intTypePromotion=1
ADSENSE

Báo cáo khoa học: Việc giảng nghĩa từ đa nghĩa

Chia sẻ: Nguyen Lan | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:4

107
lượt xem
3
download
 
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Tham khảo bài viết 'báo cáo khoa học: việc giảng nghĩa từ đa nghĩa', luận văn - báo cáo, báo cáo khoa học phục vụ nhu cầu học tập, nghiên cứu và làm việc hiệu quả

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Báo cáo khoa học: Việc giảng nghĩa từ đa nghĩa

  1. 76 NGON NGOTSC 0 6 1 SONG SO 1+2(183+184)-2011 DIEN D A N VA KHUYEN NGHI PHAN THj NGUYET HOA (NCS, Vien Ngon ngCr hoc) 1. Trong phdn tich, giai nghia tu, dieu de nhieu nghia tbi "kit cdu ngir nghia " hay "he nhan thay la: viec phdn tich giai nghia tu da ihdng con nghia ciia lir" la khd khdn, phirc nghia gap rat nhieu khd khdn, cd nhieu van tap nhat. Cd the ndi, chua ban den ket cau de li luan va thuc tien chua duge bdn luan va nghia eua tir, chi rieng phdi xu li nhieu giai quyet than dao. Theo hieu biet edn ban nghia, trinh bay nd theo he thdng, de hieu la che, chung tdi xin neu mot vdi pham vi van phan phuc tap, khd khan trong "cdu trite vi de so bg nhu sau: Thugc pham vi li thuyet, md" eua loai myc tu nay cua tir dien giai cho den nay d nude ta, eac nha ngdn ngti thieh ngtr van. Thye te cho thay rang: tu lieu hgc chua ed quan niem thdng nhat ve cdu giai quyet trong cae tu dien giai thieh da hoc Igo he thdng con ngu nghia cua tit da nghia. Id rat rd van de nay. Xin dan trudng hgp tir Trong phan tich, nhan dien nghia cua tu da an dg. lam vi dy. ' nghTa, chua cd su phan biet rd dien ddng dai Trong Viel-Nam tu diin eiia Hdi Khai tri va dien lich dai eua ehung. Van de van dimg Tien dire khdi thao (VNTD), tae gia xu li li thuyet nao vao viee phan tich nghia eua tir nghia tir an thanh 12 nhdm nghia va khdng da nghTa can dugc lam rd. Ve mat thire tien, phan biet ddng am vdi da nghia. Viel Nam van de dat ra la viec gidi thich, mieu ta nghia tdn lir dien eua Thanh Nghj (VNTTD) xu-li cho tu da nghia hudng tdi mue dieh nao, ddi thanh 15 nghia. Trong luc dd Tir dien lieng tugng nao. Neu nhdm mue dich thye hanh su Viel-Van Tan chu bien (TDTV-VT) cd phan pham tbi ed each giai nghia theo mue dich biet da nghia va ddng am lai xir li thanh 16 nay. Neu nham mue dieh thuc tien cung cap nghia. Tir diin tieng Viel-Uoang Phe chii thdng tin eho ngudi dge, eho ngudi dung tir bien (TDTV-HP), cdng trinh duge nhan giai dien giai thich thi cung can phdn biet loai tir thudng nha nude ve Khoa hgc va Cdng dien nao, dung lugng vd ddi tugng ehu yeu nghe, phan tich dgng tu an thanh 13 nghia. eua til' dien. Trong bdi canh phirc tap nhu Tir dien nay phan biet rd nhung nghia ciia tir \'ay, bai bao cua chung tdi chi de cap den don an dg. da nghia va nghia eiia eac tir viec giai nghia lir da righia trong tir diin ghep da nghia cd an la thanh td cau tao nhu tudng giai ngir vdn, gid dinh cho ddi Imrng dn bdm. dn bdn... ma cac tu dien trudc cd hgc vdn lir trinh do phd thdng trung hgc thirdng lan lon. Cdc soan gia cua TDTV-HP trd len six dung loai tu dien nay. cd quan niem rd, ehinh xac la: "Khi idch 2. Khi ban "Ve viec gidi thich lir nhieu nghia cua cdc dan vi da nghia cdng nhu khi nghia trong lir dien lieng Viel" tae gia dinh nghia. quyen tir dien ndy chit y den nhirng quan he ngir nghia cd linh he Ihdng Nguyen Van Tu da xae dinh: "Viec trinh bdy trong lir vung" [, trang XIV]. Nhu vay, rd ket cdu ngir nghia cua lir Id rdl quan trgng" rang ring: "quan he ngu nghia cd tinh he [1,28]. Dimg nhu vay, mue dieh chinh yeu Ihdng trong tir da nghia" la nhan td bdng cua tu dien ngu van la giai nghia cua tir, chu diu cin phai ehu y trong phan dinh va mieu thich ngfr phap, ngtr dung, phong each lien ta nghia, giai nghia. quan den muc tir, trong dd tir da nghia, tir
