intTypePromotion=1

Báo cáo " Khái niệm thương mại trong pháp luật Việt Nam và những bất cập dưới góc độ thực tiễn áp dụng và chính sách hội nhập "

Chia sẻ: Phung Han | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:4

0
57
lượt xem
4
download

Báo cáo " Khái niệm thương mại trong pháp luật Việt Nam và những bất cập dưới góc độ thực tiễn áp dụng và chính sách hội nhập "

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Khái niệm thương mại trong pháp luật Việt Nam và những bất cập dưới góc độ thực tiễn áp dụng và chính sách hội nhập “Pháp luật hình sự phụ”. Pháp luật hình sự phụ bao gồm tất cả các quy phạm pháp luật hình sự không được quy định trong BLHS mà được quy định trong các luật khác.(10) Trong số các luật này có một số luật như Luật về công nghệ gen; Bộ luật về lương thực, thực phẩm; Luật về an ninh dữ liệu từ các vệ tinh; v.v.....

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Báo cáo " Khái niệm thương mại trong pháp luật Việt Nam và những bất cập dưới góc độ thực tiễn áp dụng và chính sách hội nhập "

  1. nghiªn cøu - trao ®æi PGS.TS. NguyÔn Ngäc Hoµ* S au bèn lÇn söa ®æi, bæ sung, Bé luËt h×nh sù (BLHS) ViÖt Nam n¨m 1985 ® ®−îc thay thÕ bëi BLHS n¨m 1999. d−íi ®©y nh÷ng biÓu hiÖn chñ yÕu cña sù ph©n ho¸ n y(1). 1. BiÓu hiÖn ®Çu tiªn cña sù ph©n ho¸ So víi BLHS n¨m 1985, BLHS n¨m 1999 tr¸ch nhiÖm h×nh sù trong luËt l sù ph©n cã nhiÒu ®iÓm míi. Trong ®ã, ®iÓm míi lo¹i téi ph¹m theo møc ®é cña tÝnh nguy næi bËt l sù ph©n ho¸ tr¸ch nhiÖm h×nh hiÓm cho x héi. Sù ph©n lo¹i n y kh«ng sù ë møc ®é cao h¬n. §iÒu n y thÓ hiÖn chØ l biÓu hiÖn c¬ b¶n cña sù ph©n ho¸ c¶ ë PhÇn chung v c¶ ë PhÇn c¸c téi tr¸ch nhiÖm h×nh sù trong luËt m cßn l ph¹m cña Bé luËt. c¬ së ph¸p lÝ thèng nhÊt cho sù ph©n ho¸ Ph©n ho¸ tr¸ch nhiÖm h×nh sù trong tr¸ch nhiÖm h×nh sù trong c¸c chÕ ®Þnh luËt v c¸ thÓ ho¸ tr¸ch nhiÖm h×nh sù cña PhÇn chung còng nh− ë c¸c téi ph¹m trong ¸p dông l hai phÇn kh«ng t¸ch rêi cô thÓ v ë c¶ c¸c quy ®Þnh cña ng nh nhau. Ph©n ho¸ tr¸ch nhiÖm h×nh sù trong luËt cã liªn quan trùc tiÕp víi luËt h×nh sù luËt l c¬ së cña c¸ thÓ ho¸ tr¸ch nhiÖm l luËt tè tông h×nh sù. BLHS n¨m 1985 h×nh sù trong ¸p dông. Ng−îc l¹i, môc ® ph©n téi ph¹m th nh 2 lo¹i. §ã l téi ®Ých cña ph©n ho¸ tr¸ch nhiÖm h×nh sù ph¹m nghiªm träng v téi ph¹m Ýt nghiªm trong luËt còng chÝnh nh»m ®Ó c¸ thÓ ho¸ träng. “ Téi ph¹m nghiªm träng l téi tr¸ch nhiÖm h×nh sù trong ¸p dông. Tr¸ch ph¹m g©y nguy h¹i lín cho x héi m nhiÖm h×nh sù c ng ®−îc ph©n ho¸ trong møc cao nhÊt cña khung h×nh ph¹t ®èi luËt th× c ng t¹o ®iÒu kiÖn cho c¸ thÓ ho¸ víi téi Êy l trªn 5 n¨m tï, tï chung th©n tr¸ch nhiÖm h×nh sù trong ¸p dông. Víi ý hoÆc tö h×nh. Nh÷ng téi ph¹m kh¸c l téi nghÜa nh− vËy, vÊn ®Ò ph©n ho¸ tr¸ch ph¹m Ýt nghiªm träng” (kho¶n 2 §iÒu 8 nhiÖm h×nh sù ® ®−îc ®Æc biÖt quan t©m BLHS n¨m 1985). Sù ph©n lo¹i n y ® trong khi x©y dùng BLHS n¨m 1985 tr−íc ph¸t huy t¸c dông l c¬ së cho viÖc ph©n ®©y v BLHS n¨m 1999 võa qua. KÕ thõa ho¸ tr¸ch nhiÖm h×nh sù trong Bé luËt kÕt qu¶ cña BLHS n¨m 1985 trong viÖc còng nh− trong thùc tiÔn ¸p dông. Tuy ph©n ho¸ tr¸ch nhiÖm h×nh sù, BLHS n¨m nhiªn, tÝnh ®a d¹ng v phøc t¹p cña téi 1999 ® tiÕp tôc ph©n ho¸ tr¸ch nhiÖm h×nh sù ë møc cao h¬n. Cã thÓ nªu ra * Tr−êng ®¹i häc luËt H Néi 40 - T ¹p chÝ luËt häc
  2. nghiªn cøu - trao ®æi ph¹m trong thùc tÕ ®ßi hái sù ph©n lo¹i c¸c chÕ ®Þnh kh¸c cña PhÇn chung. C¸c n y ph¶i ®−îc cô thÓ ho¸ h¬n n÷a. Trªn chÕ ®Þnh n y trong BLHS n¨m 1999 cã tinh thÇn n y, BLHS n¨m 1999 ® ph©n thÓ ®−îc quy ®Þnh kh«ng kh¸c vÒ h×nh téi ph¹m th nh 4 lo¹i: Téi ph¹m Ýt thøc so víi trong BLHS n¨m 1985 nh−ng nghiªm träng, téi ph¹m nghiªm träng, téi thùc ra ® cã sù thay ®æi vÒ møc ®é ph©n ph¹m rÊt nghiªm träng v téi ph¹m ®Æc ho¸ tr¸ch nhiÖm h×nh sù do cã sù thay ®æi biÖt nghiªm träng(2). Theo ®Þnh nghÜa vÒ møc ®é ph©n lo¹i téi ph¹m. Cô thÓ: ®−îc ghi nhËn t¹i kho¶n 3 §iÒu 8 BLHS, - Tuæi chÞu tr¸ch nhiÖm h×nh sù trong c¸c lo¹i téi ph¹m n y ®−îc ph©n biÖt víi BLHS n¨m 1999 ®−îc ph©n ho¸ h¬n so nhau bëi c¶ dÊu hiÖu vÒ mÆt néi dung víi BLHS n¨m 1985(3). VÒ h×nh thøc, chÝnh trÞ, x héi v c¶ dÊu hiÖu vÒ mÆt trong c¶ hai bé luËt, tuæi chÞu tr¸ch nhiÖm hËu qu¶ ph¸p lÝ. NÕu téi ph¹m nãi chung h×nh sù ®Òu ®−îc chia th nh hai møc: §ñ cã dÊu hiÖu vÒ mÆt néi dung chÝnh trÞ, x 16 tuæi trë lªn v tõ ®ñ 14 tuæi ®Õn d−íi héi l tÝnh nguy hiÓm cho x héi v cã 16 tuæi trßn. Nh−ng vÊn ®Ò tr¸ch nhiÖm dÊu hiÖu vÒ mÆt hËu qu¶ ph¸p lÝ l tÝnh h×nh sù ë ®é tuæi thø hai (®ñ 14 nh−ng chÞu h×nh ph¹t th× téi ph¹m Ýt nghiªm ch−a ®ñ 16 tuæi) ® ®−îc ph©n ho¸ h¬n träng, téi ph¹m nghiªm träng, téi ph¹m trong BLHS n¨m 1999. Theo BLHS n¨m rÊt nghiªm träng v téi ph¹m ®Æc biÖt 1985 cã 1/4 lo¹i tr−êng hîp chñ thÓ ph¶i