3/9/2009
1
Giӟi thiӋu giӕng Keo lai
Quҧn lý, xây dӵng vѭӡn cây
ÿҫu dòng và nhân giӕng
Giӟi thiӋu giӕng Keo lai
Quҧn lý, xây dӵng vѭӡn cây
ÿҫu dòng và nhân giӕng
ÿҫu dòng và nhân giӕngÿҫu dòng và nhân giӕng
ThS : ThS : Mai Trung KiênMai Trung Kiên
Trung tâm nghiên cu ging cây rngTrung tâm nghiên cu ging cây rng
Giӕng lai tӵ nhiên giӳa
keo tai tѭӧng và keo lá tràm
MӣÿҫuMӣÿҫu
Ging lai tͱ nhiên keo tai tɉng và keo lá tràm (tɞm gi là keo Ging lai tͱ nhiên keo tai tɉng và keo lá tràm (tɞm gi là keo
lai) ÿɉc phát hiʄnÿɤu tiên Australia (cui nhng năm 1970).lai) ÿɉc phát hiʄnÿɤu tiên Australia (cui nhng năm 1970).
Nhng năm 1980, 1990 mt s nɉc vùng ÿông Nam á phát Nhng năm 1980, 1990 mt s nɉc vùng ÿông Nam á phát
hiʄn và ÿɉa vào s dng.hiʄn và ÿɉa vào s dng.
Năm 1992 TTNCGCR ÿã tiɼn hành NC:chn ging, nhân ging,Năm 1992 TTNCGCR ÿã tiɼn hành NC:chn ging, nhân ging,
KN dòng vô tính, khɠ năng cung cɢp bt giɢy, TC cɇ hc vɪt lý.KN dòng vô tính, khɠ năng cung cɢp bt giɢy, TC cɇ hc vɪt lý.
Năm 1995 B NN và PTNT ÿã công nhɪn 6 dòng keo lai: BV10, Năm 1995 B NN và PTNT ÿã công nhɪn 6 dòng keo lai: BV10,
BV16
,
BV32 BV33
,
BV5 và BV29 là
g
in
g
có năn
g
suɢt cao. B
BV16
,
BV32 BV33
,
BV5 và BV29 là
g
in
g
có năn
g
suɢt cao. B
,, ggg,, ggg
phê duyʄt dͱ án KN mt s dòng ɉu viʄt trên các vùng sinh thái phê duyʄt dͱ án KN mt s dòng ɉu viʄt trên các vùng sinh thái
chính trong cɠ nɉc t 1996 chính trong cɠ nɉc t 1996 -- 1999.1999.
Ngày 17/1/2000 B NN và PTNT ÿã có quyɼtÿʈnh sNgày 17/1/2000 B NN và PTNT ÿã có quyɼtÿʈnh s132/QĈBNN132/QĈBNN--KHCN công nhɪn 3 ging BV10, BV16, BV32 là KHCN công nhɪn 3 ging BV10, BV16, BV32 là
ging quc gia.ging quc gia.
Năm 1993 TTNCGCR ÿã phi hp vi TTKHSXLN Nam B và Năm 1993 TTNCGCR ÿã phi hp vi TTKHSXLN Nam B và
phân viʄn KHLN Nam B tiɼn hành chn lc,nhân ging, KN phân viʄn KHLN Nam B tiɼn hành chn lc,nhân ging, KN
ging cho mt s dòng tɞi Tràng Bom (Ĉng Nai) và Tân Tɞo.ging cho mt s dòng tɞi Tràng Bom (Ĉng Nai) và Tân Tɞo.
