Hîp t¸c Trung Quèc – ASEAN…
Nghiªn cøu trung quèc
sè 6(76)-2007
35
PGS. TS. §ç TiÕn S©m
ViÖn Nghiªn cøu Trung Quèc
Ó tõ khi b¾t ®Çu tiÕn tr×nh
®èi tho¹i Trung Quèc –
ASEAN n¨m 1991 ®Õn nay,
quan hÖ song ph−¬ng gi÷a mét quèc gia
(Trung Quèc) víi mét tæ chøc khu vùc
(ASEAN) ®· ph¸t triÓn nhanh chãng vµ
®¹t nh÷ng thµnh tùu râ rÖt. Bµi viÕt nµy
tr×nh bµy vµ ph©n tÝch nh÷ng thµnh tùu
mµ quan hÖ Trung Quèc – ASEAN
®· ®¹t ®−îc trong 15 n¨m qua. Sau ®ã
nªu lªn nh÷ng suy nghÜ vÒ t¸c ®éng cña
sù hîp t¸c ®ã ®Õn tiÕn tr×nh x©y dùng
céng ®ång ASEAN.
I. Quan hÖ hîp t¸c Trung
Quèc– ASEAN: Nh×n l¹i 15 n¨m
1. Sù tin cËy vÒ chÝnh trÞ ®−îc t¨ng
c−êng
MÆc dï lµ l¸ng giÒng cña nhau,
nh−ng do nhiÒu nguyªn nh©n kh¸c nhau,
nhÊt lµ mét sè n−íc §«ng Nam ¸ vÉn
cßn chÞu ¶nh h−ëng cña thuyÕt vÒ mèi ®e
do¹ Trung Quèc nªn trong mét thêi gian
dµi, quan hÖ hai bªn vÉn ch−a cã sù tiÕn
triÓn vÒ thùc chÊt. Sau chiÕn tranh l¹nh,
tr−íc nh÷ng biÕn ®æi míi cña t×nh h×nh
quèc tÕ, khu vùc vµ cña b¶n th©n mçi
bªn, quan hÖ Trung Quèc – ASEAN
®· dÇn dÇn ®−îc c¶i thiÖn. N¨m 1996,
Trung Quèc trë thµnh ®èi t¸c ®èi tho¹i
toµn diÖn cña ASEAN. N¨m 1997, Trung
Quèc vµ ASEAN ®· x©y dùng quan hÖ
®èi t¸c l¸ng giÒng h−íng tíi thÕ kû XXI
vµ c¬ chÕ gÆp gì hµng n¨m gi÷a c¸c nhµ
l·nh ®¹o gi÷a hai bªn. Tõ n¨m 1998 ®Õn
n¨m 2000, trong vßng 3 n¨m, Trung
Quèc ®· lÇn l−ît ký kÕt c¸c v¨n kiÖn
hoÆc tháa thuËn khung vÒ quan hÖ song
ph−¬ng víi 10 n−íc ASEAN. N¨m 2003,
Trung Quèc vµ ASEAN ®· x©y dùng
quan hÖ ®èi t¸c chiÕn l−îc v× hßa b×nh vµ
thÞnh v−îng h−íng tíi thÕ kû XXI; ®ång
thêi chÝnh thøc tham gia HiÖp −íc h÷u
nghÞ hîp t¸c §«ng Nam ¸. Trung Quèc
trë thµnh ®èi t¸c chiÕn l−îc ®Çu tiªn cña
ASEAN vµ lµ n−íc lín ®Çu tiªn bªn
ngoµi tæ chøc ASEAN tham gia vµo hiÖp
−íc nªu trªn. ASEAN còng trë thµnh tæ
K
§ç tiÕn s©m
Nghiªn cøu Trung quèc
sè 6(76)-2007
36
chøc khu vùc ®Çu tiªn x©y dùng quan hÖ
®èi t¸c chiÕn l−îc víi Trung Quèc.
