intTypePromotion=3

Báo cáo " Khái quát về luật môi trường Cộng hoà liên bang Đức "

Chia sẻ: Nguyen Nhi | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:5

0
64
lượt xem
8
download

Báo cáo " Khái quát về luật môi trường Cộng hoà liên bang Đức "

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Lịch sử hình thành luật môi trường Cộng hoà Liên bang Đức(1) Những hạt nhân cơ bản của luật môi trường Cộng hoà Liên bang Đức (CHLB Đức) được hình thành rất sớm. Mặc dù tồn tại dưới dạng những quy định, quy ước trong cộng đồng hoặc quy định của vùng lãnh thổ nhưng những vấn đề liên quan đến khai thác bảo vệ nguồn nước, quản lí chất thải rắn và khí thải đã được quy định trong các văn bản khác nhau từ thời kì văn minh cổ đại trên lãnh thổ CHLB Đức hiện nay.(2)...

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Báo cáo " Khái quát về luật môi trường Cộng hoà liên bang Đức "

  1. Tìm hiểu hệ thống pháp luật Cộng hoà Liên bang Đức TS. NGUYỄN VĂN PHƯƠNG * 1. Lịch sử hình thành luật môi trường Các văn bản pháp luật trong lĩnh vực Cộng hoà Liên bang Đức(1) pháp luật môi trường xuất hiện vào những Những hạt nhân cơ bản của luật môi năm đầu tiên của thế kỉ XX. Trước hết là trường Cộng hoà Liên bang Đức (CHLB các quy định nhằm bảo vệ cảnh quan có Đức) được hình thành rất sớm. vẻ đẹp đặc biệt, ( 3) bảo vệ nguồn nước ( 4) Mặc dù tồn tại dưới dạng những quy và sau đó theo thời gian các quy định của định, quy ước trong cộng đồng hoặc quy luật môi trường được hình thành và không định của vùng lãnh thổ nhưng những vấn đề ngừng phát triển. Cho tới thời điểm hiện liên quan đến khai thác bảo vệ nguồn nước, nay, các văn bản pháp luật hình thành quản lí chất thải rắn và khí thải đã được quy nên nguồn của luật môi trường CHLB định trong các văn bản khác nhau từ thời kì Đức bao gồm khoảng 9000 văn bản, đề văn minh cổ đại trên lãnh thổ CHLB Đức cập hầu hết các lĩnh vực hoạt động của hiện nay.(2) con người.(5) Những quy định mang tính tiên phong và 2. Một số nội dung cơ bản của luật môi nền tảng của luật môi trường hiện đại bắt trường CHLB Đức đầu xuất hiện từ thế kỉ XIX. Tuy nhiên, Là thành viên của EU, nên pháp luật trong thế kỉ XIX chưa xuất hiện các văn bản môi trường áp dụng trên lãnh thổ CHLB riêng trong lĩnh vực môi trường mà những Đức không chỉ bao gồm những quy định nội dung liên quan đến bảo vệ môi trường của quốc gia mà còn bao gồm cả những quy được quy định chủ yếu trong các lĩnh vực định của EU. Các quy định của EU bao khác. Những nội dung liên quan đến kiểm gồm các quy định có hiệu lực trực tiếp trên soát khí thải được quy định trong pháp luật lãnh thổ quốc gia thành viên và các quy thương mại (Quy chế thương mại chung của định hướng dẫn đối với các quốc gia thành đế chế Phổ ngày 17/1/1845 và sau đó là Quy viên, trong đó có CHLB Đức. Do đó, khi chế thương mại của Đế chế Đức ngày đề cập pháp luật môi trường CHLB Đức, 16/4/1871). Các vấn đề liên quan đến bảo vệ không thể bỏ qua một số nội dung của nguồn nước, chất thải rắn và nước thải thuộc pháp luật môi trường của EU. thẩm quyền quy định của địa phương, của cấp bang nên không có những quy định * Giảng viên chính Khoa pháp luật kinh tế thống nhất ở cấp Liên bang. Trường Đại học Luật Hà Nội 112 TẠP CHÍ LUẬT HỌC - ĐẶC SAN 9/2011