nghiªm träng còng cã nh÷ng dÊu hiÖu ®ã chÞu tr¸ch nhiÖm h×nh sù ë ®é tuæi n y nh−ng víi nh÷ng néi dung cô thÓ kh¸c (ph¶i chÞu tr¸ch nhiÖm h×nh sù vÒ téi nhau. TÝnh nguy hiÓm cho x héi ®−îc cô nghiªm träng do cè ý; kh«ng ph¶i chÞu thÓ hãa ë téi ph¹m Ýt nghiªm träng l tÝnh tr¸ch nhiÖm h×nh sù vÒ téi nghiªm träng nguy h¹i kh«ng lín cho x héi; ë téi do v« ý v téi Ýt nghiªm träng). Trong khi nghiªm träng l tÝnh g©y nguy h¹i lín cho ®ã, theo BLHS n¨m 1999 cã 3/8 lo¹i x héi; ë téi rÊt nghiªm träng l tÝnh nguy tr−êng hîp chñ thÓ ph¶i chÞu tr¸ch nhiÖm h¹i rÊt lín cho x héi v ë téi ®Æc biÖt h×nh sù ë ®é tuæi n y (ph¶i chÞu tr¸ch nghiªm träng l tÝnh nguy h¹i ®Æc biÖt lín nhiÖm h×nh sù vÒ téi rÊt nghiªm träng do cho x héi. T−¬ng øng v phï hîp víi cè ý v téi ®Æc biÖt nghiªm träng; kh«ng bèn møc ®é cña tÝnh nguy hiÓm cho x ph¶i chÞu tr¸ch nhiÖm h×nh sù vÒ téi rÊt héi ® ®−îc ph©n hãa nh− vËy còng cã nghiªm träng do v« ý, téi nghiªm träng bèn møc ®é cña tÝnh chÞu h×nh ph¹t, thÓ v téi Ýt nghiªm träng). hiÖn ë bèn møc cao nhÊt cña khung h×nh - Tr¸ch nhiÖm h×nh sù cña ng−êi cã ph¹t: §Õn 3 n¨m tï, ®Õn 7 n¨m tï, ®Õn 15 h nh vi chuÈn bÞ ph¹m téi trong BLHS n¨m tï v trªn 15 n¨m tï. Tõ sù ph©n hãa n¨m 1999 ®−îc ph©n ho¸ h¬n so víi kh¸i niÖm téi ph¹m nh− vËy ® dÉn ®Õn BLHS n¨m 1985(4). Theo BLHS n¨m 1985 sù ph©n ho¸ tr¸ch nhiÖm h×nh sù trong cã 1/2 lo¹i tr−êng hîp chñ thÓ ph¶i chÞu T¹p chÝ luËt häc - 41
  3. nghiªn cøu - trao ®æi tr¸ch nhiÖm h×nh sù vÒ h nh vi chuÈn bÞ 227 BLHS n¨m 1985 quy ®Þnh téi ®−a hèi ph¹m téi cßn theo BLHS n¨m 1999 cã 2/4 lé, téi l m m«i giíi hèi lé víi cïng c¸c lo¹i tr−êng hîp. khung h×nh ph¹t ®−îc t¸ch th nh 2 ®iÒu - Thêi hiÖu truy cøu tr¸ch nhiÖm h×nh luËt víi c¸c khung h×nh ph¹t riªng - mét sù trong BLHS n¨m 1999 ®−îc ph©n ho¸ ®iÒu luËt quy ®Þnh vÒ téi ®−a hèi lé v h¬n so víi BLHS n¨m 1985(5). Theo mét ®iÒu luËt quy ®Þnh vÒ téi l m m«i BLHS n¨m 1985 cã 3 møc thêi hiÖu kh¸c giíi hèi lé...(6). nhau cßn theo BLHS n¨m 1999 cã 4 møc - T¸ch tõ mét téi danh th nh nhiÒu téi thêi hiÖu kh¸c nhau. danh kh¸c nhau víi c¸c khung h×nh ph¹t 2. BiÓu hiÖn thø hai cña sù ph©n ho¸ kh¸c nhau trªn c¬ së cô thÓ ho¸ h nh vi tr¸ch nhiÖm h×nh sù trong luËt l viÖc ph¹m téi. VÝ dô: Téi vi ph¹m c¸c quy t¸ch téi danh. Tõ mét téi danh trong ®Þnh vÒ qu¶n lÝ v b¶o vÖ ®Êt ®ai (§iÒu BLHS n¨m 1985, nh l m luËt ® t¸ch 180 BLHS n¨m 