Tuy nhiªn, còng ph¶i thÊy r»ng, ®Ó cã
®−îc nh÷ng thµnh qu¶ trªn, trong 15
n¨m qua, hai bªn còng ®· ph¶i “vËt lén”
víi c¸c thö th¸ch vµ cïng nç lùc gi¶i
quyÕt nh÷ng vÊn ®Ò biªn giíi l·nh thæ do
lÞch sö ®Ó l¹i. Mét trong nh÷ng thö
th¸ch mang tÝnh “kh¶o nghiÖm” quan
träng ®èi víi quan hÖ song ph−¬ng trong
thêi gian qua lµ cuéc khñng ho¶ng tµi
chÝnh n¨m 1997. Trong cuéc khñng
ho¶ng nµy, Trung Quèc ®· kh«ng ph¸
gi¸ ®ång Nh©n d©n tÖ, ®ång thêi cßn trî
gióp cho c¸c n−íc trong khu vùc v−ît
qua khã kh¨n. §iÒu ®ã lµm cho sù tin
cËy cña c¸c n−íc ASEAN ®èi víi Trung
Quèc t¨ng lªn. Cßn vÒ mÆt biªn giíi l·nh
thæ, tr−íc khi b−íc sang thÕ kû XXI,
Trung Quèc vµ ViÖt Nam (mét thµnh
viªn cña ASEAN) ®· ®µm ph¸n vµ ký
kÕt HiÖp −íc vÒ biªn giíi trªn ®Êt liÒn
(1999), HiÖp ®Þnh ph©n ®Þnh vÞnh B¾c Bé
vµ HiÖp ®Þnh hîp t¸c nghÒ c¸ (2000), gãp
phÇn gi¶i quyÕt 2/3 vÊn ®Ò biªn giíi l·nh
thæ cßn tån t¹i gi÷a hai n−íc.
N¨m 2002, Trung Quèc vµ ASEAN
®· ký tuyªn bè chung vÒ c¸ch øng xö cña
c¸c bªn cã liªn quan ë BiÓn §«ng. Th¸ng
3-2005, ba c«ng ty dÇu khÝ cña Trung
Quèc, ViÖt Nam vµ Philippin ®· ký tháa
thuËn vÒ th¨m dß ®Þa chÊn biÓn ë khu
vùc tho¶ thuËn ë BiÓn §«ng. Ngoµi ra,
hai bªn cßn ký Tuyªn bè chung vÒ hîp
t¸c trong lÜnh vùc an ninh phi truyÒn
thèng v.v…
Cã thÓ nãi, nh÷ng ho¹t ®éng vµ v¨n
kiÖn ph¸p lý nªu trªn ®· lµm cho sù tin
cËy lÉn nhau vÒ chÝnh trÞ gi÷a hai bªn
®−îc t¨ng c−êng. Ng−îc l¹i, sù tin cËy vÒ
chÝnh trÞ ®Æt nÒn mãng cho sù hîp t¸c vÒ
kinh tÕ vµ c¸c lÜnh vùc kh¸c.
2. Hîp t¸c kinh tÕ ®¹t hiÖu qu¶ râ rÖt
Th−¬ng m¹i song ph−¬ng t¨ng
tr−ëng nhanh:
NÕu nh− vµo n¨m 1978
– n¨m tr−íc khi Trung Quèc tiÕn hµnh
c¶i c¸ch më cöa, kim ng¹ch th−¬ng m¹i
song ph−¬ng Trung Quèc – ASEAN míi
®¹t 859 triÖu USD, ®Õn n¨m 1991,
®· t¨ng lªn ®¹t 7,96 tû USD, trong 13
n¨m t¨ng 8 lÇn. Nh−ng tõ n¨m 1991 ®Õn
n¨m 2005, trong vßng 15 n¨m, kim
ng¹ch th−¬ng m¹i song ph−¬ng ®· tõ
7,96 tû USD (1991) t¨ng lªn ®Õn 130,37
tû USD (2005), t¨ng 15 lÇn, b×nh qu©n
mçi n¨m t¨ng 20%
(1)
. N¨m 2006 ®¹t
160,8 tû USD, t¨ng 23,4% so víi n¨m
tr−íc, trong ®ã th−¬ng m¹i song ph−¬ng
Trung Quèc – Lµo ®¹t møc t¨ng tr−ëng
cao nhÊt 69%, tiÕp theo lµ víi Philippin
33%, víi Campuchia 30%, víi Th¸i Lan
27%, víi Xinhgapo 23%, víi ViÖt Nam
21%, víi Malaixia 20,9%, víi Mianma vµ
Brun©y 20,7%, víi In®«nªxia 13,5%.
