có b n lĩnh - X lý t i ph m ph i có s phân hoá chính tr , có trách nhi m công tác và ph m (nghiêm tr k t h p v i khoan h ng); ch t o c ngh nghi p. - X lý t i ph m ph i th hi n tính giáo 4. i u 52 Hi n pháp năm 1992 c a d c và tính nhân o. nư c CHXHCN Vi t Nam quy nh: “M i B n yêu c u trên ây không ch ư c th công dân u bình ng trư c pháp lu t”. hi n và c th hoá trong các i u lu t ti p C th hoá nguyên t c hi n nh này, BLHS theo c a BLHS mà còn là yêu c u i v i c Vi t Nam kh ng nh: “M i ngư i ph m t i vi c x lý t i ph m trong th c ti n áp d ng u bình ng trư c pháp lu t, không phân lu t hình s . bi t nam, n , dân t c, tín ngư ng, tôn giáo, 3. X lý t i ph m òi h i trư c h t ph i thành ph n, a v xã h i”. Lu t hình s v i úng lu t. Theo nghĩa r ng, x lý t i ph m các quy nh v t i ph m và các quy nh v úng lu t bao g m xác nh úng t i danh hình ph t có giá tr như nhau i v i t t c c a hành vi ph m t i, xác nh úng ngư i m i ngư i nói chung và c bi t i v i t t ã th c hi n hành vi ó và xác nh úng c nh ng ngư i ã có hành vi ph m t i nói m c trách nhi m hình s c a ngư i ph m riêng. Theo ó, vi c x lý t i ph m (có x lý t i. Theo nghĩa h p, x lý t i ph m úng lu t v hình s hay không và m c x lý như là xác nh úng m c trách nhi m hình th nào) hoàn toàn không b chi ph i b i gi i s . Gi a vi c xác nh úng m c trách tính, b i dân t c, b i tín ngư ng, tôn giáo, nhi m hình s và vi c xác nh úng t i b i thành ph n, a v xã h i c a ngư i có danh c a hành vi ph m t i, xác nh úng hành vi ph m t i. M i công dân u bình ngư i ã th c hi n hành vi ó có quan h ng trư c pháp lu t cũng có nghĩa bình ch t ch v i nhau. Ch có th xác nh úng ng trong vi c ph i gánh ch u trách nhi m m c trách nhi m hình s trên cơ s xác hình s v hành vi ph m t i ã th c hi n c a nh úng t i danh c a hành vi ph m t i và mình. Tuân th nguyên t c này, BLHS khi xác nh úng ngư i ã th c hi n hành vi xác nh khái ni m t i ph m nói chung và ó. có th x lý t i ph m ư c úng lu t các t i ph m c th cũng như khi quy nh 10 T¹p chÝ luËt häc sè 3/2005
  3. nghiªn cøu - trao ®æi d u hi u nh khung hình ph t và các d u x lý t i ph m ph i có s phân hoá vì các hi u tăng n ng, gi m nh trách nhi m hình trư ng h p ph m t i u có s khác nhau s u không c p v n nam, n , dân nhi u khía c nh. ây là m t nguyên t c khác t c, tín ngư ng, tôn giáo, thành ph n, a v c a lu t hình s - Nguyên t c phân hoá trách xã h i c a ngư i ph m t i. Như v y, theo nhi m hình s . Trong xây d ng lu t, nguyên các quy nh c a lu t thì vi c x lý t i ph m t c này ư c th hi n tr c ti p nhi u nhóm hoàn toàn có tính vô tư, khách quan không i u lu t khác nhau c a BLHS.(2) Tuy nhiên, có s thiên v ( x nh ) cũng như s nh trong chính sách x lý t i ph m, nguyên t c ki n ( x n ng). i u này cũng òi h i phân hoá này ư c th hi n ch ph i có s ph i ư c th hi n trong th c ti n áp d ng phân bi t trong x lý i v i nh ng i lu t. Ch có như v y thì nguyên t c bình tư ng ph m t i khác nhau - có i tư ng ng trong x lý t i ph m m i có ý nghĩa ph i nghiêm tr và có i tư ng c n ph i th c s . ây c n phân bi t gi a nguyên t c ư c khoan h ng. BLHS hi n hành xác nh này v i vi c quy nh ch th c bi t cũng i tư ng ph i b nghiêm tr là ngư i ch như vi c quy nh nh ng c i m nh t nh mưu, c m u, ch huy, ngoan c ch ng i, v nhân thân là d u hi u nh khung hình lưu manh, côn , tái ph m nguy hi m, l i ph t ho c d u hi u tăng n ng, gi m nh d ng ch c v , quy n h n ph m t i; ngư i trách nhi m hình s .