Ngày 9/8/2000 B NN và PTNT ÿã có quyɼtÿʈnh sNgày 9/8/2000 B NN và PTNT ÿã có quyɼtÿʈnh s3110/QĈBNN3110/QĈBNN--KHCN công nhɪn 4 ging TB3, TB5, TB6, TB12 là KHCN công nhɪn 4 ging TB3, TB5, TB6, TB12 là
ging tiɼn b k͹ thuɪtging tiɼn b k͹ thuɪt
3/9/2009
2
Mӣÿҫu(tiӃp)Mӣÿҫu(tiӃp)
KN keo lai tͱ nhiên (cây hɞt) trng so sánh vi keo tai tɉng và KN keo lai tͱ nhiên (cây hɞt) trng so sánh vi keo tai tɉng và
keo lá tràm tɞi Ba Vì 1993. Năm 1999 các cây keo lai trong khu keo lá tràm tɞi Ba Vì 1993. Năm 1999 các cây keo lai trong khu
này vɨn thʀ hiʄnÿɉcɉu thɼ lai vɾ sinh trɉng so vi các loài bnày vɨn thʀ hiʄnÿɉcɉu thɼ lai vɾ sinh trɉng so vi các loài bmɶ. Chn lc mt s cây tt vɾ sinh trɉng và chɢt lɉng thân mɶ. Chn lc mt s cây tt vɾ sinh trɉng và chɢt lɉng thân
cây, nhân ging trng KN tɞi Ba Vì (Hà Tây) và Yên Thành (Nghʄcây, nhân ging trng KN tɞi Ba Vì (Hà Tây) và Yên Thành (NghʄAn)An)
11/7/2006 B NN và PTNT ÿã có quyɼtÿʈnh s 1998/QĈBNN11/7/2006 B NN và PTNT ÿã có quyɼtÿʈnh s 1998/QĈBNN--
KHCN công nhɪn các ging BV71, Bv73, BV75, TB1, TB7, TB11 là KHCN công nhɪn các ging BV71, Bv73, BV75, TB1, TB7, TB11 là
các
g
in
g
tiɼn b
k
͹
thu
ɪ
t và
g
in
g
BV33 là
g
in
gq
uc
g
iacác
g
in
g
tiɼn b
k
͹
thu
ɪ
t và
g
in
g
BV33 là
g
in
gq
uc
g
ia
gg ͹ɪgg ggq ggg ͹ɪgg ggq g
Bên cɞnh chɉɇng trình chn ging keo lai tͱ nhiên, TTNCGCR cŸngBên cɞnh chɉɇng trình chn ging keo lai tͱ nhiên, TTNCGCR cŸng
ÿng thi tiɼn hành nghiên cu, chn tɞo keo lai nhân tɞo. Hai ÿng thi tiɼn hành nghiên cu, chn tɞo keo lai nhân tɞo. Hai
ging MA1 và MA2 ÿãÿɉc B công nhɪn là ging tiɼn b k͹ thuɪtging MA1 và MA2 ÿãÿɉc B công nhɪn là ging tiɼn b k͹ thuɪt
theo quyɼtÿʈnh s 1998/QĈBNNtheo quyɼtÿʈnh s 1998/QĈBNN--KHCN.KHCN.
Hiʄn tɞi nhiɾu vɉnɉɇm có s lɉng dòng còn ít, không Hiʄn tɞi nhiɾu vɉnɉɇm có s lɉng dòng còn ít, không
ÿɠm bɠo an ninh trng rng vi diʄn tích ln khi có các yêu ÿɠm bɠo an ninh trng rng vi diʄn tích ln khi có các yêu
t biɼnÿng bên ngoài có thʀɠnh hɉng hàng loɞtÿɼnt biɼnÿng bên ngoài có thʀɠnh hɉng hàng loɞtÿɼn
rng trng.rng trng.
K͹ thuɪt trng quɠn lý và chăm sóc vɉn cây ÿɤu dòng còn K͹ thuɪt trng quɠn lý và chăm sóc vɉn cây ÿɤu dòng còn
nhiɾu vɢnÿɾ hɞn chɼ làm ɠnh hɉng ÿɼn chɢt lɉng cây nhiɾu vɢnÿɾ hɞn chɼ làm ɠnh hɉng ÿɼn chɢt lɉng cây
homhom
Mt s vɉnɉɇm s dng cây hom cŸ trng lɞi vɉn vɪtMt s vɉnɉɇm s dng cây hom cŸ trng lɞi vɉn vɪt
li
ʄ
u.li
ʄ
u.