N¨m 2007 nµy, theo dù kiÕn cña c¸c
chuyªn gia, kim ng¹ch th−¬ng m¹i song
ph−¬ng Trung Quèc – ASEAN sÏ ®¹t
kho¶ng 190 tû USD
(2)
. HiÖn nay hai bªn
®· trë thµnh b¹n hµng lín thø 4 cña
nhau, ASEAN lµ thÞ tr−êng xuÊt khÈu
lín thø 4 vµ ®Þa bµn nhËp khÈu lín thø
3 cña Trung Quèc
(3)
.
§Çu t− lÉn nhau ®−îc t¨ng c−êng:
ASEAN lµ mét trong nh÷ng nhµ ®Çu t−
quan träng cña Trung Quèc, ®ång thêi
còng lµ ®Þa bµn ®Çu tiªn mµ c¸c nhµ ®Çu
t− Trung Quèc lùa chän khi ®i ra n−íc
ngoµi ®Çu t−. VÒ phÝa ASEAN, n¨m 1991,
Hîp t¸c Trung Quèc – ASEAN…
Nghiªn cøu trung quèc
sè 6(76)-2007
37
tæng sè vèn ®Çu t− cña ASEAN ë Trung
Quèc míi chØ ®¹t 332 triÖu USD. N¨m
2005 lµ 3,1 tû USD, tæng céng sè vèn ®Çu
t− cña ASEAN t¹i Trung Quèc ®Õn cuèi
n¨m 2005 lµ 38,5 tû USD. Ba n−íc
ASEAN ®Çu t− nhiÒu nhÊt vµo thÞ
tr−êng Trung Quèc lµ Xinhgapo,
Malaixia vµ Th¸i Lan, trong ®ã tæng vèn
®Çu t− cña Xinhgapo t¹i Trung Quèc ®¹t
27,74 tû USD. VÒ phÝa Trung Quèc, tæng
®Çu t− trùc tiÕp (FDI) cña Trung Quèc ë
ASEAN ch−a nhiÒu, nh−ng tèc ®é t¨ng
t−¬ng ®èi nhanh vµ cßn nhiÒu tiÒm n¨ng.
TÝnh luü kÕ, ®Õn cuèi n¨m 1991, tæng sè
vèn ®Çu t− cña Trung Quèc ë ASEAN lµ
150 triÖu USD (trong ®ã riªng n¨m 1991
míi ®¹t 12,5 triÖu USD). Nh−ng tõ sau
§¹i héi XVI §CS Trung Quèc, víi chiÕn
l−îc “®i ra ngoµi”, nhiÒu doanh nghiÖp
Trung Quèc ®· ®Õn ASEAN ®Çu t−. TÝnh
luü kÕ, ®Õn cuèi n¨m 2005, tæng sè vèn
®Çu t− cña Trung Quèc ë ASEAN ®· ®¹t
1,08 tû USD. Nh÷ng n−íc ASEAN tiÕp
nhËn ®Çu t− FDI cña Trung Quèc nhiÒu
nhÊt lµ Xinhgapo, Th¸i Lan vµ ViÖt Nam.