  2. Tìm hiểu hệ thống pháp luật Cộng hoà Liên bang Đức 2.1. Một số quy định của pháp luật môi phòng, hoạt động tố tụng chưa được phép (6) trường EU công bố, thông tin liên quan đến bí mật Điều 174 khoản 2 Hiệp định Liên minh thương mại, công nghiệp, bí mật cá nhân... châu Âu hướng tới chính sách môi trường Các quốc gia thành viên EU, trong đó có của EU với mục tiêu bảo vệ môi trường một CHLB Đức, có trách nhiệm xây dựng các cách tốt nhất trên cơ sở những nguyên tắc: quy định về thông tin môi trường trên cơ sở Nguyên tắc phòng ngừa và phòng tránh, Chỉ thị 90/313/EU ngày 7/6/1990 về tự do nguyên tắc người gây ô nhiễm phải trả giá, tiếp cận thông tin môi trường. phải chịu trách nhiệm. Các nguyên tắc này - Đánh giá tác động môi trường (EIA) không chỉ là khuôn khổ cho chính sách và đối với dự án đầu tư: Chỉ thị 85/337/EU hành động mà còn trở thành các nguyên tắc ngày 27/6/1985 (được sửa đổi ngày 3/3/1997 của pháp luật môi trường EU và các quốc và 26/5/2003) về đánh giá tác động môi gia thành viên. trường(7) xác định các quốc gia thành viên Các lĩnh vực chính của pháp luật môi phải ban hành các quy định nhằm bảo đảm trường EU bao gồm nhiều lĩnh vực, trong đó những dự án phát triển phải đánh giá những có các lĩnh vực cơ bản sau: tác động tới môi trường, đề ra những điều - Thông tin môi trường: Để thực thi Công kiện về môi trường để có thể triển khai dự ước về tự do thông tin (Công ước Aarhus), EU án và sự tham gia của cộng đồng vào hoạt đã ban hành nhiều văn bản pháp luật quy động này. định về thông tin môi trường, trong đó quan - Phòng, chống và kiểm soát ô nhiễm: trọng nhất là Chỉ thị 90/313/EU ngày 7/6/1990 Chỉ thị 96/61/EU ngày 24/6/1996 (được sửa về tự do tiếp cận thông tin môi trường. Theo đổi ngày 26/5/2003; ngày 18/1/2006) về đó, các cơ quan công quyền phải bảo đảm phòng, chống và kiểm soát ô nhiễm thống cung cấp thông tin môi trường cho tổ chức, nhất(8) đưa ra phương thức bảo vệ môi trường cá nhân với hình thức văn bản, hình ảnh, âm tổng hợp để bảo vệ nguồn nước, không khí, thanh hoặc các cơ sở dữ liệu với những nội đất đai, chủ yếu là phòng ngừa, kiểm soát ô dung về cơ cấu tổ chức của cơ quan quản lí nhiễm. Theo đó, các quốc gia thành viên nhà nước, liên quan đến nội dung quản lí phải nỗ lực, bằng cách sử dụng kĩ thuật tốt nhà nước về môi trường, những hoạt động nhất sẵn có nhằm bảo vệ tổng hợp các thành hoặc các biện pháp có thể gây bất lợi hoặc phần môi trường. Các quốc gia, trên cơ sở gây tác động xấu đến môi trường... Việc phát triển bền vững có trách nhiệm xây dựng cung cấp thông tin môi trường có thể bị từ hệ thống quy chuẩn kĩ thuật môi trường. chối trong những trường hợp nhằm bảo mật Pháp luật môi trường EU còn có những các thông tin liên quan đến an ninh, quốc quy định liên quan đến nhãn sinh thái,(9) TẠP CHÍ LUẬT HỌC - ĐẶC SAN 9/2011 113