1985) ®−îc t¸ch th nh téi th nh nhiÒu téi danh kh¸c nhau ®Ó quy vi ph¹m c¸c quy ®Þnh vÒ sö dông ®Êt ®ai ®Þnh trong BLHS n¨m 1999. Nh÷ng (§iÒu 173 BLHS n¨m 1999) v téi vi tr−êng hîp ®−îc t¸ch ®ã thuéc c¸c lo¹i ph¹m c¸c quy ®Þnh vÒ qu¶n lÝ ®Êt ®ai sau: (§iÒu 174 BLHS n¨m 1999); téi vi ph¹m - T¸ch c¸c téi danh ®−îc quy ®Þnh c¸c quy ®Þnh vÒ an to n giao th«ng vËn ghÐp trong cïng ®iÒu luËt th nh c¸c téi t¶i (§iÒu 186 BLHS n¨m 1985) ®−îc t¸ch danh ®éc lËp v quy ®Þnh v o c¸c ®iÒu th nh 4 téi kh¸c nhau (thuéc 4 lÜnh vùc luËt riªng. Trong BLHS n¨m 1985, cã giao th«ng vËn t¶i: §−êng bé, ®−êng s¾t, nhiÒu tr−êng hîp c¸c h nh vi gÇn tÝnh ®−êng thuû v ®−êng kh«ng) quy ®Þnh t¹i chÊt víi nhau ®−îc quy ®Þnh ghÐp v o c¸c ®iÒu 202, 208, 212 v 216 BLHS n¨m cïng ®iÒu luËt víi téi danh chung hoÆc 1999...(7) riªng nh−ng cïng c¸c khung h×nh ph¹t. - T¸ch tr−êng hîp ph¹m téi cã t×nh BLHS n¨m 1999 ® t¸ch nhiÒu ®iÒu luËt tiÕt ®Þnh khung t¨ng nÆng cña mét sè téi nh− vËy th nh c¸c ®iÒu luËt kh¸c nhau víi th nh téi danh ®éc lËp ®Ó cã thÓ quy ®Þnh téi danh riªng nh»m t¹o ®iÒu kiÖn quy c¸c khung h×nh ph¹t kh¸c nhau cho nh÷ng tr−êng hîp n y thay v× chØ cã mét ®Þnh ®−îc c¸c khung h×nh ph¹t riªng phï khung h×nh ph¹t khi ch−a ®−îc t¸ch ra. VÝ hîp víi tõng lo¹i h nh vi. VÝ dô: Téi c−íp dô: Hai tr−êng hîp giÕt ng−êi cã t×nh tiÕt giËt hoÆc c«ng nhiªn chiÕm ®o¹t t i s¶n... ®Þnh khung gi¶m nhÑ cña téi giÕt ng−êi ®−îc t¸ch th nh 2 téi v ®−îc quy ®Þnh ë (§iÒu 101 BLHS n¨m 1985) ®−îc t¸ch 2 ®iÒu luËt kh¸c nhau víi c¸c khung h×nh th nh hai téi danh riªng l téi giÕt con míi ®Î (§iÒu 94 BLHS n¨m 1999) v téi ph¹t kh¸c nhau l téi c−íp giËt t i s¶n v giÕt ng−êi trong tr¹ng th¸i tinh thÇn bÞ téi c«ng nhiªn chiÕm ®o¹t t i s¶n; §iÒu kÝch ®éng m¹nh (§iÒu 95 BLHS n¨m 42 - T ¹p chÝ luËt häc
  4. nghiªn cøu - trao ®æi 1999); hoÆc hai tr−êng hîp cã t×nh tiÕt Nh÷ng t×nh tiÕt n y cã thÓ ®−îc quy ®Þnh ®Þnh khung t¨ng nÆng cña téi l m h ng ë mét téi danh hoÆc ë nhiÒu téi danh gi¶, téi bu«n b¸n h ng gi¶ (§iÒu 167 kh¸c nhau. VÝ dô: T×nh tiÕt giÕt trÎ em; BLHS n¨m 1985) ®−îc t¸ch th nh hai téi giÕt «ng, b , cha, mÑ, ng−êi nu«i d−ìng, danh riªng quy ®Þnh t¹i c¸c ®iÒu 157, 158 thÇy gi¸o, c« gi¸o cña m×nh; giÕt ng−êi BLHS n¨m 1999...