  2. so 1 +2 (183+184)-2011 NGON NGUT 8c OOl SONG 77 3. Quan niem "he ihdng con nghia ciia lir NghTa cua tu, du cu the bao nhieu ciing la sy da nghia". xac dinh "quan he nghia cd linh phan anh, anh xa sy vat, hien tugng... ma he Ihdng" cung can xae dinh thdng nhat. Tu khdng phai "dich thye" eai sy vat hien tugng da nghia la tu ma ngi dung cd nhieu nghia va duge dinh danh do (cai bieu vat-referent). cae nghia lap thanh he thdng ggi la he thdng Nham lan dieu nay, nhat la trong thuyet qui con ngir nghia. Thira nhan nhu vay eiing ed chieu ve nghia [5,57], nhieu ldi giai thich da nghia, trudc het phai xem mdi nghia Id mdi khdng ehi rd nghia cua tu ma di vao "mieu thdnh td cdu tgo thdnh hi thdng. Song ai ta vat" ma tu ggi ten. Chang ban: tu ban d. ciing biet he thdng khdng ehi cd thanh td ma ed tir dien hoac ldi giai thich don gian cd cdn ed quan he lien kit. td ehirc cac thanh td tinh mieu ta la "vgt cd bdn chdn,, mat phdng thanh he thdng. Vay nhiing thanh td nao tao bdng gd dimg de viet (bdn viit), de hoc (bdn thanh quan he? Va phai ehang thanh td nghia hgc). de dn (bdn an)... ". Qua la ldi giai thich la nhirng don vi ddng loai? Dya vao ket qud nay de bieu nhung la md ta cdi bieu vgt ban phan tich nghien cuu da ed, ehung tdi thay chu khdng phai la nghia eua tu ban d. NghTa rdng: eua tir ban (nghia bieu thi) can giai thich la: - Ve thanh td cau tao, tu da nghia cd hai "banid. Dd dung thudng bdng gd, ed mat loai don vi (xet ve ndi dung) la don vj cdp phdng va chan diing, de bay dd dae; thue an, do nghia-cac nghia trong tu da nghia vd cdp de lam viee v.v. Ban viet, ban dn, khan do net nghia (nhan tu ngir nghla)-thanh td ban..." [TDTV-HP]. Mdi nhin qua, chung ta tao thanh cae nghia. Chinh hai loai don vi tudng rang hai dinh nghia, hai each giai Idn-be theo tdn ti eau tao nay td hgp vdi cae nghia tren gidng nhau, song quan sat kl se quan he nghia trong ndi bg he thdng tao thay kliac. Ldi giai nghia sau cd dung mdt sd thanh he thdng con ngtr nghia cua tir da tir nhu ldi giai nghia trude nhung mue do nghTa ngi dung the hien khai quat ban bdi nd - Ve quan he nghia, can phan biet quan hi; khdng "md Id sir vgt" ma giai nghTa eua tu lich dgi va quan he ddng dgi. Trong phan bieu tbi su vat dd. NghTa eua tu la ngi dung tich mieu ta nghia phai chu y ea hai loai phan anh, la ngi dung tinh than ed tinh khai quan he nghia nay. Song vdi mue dieh cung qudt, phan anh su vat chu khdng phai chinh cap thdng tin can diing nen can chu y mdi "dich thdn" sir vat dd. Viec giai nghia, ldi quan he ddng dai ban. Nen xae dinh eau true giai nghia phai rd, de hieu song khdng dugc ddng dai cho ngudi dge, ngudi su dung tu da bd, khdng dugc phep hi sinh tinh khai quat nghia.Tuy nhien d muc do can thiet phai cua nghia. Ve dieu nay, Pho-bach da phat ludn chu y quan he giiia ddng dai va lieh dai bieu ma Le-nin da dan lai trong "Bill ki triet trong cau tao nghTa da nghia bdi vi quan hi hgc " eua minh: "Bdt cir mdt lir ndo (ldi ndi) ndi dung khdng tach rdi quan hi ddn xudt cimg dd Id khdi qudt hda cd rdi" [6,87]. phdi sinh tao thanh he thdng con ngtr nghia 5. Van dyng viee hieu va each giai nghia nay. Chinh nhimg phan tich mieu ta thirc ndi tren vao tu da ngliTa cang pbii hgp. Bdi tien thanh cdng cung nhu kien giai cua mot vi cac nghTa trong tu nhieu nghia la ket qua sd nha nghien ciru ngu nghia ehi rd dieu nay. cua sy phat trien do sy su