Bộ Nông nghiệp và PTNT
Báo cáo tiến độ Dự án
021/06VIE
Giảm dư lượng thuốc trừ sâu, nâng cao năng suất,
chất lượng và tiêu thụ sản phẩm rau vùng Bắc
Trung bộ của Việt Nam bằng giống mới, nguyên tắc
thực hành nông nghiệp tốt và đào tạo trọng tâm cho
nông dân
MS2: Báo cáo 6 tháng lần thứ 1
Ngày 1 tháng 2 năm 2008
1
1. Thông tin về cơ quan tham gia
Tên dự án Giảm dư lượng thuốc trừ sâu, nâng cao năng suất, chất lượng
và tiêu thụ sản phẩm rau vùng Bắc Trung bộ của Việt Nam
bằng giống mới, áp dụng nguyên tắc thực hành nông nghiêp tốt
và đào tạo trọng tâm cho nông dân.
Cơ quan phía Việt Nam Viện Khoa học kỹ thuật Nông nghiệp Việt Nam (ASINCV)
Nghi Kim, Thành phố Vinh, Tỉnh Nghệ An, Việt Nam
Chủ nhiệm nhóm dự án phía VN PGS. TS. Phạm Văn Chương
Tổ chức phía Úc Trung tâm Nghiên cứu Ứng dụng nghề vườn (AHR) ACN 073
642 510; PO Box 3114; Bundeena NSW 2230; Australia
Đội ngũ phía Úc PGS. TS. Gordon Rogers
Ngày khởi đầu Tháng 3/ 2007
Ngày hoàn thành (Chính thức) Tháng 12/ 2009
Kỳ báo cáo Ngày 1st tháng 3 năm 2007 – Tháng 12 năm 2007
Địa chỉ liên hệ của cán bộ liên quan
Tại Úc: Chủ nhiệm dự án
Tên: PGS. TS. Gordon Rogers Điện thoại: 0418 517 777
Chức vụ: Chủ nhiệm dự án Fax: +61 2 9544 3782
Cơ quan AHR, Nghiên cứu Ứng dụng nghề
vườn ; PO Box 3114; Bundeena
NSW 2230; Australia
Email: gordon@ahr.com.au
Tại Úc: Người liên hệ hành chính
Tên: Lynn Christie Điện thoại: +61 2 9527 0826
Chức vụ: Quản trị Fax: +61 2 9544 3782
Cơ quan AHR, Nghiên cứu Ứng dụng nghề vườn; PO
Box 3114; Bundeena NSW 2230; Australia
Email: lynn@ahr.com.au
Tại Việt Nam:
Tên: PGS. TS. Phạm Văn Chương Điện thoại: +84 (903) 221 612
Chức vụ: Chủ nhiệm dự án phía Việt Nam Fax: +84(0) 38 851 981
Cơ quan Viện Khoa học kỹ thuật nông
nghiệp Việt Nam. (ASINCV)
Nghi Kim,Thành phố Vinh,
Tỉnh Nghệ An, Việt Nam
Email: chuong.phamvan@gmail.com
1
2. Tóm tắt dự án
Canh tác cây rau ở Việt Nam mỗi năm có thể mang lại nguồn thu nhập hấp dẫn khoảng 20-30
triệu đồng mỗi năm, chiếm khoảng 80-90% thu nhập bình quân từ nông nghiệp của một hộ gia
đình. Có một tiềm năng để nâng cao nguồn thu nhập này cho người trồng rau đó là nhờ vào việc
phát huy tối đa năng suất và chất lượng sản phẩm rau của họ trồng. Dự án này nhằm cải thiện
thu nhập của các hộ sản xuất nhỏ bằng việc tạo điều kiện cho họ tham gia thực hiện sản xuất
sạch và bền vững. Dự án liên quan đến sản xuất năng suất cao; các giống dưa hấu và cải bắp
chống bệnh; cung cấp thông tin và đào tạo về thực hành nông nghiệp tốt (GAP), điều này sẽ
giúp cho việc giảm đầu tư hóa chất và giảm tổn thất sau thu hoạch. Việc giới thiệu các giống