Riªng víi Campuchia, 3 n¨m liªn tôc
gÇn ®©y, Trung Quèc ®· trë thµnh nhµ
®Çu t− lín nhÊt cña n−íc nµy
(4)
.
VÒ thÇu kho¸n c«ng tr×nh vµ hîp t¸c
dÞch vô lao ®éng: ASEAN hiÖn lµ thÞ
tr−êng thÇu kho¸n c«ng tr×nh vµ dÞch vô
lao ®éng quan träng cña Trung Quèc ë
n−íc ngoµi. C¸c c«ng tr×nh mµ Trung
Quèc bao thÇu ë ASEAN rÊt ®a d¹ng bao
gåm: x©y dùng c¸c tr¹m ®iÖn, cÇu cèng,
®−êng bé, s©n bay, c¶ng, nhµ x−ëng, nhµ
v¨n phßng, nhµ ë v.v… TÝnh ®Õn cuèi
n¨m 2005, tæng sè vèn theo hîp ®ång
®−îc ký gi÷a c¸c nhµ thÇu Trung Quèc
víi c¸c n−íc ASEAN ®¹t 3,5 tû USD,
hoµn thµnh 2,32 tû USD. Trong ®ã, riªng
n¨m 2005, ë Xinhgapo ®¹t 1,166 tû USD,
Th¸i lan ®¹t 309 triÖu USD, ViÖt Nam
®¹t 275 triÖu USD, Philippin ®¹t 183
triÖu USD, ë Campuchia ®¹t 123 triÖu
USD
(5)
.
VÒ mÆt du lÞch: Trung Quèc vµ
ASEAN ®Òu lµ nh÷ng ®Þa bµn hÊp dÉn
kh¸ch du lÞch cña nhau. N¨m 2005, sè
kh¸ch du lÞch lÉn nhau gi÷a hai bªn ®¹t
6,5942 triÖu l−ît ng−êi, trong ®ã sè
kh¸ch Trung Quèc ®Õn ASEAN ®¹t h¬n
3 triÖu l−ît ng−êi vµ kh¸ch ASEAN ®Õn
Trung Quèc du lÞch còng ®¹t h¬n 3 triÖu
l−ît, chiÕm 1/5 sè kh¸ch n−íc ngoµi ®Õn
Trung Quèc du lÞch
(6)
.
VÒ viÖc x©y dùng khu mËu dÞch tù
do Trung Quèc – ASEAN (CAFTA): §©y
lµ biÓu hiÖn râ rÖt nhÊt cña mèi quan hÖ
chÝnh trÞ - kinh tÕ gi÷a Trung Quèc –
ASEAN. Bëi lÏ, ®©y lµ quyÕt t©m chÝnh
trÞ cña c¸c nhµ l·nh ®¹o, chñ yÕu dùa
trªn sù tin cËy vÒ chÝnh trÞ ®−îc t¨ng lªn
trong quan hÖ hai bªn (c¶ ®a ph−¬ng vµ
song ph−¬ng) nhÊt lµ sau sù kiÖn khñng
ho¶ng tµi chÝnh n¨m 1997. Cã thÓ nãi,
viÖc x©y dùng khu mËu dÞch tù do Trung
Quèc – ASEAN lµ mét sù kiÖn lín trong
lÞch sö ph¸t triÓn quan hÖ gi÷a hai bªn.
TiÕn tr×nh x©y dùng CAFTA ®· vµ ®ang
®¹t ®−îc nh÷ng kÕt qu¶ thùc chÊt qua
mét sè ch−¬ng tr×nh dù ¸n, trong ®ã cã
Ch−¬ng tr×nh thu ho¹ch sím vµ c¾t gi¶m
thuÕ quan. Sau khi ®−îc x©y dùng nã sÏ
lµ khu mËu dÞch tù do cã sè d©n lín nhÊt
trªn thÕ giíi víi 1,8 tû ng−êi tiªu dïng,
GDP ®¹t 2000 tû USD vµ tæng l−îng
th−¬ng m¹i ®¹t 1200 tû USD
(7)
.