(8). ®Ó lÊy bé phËn c¬ thÓ cña n¹n nh©n; thuª 3. BiÓu hiÖn thø ba cña viÖc ph©n ho¸ giÕt hoÆc giÕt thuª (téi giÕt ng−êi - §iÒu tr¸ch nhiÖm h×nh sù trong luËt l viÖc 93 BLHS); kh¾c phôc t×nh tr¹ng ®iÒu luËt chØ cã mét khung h×nh ph¹t duy nhÊt. Trong BLHS (1). Chóng t«i kh«ng cã ý ®Þnh tr×nh b y tÊt c¶ c¸c n¨m 1985, hÇu hÕt c¸c téi ph¹m ®Òu cã biÓu hiÖn cña sù ph©n ho¸ tr¸ch nhiÖm h×nh sù nãi nhiÒu khung h×nh ph¹t kh¸c nhau. Bªn chung m chØ giíi h¹n tr×nh b y nh÷ng ®iÓm míi cña c¹nh ®ã, vÉn cßn mét sè téi ph¹m chØ cã sù ph©n ho¸ n y trong BLHS n¨m 1999 so víi BLHS mét khung h×nh ph¹t duy nhÊt. §©y l n¨m 1985. mét trong nh÷ng h¹n chÕ cña BLHS n¨m (2). HiÖn cã ý kiÕn cho r»ng, ph©n th nh 4 lo¹i nh− 1985 ® ®−îc béc lé trong thùc tiÔn ¸p vËy kh«ng cÇn thiÕt m chØ nªn ph©n th nh 3 lo¹i: Téi ph¹m Ýt nghiªm träng, téi ph¹m nghiªm träng v téi dông. Trong BLHS n¨m 1999 hÇu nh− ph¹m ®Æc biÖt nghiªm träng. Thùc tiÔn sÏ kiÓm c¸c téi n y ® ®−îc x©y dùng víi 2 khung nghiÖm vÊn ®Ò n y. h×nh ph¹t kh¸c nhau.VÝ dô: Trong ch−¬ng (3).Xem: §iÒu 58 BLHS n¨m 1985 v §iÒu 12 BLHS c¸c téi x©m ph¹m tÝnh m¹ng, søc khoÎ, n¨m 1999. nh©n phÈm danh dù cña con ng−êi cña (4).Xem §iÒu 15 BLHS n¨m 1985 v §iÒu 17 BLHS BLHS n¨m 1985 cã 5 téi chØ cã 1 khung n¨m 1999. h×nh ph¹t. §ã l c¸c téi: GiÕt ng−êi do (5).Xem §iÒu 45 BLHS n¨m 1985 v §iÒu 23 BLHS v−ît qu¸ giíi h¹n phßng vÖ chÝnh ®¸ng; n¨m 1999. bøc tö; xói giôc hoÆc gióp ng−êi kh¸c tù (6).Xem c¸c ®iÒu 131, 154, 200, 202, 227 BLHS n¨m s¸t; ®e do¹ giÕt ng−êi v téi h nh h¹ 1985 v c¸c ®iÒu 136, 137, 248, 249, 254, 255, 289, 290 BLHS n¨m 1999. ng−êi kh¸c. Trong BLHS n¨m 1999, tÊt (7).Xem c¸c ®iÒu 181, 187 BLHS n¨m 1985 v c¸c c¶ c¸c téi n y ®Òu ®−îc x©y dùng víi 2 ®iÒu 175, 176, 203, 209, 213, 217 BLHS n¨m 1999 khung h×nh ph¹t kh¸c nhau(9). v.v.. 4. BiÓu hiÖn thø t− cña viÖc ph©n ho¸ (8).Xem c¸c ®iÒu 104, 109 BLHS n¨m 1985 v c¸c tr¸ch nhiÖm h×nh sù trong luËt l sù cô ®iÒu 99, 105. 106 BLHS n¨m 1999 v.v.. thÓ ho¸ ë møc tèi ®a c¸c t×nh tiÕt ®Þnh (9).Xem c¸c ®iÒu 102, 105, 106, 108 v 111 BLHS khung cña tõng téi ph¹m. Cïng víi viÖc n¨m 1985 v c¸c ®iÒu 96, 100, 101, 103 v 110 BLHS t¸ch téi danh, t¸ch khung h×nh ph¹t, n¨m 1999. nhiÒu lo¹i t×nh tiÕt ®Þnh khung h×nh ph¹t míi ® ®−îc quy ®Þnh bæ sung v o trong BLHS n¨m 1999. §ã l nh÷ng t×nh tiÕt ®Þnh khung t¨ng nÆng h×nh ph¹t ch−a ®−îc quy ®Þnh trong BLHS n¨m 1985. T¹p chÝ luËt häc - 43
ADSENSE
ADSENSE

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

 

Đồng bộ tài khoản
2=>2