(1) ph m t i dùng th o n x o quy t, có t Trong cu c u tranh ch ng tham nhũng ch c, có tính ch t chuyên nghi p, c ý gây cũng như ch ng di n bi n hoà bình hi n nay, h u qu nghiêm tr ng; còn i tư ng c n nguyên t c bình ng trong x lý t i ph m ư c khoan h ng là ngư i t thú, thành kh n càng c bi t có ý nghĩa quan tr ng. M t khai báo, t giác ngư i ng ph m, l p công m t, nguyên t c này th hi n thái không chu c t i, ăn năn h i c i, t nguy n s a ch a khoan như ng trong x lý t i ph m tham ho c b i thư ng thi t h i gây ra. nhũng dù ch th th c hi n là ai, b t k Chính sách nghiêm tr k t h p v i khoan cương v công tác nào. Chúng ta không vì h ng trên ây v a là òi h i ph i ư c c ch c v mà không x lý v hình s cũng như th hoá m c t i a trong các i u lu t x lý nh hơn ngư i khác. M t khác, nguyên c th ng th i cũng là òi h i có tính nh t c này cũng kh ng nh: Vi c x lý v hình hư ng i v i ngư i áp d ng lu t. Trong s ch ư c t ra cho ngư i có hành vi BLHS, chính sách nghiêm tr k t h p v i ph m t i ư c quy nh trong lu t mà không khoan h ng ư c th hi n tr c ti p t i nhi u th ư c t ra vì b t kỳ lý do nào khác như i u lu t Ph n chung cũng như nhi u i u lý do tín ngư ng, tôn giáo và nh ng lý do lu t Ph n các t i ph m. này cũng không th làm tăng m c x lý Chính sách khoan h ng ư c th hi n khi có hành vi ph m t i... ch y u qua các i u lu t Ph n chung BLHS 5. Nguyên t c m i ngư i ph m t i u như các i u lu t sau: bình ng trư c pháp lu t không lo i tr vi c - i u 19 quy nh: “Ngư i t ý n a T¹p chÝ luËt häc sè 3/2005 11
  4. nghiªn cøu - trao ®æi ch ng ch m d t vi c ph m t i ư c mi n 3. i v i ngư i b k t án v t i ít trách nhi m hình s v t i nh ph m;...”; nghiêm tr ng ã ư c hoãn ch p hành hình - i u 25 quy nh: “... Trong trư ng ph t theo quy nh t i i u 61 c a B lu t h p trư c khi hành vi ph m t i b phát giác, này, n u trong th i gian ư c hoãn ã l p ngư i ph m t i ã t thú, khai rõ s vi c, công, thì theo ngh c a Vi n trư ng Vi n góp ph n có hi u qu vào vi c phát hi n và ki m sát, toà án có th quy t nh mi n ch p i u tra t i ph m, c g ng h n ch nm c hành hình ph t. th p nh t h u qu c a t i ph m, thì cũng có 4. i v i ngư i b k t án ph t tù v t i th ư c mi n trách nhi m hình s .”; ít nghiêm tr ng ã ư c t m ình ch ch p - i u 46 quy nh: “... 1. Các tình ti t hành hình ph t theo quy nh t i i u 62 sau ây là tình ti t gi m nh trách nhi m c a B lu t này, n u trong th i gian ư c hình s : t m ình ch mà ã l p công, thì theo a) Ngư i ph m t i ã ngăn ch n, làm ngh c a Vi n trư ng Vi n Ki m sát, Toà án gi m b t tác h i c a t i ph m; có th quy t nh mi n ch p hành ph n hình b) Ngư i ph m t i t nguy n s a ch a, ph t còn l i”. b i thư ng thi t h i, kh c ph c h u qu ; Ngoài nh ng i u lu t Ph n chung ã ... nêu, m t s i u lu t trong Ph n các t i ph m o) Ngư i ph m t i t thú; BLHS cũng tr c ti p th hi n chính sách p) Ngư i ph m t i thành kh n khai báo, khoan h ng trong x lý t i ph m. Ví d : ăn năn h i c i; - i u 80 quy nh: “3. Ngư i ã nh n q) Ngư i ph m t i tích c c giúp các làm gián i p, nhưng không th c hi n nhi m cơ quan có trách nhi m phát hi n, i u tra v ư c giao và t thú, thành kh n khai báo t i ph m; v i cơ quan nhà nư c có th m quy n, thì r) Ngư i ph m t i ã l p công chu c t i”; ư c mi n trách nhi m hình s ”; - i u 54 quy nh: “Ngư i ph m t i có - i u 289 quy nh: “... 