3. C¸c lÜnh vùc hîp t¸c kh¸c
§ç tiÕn s©m
Nghiªn cøu Trung quèc
sè 6(76)-2007
38
Ngoµi chÝnh trÞ vµ kinh tÕ, Trung
Quèc vµ ASEAN cßn chó ý ®Èy m¹nh
hîp t¸c trªn c¸c lÜnh vùc kh¸c. Hai bªn
®· x¸c ®Þnh 10 lÜnh vùc hîp t¸c träng
®iÓm bao gåm n«ng nghiÖp, khai th¸c
nguån nh©n lùc, ®Çu t− lÉn nhau, khai
th¸c s«ng Mª C«ng, giao th«ng, n¨ng
l−îng, v¨n ho¸, du lÞch, y tÕ c«ng céng
v.v…; ®· ký kÕt c¸c b¶n tho¶ thuËn ghi
nhí hîp t¸c trªn 6 lÜnh vùc lµ n«ng
nghiÖp, viÔn th«ng, an ninh phi truyÒn
thèng, xa lé th«ng tin, TiÓu vïng Mª
c«ng më réng, giao th«ng, v¨n ho¸. VÒ
®µo t¹o nh©n lùc, hµng n¨m phÝa Trung
Quèc ®· cung cÊp kinh phÝ cho c¸c n−íc
ASEAN sang Trung Quèc båi d−ìng víi
sè l−îng 1500 ng−êi/lÇn. Trong 5 n¨m tíi,
sè l−îng sÏ t¨ng lªn ®Õn 8000 ng−êi;
®ång thêi mêi 1000 thanh niªn ASEAN
sang th¨m Trung Quèc
(8)
. Hai bªn còng
®· thµnh lËp quü Trung quèc - ASEAN
vµ Quü hîp t¸c y tÕ Trung Quèc –
ASEAN nh»m hç trî cho c¸c lÜnh vùc
hîp t¸c gi÷a hai bªn.
Trªn lÜnh vùc hîp t¸c quèc tÕ, viÖc hîp
t¸c vµ phèi hîp gi÷a Trung Quèc vµ
ASEAN trong c¸c c«ng viÖc quèc tÕ vµ
khu vùc ®−îc t¨ng c−êng nh−: Trung
Quèc hç trî ASEAN ph¸t huy vai trß chñ
®¹o trong tiÕn tr×nh hîp t¸c §«ng ¸; hai
bªn cïng cè g¾ng thóc ®Èy sù ph¸t triÓn
lµnh m¹nh cña c¸c c¬ chÕ hîp t¸c khu
vùc vµ xuyªn khu vùc nh− hîp t¸c
ASEAN + 3, héi nghÞ cÊp cao §«ng ¸,
APEC, DiÔn ®µn ¸ – ¢u, DiÔn ®µn hîp
t¸c §«ng ¸ – Mü La tinh.
4. Nh÷ng vÊn ®Ò ®ang ®Æt ra vµ triÓn
väng
Quan hÖ Trung Quèc – ASEAN ®· cã
b−íc tiÕn dµi, ®¹t ®−îc nh÷ng kÕt qu¶ râ
rÖt. Tuy nhiªn thµnh qu¶ mµ mèi quan
hÖ nµy ®−a ®Õn kh«ng ®ång ®Òu gi÷a c¸c
thµnh viªn ASEAN.
VÒ mÆt kinh tÕ, quan hÖ th−¬ng m¹i
song ph−¬ng gi÷a Trung Quèc víi c¸c
n−íc ASEAN 4 (ViÖt Nam, Lµo,
Campuchia, Mianma) ch−a c©n b»ng,
c¸c n−íc nµy vÉn lµ n−íc nhËp siªu vµ
møc nhËp siªu ngµy cµng t¨ng. Ngoµi ra,
kÕt cÊu kinh tÕ gi÷a Trung Quèc víi mét
sè n−íc ASEAN t−¬ng tù nhau, tÝnh bæ
sung −u thÕ cho nhau ch−a nhiÒu, tÝnh
c¹nh tranh cßn lín. §©y lµ ®iÒu ph¶i
tÝnh ®Õn khi khu mËu dÞch tù do Trung
Quèc – ASEAN ®−îc x©y dùng.