Sѫÿӗ chӑn lӑc, khҧo nghiӋm và nhân giӕng keo lai
Rӯng trӗng keo tai tѭӧng có keo lai
Chn lc cây tri Keo lai
Khɠo nghiʄm dòng vô tính
Nhân ging hom
Tiɾm năng
bt giɢy
Sinh
trɉng
Chɢt lɉng
Thân cây
Tính chɢt
Cɇ lý
Các dòng keo lai tt nhɢt
Rng Keo lai dòng vô
tính tt nhɢt
Nhân ging hom và nuôi cɢy mô
Sinh
trɉng
Chɢt lɉng
Thân cây
Sӵ xuҩt hiӋn giӕng keo lai ӣ nѭӟc taSӵ xuҩt hiӋn giӕng keo lai ӣ nѭӟc ta
Nam B :Tân Tɞo, Trɠng Bom, Song Mây, TrʈNam B :Tân Tɞo, Trɠng Bom, Song Mây, TrʈAnAn
Trung B: Thanh Hoá, Nghʄ An, Quɠng Nam, Trung B: Thanh Hoá, Nghʄ An, Quɠng Nam,
Ĉà NɲngĈà Nɲng
Bɬc B: Ba VìBɬc B: Ba Vì--Hà Tây, Hoà Bình, Phú Th...Hà Tây, Hoà Bình, Phú Th...
Các cây lai ÿã xuɢt hiʄn trong vùng trng keo Các cây lai ÿã xuɢt hiʄn trong vùng trng keo
tai tɉng, ÿɉc lɢy ging t khu trng KN tai tɉng, ÿɉc lɢy ging t khu trng KN
keo tai tɉng cɞnh keo lá tràmkeo tai tɉng cɞnh keo lá tràm
Sinh trɉng nhanh vɉt lên ni bɪt trên rngSinh trɉng nhanh vɉt lên ni bɪt trên rng
keo tai tɉngkeo tai tɉng
Hình thái tán lá, gân lá, quɠ, mɤu sɬc quɠHình thái tán lá, gân lá, quɠ, mɤu sɬc quɠÿɾu là trung gian gia 2 loài b mɶÿɾu là trung gian gia 2 loài b mɶ
3/9/2009
3
ĈһcÿiӇm sinh trѭӣng và ĈһcÿiӇm sinh trѭӣng và
tiӅm năng bӝt giҩy cӫa keo laitiӅm năng bӝt giҩy cӫa keo lai
Có ɉu thɼ lai vɾ sinh trɉng ( Ba Vì: Có ɉu thɼ lai vɾ sinh trɉng ( Ba Vì:
4,5 tui, Vtb gɢp 2 lɤn keo tai tɉng và 4,5 tui, Vtb gɢp 2 lɤn keo tai tɉng và
gɢp 3gɢp 3--4 lɤn keo lá tràm)4 lɤn keo lá tràm)
Có ÿɉng kính và chiɾu cao ÿng ÿɾuCó ÿɉng kính và chiɾu cao ÿng ÿɾu
hɇn keo tai tɉnghɇn keo tai tɉng
Keo lai có hiʄu suɢt bt giɢy ln hɇnKeo lai có hiʄu suɢt bt giɢy ln hɇn
hoɴc tɉɇng ÿɉɇng keo tai tɉng, lnhoɴc tɉɇng ÿɉɇng keo tai tɉng, ln
hɇn keo lá tràmhɇn keo lá tràm
Khҧ năng chӏu hҥn cӫa keo laiKhҧ năng chӏu hҥn cӫa keo lai
Các dòng Keo lai ÿѭӧc lӵa chӑn cCác dòng Keo lai ÿѭӧc lӵa chӑn có sͱó sͱkhác nhau vɾ cɉng ÿ thoát hɇikhác nhau vɾ cɉng ÿ thoát hɇi
nɉc, áp suɢt thɦm thɢu và ÿɦmnɉc, áp suɢt thɦm thɢu và ÿɦm
heo câ
y
heo câ
y
yy
Các dòng keo lai thʀ hiʄn tính chʈuCác dòng keo lai thʀ hiʄn tính chʈu
hɞn cao hɇn b mɶhɞn cao hɇn b mɶTrong các dòng keo lai ÿɉc lͱa chnTrong các dòng keo lai ÿɉc lͱa chn