diing sang tao cua 4. Giai nghTa eua tu la nhiem vu cat ngudi dimg. Cdc nghia ra ddi sau thudng la ngliTa, lam sang td ngi dung nghTa cua tu dd, nghia trim tugng, nghia bdng. Dd la ket qua Bdi vi tu cd chire nang dinh danh, ggi ten sy eua lien he phai sinh theo an du hoae hoan vat. hien tugng. boat dgng, tinh chat... nen dii ma hinh thanh. Cae ngliTa trong tu d dien xet vl nghTa bieu thi la chi ra, phan anh sy ddng dai lap thanh mot he thdng eon eua cac vat... 0 day khdng ehu y se cd su nham lan. nghia do. Van de giai nghia, nhu tren da ehi
  3. 78 NGON NGi/ScOdi SONG SO 1+2(183+184)-2011 ra la can xac dinh ndi dung nghia va tiep nghia ca ban nay phan anh "bd phan cd chua theo hoae ddng thai la xdc dinh quan he bg dc va giac quan" cung vi tri cua bd phan nghTa lap thanh he thdng. Chung tdi xin lan dd d ngudi va dgng vat "la phin tren cung" lugt di vao hai van de dd. va "phan trudc nhit". Tir nghia 1 - nghia co Ngi dung nghia dau tien trong tir da nghia ban da cd them nghia khdng co ban, nghia 2 can giai nghia la nghia ca bdn. NghTa co ban "dung ban che trong mot sd id hgp" tuc la la nghia quan trgng, nghia thudng tryc, cd nghia qui dinh bang quan be kit hgp va ban the trung vdi nghia gde hoae khdng trung che la: 2."dau eua con ngudi, coi la bieu vai nghia gde eua tir da nghia. NghTa co ban tugng cua suy nghi, nhan thuc". Nhu vay cd ngi dung phan anh bieu thj, lien he, bieu nghia 2, nghia khdng ca ban nay dugc giai dat thye tai duge ggi ten, bieu tbi. Ngi dung thich bang cac net nghia: I. "phan tren ciing nghia CO ban bao gdm cac net nghia co ban cua than the cua con ngudi" (vi tri) td hgp phan biet vdi cae net nghia khu biet trong sd vdi net nghia 2. "bieu tugng cua suy nghi, cac net nghia tao nen ndi dung nghia cua tu. nhan thue" (chuc nang). Net nghTa 2 nay ro Cac net nghia ed ban dugc xac djnh bdng rang la duge bieu trung hda bang an du cua quan he he binh, quan he lien tudng phan net nghia ca ban d nghia 1. "bg phan cd anh thye tai va phan biet vdi sy vat cung chua bg dc va nhieu giac quan". Nhd "noi co loai. Net nghia khdng co ban bi qui dinh ehu chua bg dc va nhieu gidc quan" mdi cd yeu bang quan he ket hgp, quan he bieu nghia bdng "bieu tugng cua suy nghi, nhan trung trong lien be vdi thye tai va vat duge thue". Bdi theo le thudng suy luan "suy bieu thi. Mdi nghia ca ban bao gdm cac net nghi, nhan thuc" chi cd d boat dgng cua "bg nghia CO ban. Cac nghia bdng, nghia phai dc va nhieu giac quan". Nghia phai sinh nay sinh cd tdn tai net nghia co ban cung td hgp cd dugc nhd quan he lien tudng phai sinh vdi nghia khdng co bdn, net nghia khu biet. dugc the hien trong cdc td hgp (ket hgp cu Chinh sy tdn tai va mdi lien he hai loai net doan): "van de dau dau, cung dau...". Den nghia nay trong nghia cua tir tao nen he nghia 3, nghia phai sinh: "Phan cd tdc mgc thdng nghia cua tir da nghia (phdn biet vdi tren dau". net nghia nay cd lien he vdi net ddng dm) [3,193]. Do ed su tdn tai ngi dung nghia 1 eua nghia ca bdn "phan tren cung va mdi quan he nghia nhu vay ma trong giai eua than the con ngudi" va 2. "tdc (ndi tdng nghia phai neu rd net nghia cung mdi lien he qudt) net nghia hoan dii, tuc nghia lay mot de the hien rd nghia ca bdn, nghia khdng ca bg phan de ndi toan the, lay tdc de ndi cai ban; nghia den, nghia bdng cua tu. Xin lay dau, bg phan cd tdc mgc tren dd". Tiep tuc nghia cua tu ddu lam vi du. Nghia eua tir phan tich cac nghia tiep sau 4,5,6,7,8,9 cua ddu da duge Hoang Tue phan tich mieu ta tir ddu, chung ta deu thay sy hien dien cac [4,75]. Chung tdi xin dan ket qua phan tich net nghia trong eac