NHÂN GEN MÃ HOÁ RARN 5,8S Ở LOÀI TRÀ HOA
VÀNG CAMELLIA PETELOTII VƯỜN QUỐC GIA
TAM ĐẢO
Nguyễn Thị Nga, Nguyễn Văn Mùi, Trương Quốc
Phong
Khoa Sinh học, ĐHKHTN Hà Nội
1. MỞ ĐẦU
Chi Trà - Camellia thuộc họ Chè - Theaceae là một thực
vật quý của Việt Nam. Các loài Camellia không những có
vai trò quan trọng tham gia vào cấu trúc hệ thực vật nhiệt
đới vùng núi mà còn có ý nghĩa về mặt kinh tế. Nhiều loài
Trà được dùng làm đồ uống, dầu ăn, làm thuốc... và đặc
biệt phải kể đến đó là giá trị về mặt cây cảnh. Các loài
trong chi Camellia đều có hoa to và đẹp, nhiều màu sắc
khác nhau, mùa nở hoa của chúng lại đúng vào dịp Tết (từ
tháng 10 năm trước đến tháng 2 năm sau). Chính vì vậy
tiềm năng kinh tế về mặt làm cây cảnh của các loài trong
chi Camellia là rất lớn, trong số đó các loài Trà hoa vàng
hiện nay đang được đặc biệt quan tâm.
Theo những thống kê chưa đầy đủ thì số lượng loài trong
chi Camellia khá lớn (khoảng 300 loài), trong đó nhiều loài
có dạng đồng hình. [1] Chính vì vậy việc phân loại chi
Camellia dựa trên các phương pháp phân loại cổ điển như:
phương pháp hình thái so sánh, phương pháp giải phẫu so
sánh,.. đôi khi gặp phải những khó khăn nhất định, cần phải
có sự hỗ trợ của các phương pháp phân loại hiện đại.
Thực tế hiện nay với sự phát triển của sinh học phân tử,
phương pháp phân loại phân tử đã và đang được ứng dụng
rộng rãi và hiệu quả trong phân loại học nói chung và phân
loại thực vật nói riêng. Các nhà khoa học đã chứng minh
rằng đối với đối tượng thực vật việc giải trình tự gen mã
hoá rARN 5,8S cũng như một số vùng gen khác như ITS1,
ITS2, microsatellite... là một trong những công cụ hữu hiệu
của phân loại phân tử.[3]
Việc phân loại loài Trà hoa vàng Camellia petelotii ở Vườn
Quốc gia Tam Đảo cho đến này vẫn tồn tại hai ý kiến trái
ngược nhau: 1 ý kiến cho rằng loài Trà này và loài Trà
Camellia chrysantha ở Trung Quốc chỉ là một, ý kiến khác
lại cho rằng 2 loài này là khác nhau và loài Trà Camellia
petelotii là loài đặc hữu của Việt Nam, chỉ có ở Vườn Quốc
gia Tam Đảo. Đến nay 2 ý kiến này vẫn chưa đi đến thống
nhất, vì vậy việc sử dụng phương pháp phân loại phân tử
đối với trường hợp này là cần thiết và sẽ góp phần đưa đến
thống nhất việc phân loại loài Trà Camellia petelotii.
Trong bài này chúng tôi trình bày kết quả nghiên cứu về
nhân gen mã hoá rARN 5,8S ở loài Trà Camellia petelotii
nhằm mục đích phục vụ cho các nghiên cứu phân loại phân
tử tiếp theo.
2. NGUYÊN LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN
CỨU
2.1. Nguyên liệu
Mẫu lá của loài Camellia petelotii ở Vườn Quốc gia Tam
Đảo do TS. Trần Ninh, bộ môn Thực vật, khoa Sinh học,
Trường Đại học Khoa học Tự nhiên cung cấp.
Các hoá chất và dụng cụ thí nghiệm do các hãng Sigma,
Bio - Rad,... cung cấp đủ tiêu chuẩn cho nghiên cứu.
2.2. Phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp tách chiết ADN tổng số từ thực vật của
Samuel S. M. Sun và cộng sự (1994) [6] có 1 vài thay đổi
cho phù hợp với đối tượng.
- Phương pháp phát hiện và kiểm tra độ sạch của ADN
bằng điện di trên gel agarose. [5]
- Phương pháp nhân gen mã hoá rARN 5,8S bằng kĩ thuật
PCR. [5]
3. KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
3.1. Tách chiết ADN tổng số từ lá Camellia petelotii
Chúng tôi đã tiến hành tách chiết ADN theo qui trình sau:
Nghiền 0,75g lá trong Nitơ lỏng, bổ sung 5ml đệm chiết ở
600C (CTAB 2%, NaCl 1,4M, - mercaptoetanol 0,2%,
EDTA 20mM, Tris - HCl 100mM).
Ủ mẫu ở 600C trong 30 phút, bổ sung hỗn hợp Chloroform
: Isoamylalcohol (24: 1), trộn đều.
Ly tâm 10.000 vòng/ phút trong 10 phút ở nhiệt độ phòng.
Thu pha trên, tủa trong cồn tuyệt đối, rửa tủa bằng cồn 800.
Hoà tan tủa bằng đệm TE.
Kết quả kiểm tra sự có mặt của AND tổng số được thẻ hiẹn
trên hình 1.