  3. Tìm hiểu hệ thống pháp luật Cộng hoà Liên bang Đức kiểm toán môi trường,(10) bảo vệ thiên nhiên môi trường liên quan đến nhiều lĩnh vực và và môi trường sống của các loài động, thực luật môi trường chuyên ngành. (11) vật, đất đai, nguồn nước, không khí, kiểm 2.2.1. Pháp luật môi trường liên quan soát các hoạt động liên quan đến chất phóng đến nhiều lĩnh vực xạ, biến đổi gen, chất thải(12)... với khối - Pháp luật về quy hoạch môi trường lượng văn bản đồ sộ. Quy hoạch môi trường được hiểu là tổng 2.2. Một số quy định của luật môi trường hợp các biện pháp để đạt được, bảo đảm CHLB Đức(13) hoặc khôi phục lại trạng thái môi trường phù Các tài liệu khoa học về luật môi trường hợp với đời sống của con người. Quy hoạch CHLB Đức đều đưa ra các nguyên tắc cơ môi trường phải quan tâm đến các khía cạnh bản bao gồm: Nguyên tắc phòng ngừa, kinh tế, xã hội và môi trường, phù hợp với nguyên tắc người gây ảnh hưởng phải chịu quan điểm phát triển bền vững. trách nhiệm (người gây ô nhiễm phải trả Chức năng chính của quy hoạch môi giá), nguyên tắc hợp tác. Bên cạnh đó, các trường là nhằm nhất thể hoá quá trình áp nguyên tắc trách nhiệm cộng đồng, nguyên dụng những công cụ đơn lẻ của luật môi tắc thống nhất quản lí cũng được xem là trường. Việc giải quyết những mâu thuẫn về những nguyên tắc của luật môi trường lợi ích môi trường là yêu cầu bắt buộc đối CHLB Đức.(14) với mỗi một quy hoạch cụ thể. Trên cơ sở các nguyên tắc này, hệ thống Kế hoạch môi trường tổng quát cũng như văn bản pháp luật môi trường được xây dựng kế hoạch môi trường trong từng lĩnh vực và hoàn thiện. (như chất thải rắn, khí thải, tiếng ồn...) của Có thể phân chia luật môi trường CHLB Chính phủ Đức và của chính phủ các bang là Đức thành nhiều nhóm chế định khác nhau. “quy hoạch môi trường mang tính định hướng”. Theo mối quan hệ mà luật môi trường điều Quy hoạch môi trường theo đúng nghĩa chỉnh có thể chia luật môi trường thành luật bao gồm những quy hoạch trong các lĩnh môi trường công và luật môi trường tư. Theo vực như quy hoạch không gian, quy hoạch phạm vi áp dụng có thể chia luật môi trường bảo tồn thiên nhiên, quy hoạch trong các lĩnh thành luật quốc tế về môi trường, luật môi vực nguồn nước, xử lí chất thải... trường EU, luật môi trường quốc gia (CHLB Pháp luật CHLB Đức cũng có những quy Đức). Theo phạm vi tác động có thể chia định chặt chẽ về lập, thẩm định, phê duyệt, thành luật môi trường liên quan đến nhiều kiểm soát sau phê duyệt đối với quy hoạch lĩnh vực và luật môi trường chuyên ngành. môi trường. Tác giả tiếp cận luật môi trường CHLB Đức - Pháp luật về đánh giá tác động môi trường theo cách phân chia phổ biến hiện nay là luật Luật đánh giá tác động môi trường ngày 114 TẠP CHÍ LUẬT HỌC - ĐẶC SAN 9/2011