mới và thực hành nông nghiệp tốt - GAP sẽ được ghi dấu việc sử dụng phương pháp cùng tham
gia thông qua các ngày thực hành trên đồng ruộng nông dân và tổ chức các hội thảo hướng dẫn
bởi các chuyên gia hàng đầu về ngành hàng của Úc. Điểm nổi bật trong báo cáo định kỳ lần này
là sản xuất cải bắp chất lượng cao theo nguyên tắc G.A.P. tại các xã Quỳnh Lương và hợp tác xã
Hưng Đông và sự nhiệt tình của siêu thị Metro Cash and Carry để bán những sản phẩm này tại
Hà Nội. Đây là một bước tích cực để phát triển một chuỗi cung ứng đáng tin cậy và có lợi hơn
thay thế cho chuỗi cung ứng cũ mà nông dân đã tham gia cung cấp trước đây. Việc áp dụng IPM
và các sổ tay ghi chép việc nông nghiệp cũng là một bước đầu quan trọng để tiếp cận hệ thống
bảo đảm chất lượng của người trồng rau.
3. Tóm tắt công việc
Dự án sử dụng phương pháp tiếp cận cùng tham gia để khích lệ sự hiểu biết về thực hành
nông nghiệp tốt (GAP) bởi các cơ quan cộng tác Việt Nam và các bên tham gia (Nông dân,
khuyến nông viên và những đối tác thương mại). Dự án bao gồm một số lớp tập huấn khởi
đầu. Việc hình thành các mô hình trình diễn như: về giống và các thí nghiệm thực hành nông
nghiệp tốt là cơ sở của các buổi thực hành trên đồng ruộng của nông dân, điều tra nghiên cứu
quản lý sau thu hoạch, nhiệt độ và đóng gói trong toàn bộ dây chuyền cung ứng và phát triển
thị trường.
Báo cáo định kỳ giai đoạn này tập trung vào việc sản xuất của cải bắp. Vụ đầu tiên gieo vào
25 tháng 9 với giống Mũ Xanh (Sakata). Cây giống cấp cho vụ trồng đầu tiên của mô hình
sản xuất tại xã Quỳnh Lương và HTX Hưng Đông (thành phố Vinh) với lượng cây giống là
57.000 cây con ở cả 2 điểm triển khai dự án.
Những lớp học trên đồng ruộng nông dân được tiến hành tại cả hai xã Quỳnh Lương và HTX
Hưng Đông. Các lớp học này được tiến hành dựa trên các mô hình sản xuất cải bắp cung cấp
cho siêu thị Metro. Một thí nghiệm về giống cải bắp cũng đã được thiết lập ở các điểm triển
khai dự án. Nông dân đã áp dụng IPM, nguyên tắc thực hành nông nghiệp tốt – GAP, và kết
quả là cây rau cải bắp đã phát triển trong điều kiện tốt nhất. Người dân trồng rau cũng đã ghi
chép toàn bộ quá trình trồng trọt, chăm sóc của họ vào trong sổ theo dõi được chuẩn bị riêng
của dự án và điều này được xem như là bước khởi đầu để phát triển hệ thống đảm bảo chất
lượng tại nông trại.
Một kế hoạch tiếp thị đã được phát triển với sự hợp tác của siêu thị Metro Cash and Carry.
Chẳng hạn như, việc in ấn và dán các nhãn hiệu cho cải bắp đã làm nổi bật việc chúng đã
được sản xuất theo con đường "sạch" và những áp phích cũng đã được chuẩn bị để dán tại
các kho hàng nơi bày bán sản phẩm.