nghia phai sinh dd, ddng cua TDTV-HP de lam rd. Tir ddu theo kit thdi cung thay cac mdi lien he bieu trung qua phan tich, mieu ta cua tir diln cd 9 bang an dy hoac hoan du de tao nen ngi nghia. Nghia co bdn (nghia 1) "phin tren dung rieng cua cac nghia trong tir da nghia cung cua than the eua con ngudi hay phin dau d. trong TDTV-HP. trudc nhat cua than the dgng vat, noi cd bg Vi dy khao sat dan tren eho thay ring dc va nhieu giac quan khdc". Rd rang nghia trong cac nghia cua tu da nghia ludn tdn tai 1 nay bao gdm cac net nghia co ban: I. mot net nghia chung-net nghia co ban. Net "Phan tren cung cua than thi ngudi", "phin nghia nay la mot trong cae net nghia cua trude nhat cua thdn thi... vat" 2. "Cd chua nghia CO ban. Khi di vdo ngi dung nghia bg de va nhieu giac quan khdc". Hai net phai sinh nd cd the tdn tai nguyen dang hoae
  4. so 1 +2 (183+184)-2011 NGON NG&8c 0 0 1 SONG 79 tdn tai do dan xuat phai sinh an du, hoan du. Tai lieu trich dan Chinh sy tdn tai net nghia chung nay la co 1. Nguyen Van Tu (1969), Ve viec gidi sd tao thanh quan he he thdng con trong tu thich lir nhieu nghia trong Tir dien tieng da nghia. Trong trudng hgp mdt nghia phai Viet. TC Ngdn ngtr, sd 2. sinh trong ttr da nghia khdng edn tdn tai net 2. Phan Thi Nguyet Hoa (2008), Vi mdt nghia chung nay nira thi nghia nay da cdt dirt sd binh diin cdu tgo ndi dung nghia ciia lir lien he vdi cac nghia da cd de thanh nghia da nghia. TC Ngdn ngii & Ddi sdng, sd 1+2, cua tu ddng am cung gde. Vi dy nhu dau2d. trang 8-11. 3. Le Quang Thiem (1989), Nghien cim (kng) Dau video (ndi tat): Dau da he. Hoae ddi chieu cdc ngdn ngit. Nxb DH va THCN, dau3 dg. 1. (ket hgp ban che) Theo: Dau Ha Ngi. Phat (di tu). 2. (kng) Dau bang (ndi tat): tha 4. Hoang Tue (1984), Cuge sdng d trong chet ehu khdng dau hang giac. tir. NXB Tae pham mdi. HN. 6. Nhiing dieu trinh bay tren day cho 5. John Lyons (2006), Ngir nghia hgc ddn ehung tdi di den khuyen nghj rang: ludn. NXB GD Ha Ndi. Ban dich Nguyen 1/ Nen quan niem ngi dung ngtr nghia Van Hiep (thuyet quy chieu hay sd thi eua tu da nghia la mot cau tao he thdng con (denotational) nghia cua mot bieu thuc cae nghia cua tu da nghia. Cdu tao he thdng chinh la ddi tugng bieu thifc chi ra (bay bieu nghia nay cd hai bac: bac mot la eac nghia thi) hoae dai dien). eua tu, bac hai la cac net nghia cua nghia 6. Mac, Ang-ghen, Le-nin (1962), Bdn ve trong tir. ngdn ngir. NXB Sy that, tr. 62. 2/ Cac nghia va cac net nghia deu cd (Ban Bien tap nhan bai ngay 05-04-2010) loai khae nhau. Ve nghia ddng dai la nghia CO ban va nghia phai sinh. Ve net nghia la PhAT huy Npi lire net nghia co ban va net nghia khu biet. 3/ Viec giai nghia eua tir da nghTa chinh la viec phan tich, ehi rd sy td hgp cua cac net Md RONq qJAo Luu nghia thanh nghia va sy td hgp cac nghia vdi nhau tao thanh he thdng con ngii nghia eua D A T NU'6C TuNq NqAy phAT tir da nghia. Trong tir da nghia, sy tdn tai dan xen cac net nghia nay tao ra quan he, tao ra TRIEN he thdng eau true nghia cua tir da ngliTa. 4/ Khi phan tich xae lap net nghia, tdn Doi Mdi TU" duy ti cac nghia trong ndi dung nghia eua tir can chii y quan he dan xuat phai sinh theo an du, NEU CAC\ doAN UET hoan du la phuong thire tao thanh nghTa phai sinh (nghia bdng, nghia bieu trung) eua tir da nghTa. GiANq SON MUON Thud 5/ c i n ehu y khdng lan lon viec mieu ta sy vat ma tu ggi ten, danh dau (referent) TRU'dNq TON theo quan dilm ddng nhat nghia vdi eai quy MINH NGOC chiiu da ngd nhan mot thdi trong ngti nghia hoc.
ADSENSE

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

 

Đồng bộ tài khoản
2=>2