  4. Tìm hiểu hệ thống pháp luật Cộng hoà Liên bang Đức 12/2/1990 (sửa đổi nhiều lần và lần gần đây phải đánh giá tác động môi truờng không (15) là ngày 18/5/2011) quy định về nghĩa vụ phải thực hiện trình tự cam kết bảo vệ môi đánh giá tác động môi trường (bao gồm cả trường như pháp luật Việt Nam. đánh giá môi trường chiến lược và đánh giá - Các quy định về thông tin môi trường tác động môi trường). Vấn đề thông tin môi trường được đề cập So với pháp luật môi trường Việt Nam, chủ yếu trong Luật về thông tin môi trường các quy định về đánh giá môi trường chiến ngày 22/12/2004.(20) Các chủ thể có nghĩa vụ lược của CHLB Đức có một số khác biệt cung cấp thông tin môi trường bao gồm hệ (16) lớn sau đây: thống cơ quan nhà nước và các pháp nhân, - Đánh giá tác động môi trường chiến thể nhân theo luật tư, nếu những thể nhân lược không chỉ thực hiện với hoạt động lập hoặc pháp nhân này thực hiện nhiệm vụ công quy hoạch, kế hoạch(17) mà còn phải thực cộng liên quan đến lĩnh vực môi trường. hiện khi sửa đổi quy hoạch, kế hoạch.(18) Các quy định về thông tin môi trường - Việc tham vấn cơ quan, cộng đồng bao gồm việc các chủ thể có nghĩa vụ cung không chỉ dừng lại trên lãnh thổ CHLB Đức cấp thông tin môi trường cho công chúng và mà còn có sự tham vấn của cơ quan, cộng các chủ thể có nhu cầu có quyền yêu cầu cơ đồng thuộc các quốc gia có liên quan. quan nắm giữ thông tin môi trường cung cấp - Pháp luật quy định chi tiết về nội dung, thông tin môi trường. Trong trường hợp yêu trình tự thủ tục đặc thù của đánh giá môi cầu này bị từ chối, người có nhu cầu thông trường chiến lược liên quan đến quy hoạch, tin có quyền sử dụng thủ tục tố tụng hành kế hoạch trong lĩnh vực cụ thể.(19) chính để bảo vệ quyền của mình. Các quy định về đánh giá tác động môi 2.2.2. Luật môi trường chuyên ngành trường đối với dự án đầu tư cũng có những Luật môi trường chuyên ngành có nội quy định tương tự như pháp luật môi trường dung tương đối đồ sộ, bao quát các lĩnh vực Việt Nam. Tuy nhiên có một số khác biệt như bảo vệ môi trường theo thành phần môi cơ bản sau: trường không khí, nguồn nước, đất đai; bảo - Chủ thể phải thực hiện đánh giá tác vệ môi trường theo nguồn gây ô nhiễm như động môi trường (ĐTM) không chỉ là toàn rác thải, các chất phóng xạ, các chất độc hại; bộ dự án mới được triển khai (theo pháp luật bảo vệ môi trường đối với các sinh vật sống Việt Nam) mà còn có thể bao gồm cả việc bao gồm động vật, thực vật. đưa vào sử dụng mới, phát triển hoặc mở Các nhóm chế định chính của luật môi rộng phạm vi sử dụng thiết bị trong các cơ trường chuyên ngành bao gồm các chế định sở đang tiến hành hoạt động. về quy hoạch bảo tồn, khai thác, sử dụng tài - Những dự án không thuộc đối tượng nguyên, chế định liên quan đến các loại giấy TẠP CHÍ LUẬT HỌC - ĐẶC SAN 9/2011 115