2
Điểm nổi bật của báo cáo định kỳ này là việc sản xuất cải bắp chất lượng cao áp dụng GAP
tại xã Quỳnh Lương và HTX Hưng Đông và sự nhiệt tình của siêu thị Metro Cash and Carry
để bán các sản phẩm rau an toàn này tại các kho hàng ở Hà Nội. Đây là một bước rất tích cực
để phát triển một hệ thống tiêu thụ mới cho nông dân thay thế hệ thống cũ, hệ thống mới này
có độ tin tưởng hơn và có lợi hơn hệ thống tiêu thụ trước đây. Việc áp dụng IPM và các sổ
ghi chép quá trình sản xuất thực hành cũng là những bước khởi đầu cho việc hình thành hệ
thống Bảo đảm chất lượng với người trồng rau.
Dự án đang được vận hành tốt và chúng tôi mong đợi thu được nhiều thành công hơn nữa với
cây trồng tiếp theo của dự án là Dưa hấu vào cuối năm 2008.
4. Giới thiệu và tổng quan
Trồng rau ở Việt Nam là nguồn thu nhập quan trọng cho đất nước, ước tính khoảng 9% tổng
thu nhập từ cây trồng bao gồm cả lúa gạo.
Có tiềm năng lớn để tăng thu nhập cho người trồng rau bằng cách tăng tối đa năng suất và
chất lượng sản phẩm do nông dân tạo ra. Tuy nhiên, còn nhiều khía cạnh khiến cho ngành
hàng rau quả ở Việt Nam gần đây bị hạn chế, khó mở rộng và phát triển đã ảnh hưởng đến
ngành hàng rau nói chung và thu nhập của nông dân nói riêng, như:
• Dư lượng thuốc trừ sâu và hàm lượng nitrosamine cao trong sản phẩm rau
• Quản lý nhiệt độ sau thu họach và công nghệ thu hoạch còn hạn chế làm ảnh hưởng
đến chất lượng rau tiêu thụ.
• Phương thức canh tác truyền thống của người trồng rau đã sử dụng có thể hạn chế
đến tiềm năng năng suất và từ đó ảnh hưởng đến thu nhập của nông dân
• Các thị trường truyền thống có thể làm giảm thu nhập
Dự án sử dụng phương pháp tiếp cận cùng tham gia để khích lệ sự hiểu biết về thực hành
nông nghiệp tốt (GAP) với sự hợp tác của các cơ quan của Việt Nam và các bên tham gia
(Nông dân, khuyến nông viên và những đối tác thương mại). Dự án bao gồm một số lớp tập
huấn khởi đầu. Cùng với việc hình thành các mô hình trình diễn về giống và các thí nghiệm
thực hành nông nghiệp tốt sẽ là nền tảng của các buổi thực hành trên đồng ruộng của nông
dân, quản lý nhiệt độ, điều tra nghiên cứu sau thu hoạch và đóng gói hàng hóa trong toàn bộ
dây chuyền cung ứng, đào tạo chuyên sâu cho các chuyên gia làm vườn Việt Nam tại Úc và
tổ chức một hội nghị mở rộng trước khi dự án kết thúc để công bố rộng rãi tới đông đảo
người quan tâm.
Một mục tiêu quan trọng khác của dự án là phát triển một thị trường mới và đáng tin cậy cho
những người trồng rau bằng việc thiết lập những mối liên kết liên hoàn cung ứng rau cho hệ
thống siêu thị Metro. Việc làm này có nghĩa là một số khâu trong chuỗi cung ứng sẽ được
giảm bớt và sản phẩm sẽ đến được với người tiêu dùng cuối cùng nhanh hơn, kết quả là sản
phẩm tươi hơn đáp ứng yêu cầu đang gia tăng và bán được nhiều hơn. Dẫn đến kết quả là
nông dân sẽ được lợi thông qua lượng hàng rau bán được nhiều, thị trường đáng tin cậy hơn,
thông tin giao tiếp tốt hơn với những người mua sản phẩm và thu nhập tốt hơn. Những người
bán lẻ được lợi thông qua những hệ thống cung cấp đáng tin cậy về sản phẩm sạch, ổn định
mà đáp ứng những chỉ tiêu kỹ thuật yêu cầu và như vậy cải thiện việc bán hàng và tăng được
lợi nhuận của họ.