6. Ngư i b ép th ư c mi n hình ph t trong trư ng h p bu c ưa h i l mà ch ng khai báo ph m t i có nhi u tình ti t gi m nh quy trư c khi b phát giác, thì ư c coi là nh t i kho n 1 i u 46 c a B lu t này, không có t i và ư c tr l i toàn b c a ã áng ư c khoan h ng c bi t, nhưng chưa dùng ưa h i l . n m c ư c mi n trách nhi m hình s ”. Ngư i ưa h i l tuy không b ép bu c - i u 57 quy nh: “ 1. i v i ngư i b nhưng ã ch ng khai báo trư c khi b k t án c i t o không giam gi , tù có th i phát giác, thì có th ư c mi n trách nhi m h n, chưa ch p hành hình ph t mà l p công hình s và ư c tr l i m t ph n ho c toàn l n... và n u ngư i ó không còn nguy hi m b c a ã dùng ưa h i l ”. cho xã h i n a, thì theo ngh c a Vi n Chính sách nghiêm tr ư c th hi n trư ng Vi n Ki m sát, Tòa án có th quy t trư c h t qua vi c quy nh d u hi u nh nh mi n ch p hành toàn b hình ph t. khung hình ph t tăng n ng c a các t i ph m 12 T¹p chÝ luËt häc sè 3/2005
  5. nghiªn cøu - trao ®æi c th . Trong Ph n các t i ph m BLHS, m i v m c ích c a hình ph t ã kh ng nh: t i ph m c th u ư c quy nh m t ho c “Hình ph t không ch nh m tr ng tr ngư i nhi u khung hình ph t tăng n ng áp d ng ph m t i mà còn giáo d c h tr thành cho nh ng trư ng h p ph m t i tho mãn ngư i có ích cho xã h i, có ý th c tuân d u hi u nh khung tăng n ng. Ví d : theo pháp lu t và các quy t c c a cu c - i u 93 quy nh v t i gi t ngư i ã s ng xã h i ch nghĩa, ngăn ng a h ph m xác nh nh ng trư ng h p ph i x n ng. t i m i. Hình ph t còn nh m giáo d c Trong ó có trư ng h p gi t ngư i có tính ngư i khác tôn tr ng pháp lu t, u tranh côn ; gi t ngư i thu c trư ng h p có t phòng ng a và ch ng t i ph m” ( i u 27). ch c ho c tái ph m nguy hi m; Như v y, vi c x lý t i ph m ngoài m c - i u 153 quy nh v t i buôn l u ã ích tr ng tr còn có m c ích giáo d c xác nh nh ng trư ng h p ph i x n ng. riêng và giáo d c chung.(3) Trong ó có trư ng h p buôn l u có t ch c, có th t ư c m c ích giáo d c có tính chuyên nghi p, tái ph m nguy hi m chung chính sách x lý t i ph m òi h i ph i ho c gây h u qu nghiêm tr ng...; phát hi n k p th i m i hành vi ph m t i và - i u 278 quy nh v t i tham ô ã xác nhanh chóng x lý nghiêm minh. X lý nh nh ng trư ng h p ph i x n ng. Trong nghiêm minh không ch là òi h i c a m c ó có trư ng h p tham ô có t ch c, dùng ích giáo d c chung mà cũng là òi h i c a th o n x o quy t ... m c ích giáo d c riêng. X lý nghiêm Ngoài ra, chính sách nghiêm tr còn ư c minh òi h i ph i là x lý úng lu t, bao th hi n b sung qua vi c quy nh các tình g m nh t i danh úng lu t, xác nh ti t tăng n ng trách nhi m hình s trong khung hình ph t úng lu t và xác nh hình Ph n chung c a BLHS. C th , i u 48 quy ph t c th úng lu t. có cơ s cho vi c nh: “... 1. Ch các tình ti t sau ây m i là x lý t i ph m ư c nghiêm minh BLHS ã tình ti t tăng n ng trách nhi m hình s : quy nh tương i c th và rõ ràng các a) Ph m t i có t ch c; v n v t i ph m và hình ph t. Trong ó b) Ph m t i có tính ch t chuyên nghi p; có quy nh v các căn c quy t nh hình c) L i d ng ch c v , quy n h n ph m t i; ph t: “Khi quy t nh hình ph t, Toà án d) Ph m t i có tính ch t côn ; căn c vào quy nh c a B lu t hình s , g) ... , tái ph m nguy hi m; cân nh c tính ch t và m c nguy hi m cho k) Ph m t i gây h u qu nghiêm tr ng, xã h i c a hành vi ph m t i, nhân thân r t nghiêm tr ng ho c c bi t nghiêm tr ng; ngư i ph m t i, các tình ti t gi m nh và m) Dùng th o n x o quy t, ... ;” tăng n ng trách nhi m hình s ” ( i u 45 6. X lý t i ph m theo lu t hình s ph i BLHS). Theo ó vi c x lý t i ph m òi h i có m c ích giáo d c và có tính nhân o. hình ph t ư c tuyên ph i tương x ng v i Th hi n tinh th n này, BLHS khi quy nh tính ch t, m c nguy hi m cho xã h i c a T¹p chÝ luËt häc sè 3/2005 13