  5. Tìm hiểu hệ thống pháp luật Cộng hoà Liên bang Đức phép khai thác, sử dụng nguồn nước, chế định về giấy phép đối với việc đưa thiết bị (5). Thông tin do GS. TS. Roland Fritz cung cấp trong khuôn khổ Hội thảo chính sách và pháp luật để phát vào sử dụng theo Luật chống phát thải, Luật triển bền vững (Những ngày hội thảo pháp luật Đức - về an toàn nguồn gen,(21) Luật về chất thải Việt) tại Trường Đại học Luật Hà Nội từ 4/4/2011 rắn, chế định về giấy phép đối với việc đưa đến 8/4/2011. vào sử dụng chất độc hại, chất phóng xạ theo (6).Xem: GS.TS. Michael Kloepfer (chủ biên), tlđd, tr. 672 đến tr. 733 (tiếng Đức: Umweltrecht, Prof. Dr. Luật về chất phóng xạ, Luật hoá chất và các Michael Kloepfer (Hrg), Verlag, C.H. Beck quy định về bảo tồn đa dạng các loài động Muenchen, 2004). vật, thực vật. (7).Xem:http://www.bmu.de/files/pdfs/allgemein/appl Là quốc gia có hoạt động bảo vệ môi ication/pdf/uvp_rl_konsolidiert.pdf trường từ rất sớm và có phong trào bảo vệ (8). Có tài liệu dịch là tích hợp. Xem thêm: http://eur- lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=CONS môi trường sâu rộng nên chính sách môi LEG:1996L0061:20060224 trường của CHLB Đức rất phát triển cả về bề (9).Xem: Quy chế 66/2010 ngày 25/11/2009/EU về rộng và chiều sâu. Bên cạch đó, CHLB Đức nhãn sinh thái còn là quốc gia phát triển và có lịch sử lâu (10).Xem: Quy chế 761/2001/EU ngày 24/4/2001về kiểm tra và tự kiểm tra của tổ chức dài trong quá trình lập pháp nên CHLB Đức (11).Xem: Danh mục các văn bản tại: GS.TS. Michael có hệ thống pháp luật đồ sộ, trong đó có luật Kloepfer (chủ biên), tlđd, tr. 697 đến tr. 702 (tiếng môi trường. Do đó, khó có thể trình bày Đức: Umweltrecht, Prof. Dr. Michael Kloepfer (Hrg), được đầy đủ những nội dung của luật môi Verlag, C.H. Beck Muenchen, 2004). (12).Xem: GS.TS. Michael Kloepfer (chủ biên), tlđd, trường của CHLB Đức. Bài viết này chỉ tr. 702 đến tr. 707. cung cấp một số thông tin khái quát những (13).Xem: GS.TS. Michael Kloepfer (chủ biên), tlđd, vấn đề cơ bản của pháp luật môi trường (14).Xem: GS.TS. Michael Kloepfer (chủ biên), tlđd, CHLB Đức./. tr. 168 đến tr. 208. (15). Có thể tra cứu luật này trên: bundesrecht.jur is.de/bundesrecht/uvpg/gesamt.pdf (1).Xem thêm: Luật môi trường, GS.TS. Michael (16). Sự khác biệt có thể còn rất nhiều nhưng do Kloepfer (chủ biên), Nxb. C.H. Beck Muenchen, khuôn khổ bài viết có hạn nên tác giả chỉ đề cập 2004, từ tr. 65 đến tr. 107 (tiếng Đức: Umweltrecht, những khác biệt lớn theo quan điểm của mình. Prof. Dr. Michael Kloepfer (Hrg), Verlag, C.H. Beck Muenchen, 2004) (17).Xem: Điều 15 Luật bảo vệ môi trường năm (2).Xem: GS.TS. Michael Kloepfer (chủ biên), tlđd, 2005. tr. 69, 70. (18).Xem: Khoản 4 Điều 2 Luật đánh giá tác động (3).Xem: Luật chống lại việc làm biến đổi những môi trường CHLB Đức. phong cảnh có giá trị quan trọng ngày 2/12/1902, (19).Xem: Luật đánh giá tác động môi trường CHLB Luật chống lại việc làm biến đổi các vùng và những Đức, từ Điều 15 đến Điều 19b. phong cảnh có giá trị quan trọng ngày 15/8/1907. (20).Xem: văn bản tại: http://bundesrecht.juris.de/bu (4).Xem: Luật về nguồn nước của đế chế Phổ ngày ndesrecht/*.pdf 7/4/1913. (21). Cũng có thể dịch là: Luật kĩ thuật gen. 116 TẠP CHÍ LUẬT HỌC - ĐẶC SAN 9/2011
ANTS
ANTS

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

 

Đồng bộ tài khoản