3
Dự án được tập trung vào những những nông dân làm theo phương pháp sản xuất trên đồng
ruộng để sản xuất rau sạch chất lượng cao gồm:
o Các giống mới.
o Thực hành Nông nghiệp tốt (GAP)
o Sự huấn luyện có sự tham gia của nông dân
o Nghiên cứu và huấn luyện sau thu hoạch
o Phát triển các liên kết dây chuyền cung cấp
5. Tiến độ đạt được đến nay
5.1 Những kết quả nổi bật đạt được
i. Ký kết hợp đồng với CARD:
Dự án được ký kết chính thức là ngày 10 tháng 3 năm 2007. Việc ký kết này được thực hiện
sau khi có một thỏa thuận cải tiến giữa Đại học Sydney và Trung tâm Nghiên cứu ứng dụng
nghề vườn (AHR Ltd).
Một hội nghị lập kế hoạch đã được tổ chức gồm tất cả các bên tham gia tại Hà Nội và thành
phố Vinh trong thời gian từ 25 đến 31 tháng 3 năm 2007.
ii. Tập huấn cho cán bộ nghiên cứu Việt Nam tại Úc
Hai cán bộ khoa học do Viện Khoa học kỹ thuật nông nghiệp Bắc Trung Bộ cử đã đến
Australia từ 12 – 18 tháng 8 năm 2007 để tham quan học tập. Các cán bộ khoa học này đã
thăm trang trại của nông dân Úc trồng rau và thăm các chợ, siêu thị tại Úc. Họ cũng đã làm
việc với các đối tác phía Úc để xây dựng các chủ đề về sổ tay thực hành nông nghiệp tốt và
đặc biệt là khía cạnh về hệ thống đảm bảo chất lượng dựa trên Chương trình sản xuất sạch
(FreshCare® program) các ngành hàng công nghiệp quan trọng của Bang NSW Úc.
iii. Trồng trọt và thu hoạch các giống dưa hấu
Thử nghiệm trồng dưa hấu vụ đầu tiên đã tiến hành gieo hạt vào ngày 31 tháng 5 năm 2007.
Do thời kỳ này gặp phải những trận mưa rào nên thời vụ gieo trồng đã phải lùi lại dẫn đến
việc mọc mần của cây con bị giảm, chỉ khoảng 50% hạt nảy mầm .
Vụ trồng thứ 2 được gieo hạt trong vườn ươm quãng 31 tháng 5 và được trồng ra ruộng vào
13 tháng 6 năm 2007. Thời vụ gieo thứ 3 được trồng ra ruộng khoảng 10 ngày sau (23 tháng
6). Tiến sĩ Rogers đến TP Vinh, Nghệ An từ 15 – 22 tháng 7 để hỗ trợ và giám sát việc trồng
và thu hoạch các thí nghiệm đồng ruộng.
Thử nghiệm này là bước ban đầu quan trọng để xác định những vấn đề đặt ra về thời vụ tại
tỉnh Nghệ An. Đồng thời nó cũng giúp cho các bên phối hợp chuẩn bị hợp đồng và vật tư liên
quan tại chỗ cho các đơn hàng sau này.
iv. Biên soạn biểu điều tra cơ sở
Bộ câu hỏi điều tra cơ bản về sản xuất rau của nông hộ đã được hoàn thiện và dịch sang tiếng
Việt. Hoạt động điều tra dự kiến đã không hoàn thành vào tháng 12 năm 2007 do ông Cương
muốn điều tra thêm ở các nông hộ trong thời gian mùa vụ của cải bắp sẽ được tiến hành từ
tháng 10 năm 2007 đến tháng 3 năm 2008. Điều này có nghĩa là thông tin thu được sẽ được
cập nhật và bộ dữ liệu sẽ chính xác hơn.
4