VÒ mÆt an ninh, nh÷ng tranh c·i
thËm chÝ nh÷ng ®ông ®é vÉn cßn xÈy ra
gi÷a Trung Quèc víi mét sè n−íc
ASEAN ë khu vùc BiÓn §«ng, nã nh−
“®¸m m©y mï”, nÕu xö lý kh«ng khÐo sÏ
lµm “tèi ®i” quan hÖ gi÷a hai bªn. MÆc
dï vËy, theo chóng t«i - nh×n mét c¸ch
tæng thÓ, 15 n¨m qua lµ giai ®o¹n tèt
nhÊt trong lÞch sö quan hÖ gi÷a Trung
Quèc víi §«ng Nam ¸ tõ tr−íc ®Õn nay.
§iÒu nµy ®¸p øng nguyÖn väng c¬ b¶n
vµ l©u dµi cña nh©n d©n c¸c n−íc
ASEAN vµ Trung Quèc, ®ång thêi còng
phï hîp víi xu thÕ chung cña thÕ giíi vµ
khu vùc lµ hßa b×nh, hîp t¸c vµ ph¸t
triÓn. V× vËy, triÓn väng cña quan hÖ
Trung Quèc – ASEAN trong thêi gian tíi
lµ tèt ®Ñp.
II. Suy nghÜ vÒ t¸c ®éng cña sù
hîp t¸c Trung Quèc – ASEAN ®èi
víi tiÕn tr×nh x©y dùng céng
®ång ASEAN
Hîp t¸c Trung Quèc – ASEAN…
Nghiªn cøu trung quèc
sè 6(76)-2007
39
1. Nh÷ng t¸c ®éng
Nh− ®· nªu ë trªn, sù hîp t¸c gi÷a
Trung Quèc vµ ASEAN 15 n¨m qua lµ
tèt ®Ñp. §ã lµ do sù nç lùc chung cña c¶
hai bªn. Tuy nhiªn, theo suy nghÜ cña t«i,
sù chñ ®éng vµ tÝch cùc cña phÝa Trung
Quèc lµ nh©n tè quan träng, nÕu kh«ng
nãi lµ quan träng nhÊt. §iÒu nµy cã liªn
quan ®Õn sù ®iÒu chØnh chiÕn lùîc ®èi
ngo¹i nãi chung cña Trung Quèc sau
chiÕn tranh l¹nh, nhÊt lµ sau sù kiÖn 11-
9 ë Mü; theo ®ã, quan hÖ víi l¸ng giÒng
lµ quan träng, thÓ hiÖn qua c¸c ph−¬ng
ch©m “môc l©n, an l©n, phó l©n” (h÷u
nghÞ víi l¸ng giÒng, an ninh víi l¸ng
giÒng, giµu cã víi l¸ng giÒng), “l¸ng
giÒng tèt, b¹n bÌ tèt, ®èi t¸c tèt” (víi
chung c¸c n−íc l¸ng giÒng) vµ “l¸ng
giÒng tèt, b¹n bÌ tèt, ®ång chÝ tèt, ®èi t¸c
tèt” (víi ViÖt Nam vµ Lµo).
V× vËy, cã thÓ nãi r»ng ®©y lµ c¬ héi
tèt ®Ó ASEAN – trªn nÒn t¶ng hîp t¸c
®· cã – ®−a quan hÖ hîp t¸c ASEAN –
Trung Quèc ®i vµo “chiÒu s©u, æn ®Þnh
vµ bÒn v÷ng”.