  6. nghiªn cøu - trao ®æi hành vi ph m t i và phù h p v i nhân thân ph m t i ho c khi b xét x ; ngư i ph m t i ngư i ph m t i mà trư c h t là phù h p v i là ngư i già ư c quy nh là tình ti t gi m kh năng giáo d c c a h .(4) nh trách nhi m hình s .(5) Ngoài ra, BLHS M c ích giáo d c c a vi c x lý t i còn có m t s ch nh khác mà các ch nh ph m òi h i vi c x lý t i ph m ph i có ó cũng th hi n rõ tính nhân o trong tính nhân o. Tính nhân o này trư c h t chính sách x lý t i ph m. ó là ch nh án ph i ư c th hi n trong lu t, n i dung, treo (mi n ch p hành hình ph t tù có i u ph m vi và i u ki n áp d ng các lo i hình ki n); ch nh gi m m c hình ph t ã tuyên ph t trong h th ng hình ph t cũng như n i (do có ti n b trong khi ch p hành hình dung các quy nh v quy t nh hình ph t, ph t); ch nh hoãn ho c t m ình ch ch p v vi c ch p hành hình ph t. ng th i tính hành hình ph t tù (do b b nh n ng, do có nhân o trong x lý t i ph m cũng òi h i thai ... ) và ch nh xoá án tích.(6) các cơ quan áp d ng lu t x lý t i ph m cũng như các cơ quan th c hi n vi c thi (1).Xem: PGS.TS. Nguy n Ng c Hoà, “BLHS năm 1999 v i vi c quy nh c i m v nhân thân là d u hành án cũng ph i xu t phát và d a trên tư hi u nh t i”, T p chí Lu t h c s 6 năm 2001, tr. 19 tư ng nhân o. và các trang ti p theo (Website: luathinhsu -hoa.org.vn) Trong BLHS hi n hành, tính nhân o (2). V v n này xem thêm: PGS.TS. Nguy n Ng c c a chính sách x lý t i ph m ã ư c th Hoà, “Nguyên t c phân hoá TNHS trong BLHS năm hi n (và ph n nào rõ hơn so v i BLHS năm 1999”, T p chí Lu t h c s 2 năm 2000, tr. 40 và các 1985). C th : H th ng hình ph t ư c quy trang ti p theo (Website: Luathinhsu-hoa.org.vn) nh không ch có hình ph t tư c t do mà (3).V m c ích c a hình ph t xem thêm: PGS.TS. có nhi u hình ph t chính là hình ph t không Nguy n Ng c Hoà, “M c ích c a hình ph t”, T p chí tư c t do (c nh cáo, c i t o không giam lu t h c s 2 năm 1999, tr.9 (Website: Luathinhsu- gi , ph t ti n) và nh ng hình ph t này ư c hoa.org.vn). quy nh cho các t i ph m c th v i ph m (4). V vi c quy t nh hình ph t xem thêm: PGS.TS. Nguy n Ng c Hoà, “Quy t nh hình ph t trong lu t vi r ng hơn. Tính nhân o c a chính sách hình s Vi t Nam”, T p chí lu t h c s 1 năm 1993, x lý t i ph m còn ư c th hi n trong các tr. 16 (Website: Luathinhsu-hoa.org.vn). quy nh riêng cho nh ng i tư ng c bi t (5).Xem các i u c a BLHS: i u 34 - tù chung thân; là ngư i chưa thành niên, ph n có thai, i u 35 - t hình; i u 46 - Các tình ti t gi m nh trách ph n nuôi con nh , ngư i già. C th : nhi m hình s và các i u c a Chương X - Nh ng quy Không áp d ng hình ph t tù chung thân i nh i v i ngư i chưa thành niên ph m t i. v i ngư i ph m t i là ngư i chưa thành (6).Xem các i u c a BLHS: i u 60 - Án treo; i u 58 niên; không áp d ng hình ph t t hình i - Gi m m c hình ph t ã tuyên; i u 61 - Hoãn ch p v i ngư i ph m t i là ph n có thai ho c hành hình ph t tù; i u 62 - T m ình ch ch p hành ph n ang nuôi con dư i 36 tháng tu i, khi hình ph t tù; các i u c a Chương IX - Xoá án tích. 14 T¹p chÝ luËt häc sè 3/2005
ADSENSE
ADSENSE

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

 

Đồng bộ tài khoản
2=>2