thì dòng BV32 có khɠ năng chʈu hɞnthì dòng BV32 có khɠ năng chʈu hɞn
khá nhɢtkhá nhɢt
Nghiên cӭu các chӍ tiêu khácNghiên cӭu các chӍ tiêu khác
Keo lai có khi lɉng riêng ca gKeo lai có khi lɉng riêng ca gtrung gian và có khi lɉng g trên trung gian và có khi lɉng g trên
cây ln hɇn b mɶcây ln hɇn b mɶKeo lai có tính chɢt
g
trun
gg
ian
g
iaKeo lai có tính chɢt
g
trun
gg
ian
g
ia
gggggggg
keo tai tɉng và keo lá tràmkeo tai tɉng và keo lá tràm
Keo lai có tính chɢt cɇ hc vɪt lý trung Keo lai có tính chɢt cɇ hc vɪt lý trung
gian gia 2 loài keo b mɶgian gia 2 loài keo b mɶNhân ging keo lai chʆ bɮng hom và Nhân ging keo lai chʆ bɮng hom và
nuôi cɢy mô. Không thʀ dùng hɞtÿʀnuôi cɢy mô. Không thʀ dùng hɞtÿʀnhân ging vì phân ly ÿi Fnhân ging vì phân ly ÿi F22
3/9/2009
4
Các ÿiӅu kiӋn trӗng Keo laiCác ÿiӅu kiӋn trӗng Keo lai
Các dòng keo lai ÿãÿѭӧc trӗng KN trên mӝt sӕ vùng sinh thái Các dòng keo lai ÿãÿѭӧc trӗng KN trên mӝt sӕ vùng sinh thái
trong cҧ nѭӟc chӭng tӓ khҧ năng thích ӭng cӫa keo lai rҩt caotrong cҧ nѭӟc chӭng tӓ khҧ năng thích ӭng cӫa keo lai rҩt cao
Keo lai có thӇ thích ӭng vӟi các vùng khí hұuҭm mát ÿӃnKeo lai có thӇ thích ӭng vӟi các vùng khí hұuҭm mát ÿӃn
nhӳng vùng khô nóng và khô lҥnh trong mùa ÿôngnhӳng vùng khô nóng và khô lҥnh trong mùa ÿông
ĈҩtÿӇ gây trӗng keo lai nên là ÿҩtÿӗi và tránh vùng có gió ĈҩtÿӇ gây trӗng keo lai nên là ÿҩtÿӗi và tránh vùng có gió
mҥnhmҥnh
Keo lai có thӇtrӗng trên các vùng có lѭӧng mѭa 1000Keo lai có thӇtrӗng trên các vùng có lѭӧng mѭa 1000
25002500
Keo lai có thӇtrӗng trên các vùng có lѭӧng mѭa 1000Keo lai có thӇtrӗng trên các vùng có lѭӧng mѭa 1000
25002500
mmmm
Keo lai có thӇ trӗng trên ÿҩt có ÿӝ pH thҩp, nghèo dinh dѭӥng,Keo lai có thӇ trӗng trên ÿҩt có ÿӝ pH thҩp, nghèo dinh dѭӥng,
thiӃu can xi, lân, Kali. Tuy nhiên nên trӗng keo lai ӣ nѫiÿҩt có thiӃu can xi, lân, Kali. Tuy nhiên nên trӗng keo lai ӣ nѫiÿҩt có
ÿӝ phìÿӝ phì
Chú ýChú ý: keo lai cNJng có nhiӅu thân, cành to, ÿһc biӋt trên các lұp: keo lai cNJng có nhiӅu thân, cành to, ÿһc biӋt trên các lұp
ÿӏa khҳc nghiӋt, nghèo dinh dѭӥng, nên phҧi cҳt bӓ thân phө,ÿӏa khҳc nghiӋt, nghèo dinh dѭӥng, nên phҧi cҳt bӓ thân phө,