VÊn ®Ò ®Æt ra lµ, sù hîp t¸c ngµy
cµng t¨ng lªn nµy sÏ cã t¸c ®éng nh− thÕ
nµo ®èi víi tiÕn tr×nh x©y dùng céng
®ång ASEAN? Theo chóng t«i, sù t¸c
®éng nµy lµ tÝch cùc hay tiªu cùc cßn tïy
thuéc vµo b¶n th©n ASEAN. Nã sÏ lµ t¸c
®éng tÝch cùc – nÕu ASEAN ®Èy nhanh
tiÕn tr×nh liªn kÕt. Bëi v×, chØ cã liªn kÕt
thµnh mét thùc thÓ thèng nhÊt, ASEAN
míi ph¸t huy ®−îc vai trß vµ vÞ thÕ cña
m×nh trong quan hÖ víi Trung Quèc vµ
c¸c ®èi t¸c lín kh¸c. Ng−îc l¹i, nã sÏ lµ
t¸c ®éng tiªu cùc, nÕu ASEAN lµ mét
thùc thÓ láng lÎo hoÆc ph©n t¸n. Vµ, nh−
thÕ ASEAN tù m×nh ®¸nh mÊt ®i vai trß
vµ vÞ thÕ ®· cã vµ cÇn cã cña m×nh trong
quan hÖ, kh«ng chØ víi Trung Quèc mµ
víi c¸c ®èi t¸c lín kh¸c. HËu qu¶ cña nã
nh− thÕ nµo, mäi ng−êi ®Òu cã thÓ tù
h×nh dung ®−îc.
Nh÷ng tÝn hiÖu gÇn ®©y cho thÊy,
ASEAN ®ang chuyÓn ®éng theo h−íng
tÝch cùc, ®Èy nhanh tiÕn tr×nh liªn kÕt.
Trong tiÕn tr×nh liªn kÕt nµy, h·y xem
sù hîp t¸c ngµy cµng t¨ng lªn cña
ASEAN víi Trung Quèc hay sù chñ ®éng
vµ tÝch cùc ®Èy m¹nh quan hÖ víi
ASEAN cña phÝa Trung Quèc nh− mét
“lùc ®Èy” hay chÊt xóc t¸c cña tiÕn tr×nh
x©y dùng céng ®ång ASEAN.
2. Suy nghÜ kiÕn nghÞ
T«i cho r»ng sau 40 n¨m tån t¹i, víi
−u thÕ ®Þa – chÝnh trÞ, ®Þa – kinh tÕ, ®Þa -
v¨n hãa… cña m×nh, ASEAN ®ang ®øng
tr−íc mét thêi c¬ míi, vËn héi míi cho sù
ph¸t triÓn.
Mét ASEAN m¹nh – dùa trªn sù liªn
kÕt cña 3 trô cét kinh tÕ, an ninh, v¨n
ho¸ – x· héi sÏ lµm t¨ng vÞ thÕ cña c
ASEAN víi t− c¸ch lµ mét chØnh thÓ vµ
tõng n−íc thµnh viªn víi t− c¸ch lµ bé
phËn hîp thµnh trªn tr−êng quèc tÕ vµ
khu vùc còng nh− trong quan hÖ víi c¸c
®èi t¸c kh¸c nh− Trung Quèc, Mü, NhËt
B¶n, Nga, Ên §é, EU v.v… Theo t«i, nªn
coi “vÞ thÕ nµy” lµ “nguån lùc mÒm” hay
“thùc lùc mÒm”, qua ®ã gãp phÇn lµm
t¨ng søc m¹nh tæng hîp cña ASEAN,
®−a l¹i lîi Ých cho c¶ ASEAN nãi chung
vµ c¸c thµnh viªn nãi riªng. Mét khi
®· coi “nã” lµ “nguån lùc mÒm”, th× ph¶i
“®ång t©m” ch¨m lo cho nguån lùc nµy
giµu cã thªm, nh− thÕ sÏ lµm t¨ng søc