cành to tҥi thӡiÿiӇm 3cành to tҥi thӡiÿiӇm 3--8 tháng tuәi8 tháng tuәi
ĈӅ phòng sâu bӋnh hҥi nên sӱ dөng nhiӅu dòng trên 1 lұpÿӏaĈӅ phòng sâu bӋnh hҥi nên sӱ dөng nhiӅu dòng trên 1 lұpÿӏa
Phát triӇn giӕng keo laiPhát triӇn giӕng keo lai
NNămăm1995 keo lai bɬtÿɤuÿɉc trng sɠn xuɢt 160 ha1995 keo lai bɬtÿɤuÿɉc trng sɠn xuɢt 160 ha
NNămăm2002 ÿã lên ÿɼn 22.430 ha và tng diʄn tích ÿɼn2002 ÿã lên ÿɼn 22.430 ha và tng diʄn tích ÿɼn
2002 36.142 ha2002 36.142 ha
2004 tng diʄn tích trng rng keo lai lên ÿɼn 127.000 ha2004 tng diʄn tích trng rng keo lai lên ÿɼn 127.000 ha
Hiʄn nay rng trng keo lai chiɼm khoɠng 5% tng diʄnHiʄn nay rng trng keo lai chiɼm khoɠng 5% tng diʄn
tích rng trng sɠn xuɢt tɞi Viʄt Namtích rng trng sɠn xuɢt tɞi Viʄt Nam
Keo lai ÿɉctrng nhiɾunhɢtcác tʆnh phía Nam và miɾnKeo lai ÿɉctrng nhiɾunhɢtcác tʆnh phía Nam và miɾn
Keo
lai
ÿɉc
trng
nhiɾu
nhɢt
các
tʆnh
phía
Nam
và
miɾnKeo
lai
ÿɉc
trng
nhiɾu
nhɢt
các
tʆnh
phía
Nam
và
miɾn
TrungTrung
Các tʆnh phía Nam ÿɉc coi là nhng ÿiɾu kiʄn lɪpÿʈaCác tʆnh phía Nam ÿɉc coi là nhng ÿiɾu kiʄn lɪpÿʈa
thuɪn li cho trng rng keo lai vì ÿiɾu kiʄn khí hɪuɦmthuɪn li cho trng rng keo lai vì ÿiɾu kiʄn khí hɪuɦm
hɇn, ÿɢtÿai phì nhiêu hɇn. Có công nghiʄp chɼ biɼnhɇn, ÿɢtÿai phì nhiêu hɇn. Có công nghiʄp chɼ biɼn
Gɤnÿây các ging keo lai cŸng ÿɉc sͱ quan tâm ca các Gɤnÿây các ging keo lai cŸng ÿɉc sͱ quan tâm ca các
t chc quc tɼ nhɉ: Trung Quc, Australia, Thailan, Lào, t chc quc tɼ nhɉ: Trung Quc, Australia, Thailan, Lào,
Cambuchia, Malaysia và Indonesia. Các t chc này ÿãCambuchia, Malaysia và Indonesia. Các t chc này ÿã
nhɪp và trng th các ging keo lai trên nhiɾuÿiɾu kiʄn lɪpnhɪp và trng th các ging keo lai trên nhiɾuÿiɾu kiʄn lɪp
ÿʈa khác nhau. Tɉɇng lai có thʀ phát triʀn trên diʄn rng.ÿʈa khác nhau. Tɉɇng lai có thʀ phát triʀn trên diʄn rng.
BiӇuÿӗ biӇu thӏ diӋn tích trӗngBiӇuÿӗ biӇu thӏ diӋn tích trӗng
keo lai theo các nămkeo lai theo các năm
3/9/2009
5
Mӝt sӕ hình ҧnh các dòng keo laiMӝt sӕ hình ҧnh các dòng keo lai
BV5
BV10
Mӝt sӕ hình ҧnh các dòng keo laiMӝt sӕ hình ҧnh các dòng keo lai
Nhân giӕng cây rӯngNhân giӕng cây rӯng
bҵng phѭѫng pháp giâm hombҵng phѭѫng pháp giâm hom